Nguyễn Du văn 10

 Vợ, quê ở Sơn Nam Thái Bình→ tiếp nhận truyền thống văn hoá nhiều vùng quê → tiền đề cho sự tổng hợp văn học nghệ thuật... → vốn sống thực tế phong phú, nắm vững ngôn ngữ dân gian,

I Cuộc đời

Nguyễn Du

Nguyễn Du (1765-1820)

 Tên chữ: Tố Như Tố Như

 Hiệu: Thanh Hiên Thanh Hiên

 Quê quán: Nghi Nghi

Xuân, Tiên Điền,

Hà Tĩnh

1 Thời đại

 Lịch sử

- Chế độ PK khủng hoảng trầm trọng

- Phong trào nông dân nổi lên khắp nơi

 Văn học

- Thời kỳ truyền thống nhân văn và khát

vọng dân chủ được đưa lên hàng đầu

2 Hoàn cảnh xuất thân

 Gia đình đại quý tộc, nổi tiếng về truyền thống khoa bảng, văn học, có thế lực

chính trị

“Bao giờ Ngàn Hống hết cây Sông Lam hết nước, họ này hết quan”

 Cha: Nguyễn Nghiễm (1708 – 1775)

- Tể tướng thời Lê - Trịnh

 Anh: Nguyễn Khản (1734 – 1786)

- Quan lớn trong triều đình Lê - Trịnh

- Nổi tiếng phong lưu, mê hát xướng

→ Cội nguồn của những trang thơ miêu

tả hiện thực quan lại trong các tác phẩm sau này

 Mẹ: Trần Thị Tần (1740 – 1778)

- Quê quán: Bắc Ninh

- Có nhan sắc, giỏi nghề ca xướng

→ Ảnh hưởng sâu sắc đến sự hình thành con người, hồn dân tộc trong thơ văn

của Nguyễn Du

 Vợ, quê ở Sơn Nam (Thái Bình)

→ tiếp nhận truyền thống văn hoá nhiều

vùng quê

→ tiền đề cho sự tổng hợp văn học nghệ thuật

3 Con người - cuộc đời

 Thời niên thiếu:

- Tuổi thơ sung túc, nhưng sớm mồ côi cha mẹ

- Đến sống với anh

sự xa hoa của quan lại

 Thời thanh niên:

- 18 tuổi, đỗ Tam trường, rồi tập ấm một chức quan nhỏ

- Biến cố lịch sử → gia đình li tán → cuộc sống khó khăn:

+ 10 năm phiêu bạt (1786 - 1796) đất Bắc

“Ngạo với trời xanh chống kiếm dài

Bùn lầy lăn lóc tuổi ba mươi”

+ về ở ẩn tại Hà Tĩnh (1796 – 1802)

→ vốn sống thực tế phong phú, nắm vững ngôn ngữ dân gian, có dịp suy ngẫm nhiều về xã hội

→ tiền đề quan trọng để hình thành

tài năng, bản lĩnh sáng tạo văn

chương và phong cách ngôn ngữ

- 1802: làm quan cho nhà Nguyễn

→ con đường công danh khá suôn sẻ

- 1813: giữ chức Chánh sứ sang Trung Quốc

→ từng trải, tiếp xúc với nền văn hoá

TQ rực rỡ

→ thêm hiểu biết, nâng tầm tư tưởng

- 18/9/1820: mất tại Huế

*Tổng kết

Nguyễn Du có:

- Cuộc đời đầy biến động

- Hiểu biết sâu rộng

- Vốn sống phong phú

- Trái tim giàu trắc ẩn, dễ xúc động

→ Thiên tài văn học, nhà nhân

đạo chủ nghĩa lớn, danh nhân

→ Con người có sự kết hợp hài

hoà giữa tâm và tài

“Thiên tài trước hết là một trái tim vĩ đại”

- 1965: Hội đồng Hoà bình TG công nhân Nguyễn Du là danh nhân văn hoá

- Kỷ niệm trọng thể 200 năm sinh của ông

- Xây dựng nhà lưu niệm Nguyễn Du tại xã Tiên Điền

II Sự nghiệp văn học

1 Chữ Hán:

1 Chữ Hán: 249 bài

 Thanh Hiên thi tập

- 78 bài

- 3 chủ đề chính

+ Mười năm gió bụi (1786 - ~ 1796)

+ Dưới chân núi Hồng (1796 - 1802)

+ Làm quan ở Bắc Hà (1802 - 1804)

 Nam Trung tạp ngâm (1805 - 1812):

40 bài

→ toát lên tâm trạng buồn đau, day dứt cùng những suy ngẫm về cuộc đời,

xã hội

“Thân thế trăm năm phó mặc cho gió bụi”

(Mạn hứng)

“Phàm sinh phụ kì khí Thiên địa phi sở dung”

(Điếu khuyển)

“Bất tri tam bách dư niên hậu Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như?”

cao thượng

+ phê phán XHPK

+ cảm thông với

những thân phận nhỏ bé

VD: “Long Thành cầm giả ca”, “Phản chiêu hồn”, “Thái Bình mại ca giả”,

“Sở kiến hành”, “Trở binh hành”…

“Thuấn tức bách niên tằng kỷ thì

Thương tâm vãng sự lệ triêm y”

(Long Thành cầm giả ca)

2 Thơ Nôm

 Văn tế thập loại chúng sinh : thể lục bát, siêu thoát cho hồn của mười loại người chết

“ Phép thiêng biến ít thành nhiều Trên nhờ tôn giả chia đều chúng sinh”

 Thác lời trai phường Nón

 Văn tế sống hai cô gái Trường Lưu

 Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)

- 3254 câu, thể lục bát

- Dựa theo Kim Vân Kiều truyện (TQ)

- Tuy vậy, Nguyễn Du đã sáng tạo nên một tác phẩm hoàn toàn mới

→ Kiệt tác của VH trung đại VN với NT xây dựng nhân vật sống động, kể

chuyện tài tình

“ Truyện Kiều là tiếng nói hiểu đời”

(Cao Bá Quát)

“Lời văn tả ra hình như máu chảy ở đầu

ngọn bút, nước mắt thấm ở trên tờ

giấy”

(Mộng Liên Đường Chủ Nhân)

“Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hoá

thành văn”

(Chế Lan Viên)

* Vai trò quan trọng trong sinh hoạt văn hoá VN

- Được dịch ra nhiều thứ tiếng

- Đi vào thành ngữ

- Các hình thức: bói Kiều, lẩy Kiều, trò Kiều, tranh Kiều, thơ vịnh Kiều, tuồng Kiều, cải lương Kiều…

III Đặc điểm chung về thơ văn ND:

1 Giá trị nội dung:

 Giá trị hiện thực:

Văn thơ ND phản ánh sâu sắc

- Bộ mặt của XHPK suy tàn

“Hậu thế nhân nhân giai Thượng Quan

Đại địa xứ xứ giai Mịch La”

(Phản “Chiêu hồn”)

- Số phận đau thương của những con người bé nhỏ, bị XH chà đạp, coi rẻ

+ Người phụ nữ tài hoa bạc mệnh: Kiều, Tiểu Thanh…

“Đau đớn thay phận đàn bà Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”

(Truyện Kiều)

+ Người nghèo khổ: mẹ con người ăn

xin; ông già mù hát rong; người phu

xe…

- Lên án thế lực đồng tiền

“Trong tay đã sẵn đồng tiền Dầu lòng đổi trắng thay đen khó gì”

(Truyện Kiều)

 Giá trị nhân đạo:

- Cảm thông sâu sắc với những đau khổ

của con người, cho tài hoa nhan sắc bị vùi dập

“Tài tình chi lắm cho trời đất ghen”

“Chữ tài liền với chữ tai một vần”

(Truyện Kiều)

- Tố cáo các thế lực bạo tàn, những

bất công của XH

- Trân trọng, đề cao tài sắc, nhân

phẩm và những khát vọng chân chính của con người

+ tình yêu tự do, trong sáng, chung thuỷ

“Bấy lâu đáy bể mò kim

Là nhiều vàng đá, phải tìm trăng hoa”

+ giấc mơ về tự do, công lý

“Tiếng thơ ai động đất trời Nghe như non nước vọng lời ngàn thu

Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày”

(Kính gửi cụ Nguyễn Du - Tố Hữu)

Cảm ơn cô và các bạn đã

chú ý lắng nghe!