NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THAM VẤN

• XH phát triển, công nghiệp hóa, đô thị hóa Nhu cầu con người trở nên phong phú, phức tạp; những vấn đề cá nhân vượt ngoài tầm giúp đỡ của các tài nguyên truyền thống người thân, bạn b

Gi ng viên: TS Cao Th Huy n Nga Gi ng viên: TS Cao Th Huy n Nga ả ả ị ị ề ề

B môn CTXH - ĐH KHXH & NV B môn CTXH - ĐH KHXH & NV ộ ộ

Chương 1

Những vấn đề chung về Tham vấn

Các ch đi m chính c a ch ủ ể ủ ươ ng

Các ch đi m chính c a ch ủ ể ủ ươ ng

1

1 Khái ni m chung v tham v n Khái ni m chung v tham v n ệ ệ ề ề ấ ấ

2 M c tiêu c a tham v n M c tiêu c a tham v n ụ ụ ủ ủ ấ ấ

3 So sánh Tham v n và Công tác xã h i So sánh Tham v n và Công tác xã h i ấ ấ ộ ộ

- Phương thức trị liệu được các nhà tiên phong trong lĩnh vực này (như S Freud) gọi là “talking cure”- sự chữa

bệnh bằng lời nói, về sau trở thành chuyên ngành tâm lý trị liệu với rất nhiều trường phái và khuynh hướng khác nhau

T i sao c n ngh tham v n? ạ ầ ề ấ

T i sao c n ngh tham v n? ạ ầ ề ấ

• Nhu cầu tham khảo ý kiến người khác để giải quyết

những vấn đề cá nhân đã có từ thời thượng cổ,khi loài người bắt đầu có ngôn ngữ - tư vấn truyền

thống.

• XH phát triển, công nghiệp hóa, đô thị hóa Nhu cầu con người trở nên phong phú, phức tạp; những vấn đề cá nhân vượt ngoài tầm giúp đỡ của các tài nguyên truyền thống (người thân, bạn bè, thầy cô, thầy tu…) Đòi hỏi sự phối hợp nhiều KH, sự

chuyên môn hóa, chuyên nghiệp hóa cao Đầu tk20,

sự phát triển TLH, XHH, CTXH, y học, GĐ học

Tham vấn-trị liệu bằng ngôn ngữ (talk therapy).

Ý nghĩa c a tham v n ủ ấ

Ý nghĩa c a tham v n ủ ấ

• Trong cuộc sống hàng ngày, con người

thường phải đối mặt với những khó khăn

nhất định những cảm xúc tiêu cực lúng túng trong việc giải quyết vấn đề cần sự trợ giúp bên ngoài.

• XH càng phát triển, nhu cầu tinh thần càng

cao, phức tạp, đa dạngcác vấn đề XH tiêu cực nảy sinhHĐ tham vấn phổ biến ở mọi lĩnh vực cuộc sống Tăng cường năng lực ứng phó, khả năng thích nghi, hòa nhập XH, bảo vệ SKTT, nâng cao chất lượng cuộc

sống, an sinh XH…

Tham v n là gì? ấ

Tham v n là gì? ấ

• Hỗ trợ con người thay đổi hoặc ứng phó

với những thay đổi đã diễn ra.

người khác cách thức giải quyết những vấn đề khó khăn của cuộc sống hàng

ngày” (Sổ tay hướng dẫn nghề nghiệp của Bộ lao động Hoa Kỳ (OOH, 2006))

Đ nh nghĩa ị

Đ nh nghĩa ị

“Nhà tâm lý học tham vấn ứng dụng tâm lý

học để làm việc trên tinh thần cộng tác với

con người trong hàng loạt những vấn đề khác nhau của họ Bao gồm việc giúp đỡ người

khác quản lý những khó khăn trong cuộc

sống như sự đau khổ, những vấn đề trong các mối quan hệ hiện tại và quá khứ, những vấn

đề và các rối loạn liên quan đến sức khỏe tâm thần” (Dịch vụ sức khỏe quốc gia của Anh

quốc (NHS, 1999))

Đ nh nghĩa ị

Đ nh nghĩa ị

• Hiệp hội TLH Hoa Kỳ (APA) mô tả nhà tham

vấn là người giúp người khác nhận thức

được những thế mạnh và những nguồn lực

để giải quyết những khó khăn của họ; Nhà

tham vấn làm tham vấn/ trị liệu, giảng dạy & nghiên cứu về cá nhân các lứa tuổi, các gia đình & tổ chức; giúp người khác hiểu & có những hành động giải quyết các vấn đề liên quan đến nghề nghiệp & công việc của họ;

chú ý & có sự tôn trọng lớn lao về những

khác biệt của con người

Đ nh nghĩa ị

Đ nh nghĩa ị

Hiệp hội tham vấn Hoa Kỳ (ACA):

Tham vấn là việc “áp dụng các nguyên tắc về sức khỏe tâm thần, tâm lý học và sự phát

triển con người, thông qua các chiến lược

can thiệp nhận thức, cảm xúc, hành vi, hoặc

hệ thống liên quan đến các vấn đề như sự

khỏe mạnh, phát triển nhân cách, phát triển nghề nghiệp, cũng như tâm bệnh lý” Công việc của nhà tham vấn vừa mang tính hướng dẫn, vừa mang tính hỗ trợ, vừa mang tính trị liệu/ chữa trị.

TS Tr n Th Gi ng ầ ị ồ

TS Tr n Th Gi ng ầ ị ồ

Ti n trình ế

Ti n trình ế

• Tham vấn là một tiến trình, một thời

gian dài Cần thời gian để cởi mở nỗi

lòng, một hành trình đi với nhau đến tận cùng , giải quyết tận gốc; cần thời gian

để moi hết ra, chữa trị vết thương 

lành bệnh

• Vấn đề, sự kiện như nhau  thái độ,

phản ứng ở mỗi người khác nhau.

Ti n trình ế

Ti n trình ế

• Cần thời gian để khám phá con

người/vấn đề của thân chủ, có

phương pháp, phương hướng thích hợp với mỗi người.

• Tham vấn  Cuộc hành trình,

đồng hành, song hành - Mình cùng

đi với thân chủ, dẫn dắt họ từ từ.

Ti n ế

Ti n ế

• Trong quá trình tham vấn, ta phải tin tưởng

rằng thân chủ sẽ tiến triển, sẽ thay đổi, lớn lên, trưởng thành về nhân cách, nhà tham

vấn cũng lớn lên, giàu có thêm tri thức, kinh nghiệm, phát hiện ra chính mình, phát triển chính mình.

• Phải kiên trì chờ giờ khắc thân chủ thay đổi,

tiến triển, để sự tin tưởng tăng lên, vấn đề

chín dần, thời khắc bộc lộ, cởi mở, vỡ vạc

ra… phải đợi lâu, gõ từ từ, đôi khi phải

đóng cửa lại.

T ươ ng tác

T ươ ng tác

• Mối quan hệ giữa chuyên viên tham vấn và thân

chủ là khía cạnh quan trọng nhất của tiến trình tham vấn Việc sử dụng những chiều kích trong mối quan hệ chính là một kỹ thuật của tham vấn tâm lý.

• Tham vấn tâm lý là một tiến trình thiết lập một

mối quan hệ tương tác, sau đó sử dụng mối quan

hệ đó để giúp thân chủ học những hành vi thích hợp mà họ mong muốn Việc xây dựng mối

quan hệ giữa chuyên viên và thân chủ là thành phần chính trong tiến trình tham vấn tâm lý

• Ai quan trọng? Thân chủ Vấn đề của ai? Của thân chủ.Ai quan tâm giải quyết vấn đề? Thân chủ.

• Mình giúp họ làm rõ, đương đầu v i vấn đề, đương đầu v i vấn đề, ớ ớ

b n ả

b n ả thân họ phải suy nghĩ, ch phải suy nghĩ, ch ủ độ ủ độ ng bước i, ng bước i, đ đ

thoát ra Có những người khơng chịu thay đổi, kéo ra cũng không chịu ra, duy trì nỗi buồn phi lý, cứ ở mãi trong đó.

T ươ ng tác

T ươ ng tác

• Nhà tham vấn tạo điều kiện, tác động tích cực, thúc đẩy, h tr , h tr ỗ ợ ỗ ợ thân chủ, nhưng bản thân thân chủ khơng hợp tác, khơng muốn thay đổi  nhà tư vấn th t b i nhà tư vấn th t b i ấ ạ ấ ạ

 Khơi dậy sự cộng tác tích cực của thân

chủ Đề cao sự hợp tác Mình cùng họ suy nghĩ ,tìm kiếm và chính họ phải tự bước đi, làm cho họ hiểu được v n ấ đề

làm cho họ hiểu được v n ấ đề

• Khi g p TC v i quá nhiều chữ “nhưng” – Khi g p TC v i quá nhiều chữ “nhưng” – ặ ặ ớ ớ

phân vân  “nhưng” là một bước thụt lùi.

Tiềm năng

người khác cái gì.Ta chỉ

có thể giúp họ khám

phá những gì sẵn có

trong họ”.

Ti m năng ề

Ti m năng ề

- Tiềm năng - năng lực tiềm ẩn m i ng Tiềm năng - năng lực tiềm ẩn m i ng ở ỗ ở ỗ ườ ườ i i.

- Năng lực thật sự mình co ù- sử dụng 20 %

(người bình thường); Năng lực có, dùng

chưa hết: 80% (con số tương đối)

- Năng lực làm việc, sáng tạo của con người

chỉ dùng 10 – 12%, phần còn lại tiềm ẩn rất nhiều, nếu không có dịp khơi d y, sẽ bỏ qua ậ

nhiều, nếu không có dịp khơi d y, sẽ bỏ qua ậ ,

b thui ch t i ị ộ đ

b thui ch t i ị ộ đ Tiềm năng có ở tất cả mọi người, rất nhiều Năng lực nếu không được khai thác sẽ bỏ phí, mai một Chỉ cần 1 lời

động viên khích lệ có thể phát triển đi lên.

Ti m năng ề

cận tham vấn - thân chủ yếu đuối, mặc cảm, buông xuôi Ta tiếp sức cho họ, giúp họ (có thể lấy sức của mình cho họ mượn tạm) Chủ yếu là làm sao cho họ thấy khả năng của họ, tiềm năng của họ ,sức mạnh của họ, giá trị của bản thân họ để họ tự tin, dám

làm, đứng dậy, bước đi, dám thay đổi.

- Lúc gặp biến cố, họ cần người giúp lấy lại niềm tin nơi bản thân, thấy những gì họ có.

Ti m năng ề

Ti m năng ề

• Tiềm năng là khơi dậy sức mạnh của

chính thân chủ để h ï thêm t ï tin ,thêm ọ ự

Tự quyết

Thân chủ là người tự quyết các vấn đề

của họ Nhà tham vấn khơng làm thay, không quyết định thay cho thân chủ, mà

ch khơi mở, làm sáng tỏ, cùng thân ỉ

chủ làm rõ vấn đề  họ tự quyết định Vấn đề là của họ ,họ phải tự bước đi, tự thay đ ổi, tự giải quyết vấn đề của chính mình.

Đặc điểm của tham vấn

Đặc điểm của tham

Dựa trên tiềm năng của cá nhân và tương tác tích cực

& cải thiện cuộc

sống

Nêu đ nh nghĩa cá nhân v ị ề

?

Đ nh nghĩa d a trên 4 ch T ị ự ữ

Đ nh nghĩa d a trên 4 ch T ị ự ữ

tham vấn và thân chu,û nh m giúp ằ

thân chủ khám phá, khơi dậy những

đề của chính mình.

Đ nh nghĩa (tham kh o) ị ả

Đ nh nghĩa (tham kh o) ị ả

Tham vấn là một quá trình trợ giúp tâm lý, trong đó nhà tham vấn sử

dụng kiến thức, kỹ năng chuyên

môn và thái độ nghề nghiệp để thiết lập MQH tương tác tích cực với thân chủ nhằm giúp họ nhận thức được

hoàn cảnh, vấn đề để thay đổi cảm

xúc, suy nghĩ và hành vi và tìm kiếm giải pháp cho vấn đề của mình.