DI TRUYỀN HỌC - CHƯƠNG 6 potx

P/ PHẦN, CẤU TRÚC & CHỨC NĂNG CỦA PROTEIN II.. THÀNH PHẦN, CẤU TRÚC & CHỨC NĂNG CỦA PROTEIN1 Thành phần cấu tạo 2 Cấu trúc 3 C/năng – Bảo vệ: kháng thể–trombine -> đông máu II.. Protein

1

I P/ PHẦN, CẤU TRÚC & CHỨC NĂNG CỦA PROTEIN

II HỌC THUYẾT TRUNG TÂM

III SỰ PHIÊN MÃ

IV RNA & VAI TRÒ CỦA CHÚNG

V BẢN CHẤT CỦA MÃ DI TRUYỀN

VI SỰ DỊCH MÃ

01/04/11 MaMH: Sinh tổng hợp protein

I THÀNH PHẦN, CẤU TRÚC & CHỨC NĂNG CỦA PROTEIN

1) Thành phần cấu tạo

2) Cấu trúc

3) C/năng – Bảo vệ: kháng thể–trombine -> đông máu

II HỌC THUYẾT TRUNG TÂM

1 Protein được tổng hợp theo khuôn

2 Sinh tổng hợp protein tách rời về không gian với chỗ chứa DNA

2 Sinh tổng hợp protein tách rời về không gian với chỗ chứa

DNA

• DNA ở trong nhân – Tổng hợp Protein ở tế bào chất

VD: Tảo xanh đơn bào Acetabularia - cắt mất nhân - vẫn

tổng hợp protein

• - DNA cũng không phải là khuôn trực tiếp

• - Chất trung gian đó chính là RNA

• + Về phương diện hóa học RNA giống DNA Nó có thể nhận

thông tin từ DNA qua bắt cặp bổ sung.

Sao chép phiên mã dịch mã

4

01/04/11 MaMH: Sinh tổng hợp protein

III QUÁ TRÌNH PHIÊN MÃ (TRANSCRIPTION)

- Diễn ra theo 1 chiều Chiều 3’-5’ là mạch chứa thông tin gốc trên DNA.

- Enzyme RNA polymerase.

- Vùng DNA chứa gen cần phiên mã  mở xoắn

làm khuôn cho tổng hợp RNA.

- Nguyên liệu t/gia t/hợp gồm 4 loại ribonucleosid triphosphat đó là ATP, UTP, GTP & CTP

- Sự khởi đầu & kết thúc phiên mã phụ thuộc vào các

tín hiệu điều hòa

Sơ đồ phiên mã RNA trên sợi khuôn của DNA

6

IV RNA & VAI TRÒ CỦA CHÚNG

1 Vai trò của RNA trong DT

Phôi đang phát triển chứa hàm lượng RNA rất cao

• VD: Tế bào E.coli  đang phát triển chứa tới 15000

ribosome  trong ribosome có tới 75% là rRNA.

• TN gây ức chế hoạt động của DNA  “vẫn” t/hợp P.

• TNgây ức chế hoạt động của mRNA ngưng t/hợp P.

Điều này chứng tỏ mRNA trực tiếp tham gia vào quá trình

sinh tổng hợp protein

• Các RNA giữ vai trò trung gian quan trọng trong sinh tổng hợp protein.

• RNA được tổng hợp từ :

- mạch polynucleotide đơn

- đường pentose (5C) là ribose

- ngoài A, G, C thì Uracil (U) thay cho T (thymin)

2 Có mấy loại RNA

• RNA gồm có các loại như sau:

• - mRNA (messenger RNA): RNA thông tin

• - rRNA (ribosomal RNA): RNA ribosome

• - tRNA (transfer RNA): RNA vận chuyển

8

01/04/11 MaMH: Sinh tổng hợp protein

V BẢN CHẤT CỦA MÃ DI TRUYỀN

1 Mã di truyền là mã bộ 3

Trình tự nucleotide trong DNA  q/ định t/tự ribonucleotie

trong mARN.

T/ tự ribonucleotide trong mRNA  q/ định tự a amin trong protein.

• - DNA chỉ có 4 loại nucleotide

• Protein có 20 loại acid amin.

• Nếu n/ tắc mã bộ một chỉ có 4 bộ mã  4 acid amin

mã bộ hai chỉ có 2 4 = 16  16 acid amin

mã bộ bốn có 4 4 = 256  quá thừa

VI SỰ DỊCH MÃ (TRANSLATION)

Giai đoạn 1: hoạt hóa acid amin.

Giai đoạn 2: gồm mấy bứơc cơ bản sau :

Bước 1: Mở đầu chuỗi polypeptide

- Bắt đầu khi 1 tiểu đơn vị ribosome bé bám vào mRNA

- Ơû đâu? Codon khởi đầu ??

- Lập tức tRNA mang acid amin mở đầu tiến vào

- tRNA có gì đáng lưu ý ?

- - Khi đi vào ribosome đối mã của nó bắt cặp với mã mở đầu trên mRNA như thế nào ?

10

01/04/11 MaMH: Sinh tổng hợp protein

Dịch mã

Bước 2: Kéo dài chuỗi polypeptide

• Quá trình kéo dài xảy ra khi 1 aminoacyl - tRNA thứ 2 bám vào codon thích hợp trên mRNA ở vị trí A

• & hình thành liên kết peptid với acid amin mở đầu.

• Phản ứng được xúc tác bởi enzyme peptidyl

• - Sau đó ribosome chuyển dịch sang bộ ba thứ 2 theo chiều

5’-3’ đẩy acid amin mở đầu ra ngoài.

12

01/04/11 MaMH: Sinh tổng hợp protein

Bước 3:

• - Q/ trình t/ hợp chuỗi polypeptide dừng lại khi gặp

codon kết thúc ?

• codon này được nhận biết bởi 1 protein kết thúc gọi là

nhân tố giải phóng RF.

• - Sự có mặt RF với enzyme peptidyl tranferase giúp :

* sự chuyển dịch ribosome

* tách chuỗi polypeptid rời khỏi tRNA cuối cùng

* đồng thời 2 tiểu đ/vị ribosome cũng tách ra ở dạng

tự do

VII GEN LÀ GÌ ?

• G Mendel nêu khái niệm “nhân tố di truyền”

• Vào 1909, Johansen nêu thuật ngữ “gen”

• J.Morgan cụ thể hóa  gen nằm trên NST

chiếm 1 locus nhất định

• Mô hình cấu trúc DNA của Watson & Crick …

=> gen là 1 đoạn của đại phân tử DNA trên NST

mã hóa cho một polypeptide hay RNA.

• Gen : * đơn vị chức năng cơ sở của bộ máy DT

* chiếm 1 locus nhất định trên NST

* xác định 1 tính trạng nhất định.

14

01/04/11 MaMH: Sinh tổng hợp protein