Tuy nhiên, trong trường hợp cơ thể sản xuất quá mức collagen, sẹo có thể nổi cao hoặc quá trình hình thành sẹo gây nên mất tổ chức đệm bên dưới mà sản xuất collagen không đáp ứng đầy đủ
Trang 1Sẹo và các biện pháp xử lý sẹo
Sẹo là kết quả của quá trình lành hoặc thay thế bằng tổ chức mô sợi cho tổ chức da bị phá hủy hoặc bị mất Sẹo có thể do nhiều nguyên nhân như nhiễm trùng, tai nạn, phẫu thuật, bệnh da… S có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu miễn là ở đó có hiện tượng mất tổ chức
Sẹo được hình thành thế nào?
Sẹo được hình thành khi lớp trung bì hoặc sâu hơn bị phá hủy Độ lớn
và mức độ tổn thương càng nhiều thì tính chất sẹo càng xấu và càng phức tạp Cơ thể hình thành các sợi collagen mới thay thế vùng tổn thương và kết quả hình thành sẹo Mật độ và đặc tính của tổ chức sẹo khác với tổ chức da xung quanh
Trang 2Có nhiều loại sẹo khác nhau Hầu hết sẹo có tính chất phẳng, màu nhạt, còn một chút tính chất của tổn thương ban đầu gây ra sẹo Tuy nhiên, trong trường hợp cơ thể sản xuất quá mức collagen, sẹo có thể nổi cao hoặc quá trình hình thành sẹo gây nên mất tổ chức đệm bên dưới mà sản xuất collagen không đáp ứng đầy đủ sẽ tạo thành sẹo lõm
Các yếu tố tác động xấu đến quá trình hình thành sẹo?
Các sẹo xấu hay gặp như sẹo lồi, sẹo lõm, sẹo co kéo, cầu da, sẹo tăng sắc tố Một số yếu tố tác động xấu đến quá trình hình thành sẹo như vết thương quá lớn, nhiễm trùng lan rộng, dị vật trong tổn thương, đường rạch
da không đúng đường căng da, vết khuyết được đóng da quá căng, dinh dưỡng kém như sẹo ở vị trí chi dưới, vùng cùng cụt, thiếu máu cục bộ, hoặc từng vùng, bệnh chuyển hóa, bệnh mạn tính như suy gan, thận, bệnh lý tuyến giáp, rối loạn nội tiết Các vết thương xuất hiện trên người cơ địa sẹo lồi thường sẽ tiến triển thành sẹo lồi
Biện pháp làm hạn chế tình trạng sẹo xấu?
Dự phòng sẹo xấu thường khó và ít đạt được kết quả mong muốn Một
số điều lưu ý trong quá trình chăm sóc như: Điều trị sớm các bệnh da viêm, chăm sóc các vết thương phần mềm sớm, hạn chế tình trạng nhiễm trùng, vết
Trang 3thương cần được cắt lọc sạch, khâu theo đường thẩm mỹ, điều trị hỗ trợ: sử dụng các chế phẩm vitamin E dạng bôi hoặc uống giúp cho quá trình lành sẹo nhanh hơn và hạn chế sẹo xấu Tuy vậy, vitamin E không có tác dụng giảm kích thước, hình dạng và màu sắc của sẹo Một số thuốc bôi giúp hạn chế hình thành sẹo xấu sau điều trị như madecassol, hirudoid, contractubex,
A derma epitheliale… Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng hợp lý, nghỉ ngơi cũng giúp cho quá trình hình thành sẹo tốt hơn
Điều trị sẹo như thế nào?
Dù bằng phương pháp điều trị gì, sẹo không thể lấy bỏ hoàn toàn Điều trị phù hợp cho từng loại sẹo sẽ giúp cho sẹo được hạn chế và gần trở
về với cấu trúc da xung quanh Các phương pháp sau đây thường được sử dụng trong điều trị sẹo xấu:
Trang điểm: sẹo có thể được che dấu bằng các cách trang điểm
Băng ép: băng giúp tác động liên tục áp lực lên sẹo trong 4-6 tháng
giúp cho sẹo hạn chế phát triển về kích thước nhưng phải tiến hành sớm và khi tiên lượng sẹo quá phát có thể xảy ra
Trang 4Tiêm mỡ, collagen, hoặc hyaluronic acid tại chỗ: áp dụng tốt trong
điều trị sẹo lõm Kết quả điều trị thường tạm thời và cần phải điều trị nhắc lại
Tiêm corticoid tại chỗ: Là phương pháp hiệu quả tốt trong điều trị sẹo
quá phát và sẹo lồi, tiêm thuốc corticoid vào nội tổn thương giúp làm sẹo trở nên mềm và phẳng hơn Nhưng phương pháp này cần điều trị dài ngày và có một số tác dụng phụ do dùng corticoid gây nên
Điều trị lạnh bằng nitơ lỏng: giúp giảm kích thước sẹo bằng cách làm đông băng sẹo
Bong da bằng hóa chất: thường sử dụng TCA (Tricholoracetic acid)
giúp kích thích tái tạo tại tổ chức, đặc biệt hay dùng trong điều trị sẹo do trứng cá
Bào da: lấy bỏ bề mặt da bằng dụng cụ đặc biệt Bào da sử dụng đối
với sẹo nổi cao hơn so với vùng xung quanh, nhưng ít hiệu quả trong điều trị sẹo lõm Máy siêu bào da điều trị tốt trong các tổn thương sẹo nông
Laser: áp dụng giống như bào da Laser giúp lấy bỏ lớp nông của da
với mức độ khác nhau tùy từng loại laser Một số loại laser mới hiện nay có
Trang 5khả năng tác động đến sợi collagen ở trung bì mà không làm tổn thương lớp thượng bì bên trên
Phẫu thuật: mặc dù không giúp xóa mất sẹo, điều trị phẫu thuật giúp
cho sửa lại hình dạng và giúp sẹo đỡ được nhận ra hơn Tuy vậy, phẫu thuật không nên áp dụng cho các trường hợp sẹo quá phát và sẹo lồi do tăng nguy
cơ xuất hiện sẹo nặng hơn trước điều trị Các phương pháp có thể áp dụng trong điều trị sẹo bằng phẫu thuật là cắt bỏ, tạo đường khâu mới, ghép da rời, chuyển vạt da, xoay da hình chữ Z, giãn da
Tia xạ: tia xạ nông, liều thấp giúp điều trị phòng tái phát sẹo quá phát
hoặc sẹo lồi Chỉ áp dụng trong điều trị trường hợp nặng vì có nhiều tác dụng phụ
Phương pháp khác: Tiêm silicone tại đáy của sẹo lõm, dùng các
interferon tiêm tại chỗ…
Sẹo không thể lấy bỏ hoàn toàn Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành sẹo Thầy thuốc chuyên khoa sẽ giúp bạn đưa ra phương pháp điều trị tốt nhất cho từng loại sẹo