Tiết 1 - Sinh 12 CB

Mục tiêu bài học 2.1- Kiến thức: Sau khi học xong bài học sinh cần phải: - Phát biểu được khái niệm gen, mô tả được cấu trúc chung của gen.. - Nêu được khái niệm và các đặc điểm chung củ

PHẦN V: DI TRUYỀN HỌC CHƯƠNG I: CƠ CHẾ DI TRUYỀN

Tiết 1

GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI ADN

I Mục tiêu

1 Mục tiêu toàn chương: Sau khi học xong chương này, học sinh cần phải nắm được:

- Thông tin được tổ chức thành các đơn vị di truyền (gen), các đặc điểm mã di truyền,

cách thức truyền đạt thông tin

- Sự điều hòa hoạt động gen Các loại đột biến gen, đột biến NST - nguyên nhân, cơ

chế phát sinh, cơ chế biểu hiện, hậu quả và ý nghĩa

2 Mục tiêu bài học

2.1- Kiến thức: Sau khi học xong bài học sinh cần phải:

- Phát biểu được khái niệm gen, mô tả được cấu trúc chung của gen

- Nêu được khái niệm và các đặc điểm chung của mã di truyền

- Từ mô hình nhân đôi ADN, mô tả được các bước của quá trình nhân đôi ADn làm cơ

sở cho sự tự nhân đôi NST

2.2 - Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng tư duy, phân tích, tổng hợp và khái quát hóa

2.3 - Thái độ:

- Bảo vệ môi trường, bảo vệ động - thực vật quý hiếm

II Thiết bị dạy học

- Hình 1.1, 1.2 - SGK và bảng 1 - bảng mã di truyền SGK

- Sơ đồ động cơ chế tự nhân đôi của ADN

- Mô hình cấu trúc không gian của ADN Sơ đồ liên kết các nucleotit trong chuỗi

pôlinuclêotit

- Máy chiếu, máy tính và phiếu học tập

III Phương pháp

- Dạy học nêu vấn đề kết hợp phương tiện trực quan với hỏi đáp tìm tòi và hoạt động

nhóm

IV Tiến trình tổ chức bài học

1 Ổn định tổ chức lớp:

12A: 12B:

12C:

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

3 Bài mới:

HS: Mục I.1 SGK, hình ảnh 1 đoạn AND

→ Thảo luận

- Gen là gì ? Cho ví dụ minh họa?

I Gen

1 Khái niệm

- Gen là 1 đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hoá 1 chuỗi pôlipeptit hay 1 phân tử ARN

Mô hình cấu trúc không gian và cấu trúc

hoá học của ADN

HS: Mục I.2 SGK, hình 1.1 - SGK

→ Thảo luận

- Mô tả cấu trúc chung của 1 gen cấu trúc?

- Chức năng của mỗi vùng ?

GV: Có nhiều loại như gen cấu trúc, gen điều

hoà, gen vận hành …

HS: Mục II, bảng 1 - Bảng mã di truyền

SGK SGK

→ Thảo luận

- Mã di truyền là gì?

- Tại sao mã di truyền là mã bộ ba?

+ ADN chỉ có 4 loại Nu, Pr lại có 20 loại aa

+ Nếu 1 Nu mã hoá 1 aa thì có 41 = 4 tổ hợp

chưa đủ để mã hoá cho 20 aa

+ Nếu 2 Nu mã hoá 1 aa thì có 42 = 16 tổ hợp

chưa đủ để mã hoá cho 20 aa

+ Nếu 3 Nu mã hoá 1 aa thì có 43 = 64 tổ hợp,

đủ để mã hoá cho 20 aa

- Mã di truyền có những đặc điểm gì ?

HS: Mục III SGK Xem mô hình động quá

trình tự sao của ADN và quan sát H 1.2

-Sơ đồ minh họa quá trình nhân đôi ADN

→ Thảo luận

- Sự nhân đôi ADN xảy ra chủ yếu ở đâu?

- Những thành phần tham gia vào quá trình

tổng hợp ADN ?

- Các giai đoạn chính của quá trình tự sao

ADN?

- Nguyên tắc của sự liên kết các Nu tự do với

mạch gốc của gen và nguyên tắc của quá

trình tự sao? Giải thích?

- Mạch ADN nào được tổng hợp liên tục,

mạch nào tổng hợp từng đoạn ? Vì sao?

- Kết quả và ý nghĩa của sự tự nhân đôi của

ADN?

- VD: Gen Hbα, gen tARN

2 Cấu trúc chung của gen cấu trúc

- Gen cấu trúc có 3 vùng trình tự Nucleotid:

- Vùng điều hoà: Nằm ở đầu 3' của mạch mã gốc của gen, mang tín hiệu khởi động phiên mã

- Vùng mã hoá: Mang thông tin mã hoá các aa

- Vùng kết thúc: Nằm ở đầu 5' của mạch mã gốc của gen, mang tín hiệu kết thúc phiên mã

II Mã di truyền

1 Khái niệm

- Mã di truyền:Trình tự các Nu trong gen quy định trình tự các aa trong phân tử prôtêin

2 Đặc điểm

- Mã di truyền là mã bộ ba: 3 Nu kế tiếp nhau trên mạch gốc của gen mã hoá cho 1 aa hoặc làm nhiệm vụ kết thúc sự tổng chuỗi Polipeptit

- Mã di truyền được đọc theo 1 chiều từ 5’ → 3’

- Mã di truyền được đọc liên tục theo từng cụm 3

Nu, các bộ ba không gối lên nhau

- Mã di truyền là đặc hiệu , không 1 bộ ba nào

mã hoá đồng thời 2 hoặc 1 số aa khác nhau

- Mã di truyền có tính thoái hoá: mỗi aa được mã hoá bởi 1 số bộ ba khác nhau

- Mã di truyền có tính phổ biến: Các loài sinh vật đều có một bộ mã di truyền

III Qúa trình nhân đôi của ADN

- Thời điểm: Trong nhân tế bào, tại các NST ở

kì trung gian giữa 2 lần phân bào

- Nguyên tắc: Bổ sung và bán bảo toàn.

- Diễn biến:

+ Dưới tác động của ADN-polimeraza và 1 số enzym khác, ADN duỗi xoắn, 2 mạch đơn tách

từ đầu đến cuối

+ Cả 2 mạch ADN đều làm mạch gốc

+ Mỗi Nu trong mạch gốc liên kết với 1 Nu tự do theo nguyên tắc bổ sung: A - T, G - X

- Kết quả: 1 ADN mẹ → 2 ADN con.

- Ý nghĩa: Cơ sở cho NST tự nhân đôi, giúp bộ

NST của loài giữ được tính đặc trưng và ổn định

4 Củng cố:

- Cấu trúc chung của các gen mã hóa Protein.

- Đặc điểm của mã di truyền? Tại sao khi ADN tự nhân đôi, hai mạch ADN mới lại được tổng hợp liên tục và gián đoạn

5 Hướng dẫn về nhà:

- Đọc phần in nghiêng cuối bài

- Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK Chuẩn bị nội dung bài mới

- Tìm hiểu cấu trúc không gian và cấu trúc hoá học, chức năng của ARN

V Rút kinh nghiệm