Giúp giáo viên có thể tham khảo khi giảng dạy bài bằng giáo án điện tử. Hiện tại giáo án điện tử đã trở nên rất thông dụng với giáo viên ngày nay. Việc sử dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy giúp cho học sinh học tập tích cực, phát huy được khả năng tự học và sáng tạo của học sinh.
Trang 2I Khi nào có lực ma sát?
1.Lực ma sát trượt
2.Lực ma sát lăn
Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt một vật khác
Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật khác
VD: + Khi kéo lê thùng hàng trên sàn nhà + Mặt lốp xe trượt trên mặt đường
VD: + Ma sát sinh ra khi quả bóng lăn trên sân
* Lực ma sát lăn có cản trở chuyển động
Khi đẩy 1 vật, lực ma sát lăn nhỏ hơn lực ma sát trượt
KHI
NÀO
CÓ
LỰC
MA
SÁT
C1 Hãy tìm thí dụ về lực ma sát trượt trong đời sống và kỹ thuật
Fms Trượt
C2 Hãy tìm thêm thí dụ về lực ma sát lăn trong đời sống và kỹ thuật
C3: Trong các trường hợp vẽ ở hình 6.1, trường hợp nào có lực ma trượt trường hợp nào có lực ma lăn?
Trang 3I Khi nào có lực ma sát?
3.Lực ma sát nghỉ
Lực ma sát nghỉ giữ cho vật không trượt khi vật bị tác dụng của lực khác
VD: + Khi băng chuyền máy chạy, hộp vẫn nằm yên trên băng chuyền + Người đi trên mặt đất không bị trượt
vật vẫn đứng yên?
C5 Hãy tìm thêm thí dụ về lực ma nghỉ trong đời sống và kỹ thuật
Trang 4II Lực ma sát có lợi hay có hại?
LỰC
MA
SÁT
CÓ
LỢI
HAY
CÓ
HẠI
1 Lực ma sát có thể có hại
- Lực ma sát trượt giữa đĩa và xích xe làm mòn đĩa xe và xích
- Lực ma sát trượt cản trở chuyển động của trục và làm mòn trụcKhắc phục: Tra dầu vào xích xe
Khắc phục: Dùng ổ bi
- Lực ma sát trượt cản trở chuyển động của thùng khi ta muốn đẩy thùng
Khắc phục: Dùng xe lăn C6 Hãy nêu tác hại của lực ma sát và các biện pháp làm giảm lực ma sát trong các trường hợp vẽ ở hình 6.3
Trang 5II Lực ma sát có lợi hay có hại?
LỰC
MA
SÁT
CÓ
LỢI
HAY
CÓ
HẠI
2 Lực ma sát có thể có lợi
- Lực ma sát trượt giúp ta viết phấn lên bảng dễ hơn
- Lực ma sát giữa mặt răng của ốc và vit có tác dụng ép chặt các vật
Tăng lực ma sát: Làm mặt bảng không quá trơn, phấn không quá cứng
Tăng lực ma sát: làm rãnh cho ốc thay cho đinh thẳng
- Khi ta quyệt diêm, lực ma sát giúp que diêm phát ra lửa.
Tăng lực ma sát: tăng độ nhám của mặt giấy ở sườn bao diêm
- Khi ta quyệt diêm, lực ma sát giúp que diêm phát ra lửa.
Tăng lực ma sát: tăng độ nhám của mặt giấy ở sườn bao diêm
C7 Hãy quan sát các tr ườ ng h p v hình 6.4 và t ợp vẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ưở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ng t ượp vẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ng xem n u không có l c ma sát ếu không có lực ma sát ực ma sát thì s xãy ra hi n t ẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ệ ượp vẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát ng gì? Hãy tìm cách làm tăng l c ma sát trong nh ng tr ực ma sát ững trường hợp trên ườ ng h p trên ợp vẽ ở hình 6.4 và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát
Trang 6C8 Hãy gi i thích các hi n t ng sau và cho bi t trong các hi n t ng này ả ện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này ượng sau và cho biết trong các hiện tượng này ết trong các hiện tượng này ện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này ượng sau và cho biết trong các hiện tượng này
ma sát có ích hay có h i: ại:
a) Khi đi trên sàn đá hoa c ng m i lau d b ngã ương mới lau dễ bị ngã ới lau dễ bị ngã ễ bị ngã ị ngã.
b) Ôtô đi trên đ ng đ t m m có bùn d b sa (m c) l y ường đất mềm có bùn dễ bị sa (mắc) lầy ất mềm có bùn dễ bị sa (mắc) lầy ềm có bùn dễ bị sa (mắc) lầy ễ bị ngã ị ngã ắc) lầy ầy.
c) Giày đi mãi đ mòn ết trong các hiện tượng này
d) M t l p ôtô v n t i ph i có khía sâu h n m t l p xe đ p ặt lốp ôtô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp ốp ôtô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp ận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp ả ả ơng mới lau dễ bị ngã ặt lốp ôtô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp ốp ôtô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp ại:
e) Ph i bôi nh a thông vào dây cung c n kéo đàn nh (đàn cò) ả ựa thông vào dây cung ở cần kéo đàn nhị (đàn cò) ở cần kéo đàn nhị (đàn cò) ầy ị ngã.
III Vân dụng
Trang 7LỰA CHỌN
Ma sát có lợi Ma sát có hại
a Khi đi trên sàn nhà lát đá hoa mới lau dễ bị
ngã Vì lực ma sát nghỉ giữa sàn nhà và chân
người rất nhỏ
b Ô tô dễ bị sa lầy trên đường đất mềm có
bùn Vì khi đó lực ma sát giữa mặt đường và
lốp xe quá nhỏ
d Mặt lốp ôtô vận tải có khía sâu hơn mặt lốp
xe đạp Vì xe tải chạy nhanh hơn và có trọng
lượng lớn hơn xe đạp nên cần tăng lực ma sát
giữa lốp xe và mặt đường, để làm tăng độ bám
giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động
Đồng thời, khi phanh xe thì lực ma sát đủ lớn
để dừng xe nhanh hơn
c Giày đi mãi đế giày bị
mòn vì ma sát giữa mặt đường và đế giày làm mòn đế
e Để tăng độ ma sát giữa dây cung với
dây đàn nhị, nhờ vậy đàn kêu to Ma sát
có ích
Trang 8III Vân dụng
Ổ bi thay ma sát trượt bằng ma sát lăn nên làm giảm độ lớn của lực ma sát, nhờ đó máy móc
Lợi ích của ổ bi
C9 bi (b c đ n) có tác d ng gì? T i sao vi c phát minh ra bi l i Ổ ại: ại: ụng gì? Tại sao việc phát minh ra ổ bi lại ại: ện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này ổ bi lại ại:
có ý ngh a quan tr ng đ n s phát tri n c a khoa h c công ngh ? ỉa quan trọng đến sự phát triển của khoa học công nghệ? ọng đến sự phát triển của khoa học công nghệ? ết trong các hiện tượng này ựa thông vào dây cung ở cần kéo đàn nhị (đàn cò) ển của khoa học công nghệ? ủa khoa học công nghệ? ọng đến sự phát triển của khoa học công nghệ? ện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này
Trang 9LỰC MA SÁT
Lực ma sát có thể có lợi Lực ma sát có thể có hại
Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên bề mặt một vật khác
Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề mặt của vật khác
Lực ma sát nghỉ giữ cho vật không trượt khi vật bị tác dụng của lực khác