Giáo trình ma sát học - Chương 6 pps

cae phan tit e~u trUe theo hubng ehuy~n d¢ng khi'ma sat... anh httlmg cita'tai trQog,v4n t6c mOltrubng vat Ii~utrong qua trinh mal mono 3.1.. Anh hUdng cua cac tae d¢ng cd hc p,v... truc

71 Cm10NO'6

muYtr MAl MON

,!,uy th~C>c\.cae y~u t6 tae d¢ng cd hge b~h ngoai, t~b·dy.rig hoalr ella m.6i tntemg tinh chat cae v~t li~u ehiu niasat kHi mas~t c6 th~ xu-at hi~n hhung t6 h<Jp ella cae qlia trmh cd h9c, v~ ly va hoa hge

~ae ~h~.~ Kh~ t?6~g t~lid~g trong ~~~.~~~ t~~,~ nay se ehl~m el;teth~ con cae hl~n tl1<;1118lCemtheo Se

itC?68nh hUdng d~n qua trmh phil ho~ sau Do d6 dii

:~~Sth~c haa ~li<Je,1u.~d~~qiian··t;9n~ v~ s~ t~n t~

~.~.~ '1113 sat ng081 !~mOnV8WOngChUY~t'::k.~rl1'~.1'~' ~,'r"'" '

"

, D~g mai m6h dili;1cq[1y~tainh'b&iqua trmh mai mpt;l di~n ra tr~n ~ m~trna"sat 'vai' taed¢ng 16'h

!nhat Vpo Idli s1;r mai mon 6rr d~h,t6e' d¢ pha ho~ 'cae ~ m~t lam vi~ (hay t6e d¢ mal mon) kh6ngHl~

1aqhdn t6e d<>qua trmh quy~t dinh d~g maimon: 'V!~'<'V.·"P •. P , . '

:Lu~ d~ nay phu hgp v6'f'~ae sl;t ki~n tht;te n&hi~nix~~tiUnh '~c '4~g~maimori'thO.'y~u va tl:111

kH1~rr'q~Winp mID m~tt,.:taco itplh phlidnghufuIg {ph~ datI: khicphy.ecac· ha h50gbfu-tg caeh khac

ph\lc nhiing d~g phi,h(5lJl, ~Iig mong mu6n nhu troc lo~ 1, 2, hong do man V~y dieu ki~n duy tri , , 6 1 ' 1~

mal mon, xy nt:J~iI,p:

Voxyhoa>,V~ ,V oJl.Yhoa > V moi ( b) ; Voxyhoadam 'bao dieu ki~n (b) ta c6 hai bi~n

d~ Gi(tV~YhOt\ =):l~~ cqn cac V khac giam

- Gh9J~p:Y'kbac = hang; VoxyhoaT,aog" , ,

, t1f9~flS.thuong dung bi9n phap dau '

;

I"' {._ <' i _~ ::; ,-._ .' ' J"; t r

,." Yi~p!}AntiG~.~p d,ng:~4i4~~~),Rffirr~:MYl

ooa (ltllbig qua trinh co h~ vi~ khac ph\i~lljl~g d~g hu hong kh6ng cho phep *vi~ chuyin sang dl:Vlg,truliman 6 xy hoa vAn chl1a cOth4~.rnl~ c;6 duc,1C t~h ch6ng man can thi€t d6 chfuh' la' lam gi=im

tOe , ,_,dO inaimon d€i116c d6 nho nh$, nh~:tlamal man'l\ '.J '_ ' ' ,! " r._ ' • '- , ;,,:" " :

" /;Yi~ ph~ tien cd c,Q~phat tri~ni~~ QlWn~;RHi

2phl1S~: "h

Imh ch6ng man, khi mal mon 6xy hoa duqc quy€t4ioh pdi,cuong d¢ hiQh thanh va tinh ch~icua cac Call trUc thti ~~pxuathi~n troig ;~ua~f4nh.ijW:;~t vdi ngpia r¢ng la l1!~Uc~u t¢c tha~.c~p -,~~ng nry~ cmla cac lOp mang Wnh tl,tanhd9r wtlWCng tac gjifa kim lo~ vdi()xy ma cOnla lOp rmJ1g baa v~.p6tb~

ph&1 e~u trUcv~ttmhch~t khapngan cho ~ m~t kim lo~ khoi tiep xue t~e tiep, khi mai -nPnp~y hoa can dam bao di~u ki~ Voxh ti~n d.~n'gia tri n11.6nh~t.1

Di~u ki¢n miy co th~ thl1c hi¢n b&tgcaeh h~ th~p tbi mue th~p nh~t bi~n d~g doo va ,phil ho~ khi

cOnW mon 6 xy hoa Sl;t bien d~g deo t6n t~ nhfrng lOp rnOnggibl,J1~dubi d~g s~ t~ ra wc la 3!x~p xep dinh hubng cae phan tit e~u trUe theo hubng ehuy~n d¢ng khi'ma sat Thl1c eh~t mw mon 6xy hoa boo hmp hai m~t hi s1.1 ti~n tri~R biin d~g deo va 6X.Y·hQa /Mu6n v~ t6e 6xy hoa nho nh~t cO hai cach:

_ ", - Nailg C'8O,dnh ch6ng mon bfulg each thay d6i tinh dOO cua kim lo~ chin ma sat theo hubJ!g e&1 thietiV~ cd ban nhUjl.bg tinh ch~i nay anh hu&ng den cu,qng4¢hinh th.~ cAlltrUe th~ cAP, - "',._

- Thay d6i ban eh~t hoa hge eua-cae eaiL true th(r cap hinh thanhdo ket qua s1.1 hap thlJ, s1.1 khuy~ch tan va cae phan lmg hoa hge trro W,rn.~;va trong cae Ibp ~ m~t eua kim lo¢ chi1,lm.a sat ,'1 '

•••3.anh hu6n3 crul'tai trQog,v4n t6c m6i trmmg

v4t Ii~utrong qua trlnh mal mono

3,1 Anh hUdng cua cac tac d¢ng cd h9C ( p,v)

phan ea'u trUcva.tWhph~t khac ngan cho ~ m~t kim lol;likh6i tiep xue t~c tiep, khi 111mfilPn t)~yhoa can dam bao di~u ki~ Voxhti~n d~ngia tri nhi) nh~t.1

f)i~u ki¢n nay co th~ thl!c hi¢n bfu-tgcaeh h~ thap tdi mue thap nhat bien d~g·doo va.pha ho~ khi

cO mm mon 6 xy hoa s.;r bie'n d~g deo t6n tl;linhfrng lOp m6ng gibii'.n~ dudi d~g s~ t~ ra rUeIa ~ x~p xe'p dinh hUdng cae phan tit e§u trUe thea hUdng ehuy~n d¢ng khi -ma sat Tht;!cch§t mm mon 6xy hoa bao harp hai m~t Ia st;!ti~n tri~R b~n d~g deo va 6xy· hQa /Mu6n v~ t6e 6xy hoa nho nh~t cO hai

each:

_ ',_- Nailg C'8O)mhch6ng mon b&1g each thay d6i tlnb dOO"cua Kim lo~ ehiu ma sat 'thea hUdtjg can thie'tiV~ cd b~ nhfiJlPg tmh ch§t nay ~h hUdng den

c~08' 4¢hinh thllnh cAu true th~ c~._ :0 '

I·

- Thay d6i b~ chat hoa hge eua cae caD.true thu cap hinh thaohdo ke't qua st;!h§p thl;J,st;!khuye'ch tan va cae phan ang hoa hge trm ~,mjt·;va trong cae Ibp ~ m~t eua kim Io~ ehi\l1"D:2sat "4

• 3 anh httlmg cita'tai trQog,v4n t6c mOltrubng

vat Ii~utrong qua trinh mal mono

3.1 Anh hUdng cua cac tae d¢ng cd h<;>c( p,v)

Nguai fa'fi~nhanh cacthi nghi~msau :

'Vftt lieuI • thep· YI {) dia thep~40X" '.',, ,

P = 10KG/cITe " "

M6rtruong 1118sat khi 1;' : r;

(~)

i

~

~

1

'~

~

i

~

S

li

i

~~

Qua d6 th~tba'y vung 1, ·300 t6od¢ ll18t.:mon

binh thuong vung 2 va 4 t6c d¢ mal mon kh6ng binh thuOng.' '" ,.,

"'I'hi nghi~ 2:

- V~t li~u YIOA c6'nh~ luy~n;

- van t60: (1) v = 3,11 m/s

(2) v = 2,59 m/s;

(3) v ::: 3;1S:mJs

;;!

v-3.2 Anb htn1ng cac thl)ng sri ma sat khac :

M()i tnrong ,v~t li~u vv

.• 4' Citctquan h~ glii dch trong qua trlnb mal

- St:t pha ho~ eau true (} mae cae th~ tieh nguy~n tri va phfu1tn ( 1,)

- St:t pha ho~ eae lop ~'m~i euacae v~t li~u

g6e d th~ tieh VI m() (2)

- St:t pha ho~ cae Ibp ~ m~ eua cae v~ li~u eau truc thri~ eap dUde hinh thanh khi ma sat (3) '

Pha bOlllciia v4t Ii~u g6c :

DUC1id~g d6n nen, troe xUC1e.Tnr<Jld~', troe t~ vi, bi~n d~g nhieu Ian eua cae map m() t~ vi n~n

ep va pha huy moi 7

- Bi~n d~g cO k~ anh huang mOl tnrOng h~ tinh ~ m~ tue la cO cae hi~fl t11<;1nghap th~ v~t ly, hoa deo va hoa, don

l 76'

- Do bi~n d~g dmh k~t bi~n d~g doo t~o t6c d¢ mm mon thanh troc xu&c ngu¢i

- Do nhi~t •kha Mo, lam m~m, d~p xu&t nong, moj,.nhi~t

Hilling (1) :

Theo Holen:

q

W =z

-; HB

" W - 41dngvat cha't bi rom mon tr~n 1ddOyi

q uang duemg't:nxqt.· , , , ' ;, "', ': '

Z - X8c sua"t tach nguy~n tarakhbi ~ m~ khi

'i •• "'! }''

, q - faitr(;mg;

HB -D¢ c6.n~B~I:r:rnN; ,

, Hrtiing 2 : , "

~heo Arsard·,l3oon': thl c6ngthuc tmh lugngmon :

= K -LPm

Trong d6 :

V -Thi iich vat lieu bi I. mat mon; ;1_,,"

K ~ H~ 86 mm mon;

N -Tii tf<;mg

Pm - ap sua! lmg v&i s,! chay cua v~t li~u

f , 'I (" ,: _.,: ;' ;f

- Mm.mon cd h<;>c:

tge

Q 1:T -, m

D

• > ·-r-m

, ~it;

Trong d6:·

Ql - T6c d~ mm.mon cC1 h<;>c;

T"

m - at tr<;>ng;

,"

\0" ,

Trong do:

Q7

v

L:

't,Tl

.'

T6c d¢ mai mon cua mang ;

- T6c dOtntC1t;

- Kich' thubc mArl;

., • "":";,, ' i

- cac hang.s66xy hoa_

Thea quan di~m mbi ngay nay c6 I1hi~u th~h t\illy~ v~t ly ch~t r&1 •-v~_hoa1y cac hi¢n tugng ~ m~t c4c -phuong phap va phuong ti¢n tht;tc nghi¢m cho phep quan sat cac bi~n chuy~n , pha h9~ trQng th~ tich ct;tc nho khi chiu ma sat Chia quy lrbc qua

78 trinh mm mon binh thItang di~n ra trong nhUng Idp rat mong Ckno'angvtll tr8m'An~stroM;\XA~) lam 3

- Bi~nd~g va hOl;lth08; ,

- Hinh thanh c~u'truc thUccst>; ,

- Pha hol:licac call trUcthac cap;

C6ng li~n k~t g~y fa ffi¢t bien d~g deo d~ bi~t 13s., tl[iOr3lam cho.m~ d¢ bien vi va n6ng d¢ khuyech tan gan den gia tri bao hoa, tr~g thai mat 6n dinh nhi~t d¢ng cua kim lol:litrong qua trm t~

ra nhUng se lam cho n6 bihOl;lthoa m~h.

- Khi cae Idp h0l:llhoa ti~p xuc nhau·'vdi cac thanh phan x~ th.,c c6 'trong viing ma sat chung se tIt<1I1g 18cvdi nhau tl[iOthanh cac e~"utrue thureap.

- Do tac dllng l?p di l?p l~ eAatill tr<;mgdo n¢i Ung suat n~n trong mani,eai1, ~ructha e~p' se xu~t hi~n va phat tri~n ~~ vit.'nfu t~ vi, li~n k~tgiita m~g

va kim lol:lig6c bi yeu di dan dan, Idp mang bi pha ho~ va bong ra, qua trinQ t~ thanh va phahol:li Idp cali ~FllC'thac~p bi 1?p di l?p l~ O.,a tn~ricac •tieu chuaIf Cx1'ban d6 cua s., mal mon binh thuong Kostetskfda x~y dy:ng m6 hJnh ham eua s., mm mon

I =

k';,"

~ ~ ~ " II;

q C - cOY khi thoa man di~u ki¢n sau :

S 0.l~q,c)

~ ("= -: ".'

' 1 + 0.1 [1 - ~(V,C)]

Trong do:

, I - la t6c d¢ m3i mOno '

Qn:. l' h' , ' , :: d" d ~A

' uy i >- a p 6n:oau. truc.nam adl11iUlJ1g :vaU

truc thfr c~p va chiu pha ho~

q - ham cua p v g9i la;vectd tac d,mg cd

L ;, i h9c ' L: 'f ':1 ' ,,!

K ~:h9s6ty l¢

Y - ham cua q c, ham bi~u di~n chi~u day Ibp mang bi pha ho~

0.1 (q,c)- ham bi~u di~n phan:d~n tich cua Ibp

mang bi pha ho~

~ (v,c) - Ham bi~u di~n phan'di~ntlch be.m~t

cO lap mang da,!c kh6i phl;1c

Dlfa vao hai phaong trlnh trell ta cO t~ tinh da<;1cla<;1ngmm mon m6i tracrng va ch~ d¢ ma sat t6i

au rat ~~n phii bie't m<)ts6 qui lu~t va hinh thanh ella cae (cau true thli cap khi dii bi~t 'caetli6hg s6 v~t li~u va m.6i tntemg cae qui lu~t nay cO th~ X€lC dP1h b&.g tht;(enghi¢m

• 5. Chang mai mdn va hll hong cae chi ti~ may

bi mai mon :

MQt trong nhfrng van de quan tn;mg nhat trong vi~ ng~n eUu ma sat va mal'mlm la nghi~n eUu cae bi¢n phap eh6ng ma sat va mill mon nhfun nang coo tu6i the;>cae chi tie't may

y Ph1lO1lgphap nay g6m ba giai dOlln :

"Giai dOlln I:

Me dP1h d~g mm mon va ha hong cd sd giai do~ nay la SJ.!' phan lQ~ e3c d~g pha ho~ be ~ masatcil'lcutr@n'dAll hi~U!cUa:qti&triAh coo d~ . ,

Che;>nphl1dng phap kim hamcac qua trinh cO h~ cd sd ella phl1dng phap nay la-l~~ de 1.2 ella ly

t uy~tmc:u.mon~ , J ii '",;

Giaido,nIII:

Kitim tra hi¢u qua ciia vi¢c ap dVng phl1dng phap V30 tht;rcte' t

N<)idung;¢d bincMng' mat mon : Md r<)ng vung 6xy hoa binh thl100g

1'

-; • ,,!

li;;'-;"

I Dung ba b'i~~philp,:

- K€t c~u (thi€t k€).

- COng ngh~ ,!; ,! "',~"

- Sit-e:h;mg( j(h6ng ch€ till tr<,>ng.v~ t6c, mOi

.Kh~phl;1c h~,hc)ng va n~g cap ~UID,c~~g

mm.mon baa g6m :

lam vi~.

- H08nthi~n cae bi~f1pqa.pdi~u chmh nhi~t d~

,J.CJ¥?nhgplycac ~"sat (v~li~u)

;;Cflo.n, h~ th611g ;'~ilfgn j, ' ,.

- B6 tn cae phl1<1ngti¢n ho~ thi€tbi l<,>ckh6ng khi va dau b6i trdn

- Baq d~ tiM ,9PJ1.8ngh~dQ ~U~.chua va thay th€ cno cae chi ti€t va b¢ ph~ hi mm.mon

- D~ xuat cac bi¢n phap d~ bao v¢ cho b¢ ph$n

om sat khoi b~hllltmw va tlllPchat rdi vao J

van d~ quan tr~>ng nhat khi thi~t k~ la ph8.i ch9n dung c~p v~t li¢u ma sat va sa dyng chung h<Jp vbi chuc nang M¢t trong nhiing di~u ki~ chtt y~ la ban cha't c~p v~t li¢u kh6ng co kha nang gay troc Thi

dy d6i vbi gangd¢ ch6ng mon va tmh ch6ng Illasat

cling nhu cac tmh chat cd h9C cua gang phy thu¢c vao cau truc kh6i kim lo~ cd ban tuc la s6 luqng va d~g Graphit, cau truc cua n~rt

2, Bi~n phap cOng ngh~ :

Tru&c ha nhiing oong; ng~ l8rnJtang d¢ ~n

duqc dung d~ md r¢ng, mu6n mal"mofl_ 8mh thuang

phiU g.uImd~n muc toi thi~u cuong d¢ mw mon b~g

each tang d¢ cUng va giam ~deo CUB It1p M m~t hay b~g each thay d6i thanh 'pharr hoa h<JCva thanh

ph&1 pha cua Ibp fiy T

lC8c d~g c6ng ngh¢ lam.tang dan d¢ Mn g6m:

-Lam cUng ngu¢i ~m~

- Nhi¢t luy¢n

-'Tang ~n bang maxit khuy~h tan

- Han dApl~n ~ ~tclrch<Jp : kim ch6ng mon." '

- Phuong philp lam tang Mn bang tialit-a di¢n

- PhudIig phap hoa nbi¢t;luy~ 'f:

g6m:

A,'Phmmg 'philp h68 nhi~

luy~n:-Ph6 bi€n nhaf duqc dung tang d¢ ~ri, boo

cement hoa, Nitd hoa, Xiat]!g,il hoa va phun kiln lo~ bfu-tgphuong phaplkhuy~(t3h;clc'phuong

phap kiln lo~ hoa hay con g<;>ilathau kiln lo~ bfu1g khuyechtan.thanrCr6m, thantrBaZd, Thatn Sllie,thfun Niobi, VanadilBtamo. - -~ rn~t cOd~'CUng. va eh6ng

if.! .v~~* ~'Khith~Niobi l~n 200(fkgJrnmf "

r; ~- ·Nhc, phl1dngpoop 'nh~t khuy~h tan ~ m~t

cae chi ~tb&1g kirn 19ai den-segillm th~m Sunphua, C~rna,'~t ~Jlirla c6 th~'ngan ngi:ta~~c sg t~g '~11 hOnS c6·h~F(tt6e)mO n>ng dIrge n~n'oxy hoa' 'hitlh thuang.~g gia c6ng nay cOncO:tac dl;mgIBm t8hg nhanht6c;d~ va ctli t~nt6c d¢ eh~y ra trongm~t s6 phl1dng 'phap gia oong nhi~t kht1y~h tan,phu<1I1g philp Suafua hoa dugc dung r¢ng nu nhat

B,Phmmg phap·m, C~: \ !

Nang coo tmh eh6ng monotrong di~u ki~n mai mon 6xy hoa lbp m~ Cr6m sa''lam ling d¢ eh6ng mon cae ~ m~t ma sat len nhi~u lan, khi cO nguy Cd

nay sinh ra tr6elo¢mQt n6·c6lh~ balo y~ ~'-m~t ma

sat00 - ctqua Vdltill O· dn, g m, -1troc o~

2 cO k~t qua trong nhi~t d~ 300 - 400°C

Ngoai rangl1ai ta c6nm~ Niken, m~ sat Thai gian,giin·day nglKti ta stt dl;1ngm~ Niken cung.trong m¢t dung dieh Axit Sunphuaric.Nsoai ra cOn ma;t·hc;tp kim :Vonfram, M~ t6 hgp Cr6m vbiCaniyJ30ma la cae phudng phap mbi cO tri~n v<;mg

84 3, Bi~nph.ap sUdlJJlg: :.'

"\.'>

Sl! th~)f d6(tinh chat cae lap b~'~' tfong qua

Ji"Jnh ma ~t, dien fa dUdi tile dl;1ng.cao.nhan to phl;1 thu~ V80tf':ll1g thai ban dau cac Ibp ay va d~u 'k~n sit dl;log Di~u lci~ sfrdl;1ng nao' phu h<;1pvbi qui tf.inh nao,thi~.~ qUilrinhmm "mOn ay se s~y fa tfong YW18.'.'~ •, ~'si£."';"v".i:JbttOc.'~ ct;tc dE;UJ~g each thay d6i cae di&a tkii,;n$U dl;1ngcO thi;tiLe d¢ng ,m1;U1hvao Cl1~ dl)mai mon binh thl1dng dIng nhtt cO t~

ngan ch~ duqc,s1;1'nay s.inh: cO h~ gay hit h&Q8~

J1wt ma ~~'U\0,.4_C. an,tv SUi \Insco :~uua lUdJ1guen sl!,}unqJharUltf~gJh8i lam v* Idp ~ ~ baag6m cae tikHI¢ng cX1h<;>c(t~v~ t6c tfUgt ) m6itntang

vv

, , G6mhai nh6m:

Nhom 1 :

Boo'86m cac phl1dng 'philpsau

- Xfsc d¥th ~.mon do Il1%g, mat mat v~t li~u

tf1;1'c ti~p.

- X8c d¥th d¢ mon g180 ti~p, nhltxac d¥th

lugng thep cO tfong daubMgphan tich hos h<;>c', quang'X~ va,ph6ngx~' ,

- DaM gm d¢ moo thff sO lU<;1ngph6i bi tach

fa kh&i chi ti~t ph6ng x~

Nh6~:2: '

,', '- Phudogphap do ,~vi

- phuong pha~do bi€n d~g

- Do be m~t t~ ch6 b~g ph6ng x~

- DUng chuAn nhant~p

6.1 - Phmmg phap do t~ vi :

fl"

D1!atr~n cd sd do cung m<7>tkich thltdC cua chi ti6t tntf1~v11sau khi thi ngh~ ~ do: kielit thudC nguqaitQ dt)Oj' Palme,Compado W,iy~ cae d';mg:c~ khac ho~ d.lngdau do tl;tcam ho~ khi nenJbllung

~pnay; s«.4.l;1ng t6tvbicac chi ~t may bi mon nhi~u va khOng b! bi~n d~g tnrbc va sau tol ngbi~m

"" NhlPlc ••Phm thao lip c8c chit~t nh~llnd&tg

thai phm dUng th~m ga lap,khi do' phm'd~dich vi1n

6.2 - Phmmg philp cAn (trvng hrqng) :

, " ) x;.o:d!rin I"llOn!hiDin'kh6i llt<,1I1gtntbcva sau thi nghi~m tbltQug,qui ;d6i;lcichthudc/thing '

hm=

-a.b.

Trong d6: L\G - Lu<Jng mon kh6i lU<Jngrieng

A,b - Chi~." dai ehi~u~ r¢ng ena (J.i~ntieh

uep xuc , Nhu<Jcd~: Phii.thao Hip,'du duo'g cho chi ti€t nh6 d¢ chinh xac se n&Ig, coo 'khi dang can chinh xac

6.3 - Phmmg philp ghi bitn d,ng :

; D~' do mOn d6i khi dung phl1<mg phap' nay tntOc va sau khi' larn'vi~ ThuCfng dllng'c€lC dau'do

bing, mUJ kim cUdng ,'g6¢.!tU.~I~rig tt\@Ortgl1yeft''It

dmy&n ~t;tit dich chuy~n dAD do din,'cacs,!,.thay

.6.4'.~,Phwng phap xac 4Dh·llD1Dg:~Atc8 itrong

d4u, (phuong phap'qu3D1Ph4) ,:,; >,!, ".n

Kh6ng can thao chi tie't , nhung chi coo' 'b~t mon t6ng th~

,

6.5 - Phmmg philp dOngvt ph6ng X3 :

Bien cae chi tia Jd16ng ph6ng x~ thanh cae chi tiet ph6ngx~t~ caaphantfrph6ng X2 V30 chJ t~g i6i dem mm mon Trong qua trinh thi nghi~m cac h~t

ph6ng x~ se theo fa vt'1i dau va dung thiit bi chuyen

dung c6 th~ do dU<Jcho~ tinh cna dau