YHSS Khi có sự thay đổi phức tạp về phân tử trong tế bào các bộ phận cơ thể dưới dạng rối loạn đột biến cấu trúc về gen, chúng phát triển nhanh thành khối u ác tính, chèn ép tranh giành
Trang 1YHSS 3
cơ quan sinh dục nữ có những khả năng
kỳ diệu tạo nên thiên chức làm mẹ, nhưng đồng thời cũng rất nhạy cảm với nhiều mầm bệnh Vài trao đổi dưới đây mong giúp thêm chị em ý thức và tìm cách tự theo dõi để bảo vệ mình
<<
>>
Trang 2YHSS
Khi có sự thay đổi phức tạp về phân tử trong tế bào
các bộ phận cơ thể dưới dạng rối loạn đột biến cấu
trúc về gen, chúng phát triển nhanh thành khối u ác
tính, chèn ép tranh giành sự sống với các tế bào
lành, lại có khả năng phát tán di căn khắp nơi trên
cơ thể nên khó trị liệu và thường dẫn đến tử vong,
Tây y gọi đó là cancer, carcinoma, còn ở VN ta
thường gọi chung là “ung thư”
Khái niệm này có nội dung hoàn toàn khác với bệnh
danh ung thư dùng lâu đời trong đông y Ung thư
trong đông y là tên gốc Hán - Việt để chỉ các căn
bệnh thông thường lành tính hơn, đó là chứng “ung”
trong các ung nhọt, các áp - xe cấp tính sưng nóng
dưới da , hoặc chứng “thư” trong các tụ điểm lao
hạch, lao xương khớp, viêm tắc động mạch… Theo
thầy thuốc đông y thì bệnh ung thư của tây y tương
đồng với chứng “nham, thũng” của đông y
Dưới đây chúng ta bàn về căn bệnh ung thư hay gọi
tắt là ung thư để chỉ các khối u ác tính theo khái
niệm tây y nói ở phần đầu, và giới hạn trong phạm
vi đầu bài Ung thư bộ phận sinh dục nữ bao gồm
các ung thư thường gặp như: ung thư cổ tử cung , tử
cung, vú, buồng trứng Ít gặp hơn là ung thư âm
đạo, âm hộ, ống dẫn trứng Ở mỗi vùng miền địa lý
khí hậu khác nhau có tỉ lệ bệnh nhiều ít khác nhau,
nhưng đáng lưu ý là bệnh thường xuất hiện ở người
tuổi ngoài 40, giữ vai trò trụ cột trong gia đình, cuộc
sống đã tạo dựng ổn định hoặc đang gặt hái thành
công Cho đến nay, ung thư vẫn xếp vào loại bệnh nan y, nguyên nhân còn chưa rõ ràng, chữa trị tốn kém, ít hiệu quả, gây tử vong cao nếu phát hiện ở giai đoạn muộn Các trung tâm chữa trị ung thư vẫn đang quá tải Vậy làm thế nào phòng ngừa được ung thư ? Đã có vài thông tin lạc quan trong nghiên cứu dịch tễ học liên quan đến ung thư như các tác nhân virus, sự ô nhiễm từ môi trường, nếp sống ít vận động, dinh dưỡng ăn uống không hợp lý hoặc dùng thuốc tùy tiện làm gia tăng tỉ lệ ung thư Hiện tại, khả năng chẩn đoán sớm và điều trị, đặc biệt ở giai đoạn đầu đã khá hơn trước Tuy nhiên nhiều tiến bộ mới vẫn chưa tiếp cận tới dân chúng VN; các nguy
cơ hữu hình, vô hình vẫn tồn tại như thách thức; và việc loại trừ hay sửa chữa các tế bào dị dạng ung thư vẫn là giấc mơ tương lai của giới Y học , các giải pháp hứa hẹn còn ở phía trước
Vì vậy lúc này , để ngăn chặn hay phòng ngừa ung thư nói chung và ung thư bộ phận sinh dục nữ nói riêng, tốt nhất vẫn là cảnh giác với “kẻ lạ mặt” khi chúng vừa xuất hiện, đừng để rơi vào tình huống chậm trễ ở “giai đoạn muộn” Chị em cần vượt qua tâm lý ngần ngại thông thường, hãy đi khám phụ khoa định kỳ 6 tháng một lần tại các cơ sở y tế chuyên khoa phụ sản Chị em sẽ được khám lâm sàng, xác định tình trạng cụ thể từng bộ phận từ bên ngoài đến bên trong cơ quan sinh dục nữ Bằng cách khám này, đã có thể phân biệt tình trạng bình thường hoặc bất thường về hình thể giải phẫu, khối u rồi
Ngoài khám như trên, một vài xét nghiệm cần thiết giúp xác định thêm, ví dụ:
Xét nghiệm phết mỏng tế bào cổ tử cung (Papsmear) nhằm phát hiện các tế bào bất thường có biểu hiện tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung
Trang 3
THĂM KHÁM ĐỂ PHÁT HIỆN CÁC TỔN THƯƠNG UNG THƯ CỔ TỬ CUNG THƯỜNG GẶP
Ung thư cổ tử cung chiếm tỉ lệ lớn trong số các ung thư sinh dục nữ ở miền nam Các giai đoạn tiến triển của ung thư cổ tử cung từ tiền ung thư, ung thư tại chỗ trong biểu mô cổ tử cung (CIS) đến giai đoạn muộn là ung thư cổ tử cung xâm lấn có nguy cơ
di căn
Giai đoạn tiền ung thư có tổn thương từ mức độ nhẹ:
“Tân sinh trong biểu mô tử cung” mức độ nhẹ (CIN 1), mức độ trung bình (CIN 2), sang mức độ nặng (CIN 3) hay CIS sẽ diễn ra từ từ trong một thời gian, dẫn tới “ung thư cổ tử cung xâm lấn”
Do đó, chị em cần định kỳ đi khám và làm xét nghiệm phết mỏng tế bào cổ tử cung (CTC) Khi có dấu hiệu nghi ngờ, sẽ được các bác sĩ chuyên khoa kịp thời hướng dẫn thăm khám và điều trị thích hợp
Chị em không nên chủ quan cho rằng chỉ cần khám và làm xét nghiệm phết mỏng tế bào CTC một hai lần là đủ kết luận và phòng tránh được ung thư cổ tử cung, mà cần kiên nhẫn, duy trì thăm khám định kỳ theo chỉ dẫn hàng năm, nhằm tầm soát (còn gọi là phòng ngừa thứ cấp) một cách liên tục thì mới có thể phát hiện sớm và phòng ngừa ung thư cổ tử cung
YHSS 5
NHỮNG DẤU HIỆU BẤT THƯỜNG CẦN LƯU Ý
Ngoài các trường hợp được khám định kỳ hàng năm,
đối với các chị em không có điều kiện khám định kỳ
khi thấy có các triệu chứng sau đây, bất cứ lúc nào,
đều nên đến ngay các cơ sở chuyên khoa thăm
khám để hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình:
Siêu âm phụ khoa (ngã bụng hoặc âm đạo)
nhằm phát hiện kích thước, cấu trúc của cơ tử
cung, đặc biệt là nội mạc tử cung để phát hiện
sớm các tình trạng tăng sinh nội mạc tử cung là
nguy cơ tiềm ẩn của ung thư tại nội mạc tử cung
Siêu âm phát hiện các khối u của buồng trứng
với các hình ảnh khác nhau nhận dạng được
bằng “echo” (phản âm) cũng góp phần dự đoán
ung thư buồng trứng
Siêu âm vú, chụp X quang vú : tìm các hình ảnh
khối u ở vú cũng góp phần dự đoán ung thư vú
Soi cổ tử cung (CTC), sinh thiết CTC, nạo sinh
thiết lòng tử cung, chọc hút u vú bằng kim nhỏ
(FNA) hoặc xét nghiệm các chất đánh dấu khối
u (CA 125, CA 35) là các xét nghiệm đặc biệt
để dự đoán và dự hậu các trường hợp ung thư
khác nhau, sẽ do các bác sĩ chuyên khoa phụ
sản chỉ định
Ra huyết âm đạo bất thường, có hoặc không liên
quan với ngày kinh nguyệt
Giao hợp ra máu
Huyết trắng hôi nhiều, có hoặc không lẫn máu
Đau bụng dưới âm ỉ, thấy bụng to nhanh, nặng
Đôi khi gây tiểu khó, tiểu nhiều lần, đi cầu khó
Đau vú - sờ thấy khối u, cục ở hai vú Có thể đau hoặc không đau Có thể có hoặc không có hạch nách