Câu 2: Chọn đáp án đúng: a Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại với người khác trong cuộc thoại.. - Im lặng khi đến lượt lời của mình cũng l một cách để à biểu thị thái độ -
Trang 1Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Vai xã hội là gì? Vai xã hội được xác định bằng các
quan hệ xã hội nào? Khi tham gia hội thoại cần chú ý điều gì?
Câu 2: Chọn đáp án đúng:
a) Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại với người khác trong cuộc thoại
b) Vai xã hội được xác định bằng một mối quan hệ xã hội: quan hệ thân - sơ
c) Khi tham gia hội thoại cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp
d) Mỗi người chỉ đảm nhiệm 1 vai xã hội
=> Đúng
=> Sai
=> Đúng
=> Sai
Trang 2(tiếp theo)
Tiết 111:
I - Lượt lời trong hội thoại:
3 - Bài học
1.Ví dụ: Đoạn trích “Trong lòng mẹ”
2 Nhận xét
- Người cô nói 6 lần
+ Hồng! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không? + Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu!
+ Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày
may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ
+ Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe
+ Vậy mày hỏi cô Thông- tên người đàn bà họ nội xa kia- chỗ ở của mợ mày, rồi đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về Trước sau cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?
- Bé Hồng nói 2 lần
(1)- Không! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về
(2)- Sao cô biết mợ con có con ?
- Mỗi lần nói của người tham gia hội thoại gọi là 1 lượt lời
- Lẽ ra hai lần được nói nhưng Hồng
lại im lặng khi đến lượt lời của mình:
+ Lần 1: tôi cúi đầu không đáp.…
+ Lần 2: tôi lại im lặng cúi đầu …
xuống đất
- Im lặng khi đến lượt lời của mình cũng l một cách để à biểu thị thái độ
- Bộc lộ thái độ bất bình trước lời
nói cay độc của người cô
- Hồng ý thức được, em là người vai
dưới không được xúc phạm người cô
Trang 3Tình huống1:
Trong giờ Văn thầy giáo ra một câu hỏi và yêu cầu em học sinh A lên trả lời nhưng em học sinh B cứ ngồi nói theo
Tình huống 2:
- Dạo này, bố thấy điểm môn Anh của con hình như chưa được tốt lắm Sắp thi
rồi, con cần cố gắng hơn nữa Hay là con sang nhờ bạn…
Ông Nam chưa nói hết câu, Bắc đã vùng vằng đứng dậy và làu bàu:
- Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!
=> Nói leo
=> Nói tranh lượt lời
Trang 4(tiếp theo)
Tiết 111:
I - Lượt lời trong hội thoại:
3 - Bài học
1.Ví dụ: Đoạn trích “ Trong lòng mẹ”
2 Nhận xét
- Người cô nói 6 lần
- Bé Hồng nói 2 lần
- Mỗi lần nói của người tham gia hội thoại gọi là 1 lượt lời
- Lẽ ra hai lần được nói nhưng Hồng
lại im lặng khi đến lượt lời của mình:
+ Lần 1: tôi cúi đầu không đáp.…
+ Lần 2: tôi lại im lặng cúi đầu …
xuống đất
- Im lặng khi đến lượt lời của mình cũng l một cách để à biểu thị thái độ
- Bộc lộ thái độ bất bình trước lời
nói cay độc của người cô
- Để giữ lịch sự, tôn trọng người
đối thoại:
+ Tránh cắt lời hoặc chêm lời người khác
+ Không nói tranh lượt lời
Trang 5• Ghi nhớ:
- Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời
- Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói
tranh lượt lời, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác
- Nhiều khi im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ
Trang 6(tiếp theo)
Tiết 111:
I- Lượt lời trong hội thoại:
II- Luyện tập:
Bài tập 1:Qua cách miêu tả cuộc thoại giữa các nhân vật cai lệ, người
nhà lí trưởng, chị Dậu và anh Dậu trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ
(Ngữ văn 8, tập 1 trang 28), em thấy tính cách của mỗi nhân vật đư
ợc thể hiện như thế nào?
- Chị Dậu từ chỗ nhún nhường, gọi cai lệ là ông xưng cháu đã vùng lên gọi cai lệ là mày, xưng bà
a) Xét về sự tham gia hội thoại:
- Số lượt lời của cai lệ và Chị Dậu là nhiều nhất
- Số lượt lời của người nhà lí tưởng ít hơn
- Anh Dậu chỉ nói với chị Dậu sau khi cuộc xung đột đã kết thúc
- Kẻ duy nhất cắt lời người khác trong cuộc hội thoại này là cai lệ
b) Xét về cách thể hiện vai xã hội:
Trang 7c)Tính cách:
- Anh Dậu: Cam chịu, bạc nhược
- Chị Dậu: Là người nhịn nhục nhưng sẵn sàng vùng lên
- Cai lệ: Tàn ác, không chút tình người.
- Người nhà lí trưởng: Kẻ ăn theo
Bài tập2: Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi.
a/ Sự chủ động tham gia cuộc thoại của cái Tí và chị Dậu phát triển
ngược nhau
b/ Diễn biến cuộc thoại phù hợp với diễn biến tâm lí nhân vật:
đau lòng vì buộc phải bán con nên chỉ im lặng
thuyết phục con nên nói nhiều hơn
c/ Việc tả cái Tí hồn nhiên, hiếu thảo nổi bật nỗi đau của chị Dậu và sự bất hạnh của cái Tí
Trang 8Bài tập 3: Dựa vào những điều đã biết về truyện Bức tranh của em gái tôi (Ngữ văn 6 tập hai, tr.30) và vào đoạn trích dưới đây, hãy cho biết sự im lặng của nhân vật tôi biểu thị điều gì?“ ”
* Viết một đoạn văn hội thoại, sau đó chỉ rõ lượt lời của các nhân vật.
Lần 1: Ngỡ ngàng, hãnh diện sau đó là xấu hổ
Lần 2: Tâm trạng xúc động, ngẹn ngào trước tấm lòng của
em mình
Trang 9Hướng dẫn học bài:
Hoàn thành bài tập 4.
Chuẩn bị bài “Luyện tập đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận.”