Đặc điểm hình thái hồ chứa ppt

Đặc điểm hình thái hồ chứa 3.1- Các công trình đầu mối Vấn đề đầu tiên cần chú ý đến đặc điểm hình thái của hồ chứa nước là các công trình xây dựng chủ yếu của hồ chứa nước công trình đ

Đặc điểm hình thái hồ chứa

3.1- Các công trình đầu mối

Vấn đề đầu tiên cần chú ý đến đặc điểm hình thái của hồ chứa nước là các công trình xây dựng chủ yếu của hồ chứa nước (công trình đầu mối)

Công trình đầu mối của một hồ chứa nước thủy nông thường bao gồm một đập ngăn nước (đập chính

và đập phụ); cống điều tiết nước; đập tràn xả lũ và hệ thống kênh dẫn nước

Hồ chứa nước thủy lợi kiêm phát điện thì có thêm trạm thủy điện hoặc nhà máy thủy điện đặt ở phía hạ lưu của đập chính

Trong công tác chuyên môn nghề cá chúng ta cần tìm hiểu các số liệu biểu thị đặc trưng của các công trình đầu mối của hồ chứa nước như: chiều dài

và cao trình đập chính; chiều dài và cao trình đập tràn; ngưỡng tràn lớn nhất; ngưỡng tràn trung bình;

lưu lượng qua tràn, lưu lượng điều tiết qua cống; chiều dài kênh chính; chiều dài mương dẫn.v.v

3.2- Hình thái mặt nước

Do phụ thuộc vào địa hình vùng ngập nên hình thái mặt nước của các hồ chứa rất không giống nhau

và phức tạp hơn so với hồ thiên nhiên rất nhiều Nhưng tựu chung chúng có 3 dạng chủ yếu sau:

Hồ nhiều nhánh trông như bàn tay xòe: Phía

hạ lưu gần đập thì rộng, dịch dần lên thượng nguồn

thì chia ra thành nhiều nhánh dọc theo các sông, suối chảy vào hồ Những hồ điển hình loại này như hồ Suối Hai (Hà Tây); Cấm Sơn (Hà Bắc); Dầu Tiếng (Tây Ninh)

Hồ dạng sông: Hình thành do đắp ngang dòng sông, phía trên đập hình thành hồ, dọc hai bên

bờ sông là đồi núi Nên hồ không trải rộng mà kéo dài theo lòng sông cũ Điển hình nhất là hồ Hòa Bình (sông Đà) kéo dài 230 km; hồ Thác bà dài 80 km

Dạng hồ thiên nhiên: Được hình thành do đắp đập ở gần vị trí thung lũng rộng, hoặc đắp đập

ngăn mặn hình thành Các nhánh của hồ thường ngắn, trước đập rộng Ở dạng này có hồ điển hình như Thác

Mơ (sông Bé); Đại Lãi (Vĩnh Phú); Kẻ Gỗ (Hà Tĩnh)

NHẬN XÉT:

- Các hồ chứa cỡ nhỏ có hình thái đơn giản hơn so

với hồ chứa trung bình và cỡ lớn; hồ ở trung du đơn giản hơn hồ ở miền núi

- Hình thái mặt nước của mỗi hồ chứa không ổn định và thay đổi theo sự biến động của mực nước trong hồ Vì vậy ta thường lấy hình thái mặt nước ở mức trung bình làm tiêu chuẩn

3.3- Hình thái lưu vực và vùng ngập

Do phụ thuộc vào địa hình nơi xây dựng nên hình thái lưu vực và vùng ngập của lòng hồ rất phức tạp Ngoài độ cao không đồng đều chúng ta cần lưu ý đến một số đặc trưng của từng hồ như: diện tích vùng

ngập; diện tích phần núi cao, rừng rậm, đồi trọc, diện tích ruộng, bãi canh tác; biến động độ cao từ lòng sông, suối đến ruộng; tình hình thảm thực vật, dân cư

và đặc điểm các công trình xây dựng

Trong vùng ngập và khu vực đáy hồ rất không bằng phẳng, độ sâu không đồng đều là đặc điểm chính lớn nhất của hình thái vùng ngập của hồ chứa nước Tuy nhiên mức độ phức tạp có khác nhau giữa các hồ và hồ ở trung du ít phức tạp hơn miền núi Ngoài ra mức độ phức tạp còn tùy thuộc vào khả năng cải tạo của con người trước khi cho hồ ngập nước

Trong lòng hồ chứa chỗ sâu nhất là lòng suối, lòng sông cũ, đặc biệt là ở khu vực gần đập chính Càng lên thượng lưu độ sâu càng giảm dần Đối với

hồ chứa nước cỡ nhỏ độ sâu trung bình chỉ từ 4-6m, lớn nhất cũng chỉ 15m; ở các hồ cỡ lớn như Cấm Sơn, Thác bà độ sâu trung bình là 10-12m Chỗ sâu

nhất có đến 33-35m Hồ Hòa Bình có độ sâu lớn nhất (hơn 110m)

3.4- Phân chia khu vực trong một hồ chứa nước

Trong một hồ chứa do địa hình vùng ngập quyết định nên các đặc điểm về hình thái, thủy văn sinh vật học thường có sự khác nhau giữa các khu vực Sự khác nhau này ở các hồ chứa cỡ nhỏ thể hiện không

rõ như ở các hồ lớn

* Phân chia theo chiếu ngang:

Một số hồ chứa lớn thường được phân chia thành 3 khu vực:

- Vùng hạ lưu gần đập

- Vùng trung lưu

- Vùng thượng lưu

* Phân chia theo chiều thẳng đứng:

Trong nghề cá căn cứ vào tính chất năng suất của các vùng ngập nước các chuyên gia đã chia vùng ngập nước thành 4 vùng như sau: