Copyright © 2004 South-Western
30
và L m phát
Bài gi ng c a TS Ph m Th Anh
pham.theanh@yahoo.com
Copyright © 2004 South-Western
KHÁI NI M V TI N
• Ti n là t p h p các tài s n trong n n kinh t mà con ng i th ng xuyên s d ng mua hàng hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY T C I N V L M PHÁT
• L m phát là s gia t ng c a m c giá chung
• Siêu l m phát là khi t l l m phát c bi t cao
Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY T C I N V L M PHÁT
• L m phát: Nh ng khía c nh l ch s
• Trong h n 60 n m qua, giá c ã t ng trung bình kho ng 5% m t n m.
• Gi m phát, có ngh a là m c giá trung bình gi m,
x y ra M trong th k 19.
• Siêu l m phát ph n ánh t l l m phát cao ví d nh
Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY T C I N V L M PHÁT
• L m phát: Nh ng khía c nh l ch s
• Trong nh ng n m 1970, giá c t ng 7%/n m
• Trong nh ng n m 1990, giá c t ng trung bình
kho ng 2%/n m.
Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY T C I N V L M PHÁT
• Lý thuy t s l ng ti n t c s d ng gi i thích nh ng nhân t quy t nh m c giá và t l
l m phát trong dài h n
• L m phát là m t hi n t ng ph bi n c a n n kinh t liên quan n giá tr c a ph ng ti n thanh toán
• Khi m c giá chung t ng, giá tr c a ti n gi m
Trang 2Copyright © 2004 South-Western
Cung Ti n, C u Ti n, và Cân b ng Ti n t
NHT
• Thông qua các công c nh ho t ng th tr ng
m , NHT tr c ti p ki m soát cung ti n.
Copyright © 2004 South-Western
Cung Ti n, C u Ti n, và Cân b ng Ti n t
• Có nhi u nhân t quy t nh c u ti n, bao g m lãi su t và m c giá trong n n kinh t
Copyright © 2004 South-Western
Cung Ti n, C u Ti n, và Cân b ng Ti n t
• M!i ng i gi ti n b i vì nó là ph ng ti n
thanh toán
• L ng ti n mà m!i ng i l a ch!n gi ph thu c
vào giá c c a hàng hoá và d ch v
Copyright © 2004 South-Western
Cung Ti n, C u Ti n, và Cân b ng Ti n t
• Trong dài h n, m c giá chung i u ch"nh v
m c mà t i ó c u ti n b#ng v$i cung ti n
Hình 1 Cung Ti n, C u Ti n, và M c Giá Cân b ng
Giá tr
c a ti n, 1/P
M c giá, P
Cung ti n
1
3 / 4
1
1.33
Hình 2 Hi u ng c a vi c t ng cung ti n
Giá tr
c a ti n, 1/P
M c giá,P
1
3 / 4
1
1.33
MS1 MS2
2 làm gi m
1 S gia t ng cung ti n…
Trang 3Copyright © 2004 South-Western
LÝ THUY T C I N V L M PHÁT
• Lý thuy t S l ng Ti n t
g!i là lý thuy t s l ng ti n t
• L ng ti n có trong n n kinh t quy t nh giá tr c a
ti n.
• Nguyên nhân c b n gây ra l m phát là s gia t ng l ng
ti n.
Copyright © 2004 South-Western
S phân ôi c i n và tính trung l p c a ti n
• Các bi n danh ngh a là các bi n c tính theo
n v ti n t
• Các bi n th c t là các bi n c tính theo n
v hi n v t
Copyright © 2004 South-Western
S phân ôi c i n và tính trung l p c a ti n
• Theo Hume và các nhà kinh t khác, các bi n
kinh t th c t không thay i theo s thay i
c a cung ti n
có nh h ng n các bi n th c t và các bi n danh
ngh a.
• S thay i c a cung ti n tác ng n các bi n
danh ngh a ch không ph i các bi n th c t
Copyright © 2004 South-Western
S phân ôi c i n và tính trung l p c a ti n
• S c l p c a nh ng thay i ti n t i v$i
ti n
Copyright © 2004 South-Western
T c l u chuy n và ph ng trình s l ng
• T c l u chuy n c a ti n ph n ánh t c chu
chuy n c a ng ti n t% ví ng i này sang ví
ng i khác trong n n kinh t
Copyright © 2004 South-Western
T c l u chuy n và ph ng trình s l ng
V = (P × Y)/M
• Trong ó: V = t c chu chuy n
P = m c giá
Y = s n l ng
M = l ng ti n
Trang 4Copyright © 2004 South-Western
T c l u chuy n và ph ng trình s l ng
• Vi t l i ph ng trình trên cho ta ph ng trình
s l ng ti n t :
Copyright © 2004 South-Western
T c l u chuy n và ph ng trình s l ng
• Ph ng trình s l ng ph n ánh m i liên h
gi a l ng ti n (M) v$i giá tr danh ngh a c a
Copyright © 2004 South-Western
T c l u chuy n và ph ng trình s l ng
• Ph ng trình s l ng cho th y s gia t ng c a
qua m t trong ba bi n khác:
• m c giá ph i t ng,
• s n l ng ph i t ng, ho c
• t c l u chuy n ti n ph i gi m.
Hình 3 GDP danh ngh a, l ng ti n,
và t c l u chuy n c a ti n
Copyright © 2004 South-Western
Ch s (1960 = 100)
2,000
1,000
500
0 1,500
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
GDP danh ngh a
T c l u chuy n M2
T c l u chuy n và ph ng trình s l ng
• M c Giá Cân b#ng, T l L m phát, và Lý
thuy t S l ng Ti n t
• T c l u chuy n c a ti n là t ng i n nh
theo th i gian.
Tình hu ng: Ti n và Giá c trong 4 th i k
Siêu l m phát
• Siêu l m phát là l m phát v t m c 50%/tháng
• Siêu l m phát x y ra m t s n $c do chính
ph in quá nhi u ti n trang tr i cho chi tiêu
c a h!
Trang 5Hình 4 Ti n và Giá c 4 n ! c có Siêu l m phát
Copyright © 2004 South-Western
Cung ti n
M c giá
Ch s
(01/1921 = 100) (07/1921 = 100) Ch s
M c giá
100,000
10,000
1,000
100
1925 1924 1923
1922
1921
Cung ti n
100,000 10,000 1,000 100
1925 1924 1923 1922 1921
Hình 4 Ti n và Giá c 4 n ! c có Siêu l m phát
Copyright © 2004 South-Western
(c) Germany
1
Ch s (01/1921 = 100)
(d) Poland
100,000,000,000,000
1,000,000 10,000,000,000 1,000,000,000,000 100,000,000 10,000 100
Cung ti n
M c giá
1925 1924 1923 1922 1921
M c giá Cung ti n
Ch s (01/1921 = 100)
100
10,000,000 100,000 1,000,000 10,000 1,000
1925 1924 1923 1922 1921
Copyright © 2004 South-Western
Thu" L m phát
• Khi chính ph t ng doanh thu b#ng cách in ti n,
• L m phát gi ng nh thu ánh vào các cá nhân
gi ti n
• L m phát k t thúc khi chính ph th c thi các c i
cách tài chính ví d nh c't gi m chi tiêu
Copyright © 2004 South-Western
Hi u ng Fisher
• Hi u ng Fisher ph n ánh s i u ch"nh m t
m t c a lãi su t danh ngh a v$i t l l m phát
• Theo hi u ng Fisher, khi t l l m phát t ng, lãi su t danh ngh a t ng cùng m t l ng
• Lãi su t th c t không i
Hình 5 Lãi su # t danh ngh a và t $ l l m phát
Copyright © 2004 South-Western
% n m
1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
0
3
6
9
12
15
L m phát Lãi su # t danh ngh a
Copyright © 2004 South-Western
• S c mua gi m?
• L m phát b n thân nó không làm gi m s c mua
th c t c a ng i dân.
Trang 6Copyright © 2004 South-Western
• Chi phí gi y da
• Chi phí th c n
• Bi n ng giá c t ng i
• Sai l ch v thu
• R'c r i và b t ti n
• Tu( ti n tái phân ph i c a c i
Copyright © 2004 South-Western
Chi phí gi y da
• Chi phí gi y dalà các ngu n l c b lãng phí khi
l m phát khi n cho nhi u ng i gi m l ng ti n n'm gi
• L m phát làm gi m giá tr th c c a ti n, do v y m!i ng i có ng c t i thi u hoá l ng ti n
m t mà h! n'm gi
Copyright © 2004 South-Western
Chi phí gi y da
• Ti n m t tí h n òi h)i m!i ng i ph i n
ngân hàng th ng xuyên h n rút ti n t%
nh ng tài kho n có lãi su t
• Chi phí c a vi c gi m l ng ti n n'm gi ó là
th i gian và s ti n l i mà b n ph i t% b) khi
gi ít ti n m t h n
• Vi c n ngân hàng th ng xuyên h n c*ng
làm gi m th i gian dành cho các ho t ng s n
xu t
Copyright © 2004 South-Western
Chi phí th c n
• Chi phí th c n là chi phí i u ch"nh giá c
• Trong nh ng th i k( l m phát, c n ph i c p
nh t n giá và các lo i giá c ã niêm y t
các ho t ng s n xu t khác
S bi"n ng giá c t ng i và s phân
b ngu&n l c kém hi u qu
• L m phát bóp méo giá c t ng i
• Các quy t nh c a ng i tiêu dùng b bóp méo,
và th tr ng ít có kh n ng phân b ngu n l c
m t cách t t nh t
S sai l ch c a thu" do l m phát gây ra
• L m phát phóng i l i t c t b n và t ng gánh
n ng thu i v$i lo i thu nh p này
• V$i thu lu+ ti n, l i t c t b n b ánh thu
n ng h n
Trang 7Copyright © 2004 South-Western
S sai l ch c a thu" do l m phát gây ra
• Thu thu nh p coi ti n lãi danh ngh a c a ti t
ki m là thu nh p, m c dù m t ph n c a lãi su t
danh ngh a thu n tuý bù 'p cho l m phát
• Lãi su t th c t sau thu gi m, khi n cho ti t
ki m ít h p d&n h n
B ng 1 L m phát làm t ng gánh n ' ng thu "
i v ! i ti " t ki m
Copyright©2004 South-Western
Copyright © 2004 South-Western
R(c r i và b#t ti n
• Khi NHT t ng cung ti n và gây ra l m phát,
nó bào mòn giá tr th c t c a n v h ch toán
• L m phát khi n cho ng ti n có giá tr th c t
khác nhau các th i i m khác nhau
• Do v y, khi giá c t ng, s, khó so sánh doanh
thu, chi phí, l i nhu n th c t theo th i gian
h n
Copyright © 2004 South-Western
M t chi phí 'c bi t c a l m phát không d ki"n: Tái phân ph i c a c i m t cách tùy ti n
• L m phát không d ki n tái phân ph i c a c i trong công chúng theo h $ng không có l i và c*ng không c n thi t
• S tái phân ph i này x y ra b i vì nhi u kho n
h ch toán—ti n
Copyright © 2004 South-Western
• M c giá chung trong n n kinh t i u ch"nh
cân b#ng cung ti n và c u ti n
• Khi ngân hàng trung ng t ng cung ti n, nó
khi n cho m c giá t ng
• S gia t ng liên t c c a cung ti n gây ra l m
phát kéo dài
Copyright © 2004 South-Western
• Nguyên lý v tính trung l p c a ti n kh-ng nh r#ng nh ng thay i c a cung ti n ch" nh
h ng n các bi n danh ngh a ch không nh
h ng n các bi n th c t
• Chính ph có th trang tr i cho chi tiêu c a mình b#ng cách in thêm ti n
siêu l m phát
Trang 8Copyright © 2004 South-Western
• Theo hi u ng Fisher, khi t l l m phát t ng,
lãi su t danh ngh a t ng m t l ng t ng ng,
và lãi su t th c t không i
• Nhi u ng i ngh r#ng l m phát làm cho h!
nghèo i b i vì nó làm t ng chi phí c a nh ng
gì mà h! mua
• Quan i m này là m t sai l m vì l m phát c*ng
làm t ng thu nh p danh ngh a
Copyright © 2004 South-Western
• Các nhà kinh t ã phân lo i 6 chi phí c a l m phát:
• Chi phí gi y da
• Chi phí th c n
• Gia t ng bi n ng giá c t ng i
• Nh ng thay i không d ki n v ngh a v thu
• R'c r i và b t ti n
• Tái phân ph i c a c i m t cách tu( ti n