* Đặc điểm riêng của quy luật xã hội: - Quy luật xã hội chỉ tồn tại và phát triển tác động trong những điều kiện nhất định khi những điều kiện xã hội xoá bỏ thì quy luật cũng không tồn
Trang 1Chương 9
Xã hội và tự nhiên
Trang 2I Xã hội – bộ phận đặc thù của tự nhiên Xã hội – bộ phận đặc thù của tự nhiên
1 khái niệm.
* Tự nhiên:
Theo nghĩa rộng, tự nhiên
là toàn bộ thế giới vật chất vô
cùng, vô tân.
* Xã hội:
Xã hội là hình thái vận
động cao nhất của thế giới vật
chất, hình thái vận động này
lấy con người và sự tác động
lẫn nhau giữa con người với
con người làm nền tảng.
Kết luận: Xã hội là một bộ
phận đặc thù của tự nhiên
Trang 3* Đặc điểm riêng của quy luật xã hội:
- Quy luật xã hội chỉ tồn tại và phát triển tác động trong những điều kiện nhất định khi những điều kiện xã hội xoá bỏ thì quy luật
cũng không tồn tại.
- Hình thức biểu hiện của sự cộng tác của các quy luật xã hội thường biến dạng theo
hoàn cảnh lịch sử trong từng giai đoạn từng nước khác nhau.
2 Đặc điểm của quy luật xã hội.
Trang 4- Sự tác động của quy luật xã hội diễn ra thông qua hoạt động của con người, do đó lợi ích trở thành một yếu tố quan trọng trong cơ chế hoạt động của quy luật xã hội.
- Sự biểu hiện và tác động của quy luật xã hội thường diễn ra trong một thời gian rất dài có khi trong suốt quá trỡnh lịch sử, do vậy nhận thức được nó cần phải có
phương pháp khái quát hoá và trừu tượng hoá cao
* Kết luận: Quy luật xã hội là quy luật hoạt động của con người, nên để nhận thức nó nhất thiết phải làm rõ nhu cầu, lợi ích, mục đích của hoạt động con người.
Trang 5II Sự tác động qua lại giữa xã hội và tự nhiên
1 Vai trò của yếu tố tự nhiên và yếu tố xã hội trong hệ thống tự nhiên - xã hội
* Vai trò của yếu tố tự nhiên
- Tự nhiên là nguồn gốc của xã
hội.
- Tự nhiên là môi trường tồn tại
và phát triển của xã hội
* Vai trò của yếu tố xã hội
- Thông qua lao động con người
cải biến tự nhiên nhằm thoả mãn nhu
cầu của mình.
- Thông qua hoạt động cải biến
tự nhiên, con người tự hoàn thiện
mình.
- Tự nhiên cung cấp các nguồn
vật chất để con ng ời tồn tại và phát
triển.
Trang 6* Mối quan hệ giưa xã
hội và tự nhiên phụ
thuộc vào trình độ phát
triển của xã hội Tiêu chí
đánh giá trình độ đó
chính là phương thức
sản xuất.
* Mối quan hệ xã
hội - tự nhiên còn phục
thuộc vào trình độ nhận
thức và vận dụng các
quy luật trong hoạt động
thực tiễn
2 Những yếu tố tác động đến mối quan
hệ giữa tự nhiên và xã hội
Trang 7III Dân số, môi trường trong sự phát triển của xã hội
1 Vai trò của dân số trong sự phát triển của xã hội
* Khái niệm dân số:
Dân số là lượng người
sinh sống trong một vùng
lãnh thổ nhất định.
* Vai trò của số lượng dân
cư:
Số lượng dân cư là số
lượng người của dân số phản
ánh khả năng cung cấp
lượng lao động của xã hội
Điều này được thể hiện qua
chỉ số về thể lực tính theo lao
động cơ bắp
Trang 8* Vai trò của chất lượng dân cư:
Chất lượng dân cư là chất lượng người của dân số, thể hiện sức mạnh trí lực của con
người như: Trí tuệ, thông minh, kỹ năng, kỹ xảo.
* Sự gia tăng dân số.
- Dân số tăng chậm ––> Thiếu lao động
- Dân số tăng nhanh ––> Khó khăn về
lương thực, nhà ở, y tế, giáo dục
Trang 9* Khái niệm môi trường.
Là toàn bộ những điều
kiện mà trong đó con
người sinh sống.
Môi trường bao gồm:
- Môi trường tự
nhiên.
- Môi trường xã hội.
2 Vai trò của môi trường đối với sự
tồn tại và phát triển của xã hội.
Trang 10* Vai trò của môi trường
tự nhiên đối với sự tồn tại
và phát triển của xã hội.
- Trong giai đoạn
thấp của sự phát triển xã
hội, con người phụ thuộc
chủ yếu vào môi trường
tự nhiên và hoàn toàn bị
tự nhiên thống trị.
Trang 11- Trong giai đoạn phát triển cao của xã hội, con người từng bước chế ngự tự nhiên bắt tự nhiên phục vụ lợi ích cho mình Tuy nhiên, môi trường tự nhiên vẫn ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội Nước nào có điều kiện tự nhiên tốt (Khí hậu thuận lợi, tài nguyên phong phú ), thì có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế
và xã hội
- Khi con người làm trái với quy luật tự nhiên dẫn tới môi trường tự nhiên sẽ ngăn cản sự phát triển kinh tế xã hội, thậm chí có thể đe doạ sự sống con
người.