chơi chữ cực "hót"

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm,về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước… làm câu văn hấp dẫn, thú vị.. Chơi chữ và tác dụng của chơi chữ:II.. Các lối chơi Danh tướng: tư

Trang 1

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN : Nguyễn Thị Lương

Trường THCS Lê Hồng Phong

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ:

1) * Thế nào là điệp ngữ ?

* Dùng điệp ngữ có tác dụng như thế nào ?

* Khi nói hoặc viết, người ta có thể

dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả

một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.

Trang 3

1/ Mai sau Mai sau Mai sau…

Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh

2/ Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu Lòng chàng ý thiếp, ai sầu hơn ai?

* Điệp ngữ nối tiếp

* Điệp ngữ cách quãng

2) Có những dạng điệp ngữ nào?

Xác định dạng điệp ngữ trong ví dụ sau:

* Điệp ngữ vòng

Mai sau

Mai sau Mai sau

thấy ngàn dâu Ngàn dâu

Thấy

Trang 7

4 Tên một bài thơ nổi tiếng của Hồ Xuân Hương?

B Á N H T R Ô I N Ư Ớ C

Q U A N H Ệ T Ừ

Trang 8

B Á N H T R Ô I N Ư Ớ C

5 Tên nhà thơ nổi tiếng đời Đường lên kinh đô Trường An

H Ạ T R I C H Ư Ơ N G

Q U A N H Ệ T Ừ

Trang 9

6 Tên gọi của từ được cấu tạo bằng cách ghép các

tiếng có nghĩa lại với nhau?

Q U A N H Ệ T Ừ

Trang 11

Tuần: 16

Tiết: 61 NG V N Ữ Ă

Ngày 23 tháng 11 năm 2009

Trang 12

CHƠI CHỮ

Thế nào là chơi chữ? Các lối chơi chữ

Luyện tập

Trang 13

I Thế nào là chơi chữ?

Trang 14

Bà già đi chợ Cầu Đông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng.

Thầy bói gieo quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

(Ca dao)

1

* Lợi(2),(3): Danh từ

Ích lợi, lợi lộc.

Lợi (nướu) răng

* Lợi(1): Tính từ

LỢI Âm : giống nhau.

Nghĩa: khác nhau.

Tạo sắc thái hài hước, dí dỏm

Làm bài ca dao thêm hấp dẫn, thú vị.

lợi

Lợi2 lợi3

Trang 15

• * Lợi dụng đặc sắc:

• - về âm

• - về nghĩa

CHƠI CHỮ tạo sắc thái dí dỏm, hài hước

Trang 16

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm,về

nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước… làm câu văn hấp dẫn, thú vị.

Tuần: 16 NGỮ VĂN

Tiết: 61 CHƠI CHỮ

1 Phân tích ví dụ

2 Ghi nhớ

Trang 17

II Các lối chơi chữ :

Trang 18

I Chơi chữ và tác dụng của chơi chữ:

II Các lối chơi

Danh tướng: tướng nổi tiếng, tài giỏi

⇒ Dùng lối nói trại âm, gần âm

=> Mỉa mai, giễu cợt tên chỉ huy quân sự Pháp.

Trang 19

I Chơi chữ và tác dụng của chơi chữ

II Các lối chơi chữ

a Dùng lối nói trại âm (gần âm)

b Dùng cách điệp âm

Trang 20

Ví dụ 2:

Mênh mông muôn mẫu một màu mưa,

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ.

(Tú Mỡ)

Lặp lại liên tiếp

phụ âm “ m ” điệp âm Dùng cách

m M

m

m m m

Trang 21

I Chơi chữ và tác dụng của chơi chữ

II Các lối chơi chữ

a Dùng lối nói trại âm (gần âm)

c Dùng lối nói lái

Trang 22

Ví dụ 3:

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

(Ca dao)

cá đối cối đá mèo cái mái kèo

Dùng lối nói lái.

cối đá mèo cái mái kèo cá đối

Trang 23

II Các lối chơi

chữ:

1 Phân tích ví dụa Dùng lối nói trại âm (gần âm)

c Dùng lối nói lái

d Dùng từ ngữ trái nghĩa, gần nghĩa

Trang 24

Dùng từ trái nghĩa

Sầu riêng Vui chung≠

Sầu riêng Một loại quả ở Nam Bộ Một trạng thái tâm lý

tiêu cực cá nhân

Dùng từ đồng âm

Trang 25

THẢO LUẬN NHÓM:

Xác định lối chơi chữ trong các câu sau:

2 Da trắng vỗ bì bạch,

Trang 26

THẢO LUẬN NHÓM:

Xác định lối chơi chữ trong các câu sau:

1 Trên trời rơi xuống mau co (Câu đố)

mau co

Trang 27

2 Da trắng vỗ bì bạch,

Rừng sâu mưa lâm thâm (Câu đối)

Bì bạch

Lâm thâm

Dùng từ đồng nghĩa.

Bì bạch

Lâm thâm

Da trắng Tiếng vỗ Rừng sâu Mưa nhỏ, mau hạt, kéo dài

Dùng từ ngữ đồng âm.

Da trắng Rừng sâu

Da trắng bì bạch

lâm thâm Rừng sâu

Trang 28

III Luyện tập

Trang 29

BT1 (sgk/165): Đọc bài thơ dưới đây và cho biết tác

giả đã dùng từ ngữ nào để chơi chữ.

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

( Lê Quý Đôn )

liu điu Rắn

hổ lửa mai gầm Ráo

Lằn

Trâu Lỗ hổ mang

Trang 30

RAÉN

Trang 31

BT2 (sgk/165): Mỗi câu sau đây có những tiếng

nào chỉ các sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?

* Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn.

* Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc, thở dài hi hóp.

CHƠI CHỮ

Thịt, mỡ, dò, nem, chả

Nứa, tre, trúc, hóp

thịt mỡ nem chả

Nứa tre trúc hóp

dò

Trang 32

BT4 (sgk/166): Năm 1946, bà Hằng

Phương biếu Bác Hồ một gói cam, Bác Hồ đã làm một bài thơ tỏ lòng cảm ơn như sau:

Cảm ơn bà biếu gói cam,

Nhận thì không đúng, từ làm sao đây? Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

Trang 33

Cảm ơn bà biếu gói cam,

Nhận thì không đúng,từ làm sao đây? Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Dùng từ đồng âm

1

2 Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chư õnhư thế nào?

Trang 34

TRẮC NGHIỆM CỦNG CỐ BÀI:

1 / Chơi chữ là:

a Lợi dụng đặc sắc về âm.

b Lợi dụng đặc sắc về nghĩa.

c Tạo sắc thái dí dỏm, hài hước.

d Làm câu văn hấp dẫn, thú vị.

e Tất cả đều đúng Đ

Trang 35

TRẮC NGHIỆM CỦNG CỐ BÀI: 2/ Có những lối chơi chữ nào thường gặp?

a Dùng tữ ngữ đồng âm.

b Dùng lối nói trại âm (gần âm).

c Dùng cách điệp âm.

d Dùng lối nói lái.

e Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa.

f Tất cả đều đúng Đ

Trang 36

TRẮC NGHIỆM CỦNG CỐ BÀI:

3/ Chơi chữ được sử dụng trong những

trường hợp nào?

a Trong thơ văn, văn thơ trào phúng

b Trong câu đối, câu đố

c Trong cuộc sống thường ngày

d Tất cả đều đúng Đ

Trang 37

- Nắm nội dung bài học, làm bài tập số 3

- Chuẩn bị bài “Chuẩn mực sử dụng từ”

VỀ NHÀ:

Trang 38

KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ SỨC KHỎE, HẠNH PHÚC,

CÔNG TÁC TỐT.

CHÚC CÁC EM HỌC SINH LUÔN VUI, KHỎE, CHĂM NGOAN, ĐẠT THÀNH

TÍCH CAO TRONG HỌC TẬP.

Tiêu đề	Chơi chữ cực 'hót'
Người hướng dẫn	Nguyễn Thị Lươn
Trường học	Trường THCS Lê Hồng Phong
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Bài kiểm tra

Định dạng
Số trang	38
Dung lượng	2,21 MB