Vai trò của pháp luật thuế ở nước ta hiện nay – các giải pháp chủ yếu để phát huy vai trò đó trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập

Khái niệm về pháp luật thuế: Pháp luật thuế là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thu, nộp thuế giữa cơ quan Nhà nước có thẩm quyền v

MỤC LỤC

MỞ BÀI

NỘI DUNG

2. Khái niệm về pháp luật thuế

3. Các văn bản pháp luật về thuế ở nước ta hiện nay

triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

3. Các giải pháp để phát huy vai trò đó trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

KẾT BÀI

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ BÀI

Nói đến thuế người ta nghĩ đến một khoản tiền phải nộp cho nhà nước, nói đến nộp thuế người ta nghĩ đến nghĩa vụ phải làm Và nói đến thuế người

ta không thể không nói đến sự cần thiết của nó trong việc duy trì bộ máy nhà nước Thuế có vai trò rất quan trọng đối với một quốc gia Đi từ tính cần thiết

đó, bài tập lớn này em xin chọn đề tài: “Vai trò của pháp luật thuế ở nước ta hiện nay – Các giải pháp chủ yếu để phát huy vai trò đó trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế” Tuy nhiên do nhận thức còn nhiều hạn chế nên bài làm còn tồn tại những thiếu sót mong các thầy cô giáo

có thể rút kinh nghiệm cho em đề bài làm hoàn thiên hơn Em xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

I. KHÁI QUÁT CHUNG CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN:

1. Khái niệm và đặc điểm của thuế:

nhân phải nộp phải nộp cho nhà nước khi có những điều kiện nhất định

+ Thuế là khoản thu nộp bắt buộc vào ngân sách nhà nước

+ Thuế gắn với yếu tố quyền lực

+ Thuế không mang tính đối giá, không hoàn trả trực tiếp

2. Khái niệm về pháp luật thuế:

Pháp luật thuế là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan

hệ xã hội phát sinh trong quá trình thu, nộp thuế giữa cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và người nộp thuế nhằm hình thành nguồn thu ngân sách Nhà nước để thực hiện các mục tiêu xác định trước Việc đưa ra khái niệm pháp

luật thuế nhằm phân định ranh giới giữa các nhóm quan hệ, qua đó lựa chọn

áp dụng các quy phạm pháp luật phù hợp, đạt được hiệu quả điều chỉnh cao

3. Các văn bản pháp luật về thuế ở nước ta hiện nay:

- Luật thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008;

19/06/2013

II. VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT THUẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY:

Thuế và nhà nước là hai phạm trù lịch sử luôn đi cùng nhau, chi phối, phụ thuộc nhau Vì vậy, thuế vừa được hiểu là công cụ kinh tế hỗ trợ cho sự tồn tại của nhà nước và bộ máy nhà nước, mặt khác thuế lại được nhà nước sử dụng như là công cụ để thực hiện những nhiệm vụ mục tiêu nhất định Mặc dù nhà nước có chủ quyền nào cũng được quyền đánh thuế nhưng để nguồn thu

từ thuế trở thành hiện thực, nhà nước phải áp dụng pháp luật như là công cụ hữu hiệu và đặc thù nhất của mình để giải quyết các mục tiêu định trước Có thể chỉ ra hệ thống pháp luật thuế có các vai trò cơ bản sau đây:

Thứ nhất, pháp luật thuế tạo cơ sở pháp lý quan trọng và ổn định cho

nguồn thu, đáp ứng yêu cầu chi tiêu của nhà nước:

Pháp luật thuế bao gồm các quy phạm pháp luật xác định quyền thu thuế của nhà nước, nghĩa vụ nộp thuế của các chủ thể có đủ điền kiện Điều này có nghĩa nguồn thu từ thuế chỉ có thể có được khi các bên thực hiện đúng quy định pháp luật thuế Vấn đề đặt ra, pháp luật thuế có vai trò đến đâu và

cần phải tồn tại ở mức độ như thế nào để đáp ứng về nguồn thu ngân sách nhà nước

Trước hết cần khẳng định nguồn thu từ thuế có vai trò quyết định đến

cơ cấu nguồn thu ngân sách nhà nước Nhà nước ban hành pháp luật thuế và

ấn định các loại thuế áp dụng đối với các pháp nhân và thể nhân trong xã hội.Việc các chủ thể nộp thuế - thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật thuế đã tạo ra nguồn tài chính quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong

cơ cấu nguồn thu ngân sách Nhà nước Ở Việt Nam từ những năm 1990 trở lại đây, nguồn thu thuế đáp ứng phần lớn các khoản chi tiêu của ngân sách nhà nước Khoản thu từ thuế chiếm khoảng 90% tổng thu ngân sách, phải đảm bảo cho hàng loạt các yêu cầu chi tiêu cho bộ máy nhà nước, cho cộng đồng xã

hội Điều 8 Luật ngân sách nhà nước quy đinh: “Ngân sách nhà nước được cân đối theo nguyên tắc tổng thu từ thuế, phí, lệ phí phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên và góp phần tích luỹ ngày càng cao vào đầu tư phát triển” Với

những lý do đó bất cứ quốc giâ nào cũng cần phải có và mong muốn có được

hệ thống pháp luật thuế đầy đủ với tư cách là căn cứ pháp lý vững chắc để tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước Mọi thay đổi về cơ cấu hệ thống luật thuế, nội dung từng luật thuế đều làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thu ngân sách nhà nước từ thuế Vì vậy có thể khẳng định vai trò của pháp luật thuế trong việc tạo dựng căn bản pháp lý hình thành nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước

Thứ hai, pháp luật thuế được sử dụng như một công cụ điều tiết nền

kinh tế, thực hiện đường lối trong một thời kì nhất định của nhà nước

Nhà nước, bằng pháp luật có khả năng quản lí, điều tiết tới mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội Bằng hệ thống pháp luật thuế, nhà nước thể hiện ý chí

của mình đối với đường lối phát triển kinh tế một cách gián tiếp, thông qua đó thực hiện công bằng xã hội

Trong nền kinh tế thị trường, các tổ chức cá nhân có thể tồn tọ và vân động theo nhu cầu và lợi ích của chính họ, điều này có thể làm tổn thương đến trật tự xã hội cũng như định hướng của nhà nước trong từng giai đoạn, ở mối quốc gia Giải quyết vấn đề này, pháp luật thuế có thể làm thay đổi hoặc can thiệp gián tiếp vào hoạt động, vào quyết định đầu tư của các chủ thể nhằm đạt tới mục tiêu nhất định của nhà nước Thông qua hệ thống pháp luật thuế, nhà nước có thể thay đổi cơ cấu đầu tư, cơ cấu ngành kinh tế mà không cần can thiệp hành chính Để thực hiện cơ cấu đầy tư định trước, pháp luật thuế có những quy định cụ thể khác nhau giữa nghĩa vụ thế của đối tượng ưu tiên và đối tượng bị hạn chế Chính điều này sẽ làm ảnh hưởng tới cơ hội tìm kiếm thu nhập của đối tượng đầu tư, qua đó có thể làm thay đổi luồng chu chuyển vốn từ khu vực này sang khu vực đầu tư khác Pháp luật thuế các quốc gia, trong đó có Việt Nam đều phản ảnh rõ vai trò nêu trên Chẳng hạn, việc quy định đánh thuế hay không đánh thuế, mức thuế suất khác nhau đối với từng ngành nghề, các mặt hang hay các loại thu nhập đều có thẻ tác động đến các ngành, nghề , qua đó đảm bảo sự phát triển cân đối ngành nghề trong nền kinh tế

Hệ thống pháp luật thuế cũng có khả năng định hướng chỉ tiêu xã hội, điều chỉnh thu nhập trong những trường hợp cần thiết Việc tiêu dung xã hội, ở mỗi quốc gia có những định hướng khác nhau, tùy theo điều kiện thực tế Pháp luật thuế Việt Nam ghi nhận rõ sự hạn chế chỉ tiêu của các đối tượng đối với hàng hóa, dịch vụ chưa thực sự phù hợp với giai đoạn hiện tại; trong khi đó lại

khuyến khích, tạo cơ hội tối đa cho mọi đối tượng có thể tiếp cận đối với những hàng hóa, dịch vụ thiết yếu của đời sống xã hội

Ở Việt Nam, bên cạnh những vai trò chung đối với nền kinh tế xã hội, pháp luật thuế còn được Nhà nước sử dụng như một công cụ thể hiện chính sách xã hội

Thứ ba, nhà nước có thể sử dụng công cụ pháp luật thuế để kiểm tra gián tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh

Để thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ thuế, các cơ quan quản lý thuế cùng đối tượng nộp thuế buộc phải quan tâm và tuân thủ những quy định gắn với chế độ chứng từ hóa đơn, nội dung kinh doanh , quy mô kinh doanh, hình thức kinh doanh, cơ cấu tổ chức… Điều đó cũng có nghĩa bằng việc quy định những vấn đề liên quan đến nghĩa vụ thuế, nhà nước gián tiếp quản lý nền kinh tế; trên cơ sở đó có hệ thống pháp luật được ban hành, sửa đổi, bổ sung phù hợp với định hướng trong từng giai đoạn ở tầm vĩ mô cũng như tìm biện pháp hỗ trợ phù hợp cho các đối tượng nộp thuế ở tâm vi mô Mặt khác, cũng thông qua việc kiểm tra việc tuân thủ pháp luật thuế, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng có khả năng phát hiện và xử lý kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật thuế nói riêng và vi phạm trong quá trình hoạt động gắn với tư cách của đối tượng nộp thuế nói chung

Thứ tư, pháp luật thuế quarnn lý các hoạt động thu nộp thuế

Từ phương diện quản lý Nhà nước, pháp luật thuế được xem là công cụ hữu hiệu trong việc quản lý các hoạt động thu nộp thuế nhằm khai thác vai trò tích cực và hạn chế những tiêu cực của hoạt động này Quan hệ thuế về bản chất là một quan hệ phân phối của cái dưới hình thức giá trị nên tự bản thân nó

đã là một mảnh đất màu mỡ làm nảy sinh các hoạt động xã hội tiêu cực, làm phương hại đến lợi ích chung của cộng đồng Bởi vậy bằng pháp luật thuế, Nhà nước đã đưa ra các giới hạn hành lang, thiết lập các rào cản pháp lý để các chủ thể có thể được sự tự do trong khuôn khổ

III. Các giải pháp chủ yếu để phát huy vai trò đó trong điều kiện

phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Theo báo cáo của Tổng cục Thuế, số thu NSNN của ngành Thuế trong 8 tháng đầu năm 2013 ước đạt 390.712 tỷ đồng, tương đương 60,6% so với dự toán, bằng 107,2% so với cùng kỳ năm 2012 Trong tháng 8/2013, Ngành thu ước đạt 38.100 tỷ đồng, bằng 5,9% so với dự toán, bằng 101,8% so với thực hiện cùng kỳ năm 2012

Những khó khăn chủ yếu tác động đến kết quả thu của ngành Thuế bao gồm hàng hóa tiêu thụ chậm, lượng hàng tồn kho vẫn ở mức cao, tình trạng doanh nghiệp (DN) ngừng hoạt động kinh doanh vẫn tiếp tục xảy ra, thị trường bất động sản chưa có dấu hiệu phục hồi Không chỉ có vậy, lợi dụng tình hình kinh tế khó khăn, không ít DN sử dụng nhiều “mánh” để gian lận thuế như: kê khai thu nhập giảm để nộp thuế ít, khai lỗ để trốn thuế, lập công

ty “ma” để tự in hóa đơn thuế giá trị gia tăng (GTGT) Đặc biệt, hiện tượng

DN FDI kê khai lỗ đang khá phổ biến (khoảng 50% tổng số DN FDI đang hoạt động trên cả nước, trong đó có nhiều DN kê khai lỗ liên tục trong 3 năm) Điển hình tại tỉnh Bình Dương - địa phương thu hút FDI khá tốt, năm 2010, trong tổng số 1.490 DN có tới 754 DN FDI kê khai lỗ, chiếm 50,6% Đáng

chú ý, dù làm ăn thua lỗ trong thời gian dài nhưng nhiều DN vẫn không ngừng

mở rộng đầu tư

Từ năm 2006 đến nay, hiện tượng chuyển giá của các DN FDI ngày càng tinh vi hơn, với việc điều chuyển lợi nhuận từ nơi có thuế suất cao sang nơi có thuế suất thấp hơn để tránh thuế Những vụ việc chuyển giá “đình đám” thời gian qua của Coca - Cola, Adidas, Metro Cash & Carry, Keangnam và Nestlé liên tục báo lỗ

Báo cáo sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của Tổng cục Thuế năm 2013 cho thấy, Thanh tra Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đã tiến hành nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về thuế, trong đó

có nội dung hoàn thuế GTGT tại 7 Cục Thuế (TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bắc Ninh) Toàn Ngành đã tiến hành 1.064 cuộc kiểm tra nội bộ (riêng kiểm tra chuyên đề về thuế GTGT là 577 cuộc), đạt 53% kế hoạch, qua đó kiến nghị truy thu ước đạt 2,37 tỷ đồng nộp NSNN Riêng trong tháng 7/2013, Tổng cục Thuế kiểm tra việc hoàn thuế GTGT tại 2 Cục Thuế An Giang và Long An Kết quả, qua thanh, kiểm tra hồ sơ khai thuế tại các cục thuế đã phát hiện NNT kê khai thiếu thuế GTGT số tiền là 65,8 triệu đồng và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải tạm kê khai bổ sung 330 triệu đồng

Trong 5 tháng đầu năm 2013, ngành Thuế đã thực hiện thanh, kiểm tra 18.198 DN, đạt 25,2% nhiệm vụ kế hoạch, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm 2012; Số thuế xử lý tăng thu qua thanh tra, kiểm tra là 3.185,9 tỷ đồng, bằng 99,7% so cùng kỳ năm 2012; Số tiền nộp vào NSNN là 2.342,8 tỷ đồng, bằng

73,5% so với số truy thu và phạt, tăng 54,5% so cùng kỳ Trong đó, Ngành đã thanh tra, kiểm tra 382 DN lỗ, có dấu hiệu chuyển giá và DN có hoạt động giao dịch liên kết; truy thu, truy hoàn, phạt là 127,24 tỷ đồng, giảm khấu trừ qua thanh tra là 16,8 tỷ đồng, giảm lỗ qua thanh tra là 444,1 tỷ đồng Nếu không có việc kiểm tra thì số lượng thuế mất là rất lớn

• Xác định sai số tiền thuế

Trong nhiều trường hợp, cơ quan quản lý thuế là chủ thể trực tiếp xác định số tiền thuế hoặc kiểm tren việc tự xác định số thuế của chủ thể nộp nhưng có thể đã xác định sai số thuế Việc xác định sai số thuế dẫn đến tranh chấp, khiếu nại cơ quan thuế đã xác định số tiền phải nộp nhiều hơn thực tế

quan cấp dưới vận dụng những quy định còn nhiều lung túng dẫn đến có nhiều thắc mắc từ cấp dưới lên cấp trên

• Chậm trễ trong việc thực hiện các ưu đãi thuế

Ưu đãi thuế là những quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho chủ thể nộp thuế trong hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc chia sẻ gánh nặng thuế khi chủ thể nộp thuế gặp những sự cố khách quan bất lợi (thiên tai, địch họa, tai nạn bất ngờ…) Chính sách ưu đãi thuế chỉ thực sự có hiệu quả khi việc triển khai thực hiện được nhanh chóng và đúng đối tượng

Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp, những hồ sơ đề nghị miễn thuế, giảm thuế hoặc hoàn thuế bị cơ quan thuế xử lý một cách chậm trễ Đôi khi, công chức quản lý thuế còn đòi hỏi những điều kiện về giấy tờ, hồ sơ, sổ sách vượt ra ngoài những yêu cầu của pháp luật Không kể dến mục đích gây khó khăn để thực hiện hành vi tham nhũng, thì những yêu cầu quá mực này đã cản

trở chủ thể nộp thuế thực hiện quyền của mình một cách hợp pháp, làm giảm hiệu ứng tốt của chính sách ưu đãi thuế

- Thứ nhất, do số lượng cán bộ công chức thuế còn “mỏng” nên chưa

bao quát hết tình trạng NNT và DN có hành vi trốn thuế và gian lận thuế ngày càng tinh vi Trong khi đó, tỷ lệ văn bản tồn đọng chưa giải quyết còn cao, dẫn đến công tác giải đáp vướng mắc chưa kịp thời

- Thứ hai, hiện nay, lợi dụng sự thông thoáng trong chính sách quản lý,

sử dụng hoá đơn, không ít DN (nhất là DN kinh doanh, xuất khẩu hàng bách hoá tổng hợp qua biên giới đất liền, kinh doanh hàng nông, lâm, thuỷ hải sản) đã thực hiện mua, bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, để khấu trừ thuế GTGT, chiếm đoạt tiền hoàn thuế

- Thứ ba, việc tổ chức các “Tuần lễ lắng nghe ý kiến người nộp thuế” và

tổ chức các Hội nghị đối thoại với DN, bên cạnh một số địa phương làm tốt, ở một số địa phương còn chưa đáp ứng được đầy đủ, chưa đồng bộ; Chưa phân loại được người nộp thuế để áp dụng các hình thức, biện pháp tuyên truyền, hỗ trợ phù hợp

- Thứ tư, pháp luật quản lý còn lỏng lẻo, chưa chặt chẽ dẫn đến hiện

tượng trốn thuế, gian lận thuế

3. Các giải pháp để phát huy vai trò đó trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

- Xây dựng hệ thống pháp luật thuế, quy định các sắc thuế hợp lý phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội

Khi đặt ra các sắc thuế trong hệ thống pháp luật thuế phải đặt các sắc thuế này trong hoàn cảnh thực tế, phù hợp với khả năng áp dụng có hiệu quả của nó Đồng thời các sắc thuế đặt ra phải thống nhất với nhau trong mối quan

hệ giữa lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, giữa lợi ích của nahf nước và lợi ích của tổ chức, cá nhân nộp thuế, giữa tích lũy và tiêu dung…

Khi xây dựng các sắc thuế ở nước ta cần quán triệt các nội dung sau:

+ Đặt ra các sắc thuế với tỷ lệ nhất định phải phù hợp với điều kiện phát triển của từng ngành nghề, từng loại hình doanh nghiệp, đồng thời phải cân nhắc tới sự ảnh hưởng của thuế đối với giá cả hang tiêu dung

+ Chú trọng hoàn thiện một số sắc thuế có tỷ trọng lớn hơn trong tổng

số thu ngân sách nhằm đảm bảo nguồn thu ổn định cho nhà nước

+Khi thiết lập các sắc thuế chỉ nên đặt mỗi sắc thuế một mục đích chính, còn mục đích khác của sắc thuế nếu có là do mục đích chính đem lại

+ Hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng mở rộng diện thu, giảm số lượng thuế suất ở mức hợp lý, vừa phải, khuyến khích thúc đẩy các doanh nghiệp và dân cư thực hành mở rộng đầu tư, thuận tiện cho công tác thu nộp thuế

- Thiết lập và hoàn thiện các sắc thuế phù hợp với tính chất của từng loại thuế

+ Về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu