vấn đề và những cạm bẫy trong tim mạch bẩm sinh

Người mẹ lo lắng NHƯNG• Không nói điều đó là bình thường hoặc tỉnh thoảng chuyện này cũng có thể xảy ra trước khi hỏi và thăm khám trẻ cẩn thận • Không được chỉ dựa vào các thăm khám trư

Vấn đề và những cạm bẫy

từ kinh nghiệm của các nhà sơ sinh

GS Birger WinbladhKhoa sơ sinh Viện Karolinska – Bệnh

viện trẻ em Sachs Stocholm, Thụy Điển

Tại sao phải học về vấn đề này?

• Chẩn đoán chính xác ngày càng nhiều nhờsiêu

âm Doppler

• Phẫu thuật để cứu sống trẻ ngày càng nhiều

• Surgery to cure the baby is now also becoming more available

• Điều trị trẻ bằng can thiệp mạch với bóng và dù đang phát triển nhanh chóng, ít tốn kém và ít

nguy hiểm hơn

Những gì người mẹ than phiền?

Sự trì hoãn của y tá hoặc bác sỹ là một cạm bẫy!

• Chậm lớn

• Thở nhanh

• Mệt như “kiệt sức” khi trẻ ăn, ăn chậm

• Vã mồ hôi đặc biệt khi trẻ ăn, nhưng đôi khi vã

mồ hôi ngay cả khi trẻ ngủ

• Tím?

• Cảm giác tim đập mạnh khi bế trẻ

• Không vui vẻ

• Các cơn “giống như chết”, lo lắng không yên,

màu da xấu, thở nhanh

Người mẹ lo lắng NHƯNG

• Không nói điều đó là bình thường hoặc tỉnh

thoảng chuyện này cũng có thể xảy ra trước khi hỏi và thăm khám trẻ cẩn thận

• Không được chỉ dựa vào các thăm khám trước

ở một trẻ được xem là bình thường vì triệu

chứng có thể thay đổi

Bác sỹ tìm thấy gì (hoặc không tìm thấy)?

• Tiếng thổi ở tim

• Tiếng tim bất thường

• Nghe thấy tiếng tim ở vị trí bất thường

Một số mẹo

• Cố gắng chọn môi trường yên tĩnh

• Giữ ống nghe theo cách thức an toàn

• Để tai nghe chặt vào hai tai

• Đứng hoặc ngồi ở tư thế thoải mái

• VÀ đợi đến thười điểm vàng là khi trẻ yên lặng

• Nghe ở đúng vị trí trên lồng ngực

NHƯNG, tất cả các dấu hiệu này hiếm khi

tìm thấy trên cùng một bệnh nhân

• Những dị tật tim nặng thường thiếu chứng

xanh tím và tiếng thổi

• Những dị tật tim nặng thường không có triệu chứng khác cho đến khi bệnh nhân đột ngột

rơi vào tình trạng shock

• Những em bé sơ sinh thường không có triệu chứng và các dấu hiệu trong những ngày

đầu, tuần đầu thậm chí trong tháng đầu

TẠI SAO???

TẠI SAO?

• Bởi vì tuần hoàn thai nhi rất khác với tuần hoàn sau khi sinh nhưng sự thích nghi lại rất chậm

• Các bất thường bẩm sinh trong quả tim của thai nhi có thể dẫn đến sự thích nghi của hệ tuần hoàn khá tốt với tình huống trong một thời gian sau sinh

Tuần hoàn thai nhi

Tiếng thổi là gì?

Đó là sự cuốn của dòng máu gây ra bởi:

• Hẹp van hoặc các mạch máu

• Luồng máu đi qua lỗ thủng giữa hai buồng tim có áp lực khác nhau

• Luồng máu đi qua một cầu nối bất thường giữa hai mạch máu

• NHƯNG lỗ thủng lớn thường yên lặng!

• Quá nhiều máu đi qua van tim hoặc một mạch máu bình thường

Đặc điểm của các tiếng thổi có thể nói gì

với chúng ta?

• Tiếng thổi “sinh lý”:

• Êm dịu

• Thay đổi cường độ từ khó nghe đến có thể

nghe thấy rõ nhưng không mạnh hơn tiếng

tim bình thường

• Thay đổi cường độ giữa các nhịp

• Có thể nghe rõ nhất ở khoang liên sườn 3-5 bên trái và ở mỏm

• Nghe thấy ở trẻ khỏe mạnh

Đặc điểm của các tiếng thổi có thể nói gì

với chúng ta?

Khi nghe thấy một tiếng thổi cần đánh giá

thêm:

• Thô ráp

• Thường dễ nghe thấy, một số trường hợp

tiếng thổi mạnh hơn tiếng tim bình thường

• Không thay đổi một cách có ý nghĩa giữa các nhịp tim

• Nghe rõ nhất ở khoang liên sườn 2 bên phải hoặc trái, đằng sau hoặc một vị trí bất thường mặc dù nó không có các đặc điểm trên

Vị trí của các tiếng thổi có thể nói gì với

Tím tái là gì?

Tím tái là gì?

• Bão hòa oxy liên thục dưới 90%

• Có thể thấy khi nồng độ Hb không bão hòa oxy vượt quá 5g trong một lít máu

• Chỉ dễ phát hiện trên sách giáo khoa

• Môi và niêm mạc là vị trí quan sát chứng xanh tím dễ dàng nhất

Suy tim là gì?

(Cho bác sỹ không phải chuyên khoa tim mạch)

• Quả tim không thể cung cấp đủ máu cho khu vực cần tưới máu dẫn đến mạch yếu, nhợt nhạt và sự làm đầy

mao mạch chậm do hẹp các van ĐMC, ĐMP (quá tải áp lực) hoặc do bệnh cơ tim (toan máu nặng, suy năng

lượng )

• Tim hoặc các buồng tim không đảm nhận được tất cả lượng máu đến tim dẫn đến tích tụ máu ở các tĩnh mạch

có thể nhìn thấy được, gan to và phù Nguyên nhân

thường gặp nhất là các shunt đưa đến tình trạng quá tải

• Thường là kết hợp của 1 và 2 ở giai đoạn cuối do

“vòng xoắn bệnh lý”

Which are the symptoms of heart failure

during the first months?

?

Triệu chứng của suy tim trong tháng đầu

Những dị tật tim mạch thường gặp nhất

Thống kê từ Thụy Điển, quốc gia mà hầu hết các

trường hợp tim bẩm sinh được phát hiện (giống như các nước Tây Âu)

Phân loại tim bẩm sinh

• Hẹp

Phân loại tim bẩm sinh

dự đoán hiện nay

Thông liên nhĩ

• Luồng shunt từ trái

sang phải làm tăng

lượng máu lên phổi

• Triệu chứng lâm

sàng cổ điển

thường không phát

hiện thấy ở giai

đoạn sơ sinh

• Tiếng thổi đặc trưng

không nghe thấy ở giai

đoạn đầu, đôi khi không

nghe thấy tiếng thổi

• Lỗ thông càng nhỏ tiếng

thổi nghe càng sớm và

càng dễ

Còn ống động mạch

• Ở trẻ nhỏ KHÔNG nghe

thấy tiếng thổi liên tục,

thường là thổi tâm thu, một

số ít trường hợp có thể

không nghe thấy tiếng thổi

• Tiếng thổi thường êm dịu

nhưng nghe rõ ở phía sau

• ”bình thường” ở trẻ sinh

non

• Điều trị bằng Ibruprofen,

nút hoặc thắt ống

trong ngày đầu

• Không có tiếng thổi

• Bệnh nhân nặng nhanh

khi ống động mạch đóng

• Suy tim là hậu quả của

xanh tím và toan hóa máu

Kênh nhĩ thất chung

• Không có tiếng thổi

• Không tím tái

• Shunt trái phải

• Trục tái trên điện tâm đồ

• Suy tim muộn là triệu chứng đầu tiên

• Thường gặp ở bệnh nhân có hội chứng Downs

Hẹp eo động mạch chủ

Không dễ phát hiện ngay cả khi nghĩ đến: Bắt mạch đùi rất khó, tăng huyết áp? Đóng ống động mạch có thể gây suy tim nặng, mức độ hẹp không tăng khi trẻ lớn lên

• Các dị tật tim phức tạp: tuần hoàn phụ thuộc vàoshunt qua ống động mạch.

• Những dị tật này thường không có dấu hiệu lâm

sàng cho đến khi ống động mạch đóng dẫn đến cáctriệu chứng tím tái, suy tim nghĩa là suy tuần hoàn

và tử vong Hầu hết xảy ra trong tuần đầu của thời

kỳ sơ sinh, nhưng …

• Điều trị ngay lập tức bằng prostaglandins là cầnthiết

• Cần kiểm soát sớm độ bão hòa oxy sau sinh để

tìm các bệnh lý này?

Tuần hoàn phụ thuộc ống động mạch

Những cạm bẫy trong tim mạch sơ sinh

• Shunt trong tim bẩm sinh: có thể không có tiếng thổi

và triệu chứng trong một vài tuần lễ

• Các triệu chứng dễ bị hiểu lầm

• Các triệu chứng không được phát hiện bởi các bác sỹ nhi khoa

• Ưu thế thất phải

• Triệu chứng tím và sờ mạch không dễ phát hiện

• Hẹp không phát triển theo thời gian với các bé

• Shock do suy tuần hoàn có thể là triệu chứng đầu tiên

Xin cảm ơn

• Vì đã cho phép tôi trình bày và nghe tôi

nói

• Tất cả các bé sơ sinh đã dạy tôi

• Ulf Erasmie vì những giờ làm siêu âm tim thật thú vị

• Bo Lundell vì đã dạy tôi “giác quan của

quả tim bình thường”

• Felicia Nordenstam vì đã cung cấp những tài liệu cho buổi giảng này