BAI NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý (t2)

Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.. Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau?. Nghĩa t ờng minh và hàm ýĐọc đoạn văn sau:

TR ƯỜ NG THCS NGÔ VĂN NH C Ạ

NĂM H C: 2009-2010 Ọ

1 Hàm ý là phần thông báo:

A Trái ng ợc với nghĩa t ờng minh.

B Cùng một nội dung với nghĩa t ờng minh.

Kiểm tra bài cũ

Trả lời các câu sau bằng cách khoanh tròn vào chữ cái tr ớc câu trả lời đúng

C Không đ ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nh ng có

thể suy ra từ những từ ngữ ấy.

D ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu Đ

D ợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu Đ

2 Khi nào ng ời ta dùng hàm ý ?

A Khi không muốn nói thẳng.

B Muốn ng ời nghe không hiểu.

C Không biết rõ ý.

D Muốn chấm dứt cuộc thoại.

Kiểm tra bài cũ

- Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau ?

- Hoa ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi.

- Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoaị ở quê ra.

- ừ, thế cũng đ ợc.

Trên đ ờng đi học về, Lan rủ Hoa:

Kiểm tra bài cũ

- Thế thì chủ nhật chúng mình đi xem vậy!

Tìm câu có chứa hàm ý trong đoạn đối thoại sau ?

- Hoa ơi ! Tối nay chúng mình đi xem ca nhạc đi.

- Tiếc quá ! Tối nay mình phải đi đón bà ngoaị ở quê ra.

- ừ, thế cũng đ ợc.

Trên đ ờng đi học về, Lan rủ Hoa:

NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

Đọc đoạn văn sau:

Chị Dậu vừa nói vừa mếu:

- Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi U không muốn tranh ăn của con Con cứ ăn thật no, không phải nh ờng nhịn cho u.

Cái Tí ch a hiểu hết ý câu nói của mẹ, nó xám mặt lại và hỏi

bằng giọng luống cuống:

- Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu ?

Điểm thêm một “giây” nức nở, chị Dậu ngó con bằng cách xót xa:

Cái Tí nghe nói giãy nảy, giống nh sét đánh bên tai, nó liệng

củ khoai vào rổ và oà lên khóc:

- U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u

đừng đem bán con đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con.

- Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

Câu 1:

Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi

 Sau bữa ăn này con không còn đ ợc ở nhà với thầy u nữa U đã bán con

Câu 2:

Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài

 U đã bán con cho nhà cụ Nghị

=> Chị Dậu không dám nói thẳng với con vì chị quá đau lòng và cũng lo con sẽ buồn tủi

=> Hàm ý trong câu 2 rõ hơn vì có chi tiết cụ

Nghị Thôn Đoài Sở dĩ chị phải nói rõ hơn vì cái

Tí đã không hiểu đ ợc hàm ý ở câu 1

Chi tiết sự “ gióy nảy” và cõu núi trong tiếng khúc của cỏi Tớ “ U bỏn con thật thế ư ?”

NghÜa t êng minh vµ hµm ý

I §iÒu kiÖn sö dông hµm ý:

§Ó sö dông hµm ý cÇn cã nh÷ng

®iÒu kiÖn nµo?

- C©u 1: ®©y lµ ®iÒu ®au lßng nªn

chÞ DËu tr¸nh nãi th¼ng ra

® a hµm ý vµo c©u nãi

- C©u 2: hµm ý c©u nãi râ h¬n,

* Ghi nhí: SGK/91

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

cái Tí đã hiểu ý mẹ

 ng ời nghe hiểu đ ợc hàm ý

* Ghi nhớ: SGK/91

Tìm lời nói có hàm ý trong

đoạn hội thoại sau:

Lớp tr ởng nói với Chi:

- Ngày mai lớp mình tham gia

vệ sinh môi tr ờng Cậu có bận gì không?

- ồ! Cảm ơn cậu đã báo Tớ tham gia chứ

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

cái Tí đã hiểu ý mẹ

 ng ời nghe hiểu đ ợc hàm ý

* Ghi nhớ: SGK/91

Tìm lời nói có hàm ý trong

đoạn hội thoại sau:

Lớp tr ởng nói với Chi:

- Ngày mai lớp mình tham gia

gì không?

- ồ! Cảm ơn cậu đã báo Tớ

Nghĩa t ờng minh và hàm ý

I Điều kiện sử dụng hàm ý:

- Câu 1: đây là điều đau lòng nên

chị Dậu tránh nói thẳng ra

đ a hàm ý vào câu nói

- Câu 2: hàm ý câu nói rõ hơn,

cái Tí đã hiểu ý mẹ

 ng ời nghe hiểu đ ợc hàm ý

* Ghi nhớ: SGK/91

Trình bày theo nhóm:

Lập một đoạn hội thoại trong

đó sử dụng lời nói có hàm ý

II- LUY N T P Ệ Ậ

BÀI T P 1: Ậ

a, Ng ời nói : Anh thanh niên

Ng ời nghe : Ông hoạ sĩ và cô gái

Hàm ý : " Chè đã ngấm rồi đấy " : Mời bác và cô

vào nhà uống n ớc chè

Hai ng ời đều hiểu hàm ý : " Ông liền theo

xuống ghế "

b Ng ới nói : Anh Tấn

Ng ời nghe : Chị hàng đậu

Hàm ý câu in đậm là : Chúng tôi không thể cho đ ợc vì chúng tôi cần phải bán những thứ này đi

Ng ời nghe hiểu hàm ý : " Thật là càng giàu có càng

c Ng ời nói : Thuý Kiều

Ng ời nghe : Hoạn Th

H m ý à cõu 1: là “ mỏt mẻ”, “ giểu cợt”

Quyền quý như tiểu thư cũng cú lỳc phải đến trước

“ Hoa Nụ” này ư ?

Hàm ý câu 2 : Hãy chuẩn bị nhận sự báo oán thích

đáng

Hoạn Th hiểu hàm ý nên " Hồn lạc phỏch siờu – Khấu đầu dưới tướng liệu điều kêu ca "

Bài 2 :

- Hàm ý : Chắt giùm n ớc để cơm khỏi nhão

- Sử dụng hàm ý không thành công vì " Anh Sáu vẫn ngồi im " -> anh không cộng tác

Tìm hàm ý của Lỗ Tấn qua việc ông so sánh “hy vọng” với “con đ ờng” trong các câu sau:

Tôi nghĩ bụng: Đã gọi là hy vọng thì không thể nói

đâu là thực đâu là h cũng giống nh những con đ ờng trên mặt đất; kỳ thực trên mặt đất vốn làm gì có đ ờng Ng ời

ta đi mãi thì thành đ ờng thôi

- Hàm ý: tuy hy vọng ch a thể nói là thực hay h , nh

ng nếu cố gắng thực hiện thì có thể đạt đ ợc

BÀI T P 4: Ậ

* Bài tập củng cố

1- Khoanh tròn vào đáp án đúng cho câu hỏi sau:

Việc sử dụng hàm ý cần những điều kiện nào ?

A Ng ời nói (ng ời viết) có trình độ văn hoá cao.

B Ng ời nghe (ng ời đọc) có trình độ văn hoá cao.

C Ng ời nói (ng ời viết) có ý thức đ a hàm ý vào câu còn ng ời nghe (ng ời đọc) phải có năng lực giải đoán hàm ý.

D Ng ời nói (ng ời viết) phải sử dụng phép tu từ.

2 Nối cột A (câu) với cột B cho phù hợp

A

1 Tôi làm bài rồi.

2 Bây giờ bạn mới làm bài sao.

3 Lan ơi ! Đã m ời hai giờ rồi đấy !

B

a Câu có sử dụng hàm ý.

b Câu có nghĩa t ờng minh.