TÀI LIỆU MA SÁT 1 Chương 4: MA SÁT 4.1. ĐẠI CƢƠNG 4.2. MA SÁT TRÊN KHỚP TỊNH TIẾN 4.3. MA SÁT TRÊN KHỚP QUAY 4.4. MA SÁT LĂN 4.5. MA SÁT TRÊN DÂY ĐAI 2 4.1. ĐẠI CƢƠNG 1. Ma sát trên mặt phẳng ngang. 4.2. MA SÁT TRÊN KHỚP TỊNH TIẾN 3. Ma sát trên rãnh chữ V. 2. Ma sát trên mặt phẳng nghiêng: a. Vật đi lên đều. b. Vật đi xuống đều. 4. Ma sát trên khớp ren-vít: a. Ma sát trên khớp ren vuông. b. Ma sát trên khớp ren tam giác. 1. Phân loại ma sát. 2. Lực ma sát & Hệ số ma sát. 3. Định luật Coulomb về ma sát trƣợt khô. 3 ĐẠI CƢƠNG 4.1. 4 - Các mặt lợi & hại của ma sát:  Lợi:  Một số cơ cấu làm việc nhờ tác dụng của lực ma sát: - Ma sát là một hiện tƣợng phổ biến trong tự nhiên & kỹ thuật.  Cầm nắm các vật, đi lại được, xe chạy trên đường được, … 5  Hại:  Làm tổn hao công suất, giảm hiệu suất máy.  Làm nóng máy.  Làm mòn các tiết máy. 6 1. Phân loại ma sát  Theo tính chất tiếp xúc  Theo tính chất chuyển động  Theo trạng thái chuyển động 7  Ma sát khô.  Ma sát ƣớt.  Ma sát nửa khô.  Ma sát nửa ƣớt. 1 N v  2 N 1 N 2 N v  1. Phân loại ma sát (1)  Theo tính chất tiếp xúc: v  1 N 2 N 8  Theo tính chất chuyển động: B  A  Ma sát lăn Ma sát trƣợt B  A 1. Phân loại ma sát (2) Hình 4.1 Hình 4.2 9  Theo trạng thái chuyển động:  Ma sát tĩnh.  Ma sát động. 1. Phân loại ma sát (3) [...]... (4. 12)  Biểu thức (4. 11) trở thành: f P cos  Fms  cos  (4. 13) 27 3 Ma sát trên rãnh chữ V (4)  Điều kiện để vật A chuyển động: F  Fms f tg  cos  hay tg  f ' (4. 14)  Hệ số ma sát thay th : f '  Góc ma sát thay th :  '  Nón ma sát thay thế  Điều kiện chuyển động (4. 14)   ' (4. 15) 28 3 Ma sát trên rãnh chữ V (5)  ĐKCĐ chỉ phụ thuộc vào phƣơng của lực tác dụng P:  P nằm ngồi nón ma. .. số ma sát động ft  f d 13 4. 2 Ma sát trên khớp tịnh tiến 14 1 Ma sát trên mặt phẳng ngang (1) P P N    F      F  P sin  N  P cos Fms  f N  f P cos A F ms B  Điều kiện chuyển động: F  Fms Hình 4. 4  Góc ma sát:  (tg  f ) tg  f (4. 3)  Nón ma sát  Điều kiện chuyển động (4. 3)   (4. 4) 15 1 Ma sát trên mặt phẳng ngang (2)  ĐKCĐ chỉ phụ thuộc vào phƣơng của lực tác dụng  P P:... R Q Hình 4. 6b  (4. 6) P: lực cản Q : lực phát động 23 2 Ma sát trên mặt phẳng nghiêng (5) Tổng qt:  Các cơng thức (4. 5) & (4. 6) có thể viết dƣới dạng: sin     P Q sin       (4. 7) (+ ): trường hợp vật A đi lên ( P lực phát động, Q: lực cản) : (- ): trường hợp vật A đi xuống ( P lực cản, Q: lực phát động) : 24 3 Ma sát trên rãnh chữ V (1)  P A Hình 4. 7a N  A  N1 N2 N P  Hình 4. 7b  ...A  B A B  Hình 4. 1 Hình 4. 2 10 2 Lực ma sát & Hệ số ma sát N A F ms P B Q Hình 4. 3 - Lực ma sát tĩnh, lực ma sát động: Ft , Fd F tĩnh: f  t  t N - Hệ số ma sát   Fđ  động: fđ   N 11 Ngun nhân lực ma sát động < Lực ma sát tĩnh cực đại Fd  Ft max  Liên kết do các vết mấp mô trên hai bề mặt tiếp xúc gài vào nhau  Áp suất tại... trái 33 4 Ma sát trên khớp ren-vít (2) a) Ma sát trên khớp ren vng: Q  Q dQ dP P  M rtb M ms rtb dP P Ma sát trên khớp ren vng Ma sát của một vật trượt trên mặt phẳng nằm nghiêng một góc  34 4 Ma sát trên khớp ren-vít (3) a) Ma sát trên khớp ren vng:  Xét một phần tử của đai ốc như hình dQ  Lực dP cần thiết để vặn chặt vào hay dP tháo lỏng ra: dP  dQ  tg      Moment lực ứng với dP : dM ... nón ma sát    : vật A ch.động nhanh dần P N  F   A F ms B 16 1 Ma sát trên mặt phẳng ngang (2)  ĐKCĐ chỉ phụ thuộc vào phƣơng của lực tác dụng P:  P nằm ngồi nón ma sát     : vật A ch.động nhanh dần  P nằm trên nón ma sát     : vật A ch.động đều P N    F A F ms B 17 1 Ma sát trên mặt phẳng ngang (2)  ĐKCĐ chỉ phụ thuộc vào phƣơng của lực tác dụng P:  P nằm ngồi nón ma sát. ..  Hình 4. 7b   F ms F Hình 4. 7c 25 3 Ma sát trên rãnh chữ V (2) N  A  N1 N2 N P    Hình 4. 7c Hình 4. 7b  Tác dụng lên vật A một lực P: F ms F P      F  P sin  N  P cos  Lực ma sát cản chuyển động: Fms  f N1 ; Fms  f N 2 1 2  Lực ma sát tổng: Fms  f N1  f N 2  f N1  N 2  (4. 11) 26 3 Ma sát trên rãnh chữ V (3) N  A  N1 N2   Hình 4. 7b  Ta c : N  N1 cos   N 2 cos ... sin     sin       (4. 5) P: lực phát động Q : lực cản 21 2 Ma sát trên mặt phẳng nghiêng (4) b) Vật A đi xuống đều:  Lực R  đƣờng sinh cao nhất bb b B P N a P phải có giá trị sao cho     , P Q , R:  Tam giác lực P F ms  A   a   R  b Q Hình 4. 6a R Q Hình 4. 6b 22 2 Ma sát trên mặt phẳng nghiêng (5) b) Vật A đi xuống đều:  Trong tam giác lực P Q, R: , P P Q Q   sin    ... phƣơng của lực tác dụng P:  P nằm ngồi nón ma sát tt    ' : vật A ch.động nhanh dần  P nằm trên nón ma sát tt    ' : vật A ch.động đều  P nằm trong nón ma sát tt    ' : vật A ch.động chậm dần rồi đứng n dù P   Hiện tƣợng tự hãm của vật A 29 3 Ma sát trên rãnh chữ V (6) Nhận xét 1:  Đối với rãnh chữ V nằm ngang, mặt phẳng tiếp xúc có hệ số ma sát f và thành rãnh nghiêng một góc  thì...     (4. 7) (4. 8) 31 3 Ma sát trên rãnh chữ V (8) Nhận xét 3:  Vì f '  f nên ma sát trên rãnh chữ V > ma sát trên mặt phẳng  Vì f '  f nên  '   , do đó biểu thức    ' dễ xảy ra hơn biểu thức    , nghĩa là khả năng tự hãm của vật A đi xuống trên rãnh chữ V nằm nghiêng > khả năng tự hãm khi đi xuống trên mặt phẳng nằm nghiêng 32 4 Ma sát trên khớp ren-vít (1) - Cấu tạo ren vít: ren tam . TÀI LIỆU MA SÁT 1 Chương 4: MA SÁT 4. 1. ĐẠI CƢƠNG 4. 2. MA SÁT TRÊN KHỚP TỊNH TIẾN 4. 3. MA SÁT TRÊN KHỚP QUAY 4. 4. MA SÁT LĂN 4. 5. MA SÁT TRÊN DÂY ĐAI 2 4. 1. ĐẠI CƢƠNG 1. Ma sát trên. chuyển động:  Ma sát tĩnh.  Ma sát động. 1. Phân loại ma sát (3) 10 B  A B  A Hình 4. 1 Hình 4. 2 11 t F      - Lực ma sát tĩnh, lực ma sát động: , - Hệ số ma sát động: tĩnh: N F f t t  N F f đ đ  N Q A B P ms F 2 Ma sát trên khớp ren tam giác. 1. Phân loại ma sát. 2. Lực ma sát & Hệ số ma sát. 3. Định luật Coulomb về ma sát trƣợt khô. 3 ĐẠI CƢƠNG 4. 1. 4 - Các mặt lợi & hại của ma sát:  Lợi: 