Quá trình nitrat hoá: NH4 + được sinh ra trong quá trình amôn hoá cũng như được giải phóng ra từ các dạng phân đạm hoá học sẽ nhanh chóng bị oxy hoá thành NO2 -, rồi sau đó thành NO3 -..
Trang 1Quá trình nitrat hoá:
NH4
+ được sinh ra trong quá trình amôn hoá cũng như được giải phóng ra từ
các dạng phân đạm hoá học sẽ nhanh chóng bị oxy hoá thành NO2
-, rồi sau đó thành
NO3
- Quá trình này gọi là quá trình nitrat hoá Nhóm vi khuẩn thực hiện quá trình
này là vi khuẩn nitrat hoá
Quá trình này gồm 2 giai đoạn và do 2 nhóm vi sinh vật khác nhau thực hiện
- Giai đoạn nitrit hoá do vi khuẩn nitrit hoá thực hiện, chúng thuộc 4 giống:
Nitrosomonas, Nitrocystis, Nitrosolobus,
Nitrosospira Đây là những vi khuẩn
Trang 2Gram âm, hiếu khí, thích hợp ở pH trung tính đến hơi kiềm Giai đoạn nitrit hoá có
thể được trình bày như sau:
NH4
+ + 3/2 O2 NO2
- + H2O + 2H+ + Q
Enzim xúc tác cho giai đoạn này là enzim thông
thường của quá trình hô hấp
hiếu khí
Giai đoạn nitrat hoá do vi khuẩn nitrat hoá thực hiện, chúng gồm 3 giống:
Nitrobacter, Nitrospira, Nitrococcus Đây là những
vi khuẩn Gram âm, hiếu khí,
thích hợp ở pH trung tính đến hơi kiềm Giai đoạn nitrat hoá có thể được trình như
sau:
NO2
Trang 3- + ½ O2 NO3
- + Q
Vi khuẩn nitrat hoá thuộc loại tự dưỡng hoá năng Cũng như các vi sinh tự
dưỡng hoá năng khác, vi khuẩn nitrat hoá dùng năng lượng sinh ra trong quá trình
này để đồng hoá CO2 của không khí Ngoài quá trình nitrat hoá do nhóm vi khuẩn
tự dưỡng hoá năng thực hiện còn có quá trình nitrat hoá do vi sinh vật dị dưỡng
thực hiện Các vi sinh vật này không có khả năng
đồng hoá CO2 nhưng cũng có khả
năng chuyển hoá NH3 thành nitrit rồi thành nitrat Đó
là những vi khuẩn thuộc
giống: Alcaligenes, Anthrobacter, Corynebacterium, Achromobacter,
Trang 4Pseudomonas, Nocardia, Streptomyces Ngoài ra
chúng còn có thể tiến hành quá
trình nitrat hoá đối với nhiều hợp chất hữu cơ chứa nitơ khác (amit, amin, oxim,
hydroxamat )
R – NH2 R – NHOH R - [NO] R –
NO2 NO3
-
NH2OH [NOH] NO2
Quá trình nitrat hoá diễn ra trong đất rất mãnh liệt các nhân tố ảnh hưởng
đến quá trình đó là độ chua, độ thoáng môi trường, lượng chứa các hợp chất hữu cơ
trong đất Quá trình tạo NO3
- không xảy ra khi pH< 6, thường diễn ra ở pH = 6,2 –
Trang 59,0 Các vi khuẩn nitrat hoá đều là những vi khuẩn hiếu khí nên tập trung nhiều ở
các lớp đất thoáng trên mặt đất Quá trình nitrat hoá diễn ra mạnh ở 30 – 35oC và
ngừng trệ ở 10oC
Dạng đạm nitrat là dạng dễ bị rửa trôi Trong điều kiện nhiệt đới mưa nhiều
như ở nước ta, hiện tượng rửa trôi chất dinh dưỡng diễn ra rất mãnh liệt Đó là một
trong những nguyên nhân của tình trạng nghèo đạm ở
ta hiện nay
Vi khuẩn nitrat hoá phân bố rộng rãi trong tự nhiên
và có ý nghĩa đáng kể
trong vòng tuần hoàn nitơ Riêng ý nghĩa đối với
nông nghiệp có 2 quan điểm trái
ngược nhau về quá trình này:
- Đây là quá trình có lợi vì NO3
Trang 6- là dạng nitơ được cây trồng dễ hấp thu và
việc chuyển từ dạng NH4
+ sang dạng NO3
- sẽ làm axit hoá môi trường đất, do đó
nâng cao độ hoà tan của nhiều muối vô cơ chứa P, K,
Ca, Mg
- Quá trình nitrat hoá là quá trình bất lợi vì:
+ Cây trồng hấp thu dạng NH4
+ không kém NO3
- Dạng NH4
+ được duy trì
trong đất bền hơn dạng NO3
- nhất là khi chúng liên kết với các thành phần
khoáng
sét của đất Còn NO3
Trang 7- dễ dàng bị rửa trôi xuống tầng lớp sâu tạo điều kiện cho vi
khuẩn phản nitrat hoá hoạt động, làm cho đất mất đạm
+ Việc chuyển hoá thành dạng NO3
- dẫn đến hiện tượng làm chua đất và
nhiều khi bất lợi đối với cây trồng
+ NO2
-, NO3
- độc đối với cây
Thực ra, giá trị sinh lý của 2 dạng đạm này hoàn toàn tương đương nhau Ưu
thế của 1 trong 2 dạng tuỳ thuộc vào hàng loạt các điều kiện bên trong và bên ngoài
(đặc điểm sinh học của từng loài cây, giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây, dự
Trang 8trữ gluxit có trong cây, pH, nồng độ muối, độ thoáng, thành phần khoáng của môi
trường)