Các nước TB chủ yếu sau 1945

 Thời kỳ từ 1945 đến 1973: Đây là thời kỳ các nước TB dựa vào cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật để phục hồi rồi phát triển kinh tế một cách nhanh chóng, CNTB từ một trung tâm kinh tế

CÁC NƯỚC TƯ BẢN CHỦ YẾU

TỪ SAU 1945

1 Khái quát.

2 Nước Mỹ từ sau 1945.

3 Nhật Bản từ sau 1945.

4 Các nước TBCN Tây Âu.

- Anh

- Pháp

- EU

5 Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật lần thứ hai.

 Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai đế nay CNTB phát triển qua 2 thời kỳ.

 Thời kỳ từ 1945 đến 1973: Đây là thời kỳ các nước TB dựa vào

cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật để phục hồi rồi phát triển kinh tế một cách nhanh chóng, CNTB từ một trung tâm kinh tế tài chính duy nhất đã phát triển thành ba trung tâm Trong thời

kỳ này, CNTB phát triển qua 3 giai đoạn.

 Giai đoạn 1945 – 1950: Đây là giai đoạn “đỉnh cao” của nước

Mỹ Trong giai đoạn này, nước Mỹ chiếm 56,4% sản lượng công nghiệp, ¾ trữ lượng vàng của thế giới Còn Tây Âu và Nhật Bản đều phải phụ thuộc vào Mỹ cả về kinh tế lẫn chính trị (thông qua kế hoạch Macsan và NATO).

 Giai đoạn 1950 – 1960: Đây là giai đoạn các nước Tây Âu, Nhật Bản sau khi hồi phục được nền kinh tế sau chiến tranh

đã bắt đầu phát triển với tốc độ cao hơn Mỹ Lực lượng và địa

vị của Mỹ giảm sút, mâu thuẫn và cạnh tranh giữa ba trung tâm trở nên gay gắt.

Giai đoạn 1960 – 1973: trong giai đoạn này lực lượng và địa

vị của Nỹ giảm sút nghiêm trọng, trong khi đó Tây Âu và Nhật Bản phát triển cực kỳ nhanh chóng về kinh tế, trên nhiều lĩnh vực đã vượt qua Mỹ.

 Thời kỳ từ 1973 đến nay: Đây là thời kỳ các nước TBCN đối phó

với cuộc khủng hoảng dầu lửa năm 1973 bằng những hình thức thích nghi mới để tiếp tục phát triển Thời kỳ này có 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1973 – 1980: Năm 1973 thế giới lâm vào cuộc khủng hoảng dầu lửa do các nước OPEC nâng giá dầu lên cao Cuộc khủng hoảng này làm cho thế giới TBCN lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế trong những năm 1974 – 1975, đồng thời đặt ra cho nhân loại các vấn đề bức xúc cần giải quyết:

• Vấn đề bùng nổ dân số;

• Sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên;

• Vấn đề môi sinh, môi trường;

• Vấn đề nguy cơ chiến tranh hủy diệt loài người;

thuật mang lại…

thức thích nghi mới: cải tổ cơ cấu kinh tế; áp dụng các thành tựu của cách mạng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất và kinh doanh, thích nghi về chính trị - xã hội (nâng lương, mở rộng dân chủ, tăng phúc lợi xã hội…).

hội trên, các nước TBCN đã thoát ra khỏi khủng hoảng, tiếp tục phảt triển Càng ngày càng xuất hiện nhiều nước công nghiệp mới (NIC) Điều này làm cho thị trường TBCN trở nên sôi động hơn.

khủng hoảng, đồng thời làm cho CNTB biến đổi với những thay đổi lớn, sâu sắc từ bên trong Bộ mặt của CNTB cũng thay đổi căn bản CNTB từ sau 1945 đến nay còn được gọi là CNTB hiện đại.

 Về CNTB hiện đại:

giới 1929 – 1933, bằng chính sách New Deal, F.D Roosevelt đã đưa nước Mỹ thoát khỏi khủng hoảng, đồng thời đặt cơ sở cho sự ra đời của CNTB hiện đại.

cách mạng XHCN phủ định hoặc bị CNTB hiện đại phủ định.

của các nhà tư bản với nhà nước tư sản Tuy nhiên, vai trò nhà nước trực tiếp can thiệp vào nền kinh tế đã chuyển sang gián tiếp can thiệp vào nền kinh tế, vai trò điều tiết của thị trường tăng lên.

thuật Chính vì vậy, lao động trong xã hội là lao động sáng tạo, người lao động phải có học vấn cao Đồng thời, cùng với các công

ty lớn là sự phát triển các công ty vừa và nhỏ.

Sự liên hợp quốc tế của các nước TBCN ngày càng tăng cường Điển hình như sự ra đời và phát triển của Liên minh châu Âu (EU): 25/3/1957 thành lập EEC với sự tham gia của

6 nước ban đầu, đến nay đã có 25 thành viên, sử dụng đồng tiền chung, Nghị viện chung, và cả Hiến pháp chung…

CNTB hiện đại mang yếu tố “CNTB nhân dân” Về mặt lý luận, đã có ý kiến cho rằng điều này cho thấy CNXH có thể được chuẩn bị trong lòng CNTB Tuy nhiên, điều dễ thấy ở đây là CNTB có thể dễ dàng huy động vốn, nguồn lực để phát triển Đây là cách bóc lột hiện đại đối với người lao động: vừa bóc lột sức lao động vừa bòn rút vốn của người lao động.

 CNTB hiện đại luôn tìm cách thích nghi, nhượng bộ, cải cách trước tình hình mới của những vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội Có thể nói rằng thích ứng là một đặc điểm lớn, quan trọng của CNTB nói chung, CNTB hiện đại nói riêng.

 Mỹ vẫn là nước tư bản hàng đầu nhưng trên nhiều lĩnh vực nó không còn giữ được vị trí độc tôn như trước Nói cách khác là: trong quá trình phát triển của CNTB, Mỹ là nước mạnh nhất nhưng tương quan giữa các nước cho thấy vị trí của Mỹ bị suy giảm: Từ chỗ chủ nợ lớn nhất, đến những năm 80 Mỹ trở thành con nợ lớn nhất, năm 1986, Mỹ nợ 236,5 tỷ USD; 1989, nợ 2857,4 tỷ USD Ngược lại, Nhật Bản từ chỗ con nợ trở thành chủ nợ lớn nhất thế giới (180,4 tỷ USD năm 1986) Hiện nay EU có 455 triệu dân sống trên diện tích 4 triệu km 2 và GDP là 9,613 tỷ Euro, chiếm 1/3 tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới và đang cạnh tranh gay gắt với Mỹ.

 Sự phát triển của CNTB hiện đại đi theo những con đường khác nhau với những mô hình khác nhau: Mỹ theo chủ nghĩa tư bản tự do; Nhật Bản - Đức chú ý đánh giá cao các thành tựu tập thể, quan tâm đến lợi ích lâu dài, mang yếu tố huyết hệ; Bắc Âu chú ý đến quá trình phân phối lao động…

 Những thành tựu của CNTB hiện đại trong thời gian qua đã góp phần đưa loài người bước vào một trình độ phát triển cao hơn, đưa loài người tiến lên một nền văn minh mới – văn minh hậu công nghiệp Có thể nói rằng, cho đến nay, CNTB đang là nhân tố chính trong sự phát triển của loài người.

 Mặc dù đóng vai trò chính trong sự phát triển sức sản xuất xã hội trong suốt thời gian qua nhưng sự phát triển, biến đổi của CNTB cũng xuất phát từ sự cạnh tranh của hệ thống các nước XHCN Bên trong CNTB nhữg mâu thuẫn chủ yếu vẫn tồn tại nguyên vẹn, đặc biệt là mâu thuẫn giữa trình độ xã hội hóa sản xuất với chế độ sở tư nhân về tư liệu sản xuất Vì vậy, CNTB không thể là tương lai của

xã hội loài người.