Cơ sở Thửc vật

Hạt nằm trong quả là 1 u thế của các cây Hạt kín, vì nó đ ợc bảo vệ tốt hơn.. Cấu tạo và chức năng của rễ Rễ là một bộ phận cơ quan sinh dưỡng của cây, thường mọc ở dưới đất.. Cấu tạo c

CHỦ ĐỀ 1 - TỰ NHIÊN

Tiểu chủ đề 1- SINH HỌC

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM SÓC TRĂNG

KHOA TỰ NHIÊN

TỔ SINH GiẢNG VIÊN: Điền Huỳnh Ngọc Tuyết

CHỦ ĐỀ 1 - TỰ NHIÊN Tiểu chủ đề 1- SINH HỌC

PHẦN THỰC VẬT

I Thực vật

1 Khái quát về giới thực vật

1 Đặc điểm chung của thực vật

- Tổ chức cơ thể: nhân chuẩn có vách tế bào bằng xenlulozơ, tự dưỡng nhờ có diệp lục tố

- Ít có khả năng di chuyển

- Phản ứng chậm.

- Có khả năng quang hợp.

- TV đa bào: giai đoạn lưỡng bội chiếm ưu thế.

- Hầu hết TV đều có rễ, thân, lá, hoa, quả - hạt.

2 Khái quát về giới thực vật

- Ngành rêu và địa tiền (Bryophyta)

2 Khái quát về giới thực vật

- Ngành Hạt trần (Gymnosermatophyta) hay Ngành Thông (Pinophyta)

- Ngành Hạt kín (Angiospermatophyta):+ Lớp Một lá mầm (Monocotyledoneae)+ Lớp Hai lá mầm (Dicotyledoneae)

Người ta đã biết được khoảng 1,7 triệu loài

Source : La Recherche, no 333 (2000)

T¶o tiÓu cÇu T¶o Silic

TẢO LỤC (CHLOROPHYTA)

T¶o l¸ dĐp

(Tảo nâu)

T¶o vßng diÕp Rau

biĨn (T o ả

l c) ụ

Rau c©u (Tảo đỏ) sõng h T¶o ¬u

(Tảo nâu)

C©y rªu Funaria hygrometrica

C©y rªu Funaria hygrometrica

Cây Dương xỉ thường

Cyclosorus parasiticus

* Chu trình phát triển của

cây Dương xỉ

Mét vµi lo¹i d ¬ng xØ th êng gÆp

C¸c l¸ non cña c©y d ¬ng xØ bao giê còng cuén trßn l¹i ë ®Çu.

C©y l«ng cu li C©y rau bî

Các cây hạt trần ở n ớc ta đều có giá trị thực tiễn

- Cho gỗ tốt và thơm: thông, pơmu, kim giao,

- Trồng làm cảnh: Tuế, bách tán, trắc bách diệp,

* Giá trị của cây hạt trần

Thùc vËt h¹t kÝn

Hạt kín là nhóm thực vật có hoa Chúng có một số đặc điểm chung:

- Cơ quan sinh d ỡng phát triển đa dạng,

trong thân có mạch dẫn phát triển

- Có hoa, quả Hạt nằm trong quả là 1 u

thế của các cây Hạt kín, vì nó đ ợc bảo vệ tốt hơn

- Môi tr ờng sống đa dạng Đây là nhóm

thực vật tiến hóa hơn cả

Hoa hång Hoa c©y tra

lµm chiÕu Hoa c¶i Hoa cóc tr¾ng

Các cây hạt kín rất khác nhau cơ

quan sinh d ỡng & cơ quan sinh sản

Thực vật hạt kín gồm 2 lớp:

o Lớp Hai lá mầm

o Lớp Một lá mầm

Mỗi lớp có những nét đặc tr ng riêng

C©y Mét l¸ mÇm

C©y Hai l¸ mÇm

§Æc ®iÓm ph©n biÖt gi÷a líp Hai l¸ mÇm vµ líp Mét l¸ mÇm

I Thực vật

1.2 Các cơ quan sinh dưỡng của thực vật

1.2.1 Cấu tạo và chức năng của rễ

Rễ là một bộ phận cơ quan sinh dưỡng của cây, thường mọc ở dưới đất

Chức năng chủ yếu của rễ là hút nước, các ion khoáng; rễ néo chặt cây vào đất; một số rễ còn làm chức năng dự trữ chất dinh dưỡng cho cây

 Rễ có thể mang chồi nhưng không bao giờ mang lá

1 Rễ

C¸c miÒn cña rÔ Chøc n¨ng chÝnh cña

(n¬i tÕ bµo ph©n chia)

Lµm cho rÔ dµi ra

4 MiÒn chãp rÔ Che chë cho ®Çu rÔ

1 Rễ

RÔ chïm

RÔ cäc

H·y quan s¸t h×nh ¶nh trªn vµ ghi tªn c©y

cã rÔ cäc, rÔ chïm?-C©y cã rÔ cäc: b ëi, c¶i, hång xiªm

- C©y cã rÔ chïm: tái t©y, m¹ (lóa)

Mét sè lo¹i c©y cã rÔ biÕn d¹ng

C©y s¾n C©y tÇm göi

C©y trÇu kh«ng

C©y bôt mäc

1 Rễ

1 CÊu t¹o miÒn hót cña rÔ

MiÒn hót :

Vá

Trô gi÷a

Vá gåm c¸c bé phËn nµo ? CÊu t¹o cña

tõng bé phËn ?

BiÓu b×

ThÞt vá

Trô gi÷a gåm c¸c bé phËn nµo ? CÊu t¹o

cña tõng bé phËn ?

Ruét

Bã m¹ch

M¹ch r©y M¹ch gç

B¶o vÖ c¸c bé phËn bªn trong

Hót n íc vµ muèi kho¸ng

hoµ tan

ChuyÓn c¸c chÊt tõ l«ng

hót vµo trô gi÷a

ChuyÓn chÊt h÷u c¬ ®i

nu«i c©y

Chøa chÊt dù tr÷

ChuyÓn n íc vµ muèi kho¸ng tõ rÔ lªn th©n, l¸.

Chức năng chủ yếu của thân là dẫn truyền

và nâng đỡ

Chức năng dự trữ, quang hợp, hoặc sinh sản sinh dưỡng

2 THÂN

chức năng vận chuyển các chất trong cây và nâng

đỡ tán lá.

Thân cây gồm

Nằm ở đỉnh của thân

và cành

Do chồi ngọn phát triển thành

Nằm ở dọc thân và cành

Chồi lá

Chồi hoa



thân Cành

- mọc đứng

- chồi ngọn phát triển thành

- mọc xiên -chồi nách phát triển thành

2 C¸c lo¹i th©n

Cá mÇn trÇu §Ëu Hµ Lan

Rau m¸

Cây thân đứng

Mét sè lo¹i th©n bÝÕn d¹ng

Tên vật mẫu Đặc điểm của thân

biến dạng Chức năng đối với cây Tên thân biến dạng

Thân củ nằm d

ới mặt đất Dự trữ chất dinh d ỡng Thân củ

Thân rễ nằm trong đất

Dự trữ chất dinh d ỡng

Thân rễ

Thân rễ nằm trong đất Dự trữ chất dinh d ỡng Thân rễThân mọng n ớc,

mọc trên mặt đất Dự trữ n ớc.Quang hợp mọng n ớcThân

Chøa chÊt

dù tr÷ dïng khi ra hoa

Th©n rÔ: dong, riÒng, gõng

Th©n cñ: khoai t©y, su hµo

Th©n mäng n íc: x ¬ng rång, cµnh dao Dù tr÷ n ícTh©n biÕn d¹ng



Cây chuối có phải là thân biến dạng không ?

- Cây chuối có thân củ nằm d ới mặt đất, thân cây chuối trên mặt đất thực chất là thân giả gồm các bẹ lá mọng n ớc

- Thân cây chuối là thân biến dạng: thân

củ có chứa chất dự trữ

2.2 Cấu tạo giải phẫu của thân

2.2.1 Đỉnh ngọn

Trô gi÷a ThÞt vá

M¹ch r©y M¹ch gç

Ruét

CÊu t¹o trong cña th©n non

* M¹ch r©y: gåm nh÷ng tÕ bµo sèng, v¸ch máng

* M¹ch gç: Gåm nh÷ng tÕ bµo

cã v¸ch ho¸ gç dµy, kh«ng cã chÊt tÕ bµo.

* Gåm nh÷ng tÕ bµo cã v¸ch máng

B¶o vÖ

- Quang hîp

- VËn chuyÓn VËn chuyÓn VËn chuyÓn

Chøa chÊt dù tr÷

2 THÂN

CÊu t¹o trong cña th©n non CÊu t¹o trong cña th©n tr ëng

thµnh

ë gç l©u n¨m cã d¸c vµ rßng.

2 THÂN

2 THÂN

I Thực vật

1.2 Các cơ quan sinh dưỡng của thực vật

1.2.3 Cấu tạo và chức năng của lá

của cây, mọc có hạn

Có dạng phiến dẹp và đối xứng hai bên

Thực hiện chức năng dinh dưỡng rất quang trọng của cây: quang hợp, hô hấp, thoát hơi nước

3 LÁ

G©n l¸

Cuèng

l¸

PhiÕn l¸

C¸c bé phËn cña l¸

§Æc ®iÓm bªn ngoµi cña l¸

- Tìm những điểm giống nhau của phần phiến các loại lá ?

Những điểm giống nhau của các loại lá: dạng bản dẹt, màu lục và là phần to nhất của lá

- Những điểm giống nhau đó có tác dụng gì đối với việc thu nhận ánh sáng của lá ?

Các đặc điểm đó giúp phiến lá có thể thu nhận đ ợc nhiều ánh sáng để chế tạo chất hữu cơ cho cây

b) G©n l¸

C¸c kiÓu g©n l¸

G©n h×nh m¹ng G©n song song G©n h×nh cung

3 LÁ

Lá đơn và lá kép

Lá

- Lá đơn (lá mồng tơi)

Cuống nằm ngay d ới chồi nách

Mỗi cuống chỉ mang 1 phiến

Cuống và phiến rụng cùng 1 lúc

- L¸ kÐp (l¸ hoa hång

 Cuèng chÝnh ph©n nh¸nh thµnh nhiÒu cuèng con

Mçi cuèng con mang 1 phiÕn (gäi lµ l¸ chÐt)

Chåi n¸ch chØ cã ë phÝa trªn cuèng chÝnh, kh«ng cã ë cuèng con

 L¸ chÐt rông tr íc, cuèng chÝnh rông sau

L¸ biÕn thµnh gai L¸ b¾t måi

L¸ biÕn thµnh tua cuèn L¸ b¾t måi

Lá có dạng gai nhọn Giảm sự thoát hơi n ớc Lá biến thành gai

Lá ngọn có dạng tua cuốn Giúp cây leo lên cao Tua cuốn

Lá ngọn có dạng tay có móc Giúp cây bám để leo lên cao Tay móc Lá phủ trên thân rễ, có

dạng vảy, màu nâu nhạt

Che chở, bảo vệ cho chồi của thân rễ Lá vảy

Bẹ lá phình to thành vảy dày, màu trắng Chứa chất dự trữ cho cây Lá dự trữ

Trên lá có nhiều lông Bắt và tiêu hóa ruồi Lá bắt mồiGân lá phát triển thành cái

bình có nắp đậy.

Bắt và tiêu hóa sâu

bọ chui vào bình Lá bắt mồi

Lá ở 2 mấu liền nhau mọc so le nhau, đặc điểm này giúp cho tất cả các lá trên cành có thể nhận đ ợc nhiều ánh sáng chiếu vào cây.



Mọc cách Mọc vòng Mọc đối

CÊu t¹o trong

ThÞt l¸

H·y quan s¸t líp tÕ bµo thÞt l¸ s¸t víi biÓu b× mÆt trªn vµ líp tÕ bµo thÞt l¸ s¸t víi biÓu b× mÆt d íi.

Điểm khác nhau giữa 2 lớp tế bào này ?

Các đặc điểm so sánh Tế bào thịt lá phía

ít lục lạp hơn, xếp lộn xộn trong tế bào

G©n l¸

hữu tính

ThÕ nµo lµ sinh s¶n sinh sinh d ìng tù nhiªn ?

Sinh s¶n sinh d ìng tù nhiªn lµ hiÖn t îng h×nh thµnh c¸ thÓ míi tõ 1 phÇn cña c¬ quan sinh d ìng (rÔ, th©n, l¸)



Sù sinh s n tõ rÔ, th©n, l¸ ë 1 sè c©y cã hoa ả

Giâm cành

Đoạn cành sắn đ ợc

cắm xuống đất ẩm

Đoạn cành sắn đó sau một thời gian

Lột 1 đoạn vỏ Làm bầu đất Cành chiết ra rễ mới, cắt đem

trồng xuống đất

Chiết cành

GhÐp c©y

C¸c b íc ghÐp m¾t

SỰ XEN KẼ THẾ HỆ VÀ XEN KẼ HÌNH THÁI

2 Cấu tạo cơ quan sinh sản ở thực vật Hạt kín

Cã thÓ ph©n chia hoa thµnh c¸c nhãm theo 2 c¸ch

Hoa d a chuét Hoa c¶i Hoa b ëi

Hoa liÔu Hoa c©y khoai t©y Hoa t¸o t©y

Căn cứ vào cách xếp hoa trên cây, xỏc nh hoa đị mọc đơn độc và hoa mọc thành cụm ?

Dựa vào cách xếp hoa trên cây ng ời ta chia thành 2 nhóm

- Hoa mọc đơn độc: hoa hồng, hoa ổi,

hoa ớt, hoa sen, hoa súng

- Hoa mọc thành cụm: Hoa cúc, hoa cải,

hoa mẫu đơn, hoa huệ

Sự thụ phấn là bắt đầu của quá trình sinh sản hữu tính ở cây có hoa Vậy sự thụ phấn là gì ?

Sự thụ phấn: là sự tiếp xúc giữa

hạt phấn và đầu nhuỵ để hoa thực

hiện chức năng sinh sản

H¹t phÊn cã thÓ tiÕp xóc víi hoa b»ng

Hoa tù thô phÊn vµ hoa giao phÊn

Hoa tù thô phÊn

Hoa giao phÊn

§Æc ®iÓm cña hoa thô phÊn nhê s©u bä

§Æc ®iÓm cña hoa thô phÊn nhê giã

Sự thụ tinh

Tế bào sinh dục đực

sinh dục đực

- Tế bào sinh dục cái

Hợp tử

Thụ tinh

Sinh sản hữu tính

Vá h¹t Ph«i Ph«i nhò

BÇu

Vá no·n Hîp tö Néi nhò No·n

Sự thụ tinh

C¸c bé phËn cña h¹t

L¸ mÇm

RÔ mÇm

Chåi mÇm Th©n mÇm

- Bóc lớp vỏ của hạt ngô đã chuẩn bị dùng kính lúp để quan sát tìm các bộ phận của hạt nh hình

d ới đây:

Phôi nhũ Lá mầm

Rễ mầm Chồi mầm

Thân mầm

Hạt và cấu tạo hạt

Qủa và cấu tạo quả

Mét sè lo¹i qu¶

- Quả khô: quả cải, quả chò, quả bông,

quả đậu Hà Lan, quả thì là

- Quả thịt: quả đu đủ, quả mơ, quả

chanh, quả cà chua, quả táo

a) C¸c lo¹i qu¶ kh«

b) C¸c lo¹i qu¶ thÞt

Gåm:

Qu¶ mäng Qu¶ h¹ch



Gåm:

Qu¶ kh« nÎ Qu¶ kh« kh«ng nÎ



quả đậu đen, quả cải quả nhót, quả nho

Phần thịt quả rất dày, mọng n ớc

Ngoài phần thịt quả còn có hạch cứng chứa hạt Quả cải Quả thì là Quả hồng Quả đào

C¸c c¸ch ph¸t t¸n qu¶ vµ h¹t

Mét sè lo¹i qu¶ vµ h¹t

Sự phát tán của quả và hạt

4 Ảnh hưởng của các nhân tố vô sinh đến đời sống TV

4.1 Ảnh hưởng của ánh sáng và không khí đối với thực vât

Chu«ng A

Chu«ng B

Cèc n íc v«i trong

L¸ cña

c©y trong

chu«ng A

L¸ cña c©y trong chu«ng B

- Cây trong chuông B trồng trong

điều kiện bình th ờng không khí có khí Cacbônic

- Cây trong chuông A trồng trong

điều kiện không khí không có khí Cacbônic, vì khí Cácbônic đã bị n ớc vôi trong hấp thụ hết

§Ó t¹o thµnh tinh bét l¸ c©y cÇn cã:

- N íc

- KhÝ Cacb«nic

- Ánh s¸ng

- ChÊt diÖp lôc.

S¶n phÈm cña qu¸ tr×nh quang hîp:

- Tinh bét

- KhÝ «xi

N ớc + khí Cacbônic Tinh bột + khí Ôxiánh sáng

Chất diệp lục

(Rễ hút từ đất) (Lấy từ không khí) (Trong lá) (Nhả ra môi tr ờng)

Sơ đồ tóm tắt quá trình quang hợp



Những điều kiện bên ngoài nào ảnh h ởng đến quang hợp:

- Ánh sáng

- N ớc

- Hàm l ợng Cacbônic

- Nhiệt độ

Tại sao trong trồng trọt không nên

trồng cây với mật độ quá dày ?

Vì trồng cây với mật độ dày cây sẽ mọc chen chúc nhausẽ bị thiếu ánh sáng, thiếu không khí, nhiệt độ sẽ tăng cao gây khó khăn cho quang hợp cây chế tạo đ ợc ít chất hữu cơ thu hoạch sẽ thấp

Tại sao nhiều loại cây cảnh trồng ở chậu để trong nhà mà vẫn xanh tốt ? Cho ví dụ ?

Nhiều loại cây có nhu cầu ánh sáng không cao (cây a bóng) vì thế nếu trồng trong nhà, ánh sáng yếu vẫn đủ cho lá cây quang hợp nên cây vẫn xanh tốt

Ví dụ: cây trúc nhật, cây vạn niên thanh

Tại sao muốn cây sinh tr ởng tốt cần phải chống nóng, chống rét cho cây ?

Vì nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều gây khó khăn cho quá trình quang hợp của lá, chống nóng, chống rét có tác dụng tạo điều kiện nhiệt độ thuận lợi cho quá trình quang hợpcây sẽ chế tạo đ ợc nhiều chất hữu cơ, cây lớn nhanh, sinh tr ởng tốt

4.2 Ảnh hưởng của cỏc chất khoỏng đối với thực võt

Chậu 1: Có đủ các muối hoà tan nh đạm, lân, kali Chậu 2: Thiếu lân.

- Cây không chỉ cần n ớc mà còn cần các loại muối khoáng, muối khoáng giúp cho cây sinh tr ởng và phát triển.

- Cây cần nhiều các loại muối khoáng nh : muối đạm, muối lân, kali,

- Nhu cầu muối khoáng là khác nhau đối với từng loại cây trồng, các giai đoạn khác nhau trong chu kì sống của cây.

4.3 Ảnh hưởng của cỏc chất khoỏng đối với thực võt