BỆNH CƠ - TUYẾN TÚI MẬT pot

Một số trường hợp bệnh cơ - tuyến túi mật có thể chẩn đoán nhầm với sỏi túi mật, polyp túi mật và ung thư túi mật.. Chẩn đoán bệnh cơ - tuyến trong 58 trường hợp nhưng kết quả đúng trong

BỆNH CƠ - TUYẾN TÚI MẬT

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Bệnh cơ - tuyến túi mật là một bệnh hiếm gặp Bệnh thường

được phát hiện khi siêu âm bụng Chẩn đoán xác định bệnh cơ - tuyến túi mật chủ yếu dựa vào giải phẫu bệnh Một số trường hợp bệnh cơ - tuyến túi mật có thể chẩn đoán nhầm với sỏi túi mật, polyp túi mật và ung thư túi mật

Kết quả: Trong thời gian từ 2001 đến 2006, trong số 7.014 trường hợp cắt túi

mật chúng tôi có 42 trường hợp bệnh cơ - tuyến túi mật được xác định bằng giải phẫu bệnh sau mổ Chỉ 24 trường hợp đủ điều kiện đưa vào nghiên cứu (18 trường hợp thất lạc hồ sơ) Tuổi trung bình là 48,25, nam chiếm 37,5% và nữ chiếm 62,5% Phần lớn bệnh nhân có đau bụng 70,8% ở vùng thượng vị và dưới sườn phải Không kèm sốt hay vàng da Chẩn đoán bệnh cơ - tuyến trong 58 trường hợp nhưng kết quả đúng trong 42 trường hợp và 14 trường hợp là viêm mạn tính túi mật, 2 trường hợp u tuyến nhánh Chúng tôi chỉ có 24 trường hợp

đủ điều kiện đưa vào nghiên cứu

Kết luận: Bệnh cơ - tuyến túi mật là một bệnh lành tính, khó đánh giá chính

xác nếu chỉ dựa trên siêu âm đơn thuần Cần kết hợp những phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác hiện đại hơn để tăng độ chính xác

ABSTRACT

Background: Gallbladder adenomyomatosis is a rare disease It was

misdiagnosed will gallbladder stone, polyp or cancer, and commonly detected by ultrasound Its final diagnosis was confirmed by histopathology post cholecystectomy

Methods: A retrospective study was performed, to review the

histopathology of the gallbladder adenomyomatosis post cholecystectomy and to compare with the preoperative abdominal ultrasound

Results: From 2001 to 2006, among 7,014 cholecystectomies, we found out

42 cases of gallbladder adenomyomatosis However, only 24 cases of adequate document were elected for study Mean age was 48.25, in which 37.5% male and 62.5% female The majority of them (70.8%) had epigastric and right upper quadrant abdominal pain No one had fever and jaundice The preoperative diagnosis gallbladder adenomyomatosis was made in 58 cases but only 42 patients were confirmed, the rest was chronic cholecystitis (14 cases), and villous adenoma (2 cases)

Conclusion: Gallbladder adenomyomatosis is a benign disease, hard to

precisely diagnose by abdominal ultrasound It needs to further evaluate by other imaging modalities to improve the accuracy in diagnosis

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh cơ - tuyến túi mật là một bệnh hiếm gặp Bệnh thường được phát hiện khi siêu âm bụng Chẩn đoán xác định bệnh cơ - tuyến túi mật chủ yếu dựa vào giải phẫu bệnh Một số trường hợp bệnh cơ - tuyến túi mật có thể chẩn đoán nhầm với sỏi túi mật, polyp túi mật và ung thư túi mật Nghiên cứu này nhằm tìm những đặc điểm về siêu âm đối chiếu giải phẫu bệnh giúp chúng ta có thể chẩn đoán đúng và điều trị đúng bệnh này

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đây là công trình hồi cứu, mô tả, thực hiện tại Bệnh viện Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh thời gian từ 2001-2006

KẾT QUẢ

Trong thời gian nghiên cứu, có 7.014 trường hợp được cắt túi mật vì các bệnh sỏi mật, bệnh cơ- tuyến, polyp túi mật và ung thư túi mật có 58 trường hợp được chẩn đoán trước mổ là bệnh cơ– tuyến Chẩn đoán sau mổ với giải phẫu bệnh là 42 bệnh cơ– tuyến, 14 u túi mật và 2 u tuyến nhánh Trong số 42 bệnh cơ– tuyến có 18 hồ sơ không tìm được do đó chúng tôi chỉ đưa vào nghiên cứu

24 trường hợp đầy đủ hồ sơ

Đặc điểm bệnh nhân

Tuổi trung bình 48,25 tuổi, nhỏ nhất 25 tuổi và lớn nhất 77 tuổi

Nam có 9 bệnh nhân (37,5%) Nữ có 15 bệnh nhân (62,5%)

Đặc điểm lâm sàng

Có 7 bệnh nhân không đau bụng

Có 17 bệnh nhân có đau bụng (70,8%) Phần lớn bệnh nhân đau âm ỉ vùng thượng vị và dưới sườn phải từ 1 tuần đến 7 năm

Ngoài đau bụng bệnh nhân còn có triệu chứng khác như chậm tiêu (2 bệnh nhân) và sụt cân (1 bệnh nhân)

Không có bệnh nhân nào có sốt và vàng da

Khám lâm sàng không có túi mật to

Cận lâm sàng

Bạch cầu trung bình là 6.925/mm3, (từ 1.160/mm3 đến 10.100/mm3)

Hồng cầu trung bình là 5.045.080/mm3, (từ 3.600.000/mm3 đến 6.065.000/mm3)

Bilirubin trung bình là 0,48mg%, (từ 0,2mg% đến 1,2mg%)

Siêu âm trước mổ

Để chẩn đoán bệnh cơtuyến túi mật, chúng tôi dựa vào các triệu chứng siêu âm sau

Thứ nhất, có vách túi mật dầy trên 3mm, không phù nề

Thứ hai, có cấu trúc xoang Rokitansky-Aschoff trong thành túi mật, có hoặc không kèm nốt echo dầy

Thứ ba, có đuôi sao chổi

Thứ tư, có niêm mạc trong lòng túi mật trơn láng

Thứ năm, có thành ngoài túi mật trơn láng

Thứ sáu, có sỏi túi mật đi kèm

Dựa trên các triệu chứng trên chúng tôi chẩn đoán được như sau (bảng 1)

Về tính phân đoạn của bệnh cơ - tuyến túi mật chúng tôi ghi nhận như sau (bảng 2)

Bảng 1: Các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật trên siêu âm

Tiêu

chuẩn

Thứ

nhất

Thứ hai

Thứ

ba

Thứ

tư

Thứ năm

Thứ sáu

Số ca 24 18 19 24 24 15

Tỉ lệ 100 75 79 100 100 62,5

Bảng 2: Các thể bệnh cơ - tuyến túi mật

Tiêu

chuẩn

Vùng đáy

túi mật

Các vùng khác túi mật

Lan toả

Hình 1: dầy vách túi mật

Hình 2: Bóng đuôi sao chổi

Đặc điểm phẫu thuật

Chẩn đoán trước mổ như sau:

Bệnh cơtuyến 13, sỏi túi mật 8, polyp 2, cholesterosis 1

Cả 24 trường hợp bệnh cơ - tuyến túi mật đều được mổ nội soi Thời gian mổ trung bình là 81 phút, ( từ 40 phút đến 150 phút)

Mô tả đại thể: bệnh cơ - tuyến 24 trường hợp

Sỏi túi mật có trong 11 trường hợp, chiếm 45,8%

Giải phẫu bệnh

Chẩn đoán giải phẫu bệnh bệnh cơ - tuyến

Để chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật chúng tôi dùng tiêu chuẩn các xoang vùi trong lớp cơ túi mật Phân biệt với ung thư túi mật vì thành ngoài và mặt trong túi mật không chồi sùi Đây là giai đoạn sau của quá trình viêm túi mật mạn tính

Hình 3a và b: bệnh cơ - tuyến túi mật

BÀN LUẬN

Về đặc điểm bệnh nhân, chúng tôi có 24 trường hợp được chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật trước mổ Tuổi trung bình 48,25 tuổi, cũng giống như các nghiên cứu khác Nam chiếm 37,5% Nữ chiếm 62,5% Tỉ lệ nam/nữ giống như các trường hợp sỏi túi mật và không có khác biệt gì với các nghiên cứu khác

Về chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật chỉ chẩn đoán đúng trước mổ trong 13/24 trường hợp Tỉ lệ chẩn đoán đúng của siêu âm không cao, điều này phù hợp với nhận định của một số tác giả độ chính xác của chẩn đoán siêu âm chỉ khoảng 66%(Error! Reference source not found.) Chúng tôi không có trường hợp nào chẩn đoán nhầm lẫn giữa ung thư túi mật và bệnh cơ - tuyến túi mật

Bệnh cơ - tuyến túi mật gồm những tăng sản tạo nên những dầy vách túi mật khu trú hay lan tỏa Những trường hợp viêm mạn tính có tăng sản vách túi mật

Bề mặt nhẵn của mặt trong lớp vách túi mật tăng sản là đặc trưng giúp phân biệt tăng sản lành hay ác tính Tăng sản tuyến túi mật gồm sự tăng độ cao tuyến túi mật là những tăng sản thứ phát của tuyến và cơ túi mật Đây là bệnh lành tính nhưng khả năng ác tính hiện tại đã được chấp nhận Một số tác giả ghi nhận số trường hợp ác tính chỉ khoảng 4% Thành túi mật gồm những xoang Rokitansky-Aschoff Những bệnh cơ - tuyến lan tỏa chiếm 29,5%, khu trú chiếm 37,5%, vùng khác túi mật chiếm 33% Sỏi túi mật chiếm 80% Trong bài

viết này tuổi trung bình là 48,25 trên 35 tuổi như các sách mô tả Nếu như trong sỏi túi mật nữ là 80% thì trong bệnh cơ - tuyến túi mật chúng ta gặp tỉ lệ nữ chỉ 62,5% trường hợp

Theo tác giả Kimura (1) thiếu các xoang trong thành túi mật cũng không loại trừ chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật Các yếu tố như thành túi mật dầy, thâm nhiễm tế bào viêm, xơ hóa lớp cơ dưới niêm mạc

Bệnh cơ - tuyến túi mật thường kết hợp với dầy vách, tạo ra vách hay vòng Vách túi mật trong trường hợp bệnh cơ - tuyến có đặc tính hoàn toàn khác những trường hợp túi mật có vách ngănError! Reference source not found. Những teo hẹp vách túi mật thường phải phân biệt với trường hợp xếp nếp niêm mạc bẩm sinh Tình trạng này thường có vách túi mật mỏng ở vùng đáy khác với bệnh cơ - tuyến túi mật có vách dầy bất thường ở thân Chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật thường dựa vào siêu âm là chủ yếu Siêu âm có nhiều lợi thế như rẻ tiền, dễ sử dụng, cho kết quả khá tin cậy và chẩn đoán đúng trong phần lớn trường hợp Tại các trung tâm có điều kiện tốt, được trang bị máy móc hiện đại như cộng hưởng từ đường mật có thể sử dụng phương tiện này vào chẩn đoán bệnh cơ - tuyến túi mật(Error! Reference source not found.) Một nghiên cứu khá chi tiết so sánh giá trị chẩn đoán của các phương tiện siêu âm, chụp cắt lớp điện toán và cộng hưởng từ thì thấy độ chính xác của siêu âm là 66%, của chụp cắt lớp là 77% và của cộng hưởng từ là 93%(Error! Reference source not found.)

U cơ tuyến có thể đi kèm bất thường ống tụy đã được một nghiên cứu ghi nhận Trong một báo cáo 30 trường hợp bất thường ống dẫn tụy nhưng chỉ

có 22 trường hợp có kết quả giải phẫu bệnh, trong số này có 7 trường hợp có kèm bệnh cơ - tuyến túi mật(Error! Reference source not found.) Đây là một sang thương mà chúng ta phải chú ý trước và trong mổ Do hạn chế về nghiên cứu nên chúng tôi không ghi nhận bất thường ống dẫn tụy trong lô nghiên cứu của mình

Về điều trị, các trường hợp bệnh cơ - tuyến túi mật đều được phẫu thuật nội soi thành công Thời gian mổ trung bình là 81 phút Sỏi túi mật có trong 11 trường hợp, chiếm 45,8%

KẾT LUẬN

Bệnh cơ - tuyến túi mật là một bệnh khó chẩn đoán, tỉ lệ chẩn đoán đúng chỉ 54% Phẫu thuật bệnh cơ - tuyến túi mật có thể được thực hiện an toàn không biến chứng bằng nội soi