Có 2 hình thái lâm sàng: - Thương tổn mưng mủ, sâu: bệnh diễn biến chậm, có các thương tổn mưng mủ thâm nhiễm lan rộng giống như kerion, lông rụng tại vùng tổn thương, da xung quanh viêm
Trang 1Nấm da, nấm móng
Ở người, nấm vào da qua các chỗ xây sát nhẹ như: vết gãi, rồi từ đó lan từ giữa ra xung quanh thành hình tròn Ở da đầu, nấm chui vào sợi tóc rồi tiến dần lên Đối với móng, thì bắt đầu từ bờ tự do hoặc bờ bên đi vào mầm móng
Nấm vùng râu (tinea barbae)
Bệnh ít gặp, thường gặp ở người làm ruộng, chăn nuôi gia súc Vị trí thường ở một bên cổ hoặc mặt Có 2 hình thái lâm sàng:
- Thương tổn mưng mủ, sâu: bệnh diễn biến chậm, có các thương tổn mưng mủ thâm nhiễm lan rộng giống như kerion, lông rụng tại vùng tổn thương, da xung quanh viêm tấy
- Thương tổn bề mặt với các mụn mủ, vẩy tiết ở nang lông Đôi khi thấy hiện tượng tóc gãy
Nấm vùng mặt (Tinea faciei)
thương tổn da là đám đỏ da, bong vảy, ranh giới đôi khi không rõ rệt, vì vậy chẩn đoán khó Chẩn đoán xác định chủ yếu dựa vào xét nghiệm soi trực tiếp nấm
Trang 2Nấm da nhẵn (Tinea corporis)
gặp nhiều hơn so với nấm da đầu, nấm da mặt, nấm vùng râu, nấm vùng tay chân
và nấm bẹn Vị trí thường gặp ở chi trên, chi dưới và thân, thương tổn hình vòng cung có thể một hoặc nhiều hình vòng cung, ranh giới rõ, màu hồng nhạt, khô, vẩy
da, thường có xu hướng nhạt màu ở giữa Thương tổn thường nổi cao ở bờ, tiến triển có xu hướng lành giữa vì vậy có tên ringworm Thương tổn có thể lan rộng hình vòng cung 8-10 centimet Thương tổn lan rộng có thể là một dấu hiệu của bệnh AIDS
Nấm bẹn (Tinea cruris)
bệnh gặp nhiều ở nam giới khu trú ở nếp bẹn, mặt trong đùi, gặp nhiều vào mùa nóng ẩm Bắt đầu là những chấm đỏ có tính chất viêm, có vẩy nhỏ, lan ra xung quanh thành mảng hình tròn, bờ hơi nổi cao, trên bờ có mụn nước và vảy da Dần dần các mảng nhỏ liên kết với nhau thành mảng lớn có nhiều vòng cung , ở giữa nhạt màu và hơi xẹp xuống
Nấm tay và chân (Tinea of hand and feet)
nấm da ở chân rất hay gặp thường được gọi là bàn chân vận động viên Thương tổn ban đầu là đám đỏ da, bong vẩy da nhỏ, mỏng, đôi khi có mụn nước, nứt ở giữa và dưới ngón chân Bệnh gặp nhiều ở người ra mồ hôi chân nhiều hoặc người
có bàn chân bẹt, kẽ ngón khít và có thay đổi thành phần hoá học của mồ hôi
Trang 3Lâm sàng: có 4 hình thái biểu hiện:
Bong vảy: lòng bàn chân đỏ, bong vảy nhiều Ngứa ít, thường ở một bên, sau lan
ra hai bên
Viêm kẽ: Xuất hiện kẽ ngón 3-4 một đường nứt giữa kẽ, da xung quang kẽ bột và
mủn, chảy nước ngứa nhiều và đau Bệnh thường kéo dài, đỡ về mùa đông, phát thành đợt cấp về mùa hè
Tổ đỉa: Xuất hiện những mụn nước bằng đầu đinh ghim đến bằng hạt đỗ, nằm sâu
dưới da khó vỡ Các mụn nước có thể liên kết thành bọng nước lớn, vỡ ra để lại vết trợt, bề mặt lỗ chỗ Bệnh nhân ngứa và đau nhiều
Viêm móng: Căn nguyên gây bệnh là chủng nấm T.Mentagrophyte, T.Rubrum
Bệnh lang ben ( Pityriasis versicolor)
thuộc nhóm bệnh nấm gây bệnh ở lớp sừng Bệnh xảy ra ở người tăng tiết mồ hôi
và có những thay đổi về thành phần hóa học của mồ hôi Bệnh bắt đầu bằng những chấm hồng nâu, hoặc trắng ở lỗ chân lông Các chấm lớn dần lan rộng và liên kết với nhau thành mảng, bờ nham nhở vòng vèo Bề mặt tổn thương có vẩy da nhỏ, cạo bong ra dễ dàng, gọi là dấu hiệu vỏ bào Thương tổn không đau, không ngứa hoặc ngứa ít lúc ra mồ hôi Vị trí thường gặp ở ngực, lưng, cổ, bụng, vùng nếp gấp, đôi khi có thể thấy ở da đầu, tay chân Bệnh thường hay tái phát Sau khi khỏi
Trang 4để lại đám mất màu khá lâu, trông giống như bị bạch biến Bệnh thường gặp ở những nước nhiệt đới nóng ẩm
Bệnh vẩy rồng (Tinea imbricata)
thuộc nhóm bệnh nấm gây bệnh ở lớp sừng, bệnh gặp nhiều ở vùng nhiệt đới Biểu hiện trên da không đỏ, không viêm, thấy xuất hiện những đám hình tròn hoặc bồ dục màu nâu, bong vảy bắt đầu từ giữa thương tổn nên bờ trong tự do còn bờ ngoài dính vào da Lại xuất hiện đợt bong vảy mới từ ở giữa nên nhìn thương tổn
có nhiều vòng bong vảy đồng tâm Thương tổn lan vào các móng làm các móng dày lên và dễ gãy Ngứa dữ dội
Bệnh nấm móng (Onychomycosis)
Nấm móng là nhiễm trùng ở móng do nấm, chiếm tới 30% các chẩn đoán bệnh nấm nông
Nấm móng do Trichophyton rubrum thường bắt đầu chậm và âm ỉ, có thể một
hoặc nhiều móng, có thể nấm móng đơn thuần hoặc phối hợp với thương tổn ở tay, chân Bắt đầu với chấm trắng ở bờ tự do của móng, dần dần móng dày lên, mủn, vàng bẩn, dễ gãy, bên dưới móng có một khối sừng mủn
Có 3 hình thái thương tổn móng:
Trang 5 Móng dày sừng: móng dày sừng, dưới móng có khối sừng mủn
Móng teo: móng bị mủn, mòn dần từ bờ tự do đến chân móng
Hình thái bình thường: móng bình thường có màu trắng hoặc màu vàng
Nấm móng do Trichophyton mentagrophyte cũng bắt đầu bằng chấm, đường trắng
từ bờ tự do hoặc bờ bên Dần dần móng cũng dày lên và trở thành màu vàng bẩn
dễ mủn
Nấm móng do Trichophyton violaceum cũng bắt đầu từ bề mặt móng, không có
biểu hiện viêm quanh móng
Thương tổn móng gây nên bởi C.albicans thường biểu hiện viêm quanh móng
Bệnh bắt đầu từ gốc móng, đôi khi có mủ ở gốc móng Lớp da xung quanh móng
đỏ , sưng nề, đau nhức Móng trở nên đen, sần sùi, tách khỏi bàn móng Viêm
quanh móng do Candida thường gặp ở móng tay, ít gặp ở móng chân Bệnh gặp
nhiều ở người làm nghề nội trợ, làm đậu phụ
Điều trị
- Thuốc bôi ngoài da: Nếu bệnh nhân chỉ có 1 hoặc 2 tổn thương, chỉ cần dùng
thuốc bôi chống nấm tại chỗ như dung dịch màu Castelani, salicylic 5%, ketoconazole (Nizoral), terbinafine (Lamisil) Thuốc bôi dạng kem hiệu quả hơn dạng dung dịch
Trang 6- Thuốc uống: Sử dụng thuốc chống nấm toàn thân dựa trên 3 tiêu chuẩn
Phổ tác dụng của thuốc chống nấm
Dược động học của thuốc
Biểu hiện lâm sàng
Ngoài ra phải xem xét tính an toàn, tính chịu thuốc và giá thành