Sù chuyÓn tõ pha nµy sang pha kia cña chu tr×nh tÕ bµo cã sù phèi hîp thùc hiÖn cña Điểm kiểm tra G 1 Hệ thống điều khiển cã sù phèi hîp thùc hiÖn cña c¸c ph©n tö tÝn hiÖu t¹i c¸c ®iÓm k
Trang 1Ung th− lµ sù rèi lo¹n ®iÒu khiÓn chu tr×nh tÕ bµo
Mét chu tr×nh tÕ bµo th«ng
th−êng gåm hai pha sinh
tr−ëng (G1&G2), xen kÏ bëi
mét pha sao chÐp ADN (S)
vµ mét pha ph©n bµo (M)
Sù chuyÓn tõ pha nµy sang
pha kia cña chu tr×nh tÕ bµo
cã sù phèi hîp thùc hiÖn cña
Điểm kiểm tra G 1
Hệ thống điều khiển
cã sù phèi hîp thùc hiÖn cña
c¸c ph©n tö tÝn hiÖu t¹i c¸c
®iÓm kiÓm tra tÕ bµo
(checkpoint) NÕu tÝn hiÖu bÞ
truyÒn “sai”, hoÆc ph¶n øng
tÕ bµo víi tÝn hiÖu “sai”, tÕ
bµo cã thÓ chuyÓn sang tr¹ng
th¸i ung th−
Trang 2Ung thư là sự rối loạn điều khiển chu trình tế bào
Cơ chế phân tử tại các điểm
kiểm tra tế bào là tương đối
phức tạp Tuy vậy, có hai
loại protein đã biết giữ vai
trò quan trọng gọi là các
protein cyclin và kinase phụ
thuộc cyclin (CDK)
Các CDK có vai trò xúc tác
thúc đẩy diễn tiến của chu
trình tế bào, bằng việc hoạt
hóa một số protein khác
Tuy vậy, CDK chỉ có hoạt
tính khi ở dạng liên kết với
cyclin (cyclin/CDK)
Trang 3Ung thư là sự rối loạn điều khiển chu trình tế bào
Một trong những điểm khởi
đầu chu trình tế bào quan
trọng nằm giữa pha G1
(START) Lúc này tế bào
nhận cả hai tín hiệu nội bào
(cylin/CDK) và ngoại bào
(yếu tố sinh trưởng) để xác
định tế bào phù hợp để
chuyển sang pha S
Điểm kiểm tra này được điều khiển bởi protein cyclin D kết hợp với
CDK4/5 Vào cuối pha G1, các protein ức chế có thể nhận biết các vấn đề của cuối pha G1 (như thiếu dinh dưỡng, ADN bị sai hỏng) và gây phân hủy phức hệ cyclinD/CDK4, ngăn tế bào bước vào pha S
START
Nếu các trạng thái tế bào bình thường, các protein ức chế không có
Trang 4Ung th− lµ sù rèi lo¹n ®iÒu khiÓn chu tr×nh tÕ bµo
C¸c ®iÓm kiÓm tra kh¸c thuéc chu tr×nh tÕ bµo ®−îc ®iÒu khiÓn bëi
mét sè phøc hÖ cyclin/CDK kh¸c, vd: cyclinE/CDK2 (®Çu pha S), cyclinA/CDK1 (cuèi S/®Çu G2), cyclinB/CDK1 (G2 sang M), v.v…
Trang 5Ung th− là sự rối loạn điều khiển chu trình tế bào
không thực hiện đ−ợc Sự mất khả năng điều khiển này có thể
do sai hỏng di truyền dẫn đến làm hỏng bộ máy điều khiển tổng hợp cyclin/CDK, hoặc sai hỏng tại chính các gen mã hóa các protein này.
có nguy cơ ung th− cao một cách đặc biệt Bởi ở điểm này, các
có nguy cơ ung th− cao một cách đặc biệt Bởi ở điểm này, các
tế bào dừng lại để đảm bảo cho việc sửa chữa ADN đ−ợc hoàn thành Nếu ADN sai hỏng không đ−ợc sửa chữa mà đi tiếp vào pha S thì ADN sai hỏng sẽ bị nhân lên.
đến sự mất khả năng điều hòa hoạt động phân bào Vì vậy,