Hoat dong da dang sinh hoc VN

Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn: Đã thực hiện nhiều nhất các chương trình và dự án liên quan đến Bảo vệ ĐDSH.. Các chương trình và dự án thuộc Bộ Nông nghiệp và phát triển nông th

Trang 1

Đánh giá việc thực hiện kế

hoạch hành động ĐDSH từ

năm 1995 đến 2002 và đề xuất

các hành động cho giai

đoạn 2003-2010.

Đại học Quốc gia Hà Nội

Bộ Khoa học và công nghệ môi trường

Hà Nội-2002

Trang 2

 Claude Hamel - Universitộ du Quộbec à Montrộal

Musộe canadien

de la nature

Đánh giá việc thực hiện kế hoạch

hành động Đa dạng Sinh học (BAP)

từ 1995-2002

Phần 1

Trang 3

1 BAP Việt Nam ra đời (12/1995) trong điều kiện Việt Nam đã ký

Công ước ĐDSH (CBD) ở Rio de Janeiro

2 Thủ tướng chính phủ duyệt ký và giao cho bộ KHCNMT làm

chức năng của cơ quan điều phối, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cấp kinh phí

3 Bản BAP chính thức được in bằng hai thứ tiếng Việt-Anh

4 Tổ chức Hội thảo ‘Kiểm điểm 3 năm thực hiện (1996-1998)’ vào

tháng 10/1998 và Hội thảo ‘Tăng cường thực hiện kế hoạch

hành động ĐDSH của Việt Nam: Đánh giá các vấn đề và các yêu cầu ưu tiên’ vào 2/2002

1 Mở đầu

Trang 4

Musộe canadien

de la nature

2 Giới thiệu tóm tắt kế hoạch hành động Đa dạng Sinh học (BAP năm 1995) của Việt Nam

2.1 Tình trạng bảo vệ ĐDSH ở Việt Nam

1 Tình trạng sử dụng các loài về mặt kinh tế

2 Những đe dạo đối với ĐDSH

• Khai thác quá mức

• Du canh và xâm lấn đất của canh tác nông nghiệp

• Nạn ô nhiễm nước

• Sự xuống cấp của vùng bờ biển

• Sự chuyển đổi sang kinh tế thị trường

Ngày 23/12/1995, Bộ trưởng Bộ KHCNMT đã ký cho thực hiện BAP sau

khi được phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ theo quyết định số 854/TTg

Bản BAP ban hành năm 1995 có các phần chính sau:

Trang 5

1 Mục tiêu lâu dài: Bảo vệ ĐDSH phong phú và đặc sắc của

Việt Nam trong khuôn khổ phát triển bền vững.

2 Mục tiêu trước mắt:

(i) Bảo vệ các hệ sinh thái đặc thù của Việt Nam, các hệ sinh

thái nhạy cảm đang bị đe dọa thu hẹp hay huỷ hoại do hoạt

động kinh tế của con người.

(ii) Bảo vệ các bộ phận của ĐDSH đạng bị đe dọa do hoạt

động khai thác quá mức hay bị lãng quên.

(iii) Phát huy và phát triển các giá trị sử dụng của các bộ phận

ĐDSH trên cơ sở phát triển bền vững các giá trị tìa

2.2 Mục tiêu của kế hoạch

Hành động ĐDSH

Trang 6

Musộe canadien

de la nature

2.3 Nội dung chính của kế hoạch

Bảo vệ ĐDSH là một nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi phải tiến hành trong nhiều

kế hoạch Một số hành động cấp bách cần đưa vào kế hoạch, cụ thể gồm:

1 Về chính sách và luật pháp.

2 Xây dựng và quản lý các khu bảo vệ

3 Nâng cao nhân thức chung

4 Tăng cường tiềm lực và đào tạo cán bộ

5 Nghiên cứu khoa học

6 Vấn đề kinh tế – xã hội của kế hoạch

7 Phát triển hợp tác quốc tế

Trang 7

3 Các kết quả đạt được sau 7 năm

thực hiện BAP

3.1 Đánh giá các dự án thuộc BAP.

1 Các dự án được đề xuất của BAP đã và đang được thực hiện Tất cả

Trang 8

Musộe canadien

de la nature

Các dự án đã được đề xuất nhưng không thực hiện được

Có 27 dự án đã đề xuất nhưng không được thực hiện Trong số này có

nhiều dự án rất quan trọng của BAP Ví dụ:

1 Xây dựng các kế hoạch ĐDSH cấp tỉnh

2 Kiểm soát lâm sản khai thác gỗ ở vùng biên giới

3 Quản lý các đầm phá Cầu Hai-Tam Giang về Đa dạng Sinh học

4 Thành lập các khu bảo tồn Rạn San hô

5 Phục hồi vùng Trung du

6 Chiến lược quản lý vườn thú

7 Nâng cấp các vườn thực vật

8 Trại thực nghiệm nuôi động vật hoang dã

9 Phát triển Đa dạng Sinh học làng

10 Boả tồn ĐDSH nông nghiệp

11 Phát triển trung tâm nâng cao nhận thức ĐDSH

Trang 9

3 Các dự án đã được tài trợ của trung tâm bảo

vệ Đ DSHkhu vực các nước Đông Nam á

(ARCBC)

Tất cả có 10 dự án do cán bộ khoa học Việt Nam đề xuất và

được tổ chức ARCBC tài trợ về ngân sách trong 2 năm

2001-2003 Đây là các dự án mang nội dung nghiên cứu về ĐDSH

theo hướng điều tra khu hệ, phân loại và sinh thái từng nhóm

sinh vật (Bộ phận ĐDSH)

Trang 10

Musộe canadien

de la nature

4 Các dự án thuộc các chương trình kinh tế xã

hội khác có liên quan đến Bảo tồn ĐDSH.

Số lượng các dự án/ chương trình này khá nhiều, thuộc các ngành nông nghiệp, Lâm nghiệp, Thuỷ sản, Du lịch, Giáo dục, Đáng lưu ý là các dự án sau đây đã … góp phần không nhỏ cho công tác bảo tồn ĐDSH

1 Chương trình nhà nước nghiên cứu cơ bản về ĐDSH

2 Tác động lâu dài của chiến tranh chất độc hoá học lên ĐDSH và HST.

3 Mở rộng mạng lưới các khu Bảo tồn tại Việt Nam

4 Giáo dục môi trường trong các trường phổ thông

5 Các dự án trồng rừng lưu vực sông Đà, vùng Đông Bắc, miền Trung,…

Trang 11

3.2 Các kết quả về Bảo tồn ĐDSH ở một số

Bộ/Ngành/Cơ quan khoa học.

1 Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn:

Đã thực hiện nhiều nhất các chương trình và dự án liên quan

đến Bảo vệ ĐDSH Số lượng lên tới gần 40, nổi bật là các

chương trình:

 Tái trồng rừng theo nghị định 327 và gần đây là kế hoạch

trồng 5 triệu ha rừng phòng hộ, đầu nguồn, ven biển

 Đề xuất Bảo vệ và Quản lý 15 khu đất ngập nước

 Xây dựng và mở rộng các VQG và khu Bảo tồn thiên nhiên,

đưa diện tích các Khu Bảo tồn từ 952.822 ha lên 2.297.571

ha

Trang 12

Musộe canadien

de la nature

 Ban hành nhiều chỉ thị liên quan đến kiểm soát buôn bán phi pháp các

động vật và thực vật hoang dã, cấm khai thác gỗ ở rừng tự nhiên, bảo tồn

các cây con trồng nuôi truyền thống trong nông nghiệp.

 Giao khoán trên 2 triệu ha rừng cho nhân dân quản lý và bảo vệ rừng.

 Quản lý ĐDSH ở hầu hết các VQG và một số Khu Bảo tồn thiên

nhiên

 Cộng đồng tham gia và chia sẻ lợi ích trong công tác bảo tồn.

Các chương trình và dự án thuộc Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đã góp phần

quan trọng trong công tác Bảo tồn ĐDSH ở nước ta trong thời gian qua.

 Đào tạo nhiệm vụ bảo tồn ĐDSH cho các kiểm lâm viên (gần 1000)

 Thành lập 11 Vườn thực vật, 3 trung tâm cứu hộ Động vật.

 Quản lý vùng đệm các VQG

Trang 13

2 Bộ thuỷ sản

Đã thực hiện kế hoạc hành động ĐDSH thông qua một số các dự án sau đây:

 Bảo tồn nguồn gen và giống thuỷ sản nước ngọt

 Thả tôm giống ra biển để tái tạo nguồn lợi

 Điều tra đánh giá tài nguyên ĐDSH biển ở vùng quần đảo Trường Sa

 Điều tra Kinh tế-Xã hội liên quan đến nghề cá ở vùng ven biển và vùng nước nội địa

đồng bằng sông Cửu Long.

 Sản xuất giống nhân tạo các loài cá biển, tôm cua, thân mềm biển

 Nuôi gia hoá một số loài cá nước ngọt đang bị đe dọa tuyệt chủng ngoài thiên nhiên.

 Bảo tồn rùa biển

 Điều tra nghiên cứu ĐDSH Biển Đông

 Mở lớp tập huấn về Bảo tồn ĐDSH biển cho ngư dân

 Ban hành chỉ thị cấm các nghề khai thác huỷ diệt nguồn lợi: kích điện, chất nổ, hoá chất,

mắt lưới quá nhỏ.

 Xây dựng thí điểm Khu Bảo tồn biển Hòn Mun

 Quản lý chất lượng nước tại các thuỷ vực nuôi trồng thuỷ sản

 Phát triển nuôi cá miền núi

 Phát triển đánh cá xa bờ

 Tăng cường nhận thức cho nhân dân về Bảo tồn ĐDSH

Trang 14

Musộe canadien

de la nature

Tóm lại: Trong 7 năm qua đã có trên dưới 100 dự án khác nhau

trong bản kế hoạch BAP và ngoài BAP, thuộc các chương trình phát triển kinh tế-xã hội khác nhưng thực hiện theo mục tiêu và các

hành động của BAP

Tổng số ngân sách ước tính là 200 triệu USD, trong số này 50% cho

trồng rừng, 30% là giáo dục môi trường trong các trường phổ thông,

15% là xây dựng và quản lý các VQG và Khu Bảo tồn Các kết quả về

hiện trạng và tình hình Bảo tồn ĐDSH hành năm cùng với hiện trạng

môi trường chung của cả nước đều được Bộ KHCN&MT báo cáo cho

thủ tướng chính phủ và quốc hội.

Trang 15

4 Đánh giá các ưu khuyết điểm

4.1 Các ưu điểm nổi bật:

 1 Triển khai kế hoạch hành động DDSH (BAP) ngay từ đầu ở cấp Trung

ương, các ngành/Bộ cơ quan quản lý và cơ quan khoa học và ở các địa phư

ơng cấp tỉnh/thành phố.

 2 Cùng lúc đó được sự giúp đỡ nhiệt tình của các tổ chức quốc tế, các

nhà khoa học, các nhà hảo tâm nước ngoài về kỹ thuật, về kinh nghiệm và

nhất là về kinh phí.

 3 Các Bộ/Ngành, các địa phương đã có rất nhiều sáng kiến lồng ghép

công tác bảo tồn ĐDSH trong các dự án phát triển kinh tế-xã hội

 4 Hàng năm Bộ KHCN&MT đều có tổng kết đánh giá hiện trạng về

công tác bảo tồn ĐDSH Đặc biệt trong 7 năm qua đã có 2 cuộc hội thảo

quốc gia đánh giá kết quả thực hiện (1998) và đề xướng các điều chỉnh bổ sung cần thiết cho thời gian tới (2000).

 5 Sau cùng đã nâng cao một bước nhận thức và trách nhiệm của cán bộ quản lý, cán bộ Khoa học và đại quần chúng, các em học sinh, sinh viên,

các đoàn thể, các phụ lão, đối việc bảo tồn ĐDSH …

Trang 16

2 Sự bất cập hiểu biết về yêu cầu bảo tồn ĐDSH của nhiều cán bộ

quản lý, cấp ra quyết định của nhiều ngành

3 Công tác tuyên truyền giáo dục về Bảo tồn ĐDSH cho nhân dân, học sinh, sinh viên, kể cả khách du lịch trong và ngoài nước nặng

về hình thức, ít hiệu quả.

Source, Auroi (199 )

4 Công tác quản lý các VQG, các khu Bảo tồn vẫn chưa tốt, chưa

hiệu quả ĐDSH ở các nơi này vẫn còn tiếp tục xuống cấp và suy giảm Cũng chưa thực hiện tốt các công ước quốc tế.

Trang 17

5 Công tác nghiên cứu khoa học về ĐDSH và các biện pháp tốt bảo tồn chưa có Chất lượng và số lượng cán bọ khoa học về ĐDSH vừa yếu vừa thiếu CƠ sở vật chất và kinh phí cấp cho hoạt động này quá ít.

6 Thiếu đầu tư cho công tác Bảo tồn

7 Chưa tìm được cơ chế khả thi để cộng đồng tham gia và chia sẻ lợi ích trong công tác Bảo tồn, quy hoạch xây dựng các VQG và Khu Bảo tồn

8 Chưa xây dựng được trung tâm Cơ sở dữ liệu ĐDSH chung cho cả nước Cũng chưa tìm được cơ chế khả thi cho việc trao đổi thông tin về ĐDSH giữa các cơ quan.

9 Nhiều nội dung và cách tiếp cận mới về công tác Bảo tồn ĐDSH cần được bổ sung cho BAP nững năm tới như: Bảo tồn ĐDSH, ven biển, đất ngập nước, kiểm soát các loài nhập nội, du lịch bền vững, quản lý sinh vật biến đổi gen, an toàn sinh học, đa dạng văn hoá.

10 Việc thi hành luật pháp về Bảo tồn và khai thác ĐDSH cũng chưa hiệu quả

Các văn bản pháp lý chưa đủ và công tác giám sát thanh tra vẫn còn yếu.

Trang 18

Musộe canadien

de la nature

Kết luận

1 Sau hơn 7 năm thực hiện BAP chúng ta đã thu được rất nhiều kết quả đáng khích

lệ Công tác bảo tồn được nâng lên một bước quan trọng Đẫ xây dựng được bước

đi ban đầu kịp thời cùng với khu vực và thế giới

2 Thông qua khoảng 100 dự án theo 5 hành động và 3 mục tiêu trước mắt của BAP, những kết quả đạt được đã đóng góp phần quyết định cho công tác Bảo tồn ĐDSH ở nước ta

3 Cần nhìn nhận rõ các ưu và khuyết điểm như đã phân tích ở

trên để có cơ sở điều chỉnh BAP trong thời gian tiếp theo 2010)

Trang 19

(2003-Phần II: Dự kiến các chương trình (12)

và các dự án cho các chương trình hành

động (85) của kế hoạch hành động Đa

dạng Sinh học Việt Nam cho giai đoạn

2003-2010

Trang 20

Musộe canadien

de la nature

Chương trình 1: Tổ chức quản lý, điều phối

1 Điều phối trong Bộ/Ngành và ngoài Bộ/Ngành TW, tỉnh, địa phư

4 Tích hợp BAP với các chương trình, kế hoạch của các ngành

5 Điều phối các nhà tài trợ và các tổ chức quốc tế

6 Cơ sở khung đánh giá ĐDSH

7 Điều phối thông tin ĐDSH và các chương trình Bảo tồn khu vực

BioScience, fộvrier 1999

Trang 21

10 Thực hiện định hướng chỉ đạo toàn cầu của công ước DDSH

vùng ASEAN và 3 nước Đông Dương, 2 nước có biên giới chung

11 Tham gia quản lý của khu vực tư nhân, các tổ chức

NGO Việt Nam.

12 Cộng đồng địa phương tham gia quản lý và chia sẻ lợi ích về ĐDSH.

8 Tăng cường cơ quan quản lý ĐDSH ở bộ KHCN&MT và các

Bộ/Ngành liên quan ở Trung Ương và địa phương

9 Tổ chức mạng lưới quốc gia các tổ chức và cá nhân nghiên cứu về Sinh thái và ĐDSH

Trang 22

Musộe canadien

de la nature

1 Tăng cường tiếp cận thông tin hiện có về ĐDSH

2 Cập nhật thông tin về hiện trạng các nguồn tài nguyên ĐDSH

Lập Cơ sở dữ liệu về ĐDSH Việt Nam

3 Soạn thảo các báo cáo cho Thủ tướng chính phủ, Quốc hội về

thực hiện công ước ĐDSH tại các diễn đàn quốc tế, vùng, 3 nư

ớc Đông Dương, chung biên giới

4 Sửa đổi và cập nhật các sách đỏ, Động vật chí, Thực vật chí,

các HST tự nhiên

5 Tăng cường hệ thống thông tin và quan trắc ĐDSH

6 Xây dựng mạng lưới các thư viện của các cơ quan nghiên cứu

và giảng dạy về ĐDSH

Chương trình 2: Thông tin, Quan trắc, mạng lưới, Cơ sở dữ liệu

Trang 23

1 Hoàn thiện cơ sở khung pháp luật về:

 Các khu bảo tồn nội địa

 Các khu bảo tồn biển

 Các khu bảo tồn đất ngập nước

Chương trình 3: Cơ sở khung pháp lý,

pháp luật, thể chế

2 Sửa đổi hệ thống phân loại các khu bảo tồn (nội địa, biển, đất

ngập nước)

3 Hoàn thiện khung pháp lý và pháp luật về bảo tồn các nguồn

tài nguyên ở nước (thuỷ sản).

Trang 24

Musộe canadien

de la nature

4 Xây dựng các khung pháp lý và biện pháp về:

 Buôn bán động vật hoang dã

 Khai thác các loài hoang dã

 Các quyền sở hữu tài nguyên thiên nhiên

 Du lịch sinh thái

 Kiểm soát các loàilạ xâm nhập

 Quản lý có tính cộng tác

5 Lồng ghép các giá trị ĐDSH vào đánh giá tác động môi trường

6 Các hướng dẫn quốc gia để giải quyết khả năng tiếp cận với

nguồn gen và chia sẻ lợi ích.

7 Các hướng dẫn quốc gia về an toàn Sinh học (Biosafety), sinh vật

biến đổi gen (OGM) và công nghệ sinh học

Trang 25

8 Các cam kết quốc tế được phản ánh tương ứng trong luật pháp

quốc gia.

12 Xây dựng các khung pháp lý và pháp luật nghiên cứu và khai thác

ĐDSH với người nước ngoài

9 Tăng cường thanh tra và kiểm tra năng lực quản lý của các

Bộ/Ngành ở Trung ương và địa phương

10 Tìm kiếm các biện pháp và thể chế để chặn đứng các tổn thất về ĐDSH.

11 Vận dụng cơ chế thị trường trong Bảo vệ ĐDSH

Trang 26

Musộe canadien

de la nature

1

1 Tạo cơ hội tìm kiếm đầu tư của nước ngoài về Bảo vệ ĐDSH

2 Tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và bảo vệ ĐDSH

3 Thành lập mạng lưới các tổ chức quốc tế, tổ chức NGO nước

ngoài có Văn phòng ở Việt Nam tham gia nghiên cứu và bảo vệ

4 Động viên nguồn lực khu vực tư nhân tham gia bảo vệ ĐDSH

Việt Nam

Chương trình 4: Tìm kiếm đầu tư và hợp tác

quốc tế, Khu vực tư nhân

Trang 27

Chương trình 5: Xây dựng và quản lý các khu Bảo tồn

3 Sửa đổi, cập nhật hệ thống phân loại các khu bảo tồn

4 Lập các kế hoạch quản lý cho các khu bảo tồn mới đề xuất hoặc chưa có ban quản lý ở nội địa

5 Lập kế hoạch quản lý, xây dựng các khu bảo tồn biển và ven biển

6 Lập kế hoạch quản lý, xây dựng các khu bảo tồn đất ngập nước

1 Xây dựng hệ thống các khu bảo tồn ở nội địa, biển và đất ngập nước

2 Đánh giá, điều chỉnh diện tích các khu bảo tồn hiện có theo

từng thời gian.

Trang 28

Musộe canadien

de la nature

7 Tăng cường quản lý (thất tốt) ĐDSH tại các VQG, Khu dự

trữ sinh quyển, Khu đất ngập nước Ramsar, Khu di sản thiên

nhiên thế giới

8 Quản lý ĐDSH ở các vùng đệm các khu bảo tồn

9 Du lịch sinh thái ở các khu bảo tồn

10 Bảo vệ in situ các loài quý hiếm có trong sách đỏ ở các

khu bảo tồn

11 Bảo vệ ĐDSH ở vùng biên giới

Trang 29

Chương trình 6: ĐDSH nông nghiệp

1 Đánh giá toàn diện ĐDSH Nông Nghiệp của Việt Nam

(trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản)

2 Bảo vệ Đa dạng di truyền cây trồng, vật nuôi truyền

thống

3 Kiến thức bản địa liên quan đến ĐDSH

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	8,84 MB