CHẤT LƯỢNG NƯỚC UỐNG ĐÓNG CHAI doc

Kết luận: Hơn 50% sản phẩm nước uống đóng chai được lấy ngẫu nhiên phân tích trên địa bàn Tp.HCM có chất lượng không đạt tiêu chuẩn.. Hình 3: Đồ thị kết quả xét nghiệm các chỉ tiêu lý h

CHẤT LƯỢNG NƯỚC UỐNG ĐÓNG CHAI

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Nước uống đóng chai hiện nay rất đa dạng về sản phẩm với sự

tham gia của nhiều công ty từ lớn đến nhỏ Tuy nhiên chất lượng nước đóng chai rất khác nhau giữa các công ty và phần lớn sản phẩm nước đóng chai chỉ được thử nghiệm khi đăng ký chất lượng với Sở Y tế Tp.HCM Thực hiện đề tài ”khảo sát chất lượng nước đóng chai trên địa bàn Tp.HCM” giúp chúng ta biết được thực trạng về chất lượng nước đóng chai trên thị trường Tp.HCM

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định chất lượng nước uống đóng chai về các chỉ

tiêu lý hóa, vi sinh và độc chất tại thị trường Tp.HCM

Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang 150 mẫu nước uống đóng chai

được lấy ngẫu nhiên trên thị trường Tp.HCM để thử nghiệm Tập trung vào sản phẩm đóng bình 20 lít đây là sản phẩm được sử dụng nhiều tại các hộ gia đình, nhà máy và trường học… và dễ bị tái nhiễm bẩn do sử dụng lại bình, do quá trình vận chuyển Kết quả thử nghiệm chất lượng nước được đánh giá qua tiêu chuẩn chất lượng nước uống đóng chai TCVN 6096:2004

Kết quả nghiên cứu: Đánh giá về mặt lý hóa, tỷ lệ mẫu nước đóng chai có

nguồn từ nước máy đạt tiêu chuẩn là 84,2% trong khi mẫu nước đóng chai có nguồn

từ nước giếng đạt tiêu chuẩn là 50% Có 65,7% mẫu nước đóng chai có nguồn từ nước máy đạt tiêu chuẩn vi sinh và 56,7% mẫu nước đóng chai có nguồn từ nước giếng đạt tiêu chuẩn vi sinh 100% mẫu nước đóng chai thử nghiệm không tìm thấy độc chất (As, Hg, Cd, Benzen) Tổng cộng mẫu nước đóng chai đạt theo tiêu chuẩn TCVN 6096:2004 là 63 mẫu (42%)

Kết luận: Hơn 50% sản phẩm nước uống đóng chai được lấy ngẫu nhiên phân

tích trên địa bàn Tp.HCM có chất lượng không đạt tiêu chuẩn

ABSTRACT

SURVEY ON BOTTLED DRINKING WATER IN HO CHI MINH CITY

Dang Ngoc Chanh, Vu Trong Thien, Nguyen Thi Nga, et al

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 - Supplement of No 4 - 2008: 192 - 197

Background: Nowadays, bottled drinking water have been diversified

products with participation of big companies and small companies in the market However, the quality of bottled drinking water was very different beween companies and most of productions of bottled water just were tested when registered on the quality to HCM city Health Department Implementing the study “Survey on bottled

drinking water quality in HCM city” help us to know the real situation of the quality

of bottled drinking water at HCM city market

Objectives: To evaluate the quality of bottled driking water through physico –

chemical, microbiological and toxic parameters at Ho Chi Minh market

*Viện Vệ sinh - Y tế Công cộng thành phố Hồ Chí Minh

Method: Descriptive cross – sectional design 150 bottled driking water

samples randomly were taken from HCM city market for testing water quality We

focused on 20 litre-bottled water products which being commonly used at households,

factories, schools…and easily recontaminated due to reused bottles and

transportation The results of testing water quality were assessed by bottled drinking

water standard TCVN 6096:2004

Results: For physico–chemical parameters, the proportion of bottled water

samples, which made from tape water, met the standard were 84.2% meanwhile

bottled water samples, which made from underground water, met the standard were

50% There were 65.7% bottled water samples, which made from tape water, met

microbiological standard and 56.7% bottled water samples, which made from

underground water, met microbiological standard 100% tested bottled water samples

didn’t find out toxic substances (As, Hg, Cd, Benzene…) Total bottled water samples met the standard TCVN 6096:2004 were 63 samples (42%)

Conclusion: Over 50% bottled drinking water products had the quality not to

come up the standard

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nước uống đóng chai hiện nay rất đa dạng với sự có mặt của nhiều doanh nghiệp từ lớn đến nhỏ Tuy nhiên chất lượng của những sản phẩm này là điều đáng bàn vì đây là quy trình sản xuất mà phần lớn bao bì được tái sử dụng bằng các phương pháp rửa thủ công, nên vấn đề tái nhiễm là có khả năng xảy ra rất lớn(3) Ngoài ra thực tế cho thấy sau khi cấp giấy phép chứng nhận chất lượng sản phẩm và

đi vào hoạt động thì gần như các cơ quan quản lý nhà nước chưa đủ nhân lực và điều kiện để giám sát theo dõi chất lượng, điều kiện vệ sinh của các cơ sở một cách thường xuyên và hiệu quả(5) Thực hiện đề tài “Khảo sát chất lượng nước uống đóng chai trên địa bàn Tp.HCM” góp phần cung cấp một cái nhìn tổng thể về chất lượng nước đóng chai đang lưu hành tại thành phố Hồ Chí Minh và làm cơ sở cho việc quản lý, giám sát cũng như giúp cho người dân có những nhận thức đúng hơn về sản phẩm nước uống mà mình đã và đang sử dụng

Mục tiêu nghiên cứu

1) Xác định chất lượng về mặt lý hoá sản phẩm nước uống đóng chai trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

2) Xác định chất lượng về mặt vi sinh sản phẩm nước uống đóng chai trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

3) Xác định chất lượng về mặt độc chất sản phẩm nước uống đóng chai trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu

Ưu tiên chọn loại sản phẩm đóng bình 20 lít cho khảo sát chất lượng vì đây là sản phẩm đang sử dụng phổ biến tại hộ gia đình với số lượng lớn, mặt khác đây là lọai sản phẩm có tái sử dụng bao bì (tái sử dụng bình chứa) nên các tác động yếu tố bên ngoài (như xúc rửa, đóng bình, tiệt trùng…) có ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sản phẩm

Phương pháp nghiên cứu

Mô thức nghiên cứu

Ðiều tra cắt ngang các cơ sở sản xuất nước đóng chai trên địa bàn thành phố được thực hiện trong năm 2006

Kỹ thuật xác định

Mẫu nước đóng chai sau khi lấy được đưa về phân tích tại labo lý hoá, vi sinh khoa VSMT và khoa xét nghiệm trung tâm Viện VSYTCC

Tiêu chuẩn đánh giá (1)

Mẫu nước uống đóng chai được đánh giá theo tiêu chuẩn TCVN 6096:2004 của Bộ Khoa Học và Công nghệ ban hành tháng 8 năm 2004 Bao gồm: 15 chỉ tiêu lý hóa (pH, màu, đục, mùi vị, tổng chất rắn hoà tan, SO42-, Fet/c, Mn2+, Cl-, NO3-, NO2-,

F-, NH4+, Cr6+, Al3+); vi sinh 5 chỉ tiêu (Coliform, E.coli, Clostridium khử sunfit,

Streptococcus feacalis, Pseudomanas aeruginosa); 7 chỉ tiêu độc chất (Cu2+, Pb2+,

Zn2+, As3+, Hg2+, Cd2+, Benzen)

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Kết quả phân tích các chỉ tiêu lý hóa

Số mẫu nước đóng chai có nguồn từ nước máy: 76 mẫu chiếm tỷ lệ 50,6%; số mẫu nước đóng chai có nguồn từ nước giếng: 74 mẫu chiếm tỷ lệ 49,4%

Các cơ sở sản xuất nước đóng chai có nguồn từ nước máy, khảo sát cho thấy phần lớn các chỉ tiêu đều đạt tiêu chuẩn cho phép, riêng chỉ tiêu pH còn đạt tiêu chuẩn

ở mức khá thấp, chỉ có 65/76 mẫu (75%) Hầu hết các mẫu này có giá trị pH thấp hơn giới hạn tối thiểu cho phép, thấp nhất là pH = 5,72 và tập trung chủ yếu ở các Quận như: Tân Bình có 5 mẫu, Quận 6 có 2 còn lại là ở nằm rải rác các quận khác

Nhìn chung kết quả khảo sát chỉ tiêu hoá lý NUĐC với nước nguồn là nước Giếng cũng gần giống với kết quả khảo sát nước nguồn là nước máy Phần lớn mẫu không đạt là do chỉ tiêu pH, chỉ có 41/74 mẫu đạt tiêu chuẩn (55,41%) thấp hơn so với nước máy gần 20% Các mẫu không đạt này tập trung chủ yếu ở các nơi như: Quận 9 có 7 mẫu; Tân Bình có 5 mẫu; Quận 12 có 9 mẫu còn lại nằm rãi rác ở các địa phương khác Mẫu có pH không đạt thấp nhất đo được là 5,22 và mẫu có pH cao nhất

là 9,55

Bảng 1: Kết quả phân tích lý hoá nước đóng chai

STT

Chỉ tiêu

Tổng

số mẫu

Mẫu đạt

Mẫu không đạt

% mẫu đạt

11 SO42- 150 150 0 100

Tổng kết hai kết quả quả phân tích trên cho ta thấy số mẫu NUĐC lấy ngẫu nhiên trên thị trường đạt tiêu chuẩn hoá lý khá thấp, chỉ có 106/150 mẫu đạt tiêu chuẩn chủ yếu là do pH Trung bình cứ 3 mẫu thì có một mẫu không đạt do pH Đối với chỉ tiêu nitrit mặc dù chỉ có 4/150 mẫu và Amoniac có 1 mẫu là không đạt nhưng cũng đáng được quan tâm, vì đây là những chỉ tiêu nguy hại tiềm ẩn, khi đi vào cơ thể con người tạo hợp chất nitrosamin là các chất gây ung thư tiềm tàng(7)

%

Đục

Cl

-TDS

Hình 3: Đồ thị kết quả xét nghiệm các chỉ tiêu lý hóa NUĐC đạt tiêu chuẩn

Kết quả phân tích các chỉ tiêu vi sinh

Kết quả phân tích cho chúng ta một điều đáng lo ngại, mẫu nước đóng chai có

nguồn từ nước máy chỉ có 71,05 % mẫu đạt tiêu chuẩn về coliform tổng số và 82,21% mẫu đạt về tiêu chuẩn Pseudomonas aeruginosa Các mẫu không đạt này nằm rãi rác

ở các quận Cụ thể là trong số 4 mẫu NUĐC được khảo sát ở Quận 3 thì có tới 2 mẫu không đạt tiêu chuẩn về vi sinh

Khi sử dụng nước nguồn là nước giếng để sản xuất NUĐC ta thấy mẫu đạt chất lượng về vi sinh thấp hơn so với nguồn nước sử dụng là nước máy So sánh hai

kết quả cho thấy chỉ tiêu Coliform tổng số (64,74%) đạt thấp hơn nước đóng chai có

nguồn là nước máy 6,31%, chỉ tiêu E.Coli (91,89) thấp hơn gần 3%, chỉ tiêu

Colstridium khử sunfit thấp hơn 2,7%

Bảng 2: Kết quả phân tích vi sinh NUĐC từ nguồn nước máy và nước giếng

NUĐC từ nước máy

NUĐC từ nước giếng

STT Chỉ tiêu

Tổng

số mẫu

% mẫu đạt

Tổng

số mẫu

% mẫu đạt

1

Coliform tổng số

3

Colstridium khử sunfit

4

Streptococcus feacalis

5

Pseudomonas aeruginosa

Kết quả khảo sát về chỉ tiêu vi sinh của nước uống đóng chai cho ta thấy tỉ lệ mẫu đạt thấp Chỉ có 68% mẫu đạt về chỉ tiêu Coliform tổng số; 84,67% mẫu đạt về Pseudomonas aeruginosa; 93,33% mẫu đạt về E.Coli và 98,67% mẫu đạt về Clostridium khử sunfit

%

Coliform tổng số

Clostridium

E.coli

trept ococ cus

% mẫu đạt tiêu chuẩn vi sinh

Hình 6: Đồ thị kết quả xét nghiệm các chỉ tiêu vi sinh NUĐC đạt tiêu chuẩn

Kết quả phân tích các chỉ tiêu độc chất

Độc chất đánh giá chất lượng nước uống đóng chai bao gồm các kim loại nặng và hợp chất hữu cơ carbon thơm điểm hình là benzen(6) Đây là những chỉ tiêu

có giới hạn cho phép sử dụng khá thấp, có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người sử dụng Tuy nhiên, 100% mẫu NUĐC được khảo sát đều đạt tiêu chuẩn cho phép

Fe t/c Mn2+ Al3+ Cr6+ Cu2+ Pb2+ Zn2+ As t/c Cd2+ Hg2+

Bezen

%

Hình 3: Đồ thị kết quả xét nghiệm các chỉ tiêu độc chất NĐC đạt tiêu chuẩn

Tổng hợp kết quả chất lượng nước uống đóng chai trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh qua bảng khảo sát chúng ta có nhận xét như sau (hình 4):

Độc

chất

Vi sinh

Lý hóa

Hình 4: Đồ thị so sánh chất lượng NUĐC từ nguồn nước máy và nước giếng

Nước đóng chai được sản xuất từ nguồn nước máy có chất lượng thành phẩm tốt hơn so với nước đóng chai sản xuất từ nước giếng cụ thể theo hình 4 ta thấy 84,21% mẫu nước đóng chai phân tích đạt tiêu cuẩn về mặt lý hóa so với 50% mẫu đạt có nguồn gốc từ nước giếng Mẫu đạt về mặt vi sinh của NUĐC từ nước máy là 65,79% so với 56,76% mẫu đạt có nuồn gốc từ nước giếng 100% mẫu NUĐC khảo sát đều đạt về mặt độc chất Tổng hợp mẫu NUĐC khảo sát có 53,95% mẫu đạt tiêu chuẩn (đạt cả 3 yêu cầu về lý hóa, vi sinh và độc chất) có nguồn gốc từ nước máy và 29,73% mẫu đạt tiêu chuẩn có nguồn gốc từ nước giếng

Bảng 3: Kết quả tổng hợp chất lượng nước uống đóng chai trên địa bàn

Tp.HCM

ST

T

chỉ tiêu

Mẫ

u không đạt

% mẫu không đạt

Hoá lý

Độc chất

Tổng cộng

%

Hình 5: Đồ thị tổng hợp chất lượng NUĐC trên địa bàn Tp.Hồ Chí Minh

Qua kết quả khảo sát phân tích chất lượng NUĐC trên địa bàn thành phố có 67,33 % tổng số mẫu khảo sát đạt chất lượng về mặt lý hóa, 61,33% đạt về chỉ tiêu vi sinh và 100% mẫu phân tích đều đạt các chỉ tiêu độc chất Đánh giá chung trong đợt khảo sát có 42% mẫu đạt tiêu chuẩn (trong tổng số 150 mẫu khảo sát)

KẾT LUẬN

Kết quả khảo sát chất lượng 150 mẫu nước uống đóng chai trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh năm 2006 cho chúng ta một cái nhìn khái quát về chất lượng của mặt hàng (ưu chuộng) NUĐC như sau:

+ Đánh giá về mặt các chỉ tiêu lý hóa NUĐC có nguồn gốc từ nước máy có số mẫu đạt tiêu chuẩn là 84,21% so với 50% mẫu NUĐC đạt tiêu chuẩn có nguồn gốc từ nước giếng

+ Về mặt vi sinh 65,79% mẫu NUĐC có nguồn gốc từ máy đạt tiêu chuẩn vi sinh; 56,76% mẫu NUĐC có nguồn gốc từ nước giếng đạt yêu cầu về mặt vi sinh

+ 100% số mẫu phân tích đạt các chỉ tiêu độc chất kim loại nặng và Benzen

+ Trong tổng số 150 mẫu NUĐC khảo sát chỉ có 63 mẫu đạt yêu cầu chất lượng (đạt về lý hóa, vi sinh và độc chất) chiếm tỷ lệ 42%; số mẫu không đạt so với tiêu chuẩn TCVN 6096:2004 là 87 mẫu (58%)

Để có thể khẳng định thêm về các yếu tố nguy cơ có khả năng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nhóm nghiên cứu đề nghị tiếp tục nghiên cứu khảo sát điều kiện

vệ sinh nhà xưởng, tìm hiểu quy trình sản xuất nước uống đóng chai, giúp cho quá trình giám sát chất lượng sản phẩm toàn diện đảm bảo được sức khỏe của người tiêu dùng