cong tu bac Lieu

Ngoài tên Công tử Bạc Liêu, Trần Trinh Huy còn mang nhiều tên khác như Ba Huy, Hội đồng Ba cách gọi của tá điền, sự thật thì Ba Huy không là thành viên trong hội đồng nào, Hắc công tử d

Công tử Bạc Liêu

Đã từ lâu, trong dân gian vẫn truyền miệng câu thành ngữ "Công tử Bạc Liêu" để chỉ lối sống phong lưu, phóng túng của những cậu ấm, cô chiêu xuất thân từ tầng lớp quý tộc, đại điền chủ giàu có ở vùng đất Nam Bộ dưới thời thực dân, phong kiến Nhân vật làm nên linh hồn "Công

tử Bạc Liêu" đó chính là Trần Trinh Huy (tên thật là Trần Trinh Quy), sinh ngày 22/6/1900 tại

làng Vĩnh Hưng, quận Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu, qua đời tại tư gia ngày 13/1/1974 tại Sài Gòn.

• Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Huy (1900-1973, còn có tên khác là Ba

, 1940 Ngày nay, Công tử Bạc Liêu trở thành một thành ngữ để chỉ

những kẻ ăn chơi.

• Vốn thành ngữ "Công tử Bạc Liêu" ra đời từ những năm đầu thế kỷ 20

Thời đó, thực dân Pháp đã ổn định về tổ chức của vùng đất thuộc địa

Nam Kỳ Do việc phân chia lại ruộng đất, đã làm nảy sinh rất nhiều đại

điền chủ ở vùng đất này Thời đó dân gian đã có câu "Nhất Sỹ, Nhì

Phương, Tam Xường, Tứ Trạch" để chỉ 4 vị đại điền chủ giàu có nhất

vùng đất Nam Kỳ Theo phong trào khi ấy, các đại điền chủ, hào phú

quyền quý khắp Nam Kỳ thường cho con lên Sài Gòn học ở các trường

Pháp, thậm chí du học bên Pháp Tuy nhiên, hầu hết các vị công tử giàu

có này, ảnh hưởng bởi sự phồn hoa đô hội, sẵn tiền, nên thường đi vào

con đường tay chơi để thể hiện mình Trong số vị công tử ấy, không ai

đủ sức xài tiền như các công tử Bạc Liêu Thành ngữ "Công tử Bạc Liêu"

có từ lúc ấy Về sau, thành ngữ này chỉ dùng để chỉ công tử Trần Trinh

Huy vì chẳng công tử nào sánh kịp về khả năng tài chính và độ phóng

túng đối với vị công tử này Từ đó "Công tử Bạc Liêu" trở thành danh

1900 Mất 1973

Sài Gòn

Xuất thân

• Trần Trinh Huy, tên thật là Trần Trinh Quy sinh ngày 22 tháng 6 năm 1900 , nhưng do cho rằng cái tên "Quy" không sang

trọng nên ông đổi lại thành "Huy" Ngoài tên Công tử Bạc Liêu, Trần Trinh Huy còn mang nhiều tên khác như Ba Huy, Hội

đồng Ba (cách gọi của tá điền, sự thật thì Ba Huy không là thành viên trong hội đồng nào), Hắc công tử (do nước da ngăm

đen và để phân biệt với Bạch công tử ).

• Trần Trinh Huy là con trai ông Trần Trinh Trạch, tức Hội Đồng Trạch [1] , một người xuất thân là thư ký làng, nhờ cưới được cô

Tư, con gái của ông bá hộ Phan Văn Bì, người có đất ruông nhiều nhất trong tỉnh Bạc Liêu, người ta tặng cho ông Bá hộ là

"Vua lúa gạo Nam Kỳ" Ông Bá hộ chọn rể cho cô con gái thứ Tư trong trường hợp đặc biệt Hằng năm ông tới Tòa Bố (tòa Hành chánh) tỉnh đóng thuế điền địa Trong nhiều năm ông chấm viên thư ký điền địa tên Trần Trinh Trạch là người đứng đắn đàng hoàng Ông hỏi thăm gia thế thì biết thầy ký Trạch chưa vợ Ông mời về nhà chơi, tạo thuận lợi cho thầy ký Trạch trông thấy cô con gái thứ tư của ông Nhiều lần tới lui, hai bên "mến tay mến chân" Ông Bá hộ thấy hai đứa nhỏ "tình trong như đã mặt ngoài còn e" liền làm lễ cưới Ông cho con gái và rễ một sở đất để ra riêng Thầy ký Trạch xin nghỉ làm công chức điền địa để làm chủ điền Với trình độ văn hóa tương đối khá, lại có ông già vợ cho đất, giúp vốn nên không bao lâu thầy kỳ Trạch phất lên Với huê lợi hàng năm, ông sắm thêm đất điền Có điều ông Bá hộ không thích là đất ông tách

bộ cho các con của ông lần lượt chạy về tay chàng rể thứ tư Nguyên do là các con ông mê cờ bạc nên đem đất điền cầm

cố nơi anh rể Cầm cố lâu năm không chuộc kể như mất luôn Ông Bá hộ chỉ tự an ủi là "lọt sàng xuống nia", các sở đất đó không rơi vào người ngoài, thương con gái thì phải thương rể Nhờ vậy, Hội Đồng Trạch càng ngày càng giàu có, đồn điền ruộng lúa có thể được xếp vào hàng bậc nhất miền Nam lúc bấy giờ Có người viết:

• Nghèo đến thằng mình còn chạy quýnh Giàu như ông Trạch cũng buồn thiu Trần Trinh Trạch là chủ sở hữu của 74 sở điền,

với 110.000 ha đất trồng lúa, gần 100.000 ha ruộng muối Theo lời cháu chắt ông kể lại, toàn tỉnh Bạc Liêu lúc bấy giờ (gồm 4 quận Vĩnh Lợi, Cà Mau, Vĩnh Châu, Giá Rai) có 13 lô ruộng muối thì 11 lô là của ông Hội Đồng Trạch, một lô còn lại của cha sở và một lô của dân thường Ông Trạch có 7 người con, 4 gái, 3 trai Trong 3 người con trai của ông Trạch (Trần Trinh Đinh, Trần Trinh Huy và Trần Trinh Khương) thì Ba Huy là ăn chơi hơn cả.

Con người

• Trần Trinh Huy từng đi du học ở Pháp , sau ba năm về nước không một mảnh bằng, để lại một người vợ Pháp và một đứa con ở lại Paris Khi

Ba Huy về nước ông Trạch kéo gia đình lên Sài Gòn đón quí tử Chiếc xe Ford đang dùng tốt nhưng ông nói nhân sự kiện đặc biệt này phải sắm thêm một chiếc xe mới, cho xứng với học hàm, học vị của cậu Ba, cho rạng mặt Trần gia.

• Trần Trinh Huy là người cao lớn, khoảng 1,70 m, lực lưỡng nhưng không cục mịch, trái lại dáng người rất thanh thoát, sang trọng, da đen, mày rậm người đầy sinh lực Tính tình Huy rất dễ dãi và hào phóng Người trong nhà lầm lỗi, Huy cũng ít rầy la Bà con ở xa lên thăm, Huy đều cho tiền Tá điền không thấy Huy đòi nợ ai bao giờ, ai nghèo quá, năn nỉ Huy còn bớt lúa ruộng Cho nên tá điền Bàu Sàng ít ai oán ghét

Ba Huy.

• Trong các mối quan hệ, Ba Huy là người khoáng đạt, không dè dặt và mưu toan gì Thời đó, các cậu công tử lẫn điền chủ điều chơi với người Pháp thì rất khúm núm, nịnh nọt, gọi là "chơi thế" Riêng Ba Huy thì cứ "toa toa" "moa moa" [2] sòng phẳng, ngang hàng Nếu như trong mắt giới giang hồ tứ chiếng, Ba Huy là một người ngon nhất Nam bộ, thì trong mắt người Pháp, Huy được nể trọng vì có vợ đầm và mướn người Pháp làm công cho mình Tánh của Ba Huy vị tha và coi tiền như rơm rác Bút tích của Huy cho thấy tuy nét chữ bay bướm nhưng lại rất xấu, chứng tỏ đó là một con người thông minh, từng trải nhưng đường học vấn không đến nơi đến chốn.

• Ba Huy cũng là người rất cởi mở, không cổ hủ, cực đoan như nhiều điền chủ khác Ông từng ủng hộ Việt Minh một lúc 13.000 giạ lúa Công

tử Bạc Liêu còn tỏ ra là một con người tự trọng, đã hứa với Chính phủ những gì thì ông sẽ làm thế ấy Ông đã hứa với người lãnh đạo cao nhất của Tỉnh ủy Bạc Liêu là giảm tô, không hợp tác với Pháp, gửi vải vóc thuốc men cho kháng chiến và thực hiện đúng như vậy Thích hội

hè, Ba Huy có lẽ là người tổ chức hội chợ và hội thi "Hoa hậu miệt đồng" đầu tiên ở đồng bằng sông Cửu Long.

• Ba Huy có bốn người vợ và rất nhiều nhân tình Người vợ đầu là người Pháp, trong thời gian Ba Huy đi học ở Paris Về nước ông cưới một người vợ ở Bạc Liêu là Ngô Thị Đen Bà này ở với Ba Huy sinh được người con gái là cô Hai Lưỡng Sau cô Hai Lưỡng qua Pháp sống Từ năm

1945 , Ba Huy lên Sài Gòn ở hẳn Ông lấy thêm một bà nữa (bà Nguyễn Thị Hai) và sinh được ba người con: Thảo, Nhơn, và Đức.

• Bà cuối cùng, khoảng năm 1968 , Ba Huy dọn về căn nhà phố đường Nguyễn Du, Sài Gòn Mỗi sáng đứng trên lầu nhìn xuống, ông thấy một

cô gái gánh nước đi qua đẹp quá Hỏi thăm thì đựơc biết cô gái đó là con ông già làm nghề sửa xe đạp Ba Huy đến nhà ông già xin "đổi" căn nhà đó lấy cô gái Ông già và cô gái sau khi bàn bạc đồng ý Và đó là người vợ cuối cùng của Ba Huy, kém ông đến 50 tuổi Bà sống chung thủy với ông đến ngày ông qua đời Họ có ba con trai và một con gái tên Hoàn, Toàn, Trinh và Nữ.

• Ba Huy còn rất nhiều con với các nhân tình Tuy những người đó không phải vợ chính thức nhưng con cái của họ đều được Trần gia thừa nhận Ông mất năm 1973 ở Sài Gòn và được đưa về an táng trong phần mộ gia đình tại ấp Cái Dầy, xã Châu Hưng, huyện Vĩnh Lợi , Bạc Liêu

Những giai thoại

• Ông Trạch giao cho Ba Huy việc trông coi điền sản Huy đi vào các sở điền bằng xe hơi hoặc ca nô Việc này là một sự kiện đặc biệt, Ba Huy đi đến đâu tá điền ùn ùn kéo đến xem, vì cả đời họ chưa được nhìn thấy xe hơi, ca nô bao giờ Đi đòi nợ các tỉnh, Ba Huy dùng chiếc Ford Vedette, còn đi chơi ông có chiếc Peugeot thể thao, sản xuất năm 1922 Loại xe đó cả miền Nam khi ấy chỉ có hai chiếc, chiếc kia là của vua Bảo Đại

• Ba Huy còn thuê một người Pháp làm công cho mình Đó là ông Henri, chồng bà Tư Nhớt, một người trong gia tộc Trần Trinh Ông này làm quản lý, điều hành gia sản cho ông Hội Đồng Trạch, dưới quyền ba Huy Theo hợp đồng, quản lý được hưỏng 10% trên tổng số lợi tức thu được hàng năm Chính vì vậy ông Henri mới bỏ "mẫu quốc" qua làm mướn cho bên vợ, mãi đến tháng 4 năm 1975 mới về nước.

• Công tử Bạc Liêu rất mê nghề võ Vào nửa đầu thế kỷ 20 , học võ là một cái mốt với nhận thức: Học võ để nâng cao cái khí phách thượng võ của kẻ anh hào Ba Huy không học võ Tây hay võ Ta mà học võ Xiêm Ông ta đã cất công qua Xiêm mướn một ông thầy thượng hạng về dạy cho mình và Tám Bò, là em út của ông ta.

• Một sự kiện chấn động cả nước khi đó là Ba Huy đi thăm ruộng bằng máy bay Và lúc ấy cả Việt Nam cũng chỉ có 2 chiếc là của Công tử Bạc Liêu [3] và của vua Bảo Đại Một lần bay qua thăm điền Rạch Giá, Công tử Bạc Liêu hứng chí bay ra biển Hà Tiên chơi, cứ bay mải miết cho đến khi kim báo xăng không còn nhiên liệu, buộc lòng Ba Huy phải đáp khẩn cấp Xuống đất, Ba Huy hoảng hốt biết mình đã bay lọt sang tận nước Xiêm Trần Trinh Huy bị Nhà nước Xiêm bắt giữ và phạt 200 ngàn giạ lúa Ông Hội đồng Trạch phải chở một đoàn ghe chở lúa thật dài qua tận Xiêm để chuộc quí tử về Ông là người Việt Nam đầu tiên sở hữu máy bay tư nhân và sân bay tư nhân [4]

• Ba Huy sinh hoạt cực kỳ sang trọng và xa hoa Ra đường là đóng bộ veston, thứ hàng đắt tiền nhất thời đó Thói quen của Ba Huy là ăn sáng kiểu Tây, trưa ăn cơm Tàu, chiều ăn cơm Tây Mỗi lần từ Bạc Liêu đi Sài Gòn là ông ta ngồi trên chiếc xe cáu cạnh, có tài xế lái Khi lên Sài Gòn

ít khi Công tử Bạc Liêu ở ngôi biệt thự của Trần gia mà vào một trong những khách sạn nổi tiếng sang trọng ở Sài Gòn Có khi hứng chí đi dạo mát Ba Huy thuê cả chục chiếc xe kéo , ông ta ngồi một chiếc, những chiếc còn lại chở những món đồ như mũ, cây "can"

• Công tử Bạc Liêu là một người luôn xê dịch và rất ham vui, những cuộc ăn chơi nổ trời diễn ra, Trần Trinh Huy lặn ngụp trong những bàn tiệc với rượu sâm banh Mỗi chủ nhật ông đều đi nghỉ cuối tuần ở Vũng Tàu , Đà Lạt hoặc về Cần Thơ Ba Huy cũng là một kẻ mê cờ bạc, có những khi ông đánh một cây bài 30.000 đồng , trong khi lúa chỉ 1,7 đồng một giạ [5] , lương của Thống đốc Nam Kỳ chưa tới 3.000 đồng một tháng.

Ford Vedette

• [ sửa] Hắc công tử và Bạch công tử

• Tác giả Nguyễn Thiện viết:

• "Đang lúc cô Ba Trà, một người con gái có sắc đẹp làm xao xuyến tâm hồn Bạch công tử, thua bài sạch túi, ông trưởng giả lớn tuổi chưa kịp cung phụng tiền bạc tiếp để vừa lòng mỹ nhân, Bạch Công tử lù lù lái xe lại nhà cô Ba Trà, rủ xuống Cần Thơ ăn cá cháy và đánh bài gỡ bạc Hai người vừa xuống đến quán Bungalows ở Cần Thơ , máy xe chưa nguội thì chiếc Sport tám máy của Hắc Công Tử cũng vừa tới, thắng cái két Cả hai lâm vào cảnh khó xử, việc chiếm được mỹ nhân chỉ còn cậy vào tài chinh phục của bản thân mình Cả ba cùng đưa nhau vào khách sạn Bạch Công tử lột chiếc cà rá hột xoàn trị giá 3.000 đồng vào thời đó để trên bàn trước khi vào phòng tắm Lúc trở ra, thấy cô Ba Trà đeo thử nó trên tay, Bạch Công tử liền lên tiếng tặng luôn Sau đó Hắc Công tử đã mua tặng cô Ba Trà một chiếc nhẫn trị giá gấp đôi " Một lần, đoàn Huỳnh Kỳ cùng cô Bảy Phùng Há về Bạc Liêu biểu diễn, Bạch công tử mời Hắc công tử đến xem Đang xem, Bạch công tử móc thuốc hút, vô ý làm rớt tờ giấy con công [8] , Bạch công tử cuối xuống tìm kiếm Hắc công tử thấy vậy hỏi:

• - Chú kiếm gì vậy?

• - Tôi kiếm tờ con công.

• Hắc công tử mỉm cười nói:

• - Để tôi đốt đuốc cho chú kiếm.

• Nói rồi Hắc công tử móc tờ giấy bạc bộ lư [9] châm lửa soi cho Bạch công tử kiếm [10] Bị một vố quá nặng, vãn tuồng, Bạch công tử mới nói:

• - Toa chơi moa [11] một cú đau quá Bây giờ nếu toa ngon, toa với moa cân mỗi người ký đậu xanh, rồi lấy tiền nấu, ai sôi trước người ấy thắng? - Hắc Công Tử đáp "Chú cũng vậy nữa kìa! Ấy dà, Chú muốn chơi hả? Được,vậy để tôi chơi cho chú chết luôn!"

• Tối hôm sau, Hắc công tử cho trải thảm đỏ từ ngoài cổng vào tận thềm nhà cứ mỗi thước cho một gia nhân cầm đuốc soi đường, nghinh đón phái đoàn của Bạch công tử Cuộc thi được tổ chức ở đại sảnh nhà lớn của Trần gia Lửa của tiền giấy thì rất kém nhiệt, chỉ cháy nhỏ, vì thế họ nấu chè rất lâu trong sự căng thẳng của rất nhiều người chứng kiến Trán ai cũng rịn mồ hôi hột, nhất là những người trong gia đình họ Trần Cuối cùng, nồi chè Bạch công tử sôi trước, Hắc công tử đành thua cuộc Nhưng Ba Huy tuyên bố rằng ông ta thua trong danh dự [12]

"Công tử Bạc Liêu" ngày nay

• Ngày nay, Công tử Bạc Liêu trở thành một thương hiệu du lịch hấp dẫn của tỉnh Bạc Liêu Tòa biệt thự của Ba Huy khi xưa nay trở thành Khách sạn Công tử Bạc Liêu.

• Ngôi biệt thự của công tử Bạc Liêu được xây dựng từ năm 1919 , do kỹ sư người Pháp thiết kế Để đảm bảo độ bền và diện mạo kiến trúc, chủ nhân đã đặt hàng và cho chuyên chở toàn bộ vật liệu xây dựng như thép đúc, cửa, cẩm thạch lát nền, gạch, khung sắt trang trí từ Pháp qua Các bù loong, ốc vít cho các chi tiết xây dựng đều được đóng dấu chìm mẫu tự P rất hoa mỹ, chứng thực sản xuất tại thủ đô Paris Người dân Bạc Liêu gọi đây là "Nhà Lớn" Không chỉ đẹp về kiến trúc, nội thất mà nhà Hội đồng Trạch cũng qui tụ vô số đồ gỗ, sứ, đồng quý giá Những bảo vật đó đến nay không còn do con cháu không giữ được, do mất mát vì chiến tranh hoặc những nguyên nhân khác Có hai món đồ quí hiện được giữ nguyên vẹn ở chùa Chén Kiểu , Sóc Trăng là chiếc giường ngủ chạm khắc tuyệt mỹ và bộ bàn ghế cũng chạm trổ công phu Đây là hai món quà do Ba Huy hào phóng tặng nhà chùa.

• Hiện nay, ngôi biệt thự đó trở thành khách sạn Công Tử Bạc Liêu (trực thuộc Văn phòng Tỉnh ủy Bạc Liêu) với 6 phòng ngủ Trong

đó 5 phòng bình thường và căn phòng Ba Huy từng ở trước đây có giá gấp đôi "Phòng công tử" có một giường đôi, ti vi, máy lạnh

, một bàn viết, một tủ áo và toilet khá rộng kế bên Điểm độc đáo nhất của căn phòng này là chiếc máy điện thoại có từ đời

Pháp thuộc đến giờ vẫn sử dụng tốt Căn "phòng công tử" luôn đắt khách, nhất là người nước ngoài Du khách muốn nghỉ đêm tại đây buộc phải đặt phòng trước cả tháng Cách khách sạn Công Tử Bạc Liêu không xa, còn có một cụm khách sạn, nhà hàng khác cũng mang tên Công Tử Nhà Công tử Bạc Liêu hiện nay được bày biện, phục tráng gần như nguyên trạng Tuy nhiên do qua nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau vật dụng trong gia đình đã thất lạc rất nhiều.

• Sau sự kiện 30 tháng 4, 1975, Ba Huy mất đã 2 năm, gia đình còn lại của Ba Huy lâm vào cảnh khốn khó, anh em, con cháu trong gia đình bỏ đi tứ xứ Một người con của Công tử bạc Liêu là ông Trần Trinh Đức phải trôi dạt lên Sài Gòn và sau khi cô con gái lớn của ông bị lừa tình và mắc nợ, bị bệnh tâm thần phân liệt, phải bán nhà trả nợ, gia đình ông làm đủ thứ nghể để mưu sinh như bán giầy cũ, chạy xe ôm [13] Năm 2009, gia đình ông được sự giúp đỡ của các mạnh thường quân đã trở về Bạc Liêu sinh sống [14]

.

• Cuối năm 2004, nhà văn Phan Trung Nghĩa của báo Bạc Liêu đã cho xuất bản quyển Công tử Bạc Liêu - Sự thật và giai thoại gồm

nhiều câu truyện và tư liệu sưu tầm về Trần Trinh Huy.

• Khách sạn Công Tử Bạc Liêu tại chợ Bạc Liêu, Việt Nam.

Công tử Bạc Liêu đã có máy bay riêng cách

•

• Chính sự kiện mua máy bay này (cả nước chỉ có 2 chiếc: một của vua Bảo Đại và một của Công tử Bạc Liêu) và sự kiện kèm theo đó là trong một lần đi thăm ruộng ở Rạch Giá, Công tử Bạc Liêu thấy lái máy bay dễ quá cho nên đã giành lái với viên phi công người Pháp mà ông thuê và ông hứng chí lái máy bay ra Hà Tiên chơi Nhưng do mải miết bay đến khi kim đồng hồ chỉ hết nhiên liệu thì ông mới đáp xuống nhưng không ngờ mình đã qua địa phận Xiêm (Thái Lan) và bị chính quyền Xiêm bắt giữ Sau đó ông Trần Trinh Trạch đã phải chở 200 ngàn dạ lúa sang chuộc Công

tử Bạc Liêu và máy bay về Cần biết thêm lúc đó chỉ có vua Bảo Đại mới có máy bay riêng.

•

• Một tờ báo lúc bấy giờ có tên Le Courrier Saigonnais cũng đã có đăng tin về sự kiện mua máy bay này.

•

• Cậu Ba Huy cũng đồng thời có một chiếc xe hơi thể thao Peugeot sản xuất năm 1922 mà lúc bấy giờ cả nước chỉ có 2 chiếc: một của vua Bảo Đại

và một của cậu Ba Huy Sự kiện này cũng được một số nhà văn, nhà nghiên cứu về Công tử Bạc Liêu viết trong một số sách và được cho vào phần giai thoại Chính vì thế thực hư của nó vẫn còn được xem như một ẩn số.

• Dân trí đã có một cuộc tìm hiểu để xác nhận qua một số người thân của Công tử

Bạc Liêu Ông Phan Kim Khánh, bà Phan Thị Vân, bà Phan Thị Sang (3 người này

đều gọi Công tử Bạc Liêu bằng cậu ruột) đều khẳng định rằng Công tử Bạc Liêu có

mua máy bay và có xảy ra sự kiện ở Thái Lan như đã nói ở trên Ông Khánh còn

cho biết máy bay đó giống loại máy bay L19, nhỏ, nhẹ chỉ có 2 người ngồi Còn

máy bay hiệu nào, mua ở đâu, giá bao nhiêu, mua năm nào… ông Khánh không

nhớ vì ông sinh năm 1941 lúc đó còn quá nhỏ Sau năm 1975, mọi giấy tờ liên

quan đến gia đình Trần Trinh đều không còn.

•

• Ông Khánh còn nói rằng Công tử Bạc Liêu có cho tá điền làm sân bay ở Cái Dầy rất

rộng.

•

• Trao đổi với Dân trí, nhà văn, nhà báo Phan Trung Nghĩa, một người có viết sách

về Công tử Bạc Liêu cho biết là ông cũng chỉ nghe người ta nói là Công tử Bạc Liêu

có mua máy bay Việc xác nhận là rất khó vì không còn bất cứ một số liệu, giấy tờ

nào để xác định.

•

• Bà Võ Kim Ngọc, Giám đốc Nhà hàng khách sạn Công tử Bạc Liêu thì cho biết là bà

cũng chỉ nghe nói đến chứ bà cũng không chắc Chị Tăng Xuân Phượng, một

hướng dẫn viên về Công tử Bạc Liêu ở Nhà hàng khách sạn Công tử Bạc Liêu

thông tin thêm trong cuốn “Công tử Bạc Liêu” của nhà văn Nguyên Hùng (NXB

Công an Nhân Dân năm 2001) cũng có nói đến các sự kiện này và còn nói đến một

chi tiết là gia đình ông Trạch có lựa chọn giữa mua thuỷ phi thuyền Cataliana và

máy bay, nhưng rồi Công tử Bạc Liêu đã quyết định nên mua máy bay.

Ông Phan Kim Khánh, cháu ruột của Công tử Bạc Liêu

Chuyện về “cậu ấm” chạy xe ôm của công tử

Bạc Liêu

• Nào ai ngờ một trong những “cậu ấm” của công tử Bạc Liêu - nức tiếng một thời về sự giàu có và phong lưu, đang vật lộn kiếm sống bằng nghề xe ôm ngay tại TPHCM Gần 10 năm

nay, vị hậu duệ ấy sống lang bạt trong những căn phòng trọ đi thuê

• Ở tuổi xế chiều, điều mong mỏi lớn nhất của “cậu ấm” ấy - ông Trần Trinh Đức, là có được một căn nhà để thờ phụng tổ tiên trên chính mảnh đất quê hương

Ông Trần Trinh Đức với công việc hàng ngày chạy xe ôm (Ảnh: Hoài Lương).

• Thời huy hoàng của “cậu ấm”

• Liên lạc mãi, chúng tôi mới tranh thủ gặp được ông Đức lúc ông nghỉ trưa tại phòng trọ trong một con hẻm trên đường Nguyễn Văn Đậu (Q Bình Thạnh, TPHCM)

• Lục lại ký ức về quá khứ phong lưu, ông Đức kể, cha ông - ông Trần Trinh Huy (thường được gọi là “công tử Bạc Liêu”, “Hắc công tử”) có đến 4 vợ chính thức Mẹ ông, bà Nguyễn

Thị Hai là vợ thứ 2, trước ông Đức bà còn sinh được 2 người con là Trần Thị Thảo và Trần Trinh Nhơn Cha ông còn nhiều người con khác, là: Hiếu, Hoàn, Toàn, Trinh, Nữ Tất cả đều

sống tứ tán, người ở nước ngoài, người ở TPHCM, Vũng Tàu…

• Ngồi kể chuyện với chúng tôi, ông Đức trầm tư nhắc lại một thời huy hoàng xưa Quê quán, gia tộc và tài sản gia đình phần lớn ở Bạc Liêu, nên cha ông thường đưa ông về thăm và

có thời gian khá lâu ông sống tại chính Dinh thự của gia đình (nay là Khách sạn Công tử Bạc Liêu) Còn ở Sài Gòn, ông sống tại biệt thự tại số 117 Nguyễn Du, về sau chuyển qua ở

biệt thự trên đường Nhất Linh (nay là đường Nguyễn Huy Tưởng, Q.Gò Vấp)

• Ông Đức không rõ cha ông có máy bay từ khi nào nhưng mỗi lúc anh em ông về quê hay đi chơi đều được đưa đón trên chiếc Ford - Mercury vốn dành cho giới thượng lưu trên thế

giới thời đó

• Ông Đức bảo rằng, không biết có phải ảnh hưởng tính phong lưu của cha hay không nên tính ông cũng rất ham vui Thời ấy, không chỗ vui chơi nào ở Sài Gòn ông không biết và tối

nào ông cũng đi nhảy đầm

• Năm 1973, cha ông mất, gia đình bắt đầu gặp nhiều khó khăn Sau Giải phóng, anh em trong nhà thống nhất bán căn nhà ở đường Nhất Linh và chia mỗi người một phần Riêng

ông thì chuyển về nhà vợ ở đường Huỳnh Tịnh Của (Q.3) và sống bằng nghề buôn bán

• Tha phương chạy ăn từng bữa

• Sau khi được kế thừa một phần tài sản của cha, cuộc sống gia đình ông Đức cũng rất khá giả, có thời gian còn mở cả nhà hàng Nhưng rồi đứa con gái duy nhất của ông sa vào bài

bạc và mắc nợ Tất cả tài sản trong nhà đều lần lượt “đội nón ra đi” nhưng vẫn không đủ trả hết các món nợ Cô con gái cũng đâm ra ngớ ngẩn và mắc tâm thần phân liệt phải chạy

thuốc mỗi ngày Năm 1998, trừ đứa con trai lớn, gia đình còn lại 3 người phải dắt díu sang tận Campuchia để lánh nợ

• Ở đất khách, ông làm đủ nghề để kiếm sống, nhưng lâu nhất là bán giày da cũ “Mỗi ngày tôi thu mua giày cũ về tân trang lại bán ở chợ Nam Vang (Phnom Penh), ban đầu còn tạm

được nhưng về sau không sống nổi và một phần nhớ quê nên 2 năm sau lại túm đùm kéo nhau về lại Sài Gòn”, ông Đức kể.

• Cũng từ đây, gia đình ông bắt đầu chuỗi ngày sống cảnh nhà thuê Căn phòng trọ hiện nay là địa điểm cả nhà ông thuê lâu nhất

• Sa cơ lỡ vận, cùng đường, ông quay ra hành nghề xe ôm, thường đứng đón khách ngay tại ngã tư Pasteur - Điện Biên Phủ hơn 6 năm nay Bước vào tuổi 61, nhưng ông là lao động

chính nuôi 3 miệng ăn với thu nhập mỗi ngày khoảng 80-100 nghìn đồng Căn phòng nhỏ chứa 4 người nhà ông (ông Đức, vợ, mẹ vợ và con gái) ở lúc trước giá thuê 800

nghìn/tháng thì giờ đây cũng tăng lên 1 triệu đồng Ông ngao ngán: “Ngoài tiền điện nước, tiền ăn còn thêm tiền thuốc thang, nhiều lúc tính không khéo cũng thiếu trước hụt sau”

• Ông còn người con trai, cũng không nghề nghiệp ổn định nhưng ở trọ riêng Ông Đức bảo: “Giờ chạy xe của tôi từ 5 giờ sáng đến 12 giờ trưa, rồi từ 3 giờ chiều đến tận 12 giờ

khuya Mải chạy ăn không có cả thời gian thăm con, dù biết nó trọ cũng đâu gần đây”

• Khi hỏi về những anh em cùng cha với ông, ông Đức lắc đầu: “Cũng không rõ nữa vì mỗi người mỗi nơi” Anh em ông thuộc nhiều dòng mẹ nên cũng không thuận hòa lắm, còn đến

giỗ thì mỗi người cúng riêng

• Chỉ mong có chốn thờ tự cha mẹ

• Ông Đức ngậm ngùi: “Sống cảnh nhà thuê chật hẹp, muốn một chỗ để thờ phụng, nhang khói mẹ cha cũng không có Hiện di ảnh cha và mẹ tôi đành gửi trong chùa ở đường

Huỳnh Văn Bánh, nhiều lúc tranh thủ cũng chỉ vào thắp nén nhang xong lại về” Ông bảo, nhiều lúc muốn về quê hương Bạc Liêu nhưng bận kiếm sống rồi ít tiền nên nhiều năm nay

ông chưa về được

• Ông Đức cũng tâm sự rằng, người càng lớn tuổi càng muốn gần gũi quê hương vì không đâu bằng sống êm đềm nơi quê cha đất tổ Lần về quê gần đây nhất của ông là hồi đầu

tháng 12 này để nộp đơn xin cấp nhà Trông cảnh cũ, lòng ông thêm thôi thúc ước muốn được trở về quê sinh sống, thờ phụng tổ tiên

• Khi hỏi về quyết định xin cấp nhà của ông, ông Đức cho biết ý định đó có từ lâu rồi, nhưng ông không có thời gian và cũng không biết thủ tục giấy tờ “May là mấy tháng trước có

người khách biết chuyện, tận tình hướng dẫn thủ tục đơn từ nên giờ mới thực hiện được nguyện vọng đó”, ông Đức nói

• Được biết, họ hàng của ông Trần Trinh Đức hiện ở Bạc Liêu vẫn còn nhiều người Ông Phan Kim Khánh (cháu của Công tử Bạc Liêu, em con cô cậu với ông Đức) cho biết: “Khi ông

Đức về và có ý gặp các cơ quan ban ngành tỉnh để gởi đơn xin nhà, tôi cũng đã nhiệt tình hướng dẫn ông Đức đến những nơi liên quan Riêng tôi, rất ủng hộ và rất vui mừng nếu

ông Đức chuyển về Bạc Liêu để ở và thực hiện việc thờ phụng ông bà”

Ông Trần Trinh Đức với công việc hàng ngày chạy xe ôm.

Con trai Công tử Bạc Liêu trở về quê mưu

sinh

• Con trai Công tử Bạc Liêu Trần Trinh Đức vừa làm đơn gửi UBND tỉnh Bạc Liêu xin được cấp nhà ở để ổn định cuộc

sống, có nơi thờ tự ông bà bởi hiện tại, gia đình ông hết sức khó khăn

• Thông tin trên đã làm cho người dân xứ Bạc đặc biệt chú ý, bởi xưa kia ông Trần Trinh Huy (thường được gọi là Công

tử Bạc Liêu, Hắc Công tử) vốn là người giàu có, ăn chơi nức tiếng khắp Nam kỳ lục tỉnh

• Công tử Bạc Liêu sinh ngày 22.6.1900 và mất ngày 16.1.1973 Ngày 16.1.2009 vừa qua, ông Trần Trinh Đức về Bạc Liêu

làm đám giỗ lần thứ 36 cho cha tại khách sạn Công Tử Bạc Liêu - ngôi nhà trước đây thuộc sở hữu của cha ông Ông

Đức sinh năm 1947, con của bà Nguyễn Thị Hai (vợ thứ hai của Công tử Bạc Liêu) Ông Đức có 2 người vợ, 3 đứa con

Vợ trước là Lý Phụng Anh (đã mất) và vợ hai là Nguyễn Thị Nga Theo ông Đức thì sau khi cha ông qua đời, gia đình

ông thật sự rơi vào cảnh khốn khó, phải tha phương, lao động cật lực bằng đủ thứ nghề để mưu sinh.

• Ông Đức tâm sự: Sau khi cha mất 2 năm, gia đình ông bán hết của cải, tài sản và căn nhà số 26/6 đường Nhất Linh

(nay thuộc Q.Bình Thạnh, TP.HCM) để trả nợ Kể từ đó, anh em, con cháu trong gia đình bỏ đi tứ xứ, người trụ lại Sài

Gòn, người ra Vũng Tàu, người về quê Bạc Liêu, Cà Mau kiếm sống Riêng ông Đức thì xin ở đậu nhà ông già vợ trong

một con hẻm nhỏ thuộc Q.Gò Vấp, TP.HCM

• Trong khoảng thời gian này, ông cùng vợ ra chợ An Đông mua bán quần áo, đồng hồ, ti vi cũ Tích góp số tiền kha khá,

năm 1995, ông mua căn nhà nhỏ tại chợ An Đông, Q.5 để vừa ở vừa buôn bán Gia cảnh của ông Đức trở nên cùng cực

khi con gái út của ông bị người yêu gạt cả tình lẫn tiền Kể từ đó cô út suy sụp rồi mắc bệnh tâm thần cho đến nay

Năm 1997, ông Đức phải bán nhà lần nữa để trả nợ cho con, gia đình ông lại lâm vào cảnh trắng tay.

• Bí đường, năm 1998 ông cùng vợ con sang tận Campuchia để tìm kế mưu sinh Công việc thường ngày của ông trên

đất khách quê người là tìm mua giày “si đa” về đánh bóng bán lại cho các mối ở Việt Nam Do thu nhập ở Campuchia

quá thấp, không đủ sống, ông lại đưa vợ con trở về Việt Nam sống tá túc nhà mẹ vợ một thời gian dài.

• Theo bè bạn, ông Đức ra đường chạy xe ôm “Chạy xe ôm thu nhập rất bèo, mỗi ngày chỉ được khoảng 30 - 60 ngàn

đồng Hôm nào may mắn được khách quen cho thêm vài chục” - ông Đức tâm sự Con trai ông là Trần Kinh Bảo (34

tuổi) cũng chạy xe ôm để phụ giúp gia đình nhưng thu nhập còn thấp hơn ông Khó khăn chồng khó khăn

• Sau khi thông tin về hoàn cảnh khó khăn của ông Đức được đăng tải trên báo, nhiều người cảm thông ra tay giúp đỡ

Nhân chuyến về giỗ cha, ông Đức đã gặp được một mạnh thường quân - ông Nguyễn Chí Luận, Chủ tịch HĐQT - Giám

đốc Công ty cổ phần địa ốc Bạc Liêu Ông Luận có nhã ý tặng cho ông Đức một lô “đất vàng” rộng hơn 200m2, tại Khu

du lịch Hồ Nam, thị xã Bạc Liêu Đồng thời, ông Luận cũng đứng ra vận động các mạnh thường quân góp tiền mua căn

nhà gỗ ba gian trị giá khoảng 300 triệu đồng tặng cho gia đình ông Đức để làm phủ thờ ông bà kết hợp tham quan du

lịch Ông Luận sẽ hỗ trợ lương quản lý cho ông Đức 5 triệu đồng/tháng giúp ông ổn định cuộc sống Ngoài ra, bà Võ

Kim Cương - Giám đốc khách sạn Công tử Bạc Liêu cũng ngỏ lời mời ông về làm việc tại khách sạn

• Tin trên làm gia đình ông Đức vô cùng phấn khởi, xúc động Ông hứa sẽ cùng gia đình về Bạc Liêu sinh sống suốt

quãng đời còn lại, bởi theo ông không có mảnh đất nào êm đềm bằng quê cha, đất tổ - nơi ấy có bạn bè, có những con

người hiếu khách, có mồ mả ông bà

Ông Trần Trinh Đức trong ngày giỗ cha

• Ngay tại tầng 1 của ngôi biệt thự là phòng thờ của Ông bà hội đồng Trần Trinh Trạch (Cha mẹ đẻ của Công tử Bạc Liêu).