CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ TIẾT DỊCH NÚM VÚ Ngoài thời kỳ có thai và cho con bú · Dịch tiết bình thường + Gần đến ngày kinh.. · Dịch tiết bất thường + Dịch tiết ở núm vú là tự nhiên dai dẳng
Trang 1CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ TIẾT DỊCH NÚM VÚ
Ngoài thời kỳ có thai và cho con bú
· Dịch tiết bình thường
+ Gần đến ngày kinh
+ Dùng thuốc ngừa thai
+ Uống thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm 3 vòng, thuốc hạ huyết áp reserpine làm ức chế thụ thế dopamine
· Dịch tiết bất thường
+ Dịch tiết ở núm vú là tự nhiên dai dẳng và chỉ ở 1 bên vú
+ Dịch tiết trắng, dính giống như lòng trắng trứng hoặc lẫn máu
+ Chảy sữa kéo dài từ hai vú
CÁC ĐẶC ĐIỂM TIẾT DỊCH
Trang 2Tiết dịch do cơ năng Tiết dịch do bệnh lý
Vi thể: hạt mỡ, đại thực bào Huyết thanh hoặc là máu
1 Chảy sữa
a) Định nghĩa
là chảy dịch dạng sữa liên tục từ núm vú mà không liên quan tới thai kỳ hoặc cho con bú Xảy ra ở hai bên vú và bao gồm nhiều ống tuyến Tình trạng này do tăng prolactin thứ phát
Trang 3b) Nguyên nhân
Tăng prolactin máu có các nguyên nhân sau :
+ Do thuốc: an thần Phenothiazines, metoclopramide, diazepan, thuốc hạ huyết áp reserpine, hay uống thuốc ngừa thai
+ Các nguyên nhân thần kinh:
– U tuyến yên tiết prolactin
– U sọ hầu ác tính
– Suy giáp
– Suy thận
– Stress
– Chấn thương và phẫu thuật ở não có thể làm tăng tiết prolactin
– Kích thích phản xạ vú
c) Các triệu chứng
- chảy sữa
- bán manh, nhức đầu
Trang 4- không phóng noãn với vòng kinh không đều cũng như vô kinh thứ phát
d) Chẩn đoán
Nên hỏi bệnh sử kỹ lưỡng chú trọng :
- Thời gian chảy sữa
- Thuốc đang sử dụng
- Soi tươi có thể thấy hạt mỡ và đại thực bào
- Định lượng prolactin máu và TRH (Thyroid – releasing hormone)
- Chụp CT – scan hoặc tốt hơn nữa là MRI
* Nếu prolactin máu trên 100ng/ml sẽ cho chẩn đoán cuối cùng là u tuyến yên hay nguyên nhân khác
e) Xử trí
- Ngừng thuốc gây tăng prolactin
- Suy giáp thì phải được điều trị thích hợp
- Nếu u tuyến yên, điều trị với thuốc đồng vận dopamine sẽ làm teo nhỏ hoặc ngăn cản sự phát triển hơn nữa của khối u
Trang 5- Bromocriptine phải bắt đầu với liều thấp Liều điều trị từ 2,5 – 15mg/ngày
có thể được uống hoặc đặt âm đạo Tăng liều dần mỗi tuần cho đến khi nồng độ prolactin hoặc các triệu chứng trở về bình thường
- Phẫu thuật khi các khối u lớn nhanh và không đáp ứng với điều trị
2 Các nguyên nhân khác của tiết dịch núm vú
a) U nhú trong ống
Chẩn đoán
- Dịch tiết huyết thanh – máu hoặc dạng nước
- Có thể sờ thấy một khối dưới quầng vú khi khám
- Chụp nhũ ảnh phóng đại cho thấy sự dãn của ống sữa
- Hình chụp ống dẫn sữa bất thường hoặc u nhú trong ống dẫn
Xử trí
- Phẫu thuật cắt bỏ tại chỗ ống dẫn sữa bị ảnh hưởng Để lấy hết tổn thương cần :
- Xác định độ lan rộng của tổn thương
Trang 6- Xác định ống tuyến nghi ngờ trước mổ bằng cách nén ép vú (nếu có 1 khoảng thời gian giữa lúc chụp ống dẫn sữa và lúc mổ.)
b) Giãn ống dẫn sữa
- Tần suất 70% gặp ở phụ nữ trên 50 tuổi
Chẩn đoán
- Thường xảy ra ở 1 bên vú, giới hạn trong 1 hoặc vài ống dẫn sữa
- Tiết dịch nhiều màu sắc từ núm vú
- Có thể có khối dưới quầng vú
- X quang: ống dẫn sữa có cản quang để phân biệt với u nhú trong ống
- Siêu âm: phát hiện các ống dẫn sữa có đường kính gia tăng
Xử trí
Cắt bỏ ống dẫn sữa giãn tạo thành u cục do ứ đọng sữa gởi giải phẫu bệnh lý để loại trừ bệnh ác tính
SƠ ĐỒ XỬ TRÍ TIẾT DỊCH VÚ
Trang 9
Phác đồ điều trị Bv Từ Dũ