Đôi điều về Vaccin pdf

Hợp lại, nhớ và kháng cự lại vi trùng gây bệnh chính là nhiệm vụ của một bộ phận cơ thể mà chúng ta gọi là hệ miễn dịch... Trong các trường hợp đó, chỉ có VẮC XIN là cơ hội cứu sống chún

Đôi điều về Vaccin

Các bệnh truyền nhiễm đã từng là nỗi kinh sợ của Nhân loại và ngày nay, chúng vẫn tồn tại nhưng đã bị Công chúng quên lãng Sở dĩ như vậy là do xuất hiện các vắc xin phòng bệnh

Điều may mắn là bạn đã tiêm phòng vắc xin phòng bệnh Bạch hầu Bạn có thể tiếp xúc với vi khuẩn gây bệnh nhưng vắc xin đã chống lại nguyên nhân gây bệnh thật

là nhanh chóng khiến cho bạn không hề biết đến sự nhiễm trùng

Các vắc xin đã sử dụng khả năng tự nhiên của cơ thể là học cách chống lại sự xâm nhập của vi trùng vào cơ thể Hơn nữa, cơ thể ghi nhớ cách chống lại vi trùng thâm nhập trước đó Hợp lại, nhớ và kháng cự lại vi trùng gây bệnh chính là nhiệm

vụ của một bộ phận cơ thể mà chúng ta gọi là hệ miễn dịch Nếu không có hệ miễn dịch, chỉ cần một lần nhiễm cảm lạnh có thể gây chết người

Nhìn chung, hệ miễn dịch của chúng ta cần hơn một tuần để học cách chống lại vi trùng chưa quen Đôi khi, như thế chưa đủ nhanh để kháng cự Những vi trùng khoẻ có thể tràn lan trong cơ thể chúng ta nhanh hơn sự phản ứng của hệ miễn dịch Cơ thể thường đạt được sự bảo vệ sau vài tuần nhưng trong lúc đó bạn đã bị

ốm do vi trùng rồi Một số vi trùng rất mạnh, hoặc chúng là vi rút nên chúng có thể lần át hoặc thoát khỏi sự bảo vệ tự nhiên của cơ thể Trong các trường hợp đó, chỉ có VẮC XIN là cơ hội cứu sống chúng ta

Các vắc xin kinh điển chứa vi trùng hoặc một phần của con vi trùng đã đươjc giết chết hoặc làm yếu, không có khả năng gây bệnh Khi hệ miễn dịch của chúng ta đương đầu với các vi trùng vô hại đó, nó dễ dàng loại chúng ra khỏi cơ thể Nói cách khác, hệ miễn dịch chống lại vi trùng đồng thời dạy cho cơ thể bài học quan trọng làm sao đánh bại các thành phần của vi trùng

2-Lợi ích của vắc xin

Cho bạn và cho cộng đồng

Một khi hệ miễn dịch đã được rèn luyện để chống lại bệnh, bạn được cho là miễn dịch với bệnh đó Trước có vắc xin, cách duy nhất để miễn dịch là mắc bệnh đó và bằng may mắn mà sống sót Đó là miễn dịch mắc phải tự nhiên Với miễn dịch mắc phải tự nhiên, bạn bị mắc các triệu chứng bệnh và bị đe doạ bởi các biến chứng, chúng có thể rất nghiêm trọng và đôi khi chết người Hơn nữa trong lúc mắc bệnh, bạn là nguồn lây bệnh cho người khác tiếp xúc với bạn

Vắc xin tạo ra cho bạn miễn dịch nhân tạo thu được, là cách dễ hơn và an toàn để được miễn dịch Vắc xin là một trong số ít các loại thuốc có thể ngăn ngừa bệnh ngay từ đầu tiên hơn là cố gắng chữa bệnh khi nó đã xảy ra Theo một nghiên cứu gần đây, cứ mỗi đồng Đô la được sử dụng để phòng bệnh rubella cho trẻ em thì sẽ tiết kiệm được 8 Đô la chi phí liên quan đến chữa bệnh đó trên toàn Hoa kỳ

Vắc xin không chỉ bảo vệ bạn mà còn bảo vệ mọi người xung quanh bạn Nếu bạn

đã dùng vắc xin rồi thì bạn không bị bệnh, nên không lây bệnh cho mọi người khác hoặc nếu có mắc thì cũng không lây truyền Tương tự như vậy, khi những người khác tiêm phòng vắc xin, họ ít có nguy cơ lây bệnh đó cho bạn

Vậy vắc xin không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn bảo vệ cả cộng đồng Vì vậy, tại sao tiêm phòng vắc xin được xem như là mục tiêu trọng yếu của Y tế công cộng trong ngăn ngừa bệnh tật Nếu một số người nhất địinh trong cộng đồng được tiêm phòng vắc xin chống lại bệnh nào đó thì cả cộng đồng coi như không có khả năng mắc bệnh Đó là miễn dịch theo nhóm hay là miễn dịch cộng đồng

Miễn dịch cộng đồng:

Nếu một số lượng nhất định số người trong cộng đồng tiêm phòng vắc xin chống lại một bệnh thì khả năng cả nhóm ít bị mắc bệnh đó, kể cả những người chưa tiêm vắc xin nằm trong nhóm đó

Nói cách khác, nếu một số người nhất định trong một cộng đồng không tiêm vắc xin thì bệnh sẽ quay trở lại Vào năm 1974, Chính phủ Nhật ngừng tiêm phòng vắc xin phòng bệnh Ho gà do có những lo ngại về tính an toàn của vắc xin ở trong công luận và vì không có ai chết vì bệnh này ở năm trước Sau 5 năm, một đợt dịch ho gà ở Nhật bản đã làm cho 13.000 người mắc bệnh và cướp đi sinh mạng của 41 người Năm 1989, do tỷ lệ tiêm chủng vắc xin sởi thấp trong cộng đồng,

mà một đợt dịch sởi bùng phát ở Hoa kỳ làm cho hơn 55.000 người mắc bệnh và cướp đi sinh mạng của 136 người

3-Các vi trùng gây bệnh

Vắc xin bảo vệ cho cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng gây ra bởi vi trùng

sinh vật vô cùng nhỏ bé chỉ có thể thấy qua kính hiển vi Nhiều loại vi trùng như

vi khuẩn, cấu tạo bởi một tế bào Vi rút, chỉ bao gồm một mẩu chất liệu thông tin

di truyền gói trong một lớp màng hoặc vỏ protein, còn nhỏ hơn nhiều Con người

tiến hoá hệ miễn dịch vì thế giới tràn ngập vi trùng Rất nhiều trong số đó không làm hại chúng ta; một số vi khuẩn còn sống trong hệ tiêu hoá của chúng ta và có lợi cho chúng ta Một số vi trùng lọt vào cơ thể, sống trong mội trường thuận lợi, đầy chất dinh dưỡng trong các mô của cơ thể, từ đó sinh sôi nảy nở và từ đó làm hại chúng ta

Sau đây là một số ví dụ về vắc xin đã bảo vệ chúng ta khỏi bệnh nặng

- Vi rút variola, gây ra bệnh đậu mùa đã từng là tai hoạ của thế giới Vi rút lan

truyền từ người này sang người khác qua không khí Khi bị đậu mùa người ta sốt, đau cơ, các vết loét lan rộng khắp cơ thể và có thể gây mù loà và tử vong ở nhiều trường hợp Không có bằng chứng của điều trị Vào thế kỷ 18, bệnh đậu mùa giết chết 1/7 số trẻ em ở Nga và 1/10 số trẻ sinh ra ở Thuỵ điển và Pháp Mặc dù có sử dụng vắc xin và kiểm soát dịch ở Hoa kỳ nhưng đến năm 1949, bệnh vẫn tấn công

50 triệu người trên thế giới nhưng năm 50 Đến 1967, chỉ số đó giảm xuống cò

10-15 triệu do sử dụng vắc xin Tổ chức Y tế Thế giứo đã phát động một chiến dịch phòng chống bệnh này khắp Thế giới và đến năm 1977, trường hợp mắc tự nhiên cuối cùng xảy ra ở Sômali

- Vi rút bại liệt gây ra bệnh bại liệt, đã từng gây ra ra tàn phế cho 13.000 đến

20.000 ở Hoa kỳ Cứ 200 trường hộ mắc thì có 1 trường hợp vi rút tấn công vào tuỷ sống, gây ra liệt chân tay hoặc tồi tệ hơn là liệt cơ hô hấp, bệnh nhân tkhong thở được Vào năm 1954, năm trước khi đưa vắc xin vào phục vụ, cả nước Mỹ có

18.000 trường hợp mắc bại liệt, bị liệt chi Chỉ sau 3 năm đưa vắc xin vào phục vụ, con số đó đã giảm xuống còn 2500 trường hợp Ngày nay, bệnh Bại liệt bị xoá sổ tại rất nhiều nước và các nhà khoa học hy vọng nó có thể sớm lọai trừ hoàn toàn

nó toàn cầu Năm 2001, trên toàn cầu WHO chỉ có 537 trường hợp mắc mới bại liệt

- Vi khuẩn Ho gà Bordatella pertussis sống trong hệ hô hấp của người, gây ra ho

gà Đặc điểm của loại ho này là ho rời rạc, đôi khi rất mãnh liệt, nếu ở trẻ em làm cho trẻ bị nôn và xanh tím do thiếu không khí Trước khi các khoa học gia tạo ra vắc xin, hàng năm có 115.000 đến 270.000 trẻ em mắc bệnh và gây ra cái chết của 5.000-10.000 trẻ em Sau khi có vắc xin, số trẻ mắc bệnh giảm nhanh chóng Đến năm 1976, chỉ có khoảng 1000 trường hợp mắc Gần đây, bệnh ho gà có chiều hướng tăng lên, năm 1994 có 4600 trường hợp và năm 2001 có 7600 trường hợp Nguyên nhân gây ra hiện tượng này phức tạp Bệnh vào chu kỳ gây bệnh cao, miễn dịch cộng đồng suy giảm và làm cho một số vị thành niên và người lớn mắc bệnh

- Một số bệnh khác cũng rất thường gặp, đó là bệnh thuỷ đậu, viêm gan A và B,

bệnh do viêm phổi và viêm màng não mủ do Heamophilus Influenzae nhóm b (Hib) Hib gây ra viêm màng não, màng dịch não tuỷ bao quanh não và tuỷ sống Viêm màng não có thể nguy hiểm chết người hoặc gây ra di chứng nặng nề như điếc, chậm phát triển tinh thần trí tuệ Bệnh này gần như đã biến mất tại Hoa kỳ sau khi vắc xin Hib được giới thiệu vào năm 1989

Các bệnh hiện đã được ngăn ngừa bởi vắc xin:

Để hiểu vắc xin đã huấn luyện cơ thể chúng ta chống lại nhiễm trùng như thế nào,

Đầu tiên chúng ta hãy tìm hiểu làm sao mà hệ miễn dịch chúng ta tránh được nhiễm trùng và hiểu về nhiễm trùng tự nhiên Sau đó chúng ta tiếp tục tìm hiểu vắc xin làm việc như thế nào Hãy tưởng tượng, bạn là công nhân cảng tại bến tàu Philadenphia Đó là năm 1793 Bạn đang dỡ các thùng chè và gia vị từ một con tàu , một con muỗi đốt bạn Không may là, con muỗi đó mang theo một loại vi rút gây bệnh sốt vàng mà nó có từ các thuỷ thủ từ Châu Phi Bây giờ bạn có trong mình hàng ngàn hàng ngàn co vi rút gây sốt vàng Thực tế bạn là một phần của vụ dịch gây ra cái chết của 10% dân số Philadenphia Sự khác biệt giữa bạn và các trường hợp tử vong chính là hệ miễn dịch của bạn

Hệ miễn dịch là một phức hợp các tế bào và các cơ quan liên quan chống lại nhiễm trùng

Hệ miễn dịch hoạt động dựa vào một đội ngũ các tế bào đặc hiệu khác nhau mà mỗi loại có vai trò riêng chống nhiễm trùng Đầu tiên các vi rút xâm nhập phải đương đầu với hệ thống tiên phong của hệ miễn dịch bao gồm các tế bào to, hình dáng bất định, di chuyển cùng với các bạch cầu gọi là Đại thực bào Đại thực bào chộp lấy và nuốt gọn các vi rút và đưa chúng vào các bọng của nó

Một nốt muỗi đốt đã truyền vi rút sốt vàng cho một công nhân cảng Năm 1973,

vụ dịch sốt vàng đã cướp đi sinh mạng của 10% dân số Philađen phia

Làm sao mà đại thực bào có thể nhận biết được vi rút sốt vàng da? Tất cả tế bào và

vi trùng đều mang các phân tử bao bọc bề mặt Mỗi loại tế bào của bạn mang một loại phân tử đặc hiệu Vi rút sốt vàng mang một loại phân tử khác đặc trưng cho chúng Do nhận biết sự khác biệt mà đại thực bào và các tế bào khác của hệ miễn dịch của chúng ta nhận biết được các tế bào trong cơ thể chúng ta và các vi khuẩn độc hại vào cơ thể chúng ta cần phải tiêu diệt

Phân tử trên bề mặt vi trùng được nhận diện như vật lạ và kích thích hệ miễn dịch tấn công được gọi là kháng nguyên Tất cả các vi trùng đều mang trên mình kháng nguyên đặc hiệu Như bạn đã thấy, đó là phân tử trung tâm của việc tạo ra vắc xin

Kháng nguyên tạo ra sự báo động

Đại thực bào tiêu hoá phần lớn vi rút sốt vàng nhưng vẫn giữ kháng nguyên và mang chúng đến căn cứ địa của hệ miễn dịch mà chúng ta biết là hạch lymphô

Hạch lymphô có kích thước bằng hạt đậu phân tán khắp cơ thể, là nơi các tế bào miễn dịch tụ tập Tại hạch, đại thực bào phát ra tín hiệu báo động bằng cách “phun ra” các kháng nguyên, trình diện bề mặt chúng lên các tế bào khác để chúng nhận diện kháng nguyên Đặc biệt, đại thực bào đưa kháng nguyên vi rút sốt vàng tới bạch cầu đặc biệt có nhiệm vụ phòng thủ gọi là tế bào lymphô, thúc đẩy chúng di chuyển tới vị trí hoạt động

Tới lúc đó, sau 3 ngày bị muỗi đốt, bạn bắt đầu sốt và đau đầu Bạn phải ở nhà

Tế bào Lymphô: Tế bào T và B

Có hai loại tế bào lymphô chính, tế bào T và B và chúng có nhiệm vụ chiến đáu lại với bệnh sốt vàng của bạn Tế bào T và B thể hiện hai phần chính của hệ miễn dịch

Tế bào T

Chức năng của tế bào T là tấn công hoặc phòng thủ Trong nhiệm vụ tấn công, chúng không tấn công trực tiếp vi rút mà chúng sử dụng các vũ khí hoá học để diệt các tế bào của cơ thể chúng ta nhiễm vi rút sốt vàng Bởi vì chúng được chương trình hoá sau khi tiếp xúc với kháng nguyên của vi rút sốt vàng, chúng là tế bào T độc hay còn gọi là tế bào B tiêu diệt, chúng có thể cảm nhận được các tế bào bị bệnh là nơi chứa chấp vi rút sốt vàng

Tế bào T tiêu diệt cắm vào tế bào đó và giải phóng ra các hoá chất tiêu huỷ tế bào

bị nhiễm và cả vi rút trong đó Tế bào phòng thủ, chúng ta gọi là tế bào T giúp đỡ, bảo vệ cơ thể chúng ta bằng cách tiết ra các tín hiệu hoá học có tác dụng chỉ hướng cho hoạt động của các tế bào miễn dịch khác Tế bào T giúp đỡ bằng cách kích hoạt tế bào T tiêu diệt và tế bào T giúp đỡ cũng kích hoạt và hoạt động cùng của tế bào B

Các hoạt động miễn dịch do các tế bào Tgọi là miễn dịch tế bào

Tế bào B

Tế bào B giống như nhà máy sản xuất vũ khí Chúng tiết ra các vũ khí phân tử đặc biệt quan trọng là kháng thể Kháng thể luôn luôn hoạt động bằng cách dính và bao bọc các vi trùng và kháng thể dùng kháng nguyên của vi trùng để bám dính Phân tử kháng thể khít với kháng nguyên như các miếng ghép trong trò chơi ghép hình khít với nhau Nếu hình dạng của chúng khít nhau thì chúng bám vào nhau

Mỗi kháng thể luôn có thể khít với một loại kháng nguyên Vậy hệ miễn dịch liên tục cung cấp hàng triệu và có thể hàng tỷ kháng nguyên khác nhau để chiến đấu với kẻ xâm lược ngọai lai Hệ miễn dịch thực hiện điều đó bằng cách tạo ra hàng triệu tế bào B mới Có khoảng 50 triệu tế bào B có trong mỗi cc khối máu, và mỗi

tế bào B do cách sắp xếp gen khác nhau mà tạo ra kháng thể đặc hiệu trên bề mặt

nó

Trước khi bạn tiếp xúc với bệnh sốt vàng, ở nơi nào đó trong cơ thể bạn có tế bào

B đang lưu hành với kháng thể mà hoàn toàn ngẫu nhiên phù hợp với các kháng nguyên của vi rút sốt vàng Khi các tế bào B tiếp xúc với kháng nguyên phù hợp của vi rút sốt vàng, chúng bị kích thích phân chia thành các tế bào lớn hơn được gọi là tế bào plasma (tế bào huyết thanh) có khả năng bài tiết ra một số lượng lớn kháng thể tiêu diệt vi rút sốt vàng

Kháng thể hoạt động

Các kháng thể bài tiết bởi tế bào B di chuyển khắp cơ thể đến khi tới vi rút sốt vàng Kháng thể tấn công các vi rút chưa gây nhiễm trùng tế bào nhưng trốn tránh

ở trong máu hoặc giữa các tế bào Khi các kháng thể gắn lên bề mặt của vi trùng,

nó sẽ kết liễu vi trùng Các vi trùng bị sa lầy và tê liệt, không có khả năng hoạt động Kháng thể cũng truyền tín hiệu tới đại thực bào và các tế bào bảo vệ khác tới

ăn các vi trùng Kháng thể giống như bảng tín hiệu to, sang dính vào vi trùng và

phát tín hiệu” Hãy đến tống khứ nó đi” Các kháng thể cũng hoạt động cùng với các phân tử bảo vệ tuần hoàn trong máu, gọi là bổ thể, có tác dụng phá huỷ vi trùng

Hoạt động của tế bào B được gọi là đáp ứng miễn dịch dịch thể hoặc đơn giản là miễn dịch kháng thể Mục tiêu của phần lớn vắc xin là kích thích quá trình này hoạt động Thực tế là rất nhiều vi trùng gây nhiễm có thể bị đánh bại chỉ bởi kháng thể mà không cần sự giúp đỡ của tế bào T tiêu diệt

Loại bỏ sự nhiễm trùng: các tế bào nhớ và miễn dịch tự nhiên

Trong khi hệ miễn dịch của bạn làm việc để tống khứ vi rút sốt vàng khỏi cơ thể bạn, bạn cảm thấy mệt dễ sợ Nằm trên giường, quay cuồng và không thể đứng dậy được Trong một vài ngày tới, da bạn trở nên vàng và có các nốt ban lốm đốm

đỏ tía Bạn nôn ra máu Bác sỹ của bạn hết sức mệt mỏi vì ông ta biết rằng 20% số người có sốt vàng chết và dịch bệnh hoành hành khắp thành phố

Các tế bào khác nhau của hệ miễn dịch tham gia vào quá trình chống lại tác nhân xâm nhập bằng cách tiêu diệt trực tiếp gọi là Miễn dịch tế bào

Sau khoảng một tuần, hệ miễn dịch của bạn bắt đầu ở thế thượng phong Các tế bào T và kháng thể loại bỏ vi rút nhanh hơn chúng sinh sản

Cuối cùng, vi rút biến mất khỏi cơ thể bạn và bạn cảm thấy khoẻ hơn Bạn ra khỏi giường và cuối cùng có thể đi làm

Nếu bạn bị muỗi nhiễm sốt vàng lần nữa, bạn không bị sốt vàng nữa Bạn thậm chí không bị ốm dù chỉ rất nhẹ Bạn đã có miễn dịch đối với bệnh sốt vàng do một tế bào của hệ miễn dịch: tế bào nhớ Sau khi cơ thể bạn chống lại được bệnh, một số

tế bào B và tế bào T chuyển đổi sang tế bào nhớ Tế bào nhớ này di chuyển khắp

cơ thể trong khắp quãng đời của bạn để theo dõi xem kẻ thù có quay lại hay không Tế bào nhớ B khi gặp kẻ thù có thể phân chia để chở thành tế bào plasma

và sản xuất ra kháng thể cần thiết Tế bào T có thể phân chia và phát triển thành tế bào chống vi rú t sốt vàng

Nếu vi rút đó vào cơ thể bạn lần nữa, hệ miễn dịch của bạn hoạt động mau lẹ để chống lại nhiễm trùng

Làm sao vắc xin bắt chước sự nhiễm trùng

Vắc xin dạy hệ miễn dịch của bạn bằng cách bắt chước sự nhiễm trùng trong tự nhiên Để biết được làm sao như vậy thì chúng ta hãy đi vào thế kỷ 21 Bệnh sốt vàng hiện không là vấn đề ở Hoa kỳ, nhưng bạn đi làm ở một vùng xa xôi nào đó trên thế giới nơi bệnh sốt vàng vẫn còn tồn tại, và Trung tâm Kiểm soát và Phòng bệnh Quốc gia (CDC) khuyến cáo bạn dùng vắc xin trước khi đi

Vắc xin sốt vàng, bắt đầu sử dụng rộng rãi từ năm 1938, có chứa các vi rút đã làm yếu đi không còn khả năng gây bệnh và khả năng sinh sản cũng hạn chế Vắc xin được tiêm vào bạn Đại thực bào không thể bảo rằngvi rút trong vắc xin là giả mạo Nó nuốt gọn con vi rút như thể chúng vẫn nguy hiểm và ở hạch lymphô, nó