giáo án tin học 11 cả năm

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh  Biên dịch là: Quá trình dịch toàn bộ chương trình và nó có thể lưu trữ được cả chương trình nguồn - Học sinh quan sát... Hoạt động 1: Kiể

Trang 1

III Hoạt động dạy – học

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- ổn định tổ chức

- Kiểm tra sĩ số

Mở bài: Tất cả các bài toán sau khi

chúng ta đã xây dựng được thuật

toán( Cách giải) thì chúng ta chọn một

ngôn ngữ để viết ra thuật toán đó làm cho

máy tính có thể hiểu được Việc dùng

ngôn ngữ viết ra bằng lời đó được gọi là

lập trình Để hiểu sâu hơn khái niệm này

chúng ta đi vào bài 1:

1 Hoạt động 1:

Một số khái niệm cơ bản

? Thế nào được gọi là lập trình?

? Có những loại ngôn ngữ lập trình nào?

? Phân biệt ngôn ngữ bậc cao với các

- Học sinh lắng nghe câuhỏi, suy nghĩ và trả lời

- Nhận xét

- Bổ xung

Trang 2

* KN Lập trình: là sử dụng cấu trúc

dữ liệu và các câu lệnh của ngôn ngữ

lập trình cụ thể để mô tả dữ liệu và

diễn đạt các thao tác của thuật toán.

Các loại ngôn ngữ lập trình như: Tubo

pascal 7.0, Tubo C++, Visual Pascal

2.1, Visual C++

Ngôn ngữ lập trình bậc cao khác với

các ngôn ngữ lập trình khác ở chỗ:

+ Chương trình viết bằng ngôn ngữ lập

trình bậc cao không phụ thuộc vào loại

máy

+ Nó phải được dịch sang ngôn ngữ

máy mới có thể thực hiện được

KN Chương trình dịch: Là chương

trình có chức năng chuyển đổi

chương trình viết bằng ngôn ngữ lập

VD: Một người mông và một người

kinh nói chuyện với nhau trong khi đó

người mông không biết tiếng kinh,

người kinh không biết tiếng mông Để

hiểu được 2 người nói gì chúng ta cần

có một người phiên dịch biết cả 2 thứ

- Học sinh nhắc lại kháiniệm câu lệnh, câu lệnhđơn, câu lệnh cấu trúc

+ Câu lệnh diễn tả các thaotác trong các bước của thuậttoán

+ Câu lệnh đơn thực hiệnbước có 1 thao tác

+ Câu lệnh cấu trúc thựchiện bước gồm dãy các thaotác

? Người phiên dịch đó chính là gì?

- Chính là chương trình dịchNếu người mông nói từng câu sau đóngười phiên dịch dịch từng câu sangtiếng kinh cho người kinh và cứ nhưthế cho hết cuộc nói chuyện Cáchnày được gọi là thông dịch

Còn nếu người mông viết tiếng mông

ra một tờ giấy sau đó đưa cho ngườiphiên dịch và người phiên dịch dịchlại ra giấy bằng tiếng kinh và đưa chongười kinh đọc thì cách nói chuyệnnày được gọi là biên dịch

 Biên dịch là: Quá trình dịch toàn

bộ chương trình và nó có thể lưu

trữ được cả chương trình nguồn

- Học sinh quan sát

- Ghi chép

Trang 3

+ Ngữ nghĩa: Xác định ý nghĩa thao

tác cần phải thực hiện, ứng với tổ hợp

kí tự dựa vào ngữ cảnh đó

- Về nhà xem SGK

- Học sinh đọc sgk, suynghĩ trả lời câu hỏi

- Có 3 thành phần cơ bản

đó là bảng chữ cái, cúpháp, ngữ nghĩa

VD: Nói đến cú pháp của 1 câu thìgồm chủ ngữ và vị ngữ

VD: 5 + 3 (1)

Và 3,5 + 4,5 (2)Dấu cộng trong 2 phép tính có ý nghĩakhác nhau

ở biểu thức thứ nhất là cộng 2 sốnguyên

ở biểu thức thứ 2 là cộng 2 số thực

IV Đánh giá cuối bài.

a Học sinh biết được:

Học sinh phân biệt được lập trình, chương trình dịch

Biên dịch và thông dịch

Các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình

Xác nhận soạn GA ngày tháng năm 2009

Trang 4

riêng, tên do người lập trình đặt, hằng, biến và chú thích.

- Phân biệt được tên chuẩn với tên giành riêng và tên tự đặt

- Nhớ các quy tắc về tên, hằng và biến

- Biết đặt tên đúng và nhận biết được tên sai quy định

- Sử dụng đúng chú thích

II Đồ dùng dạy học:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- SGK, GA, tranh, ảnh chưa các vd về tên đúng, sai để hs phân biệt

2 Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, vở ghi

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Trình bày khái niệm ngôn ngữ

lập trình, chương trình dịch, phân biệt

giữa biên dịch và thông dịch

*Mục tiêu: Học sinh biết và phân biệt

được một số loại tên: Tên giành riêng, tên

chuẩn, tên do người lập trình đặt

- Nhận xét

Trang 5

?Mọi đối tượng trong chương trình đều

phải đặt tên Vậy quy ước để đặt tên

trong pascal ra sao?

? Pascal có phân biệt chữ hoa và chữ

thường trong cách đặt tên không?

? Có những loại tên nào?

*Kết luận:

+ Quy ước đặt tên:

- Tên gồm các chữ cái, chữ

số và dấu ghạch dưới

- Bắt đầu bằng chữ cái hoặc

dấu gạch dưới

- Độ dài không quá 127 kí

tự

+ Pascal không phân biệt chữ hoa và

chữ thường trong cách đặt tên.

+ Có 3 loại tên trong pascal

- Tên dành riêng: Là những tên được

ngôn ngữ lập trình quy định dùng với ý

nghĩa xác định( Còn gọi là từ khóa),

người lập trình không được dùng với ý

nghĩa khác

- Tên chuẩn: Là những tên được ngôn

ngữ lập trình quy định dùng với 1 ý

nghĩa nào đó, người lập trình có thể định

nghĩa lại để dùng nó với ý nghĩa khác

- Tên do người lập trình đặt: Là tên

được dùng theo ý nghĩa riêng của từng

người lập trình, tên này được khai báo

trước khi sử dụng Các tên không được

trùng với tên giành riêng

Cho VD sau: Hãy xác định tên dành

riêng, tên chuẩn, tên do người lập

trình đặt.

Program, Abs, Integer, Type, Baitap,

Xctb, Byte, Tong

- HS nghiên cứu sách giáo khoa và trả lời câu hỏi

- Nhận xét, bổ xung

- HS quan sát, ghi chép bài

Xét VD sau và chỉ ra những tên đúng, tên sai? Giải thích

AvCd (1)

A BCDG (2)

14rfg (3)

Cd12 (4)

D#B (5)

_34 (6)

-Các tên đúng: (1),(4),(6) vì tên được bắt đầu bằng các chữ cái hoặc dấu gạch dưới

-Các tên sai: (2),(3),(5) vì tên không được có dấu cách, không bắt đầu bằng số, không có chứa dấu thăng

- Hs đọc lại cách đặt tên, suy nghĩ

- 1 Học sinh lên bảng chỉ

ra các cách đặt tên trong

vd trên

- HS ở dưới nhận xét, bổ xung

- Các tên dành riêng: Program, Type

- Các tên chuẩn: Byte, Integer, Abs

- Các tên do người lập trình đặt:

Baitap, Xctb, Tong

Trang 6

3.Hoạt động 3:

Hằng, biến và chú thích.

*Mục tiêu: Học sinh biết được các khái

niệm về hằng, biến và chú thích Phân

biệt được hằng và biến Thấy được ý

+ Hằng: Là đại lượng có giá trị không

đổi trong quá trình thực hiện chương

trình Có 3 loại hằng

- Hằng số học: Các số nguyên, số thực,

có dấu hoặc không dấu

- Hằng xâu: Chuỗi các kí tự được đặt

trong cặp dấu nháy đơn

- Hằng lôgíc: Có giá trị đúng(True)

hoặc sai(False)

+ Biến: Là đại lượng được đặt tên

dùng để lưu trữ giá trị và giá trị này

có thể được thay đổi trong quá trình

thực hiện chương trình Các biến dùng

trong chương trình đều phải được khai

báo

+ Chú thích được đặt giữa cặp dấu {}

hoặc(* *) dùng để giải thích cho các

VD về hằng số học: 70, -36,5

VD về hằng xâu: ‘ Lớp10’; ‘Tin 10’

VD về hằng lôgíc: True

VD về biến: Tong, xyt

VD về chú thích: { lenh nhap dữ liêu}

? Tên biến và tên hằng là tên dànhriêng hay tên chuẩn hay tên do ngườilập trình đặt?

- Tên do người lập trình đặt

? Các lệnh được đặt trong cặp dấu { }

có được pascal thực hiện không?

- Không vì đó là dòng chú thích

- Hằng số: -34567, 1.2E + 4

- Hằng xâu: ‘Baitap’, ‘50’

Các khái niệm: Tên, tên chuẩn, tên dành riêng, tên do người lập trình đặt, biến, hằng, chú thích

Tổ trưởng

Trang 8

Mở bài: Qua những bài học trước, mặc

dù chưa được lập trình trực tiếp trên máy

nhưng cũng giúp cho các em hiểu hơn

phần nào về ngôn ngữ lập trình và các

thành phần của nó

Bài thực hành hôm nay sẽ giúp các em có

thêm hiểu biết sâu hơn về những kiến

- Cho học sinh đọc bài tập 1/13sgk.

Cho 1 số học sinh lên phát biểu ý kiến của

mình dựa trên những gì đã học ở bài 1 và

- Nhận xét

- Bổ xung

Trang 9

*Chúng ta phải xây dựng ngôn ngữ lập

trình bâc cao vì:

-Ngôn ngữ lập trình bậc cao gần với

ngôn ngữ tự nhiên, thuận tiện cho đông

đảo người lập trình

-Chương trình viết bằng ngôn ngữ lập

trình bậc cao nói chung không phụ

thuộc vào phần cứng máy tính và một

chương trình có thể thực hiện trên nhiều

loại máy tính khác nhau

-Chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc

cao dễ hiểu, dễ hiệu chỉnh và dễ nâng

cấp

-Ngôn ngữ bậc cao cho phép làm việc

với nhiều kiểu dữ liệu và cách tổ chức

dữ liệu đa dạng, thuận tiện cho mô tả

thuật toán

Bài 2: Hãy chọn những biểu diễn

hằng trong những biểu diễn dưới đây.

Bài 3: Hãy chọn những biểu diễn dưới

đây, biều diễn nào là từ khoá trong

pascal.

A END B integer C Real

D sqrt E ‘end’ F Var

*Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu được các

từ khoá trong pascal

- Chọn ra đáp án đúng

- HS chú ý và ghi chép bàitập

- Học sinh lắng nghe, liên

hệ bài học trước, phátbiểu

- Byte, bit, kilôbyte,mêgabyte,

- Học sinh 1 phát biểu

- Học sinh suy nghĩ , liên

hệ kiến thức cũ để trảlời

- Gọi 1 hs lên làm bài tập

- Gọi 2 học sinh lên nhậnxét, đánh giá bài làm củabạn

- Nhắc lại kiến thức cũ

*Cách tiến hành.

? Từ khoá là gì? ( tên dành riêng)

- Hs trả lời câu hỏi lýthuyết

Trang 10

trong những biểu diễn dưới đây.

A ‘ ****’ B -5+9+0 C PpPpPp

D +234.345 E FA334C F (2)

*Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu được

các quy ước về tên và cách đặt tên

*Cách tiến hành:

? Các quy ước trong cách đặt tên

? Vậy đáp án nào là đáp án đúng trong

các đáp án trên

Đáp án đúng: C, E.

Bài 5: Phát biểu nào sau đây là

đúng?.

A, Khi cần thay đổi ý nghĩa của 1 từ

khoá nào đó người lập trình cần khai

báo theo ý nghĩa mới

B, Tên do người lập trình đặt không

được trùng với từ khoá nhưng có thể

trùng với tên chuẩn

C, Mọi đối tượng có giá trị thay đổi

trong chương trình đều gọi là biến

D, Trong chương trình tên gọi cũng là

một đối tượng không thay đổi nên cũng

có thể xem là hằng

*Mục tiêu: Giúp học sinh phân biệt

được từ khoá, tên, hằng, biến

- Nhớ lại kiến thức đã học

và trả lời câu hỏi

- HS nhận xét, bổ sung

- Rút ra đáp án đúng

Trang 11

Bài 6: Xét một chương trình viết

bằng ngôn ngữ bậc cao được dịch

sang ngôn ngữ máy Điều khẳng định

nào sau đây là đúng.

A Chương trình trên ngôn ngữ máy

chứa ít câu lệnh hơn chương trình ở

ngôn ngữ bậc cao ban đầu

B Số câu lệnh của hai chương trình là

như nhau

C Chương trình trên ngôn ngữ máy

chứa nhiều câu lệnh hơn chương trình ở

ngôn ngữ lập trình bậc cao ban đầu

*Mục tiêu: Giúp học sinh biết được

một số kiến thức về ngôn ngữ bậc cao

và ngôn ngữ máy

*Cách tiến hành:

? Ngôn ngữ nào là ngôn ngữ gần với

ngôn ngữ tự nhiên và ngắn gọn, dễ hiểu

Vậy đáp án nào là đúng trong các đáp

án trên?

Đáp án đúng: Đáp án C.

Bài 6/13sgk:

Biểu diễn nào không phải là biểu

diễn hằng trong các đáp án sau:

- 2 HS lên bảng làm bàitập, nhận xét bài làm củabạn

- Học sinh suy nghĩ trả lờicâu hỏi

- Đó là ngôn ngữ lập trìnhbậc cao

Dựa vào kiến thức đã học vềhằng và các loại hằng để trảlời câu hỏi

- Học sinh hiểu và biết được sự khác nhau giữa ngôn ngữ máy và ngôn ngữlập trình bậc cao Biết phân biệt được hằng, biến, các loại tên

Tổ trưởng

Đào Thơ Ngày soạn :

Ngày giảng:

Trang 12

Bài 3: Cấu trúc chương trình

- SGK, GA, tranh, ảnh chứa các vd để hs phân biệt

- SGK, vở ghi

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Trình bày khái niệm hằng, biến

Cho ví dụ?

- Nhận xét cho điểm

Mở bài: Để viết được 1 bài văn hoàn

chỉnh chúng ta phải nắm chắc được cấu

trúc 3 phần của nó đó là mở bài, thân bài,

kết bài Còn trong pascal để làm được 1

bài tập trên máy tính chúng ta cũng ta

cũng phải nắm được cấu trúc của nó Để

giúp các em hiểu được vấn đề này chúng

ta cùng đi vào bài 3

Cấu trúc chung

*Mục tiêu: Học sinh biết được chương

trình có 2 phần và nội dung của từng

- Nhận xét

Trang 13

? Tại sao khi viết văn chúng ta phải chia

*Mục tiêu: Học sinh biết được các

thành phần trong phần khai báo và phần

? Khai báo thư viện để làm gì?

? Hãy lấy VD về các khai báo trên?

*Kết luận:

+ Khai báo tên chương trình:

Program < tên chương trình>

-Tên chương trình do người lập trình đặt

theo đúng quy tắc đặt tên

VD: program baitap1;

+ Khai báo thư viện:

- để dễ viết, dễ đọc, dễhiểu

- HS nghiên cứu sách giáokhoa và trả lời câu hỏi

- Nhận xét, bổ xung

VD: < đưa ra bảng phụ> trình chiếutrên máy tính

program Giảiptb2 ; Uses CRT;

Var a, b, c: Real;

D, x1, x2: Real;

Be gin Clrscr;

Write(‘a, b, c’);

Readln( a, b, c);

D : = b*b-4a*c;

If D = 0 then writeln( ‘ pt vonghiem’);

Else Begin x1:= -b – sqrt(D))/ (2*a); x2:= -b +sqrt(D))/ (2*a); writeln(‘x1 =’,x1,‘x2 =’,x2); end;

readln;

end

- Học sinh đọc sgk, suynghĩ trả lời câu hỏi

- Có khai báo tên chươngtrình, khai báo hằng,khai báo biến, khai báothư viện

- Hs chú ý quan sát, lắngnghe, ghi chép

- Lấy các VD khác

- Khai báo thư viện đểchúng ta có các lệnh để làm

Trang 14

Trong pascal: Uses : crt;

Trong C++ : Include < stdio.h>

+ Khai báo biến:

- Mọi biến sử dụng trong ct đều phải

khai báo để ct dịch biết để xử lý và lưu

Phần thân ct là một dãy lệnh được đặt

trong cặp từ khoá begin end

VD chương trình đơn giản.

* Mục tiêu: Giúp học sinh biết được

cấu trúc, các thành phần trong ví dụ

* Cách tiến hành:

? Hãy quan sát VD1 và VD2 của ct

pascal và cho biết trong 2 VD trên khác

nhau ở chỗ nào?

trong 2 VD trên thì ở VD1 có phần khai

báo: program < Vi_du>

Còn ở VD2 thì không có phần khai báo

Nhưng 2 VD trên đều có thể thực hiện

được và cho ta kết quả

Việc với màn hình, bàn phím

VD: Sau câu lệnh uses trong pascal cócâu lệnh: clrscr; dùng để xoá mànhình

- Có thể lấy 1 số VD khác

- HS đọc sgk, suy nghĩ, trảlời câu hỏi

- Chỉ ra VD ở phần 1 thânchương trình

- Quan sát sgk, suy nghĩ,trả lời câu hỏi

- HS khác bổ sung, nhậnxét

Nhắc lại các khái niệm mới

Một chương trình gồm 2 phần

Trang 15

Mọi biến trong chương trình đều phải được khai báo, cấu trúc chung của khai báo biến.

Trang 16

- Biết một số dữ liệu chuẩn : Nguyên, thực, kí tự, lôgic:

- Xác định được kiểu cần khai báo của dữ liệu đơn giản

1 Cuẩn bị của giáo viên

- Giáo án : Máy chiếu, máy tính, phông chiếu hoặc bảng < nếu có>

2 Chuẩn bị của học sinh

- Vở nghi, SGK học bài

* Mở bài: Tiết trước chung ta đã được

lam quen và biết được cấu trúc của một

chương trình, cách khai báo một

chương trình, gồm có khai báo tên ,

khai báo thư viện , khai báo hằng, khai

báo biến

- Phần thân chương trình là bắt buộc

phải có

* Vậy bài hôm nay chúng ta nghiên

cứu một số kiểu dữ liệu chuẩn Kiểu

nguyên, kiểu thực

- Dữ liệu là thông tin đã được mã hóa

trong máy tinh

2 Hoạt Động 2 :

? Có bao nhiêu kiểu dữ liệu chuẩn

trong ngôn ngữ Pascal

- Lớp trưởng báo cáo sĩ số

? Trong ngôn ngữ Pascal có những

kiểu nguyên nào thường dùng, phạm vi

biểu diễn của mỗi loại ?

? Em hãy lấy 1 số VD

? Trong ngôn ngữ Pascal có những

kiểu số thực nào thường dùng, phạm vi

biểu diễn của mỗi loại

HS : Trả lời

- Có 4 loại : Byte, Word, Integer, Longint

VD : 1 Byte 0…255Integer : - 32768 …32767Word : 0 …65555Longint : -214847 …214847347

HS : Trả lời :

- Có 2 loại : Real, Extended

VD : Real 6 Bety 2.9E-39 …17E38 Extended 10 Bety 3.4E-932…

Trang 17

? Trong Pascal có bao nhiêu kiểu ký tự

- Các ký tự có quan hệ so sánh, việc so

sánh dựa trên bảng mã của từng ký tự

- Tên kiểu là : Char

- Miền giá trị là ký tự trong bảng mã

- Tên kiểu : Boolean

- Miền giá trị : Chỉ có 2 giá trị là TRUE ( đúng) hoặc FALSE ( sai)

- Một số ngôn ngữ có cách

tả các giá trị lôgic = cách sau

- Khi viết chương trìnhbằngnhững lập trình nào thì cần tìm hiểu đặc trưng củacác kiểu dữ liệu ngôn ngữ đó

3 Hoạt Động 3

Khai báo biến

? Em hãy cho biết cách khai báo trong

ngôn ngữ lâpj trình Pascal ntn ?

- Pascal : VAR < danh sách

biến> < kiểu dữ liệu >

? Em hãy lấy 1 số vĩ dụ về cách khai

báo biến ?

HS suy nghĩ trả lời

VD1 : Giải phương trình bậc 2

ax2 + bx + c = 0VAR : a,b,c,x1,x2 : real;

VD 2 : Để tính chu vi diện tích của mộttam giác ?

Trang 18

- Nhắc lại các kiểu dữ liệu đơn giản hay dùng

- Cho về nhà 1 số vĩ dụ về việc lưu trữ DL trong cuộc sống và yêu cầuhọc sinh tìm hiểu kiểu dữ liệu tương ứng

Bài 6 : các phép toán biểu thức câu lệnh gán

I.Mục đích, yêu cầu

Trang 19

ổn định lớp

Kiểm tra sĩ số

Kiểm tra bài cũ

Hỏi : Có bao nhiêu kiểu dữ liệu chuẩn

trong ngôn ngữ Pascal và lấy vĩ dụ về

cách khai báo biến ?

- Nhận xét và cho điểm

Đặt vấn đề : Trong khi viết chương

trình ta thường phải thực hiện các phép

toán, thực hiện các so sánh, để quyết

định xem làm việc gì ? Vậy chương

trình ta phải viết như thế nào ? có giống

ngôn ngữ của tự nhiên hay không ? ta

đi tim hiểu bài mới

? Những phép toán trong lập trình

pascal ta viết như thế nào ?

? Các phép toán quan hệ được viết như

Mục tiêu : HS biết được khái niệm về

biểu thức số học và biểu thức lôgic, biết

- Kiểu thực lôgic

HS lắng nghe và ghi bài

Trang 20

ĐVĐ : Trong toán học ta đã làm quen

với một số hàm số học, hãy kể tên một

VD 3 : ((x+y)/ 1-(2/z)+ (x*x)/ (2*z))

HS Trả lời :

- Hàm trị tuyệt đối, hàm cănbậc 2, hàm sin, hàm cos…Viết bằng NN lập trình :

(-b + Sqrt(b*b-4 * a * c))/ (2*a)Hoặc : (-b+sqrt(sqr(b)-4*a*c))/(2*a)

4.Hoạt Động 4

Biểu thức quan hệ

ĐVĐ : Khi 2 biểu thức liên kết với

nhau bằng phép toán quan hệ ta được

biểu thức mới, biểu thức đó gọi là biểu

thức gì ? Hãy lấy 1 vi dụ về biểu thức

ĐVĐ : Các phép toán liên kết với nhau

bởi phép toán lôgic gọi là biểu thức

< Biểu thức 1> <Phép toán quan hệ>

<Biểu thức 2>

Trả lời :

- Tính giá trị các biểu thức

- Thực hiện các phép toán quan hệ

HS suy nghĩ trả lời :

VD : ( a>b) or (x+1) < y) (5>2) and ((3+2)<7)

HS trả lời :

VD : x1 := (-b-Sqrt(b*b-4*a*c))/(2*a) i:=i+1;

Trang 21

VI.Đánh giá cuối bài

- Nhắc lại một số khái niệm mới

Bài 7,8 : Các thủ tục vào/ra đơn giản

Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh ct

I Mục đích yêu cầu:

- Biết các lệnh vào, ra đơn giản để nhập thông tin từ bàn phím và đưathông tin ra màn hình

- Viết được một số lệnh vào ra đơn giản

- BIết các bước soạn thảo, dịch và thực hiện, hiệu chỉnh chương trình

- Biết một số công cụ của môi trường pascal

- Bước đầu sử dụng được chương trình để phát hiện lỗi

- Bước đầu chỉnh sửa được chương trình dựa vào thông báo lỗi củachương trình dịch và tính hợp lý của kết quả thu được

- SGK, GA, tranh, ảnh chứa các vd để hs phân biệt

- SGK, vở ghi

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Cấu trúc của câu lệnh gán, khi

viết câu lệnh gán cần chú ý điều gì?

- Nhận xét cho điểm

Nhập dữ liệu vào từ bàn phím.

Khi giải quyết một bài toán, ta phải đưa

- Lớp trưởng báo cáo sĩsố

- Học sinh lắng nghe

- HS lên bảng trả lời

Trang 22

liệu cố định Để chương trình giải quyết

được nhiều bài toán hơn, ta phải sử dụng

thủ tục nhập dữ liệu

? Cấu trúc chung của thủ tục nhập dữ liệu

trong pascal dùng để nhập giá trị cho biến

- Học sinh đọc sách giáokhoa, suy nghĩ, trả lời câuhỏi

Trang 23

* Chú ý: Khi nhập dữ liệu vào từ bàn

phím 2 lệnh trên có ý nghĩa như nhau,

thường dùng READLN hơn vì nó luôn

chờ gõ phím enter.

*VD: Khi viết ct giải ptb1: ax + b = 0 ta

phải nhập vào các đại lượng nào? Viết

lệnh nhập?.

 Chiếu một chương trình đơn giản

có lệnh nhập dữ liệu của nhiều

biến lên cho học sinh quan sát và

nhận xét

? Khi nhập giá trị cho nhiều biến ta

phải thực hiện như thế nào?

Đưa dữ liệu ra màn hình.

Sau khi xử lí xong, kết quả được lưu

trong bộ nhớ Để thấy được kết qủa trên

màn hình ta sử dụng thủ tục xuất dữ

liệu

? Cấu trúc của thủ tục xuất dữ liệu?

? Chức năng của 2 lệnh trên?

? Sự khác nhau giữa hai lệnh write và

chữ và đưa con trỏ xuống dòng

*VD: Khi viết ct giải ptb1 ta phải đưa

ra màn hình nghiệm của pt là x = -b/a.

Lệnh này được viết ntn?

* Chiếu 1 ct pascal đơn giản cho hs

thấy kết quả và cho hs thấy sự khác

- Hs lắng nghe, ghi chép

- Ta phải nhập vào 2 biến:

a, b

Lệnh nhập READLN( a, b);

- Các giá trị này phải cách nhau ítnhất 1 dấu cách hoặc một dấu xuốngdòng

- HS so sánh, phân biệtđược sự khác nhau của 2lệnh trên

-Writeln( ‘ no của pt la’, -b/a);

Trang 24

nhau giữa 2 lệnh write và writeln

-Biên dịch chương trình: Alt + F4

-Soát lỗi chương trình: F9

-Chạy chương trình: Ctrl + F9

-Đóng cửa sổ chương trình: Alt + F3

-Chuyển qua lại giữa các cửa sổ: F6

-Xem lại màn hình kết quả: Alt + F5

-Thoát khỏi Tp: Alt + X

- GồmThanh bảng chọn,tên chương trình, con trỏsoạn thảo, dòng cột

- HS quan sát ghi chép

Lấy 1 VD đơn giản lập trình trực tiếp trên máy cho hs quan sát

Nhắc lại sự hoạt động của Write/writeln, Read/ Readln

Tổ trưởng

Đào Thơ

Trang 25

- Giới thiệu một chương trình pascal hoàn chỉnh, đơn giản.

- Làm quen với một số dịch vụ cơ bản của tubopascal hoặc freepasacltrong việc soạn thảo văn bản, dịch và thực hiện chương trình

- Biết soạn một chương trình

- Biết lưu, biên dịch, thực hiện chương

Trang 26

write( ‘ x1= ’, x1:6:2, ‘x2 = ’, x2: 6: 2);

readln

end.

* Chiếu chương trình lên bảng.

? Lưu chương trình ta thực hiện lệnh

+ Hỏi: Vì sao có lỗi xuất hiện?

+ Sửa lại chương trình không dùng biến

D

+Sửa lại chương trình với công thức

tính x2

+ Thực hiện chương trình đã sửa nhập

vào 1 -5 6 thông báo kết quả ra

màn hình

+ Thực hiện chương trình với dữ liệu

nhập vào 1 1 1 thông báo kết quả

ra màn hình

Tổ chức cho học sinh làm và giải

quyết các thắc mắc của học sinh.

- Cho học sinh thực hiện các yêu cầu từ

b đến i để hiểu hơn về một chương trình

pascal đơn giản và các cách lưu chương

trình, dịch chương trình, trở lại chương

- Soạn thảo chương trìnhvào máy

ấn F2Alt + F9Ctrl + F9x1 = 1.00 x2 = 2.00

EnterCtrl + F9Thông báo lỗi

Vì do căn bậc 2 của một số âmReadln( a, b, c);

x1= (- b+ sqrt(b*b – 4 *a *c))/ (2*a);x2= (- b - sqrt(b*b – 4 *a *c))/ (2*a);writeln(‘x1= ’,x1:6:2, ‘x2 = ’,x2:6:2);

x2: = -b/a – x1;

x1= 2.00 ; x2= 3.00

- Học sinh nhớ lại kiếnthức đã học để hoànthành các câu hỏi và cácyêu cầu trong bài tậpthực hành

-Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

trình, các sự thay đổi khi nhập vào bàn

phím các giá trị khác nhau

Quan sát học sinh thực hành, giải

quyết các vướng mắc trong quá trình

- Học sinh lần lượt thực hiện các yêucầu, nếu chưa nghĩ ra cách giải hay

Trang 27

làm bài và thao tác trên máy của học

sinh

- Chiếu lên bảng lần lượt các ý của bài

tập để học sinh thấy được kết quả đúng

và rút ra cái chưa được trong bài lam

của mình

chương trình chưa chạy thì phải hỏi lạigiáo viên

- Các bước hoàn thành 1 chương trình

- Phân tích bài toán để xác định dữ liệu vào, dữ liệu ra

- Xác định thuật toán

- Soạn chương trình vào máy

- Lưu trữ chương trình

- Biên dịch chương trình

- Thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

Trang 28

- SGK, GA, các bài tập

- SGK,SBT, vở ghi

- Cho học sinh đọc bài tập 1/35sgk.

Cho 1 số học sinh lên phát biểu ý kiến của

mình dựa trên những gì đã học ở các bài

trước

- Nhận xét những ý kiến trên và bổ xung

những điều còn thiếu

* Sự khác nhau giữa hằng có đặt tên và

biến là: Xét về mặt lưu trữ giá trị của

hằng và biến trong RAM thì giá trị trong

ô nhớ của hằng có đặt tên là không thay

đổi, còn giá trị trong ô nhớ của biến thì

có thể thay đổi được tại từng thời điểm

Trang 29

Bài 2: Tại sao phải khai báo biến.

Khai báo biến nhằm các mục đích sau:

- Xác định kiểu của biến Trình dịch sẽ

biết cách tổ chức ô nhớ chứa giá trị của

biến

- Đưa tên biến vào danh sách các đối

tượng được chương trình quản lý

- Trình dịch biết cách truy cập giá trị

của biến và áp dụng thao tác thích hợp

a X, P: Byte; b Var P, X: Real;

c Var P: Real; d Var X: Real;

X: Byte; P: byte;

Đáp án :

Khai báo đúng là: Câu b, d Tuy nhiên

khai báo của câu d tốt hơn.

Bài 5: Để tính diện tích S của hình

vuông có cạnh A với giá trị nguyên

nằm trong phạm vi từ 100 đến 200,

cách khai báo S nào dưới đây là đúng

và tốn ít bộ nhớ nhất

a Var S : Integer; b Var S : Real;

c Var S : word; d Var S :

Longint;

e S : Boolean;

Đáp án đúng:Vì cạnh A chỉ nhận giá

trị nguyên trong phạm vi từ 100 đến

200 nên các khai báo b, c, d đều đúng.

Khai báo c là tốt nhất vì tiết kiệm được

bộ nhớ cần lưu trữ.

- HS chú ý và ghi chép bàitập

- Học sinh lắng nghe, liên

hệ bài học trước, phátbiểu

Trang 30

Bài 6: Hãy Viết biểu thức toán học

dưới đây trong pascal.

( 1 + z)

3

1 1

y x z a

Bài 7: Hãy chuyển biểu thức trong

pascal dưới đây sang biểu thức toán

Bài 8: Hãy viết biểu thức logic cho

kết quả true khi toạ độ ( x, y) là điểm

Bài 9: Hãy viết chương trình nhập số

a ( a> 0) rồi tính và đưa ra diện tích

phần được ghạch chéo trong hình

- HS liên hệ kiến thức cũ

để làm bài tập

- Nhớ lại các cách viết từtoán học sang pascal vàngược lại Các hàm đãhọc

- Học sinh đọc và quan sátcác hình vẽ trong sgk

- Nhớ lại kiến thức đã học

và trả lời câu hỏi

- HS nhận xét, bổ sung

- Rút ra đáp án đúng

Trang 31

pascal và được kí hiệu là Pi Giá trị của

vật rơi từ độ cao h, biết rằng v =

2 gh, trong đó g là gia tốc rơi tự do

- 2 HS lên bảng làm bàitập, nhận xét bài làm củabạn

- Học sinh suy nghĩ trả lờicâu hỏi

- bài này khai báo hằng là

gì và khai báo như thếnào?

- Khai báo những biến nào

và khai báo như thế nào?

Hiểu được cách viết chương trình sử dụng phép toán cộng, trừ, nhân để tính giá trị biểu thức

Biết khai báo hằng, biến trong các bài tập đơn giản

Tổ trưởng

Đào Thơ

Trang 32

Ngày giảng:

Tiết 10

Bài 9 : Cấu trúc rẽ nhánh

I Mục đích yêu cầu:

- Hiểu được nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán

- Hiểu câu lệnh rẽ nhánh( Dạng thiếu và dạng đủ)

- Viết được các lệnh rẽ nhánh khuyết, rẽ nhánh đầy đủ và áp dụng đểthể hiện được thuật toán của 1 bài toán đơn giản

- SGK, GA, tranh, ảnh, máy chiếu

- SGK, vở ghi

1 Hoạt động 1: Khái niệm rẽ nhánh.

Trong đời sống hàng ngày của các em có

rất nhiều câu nói giả định như:

Nếu chăm chỉ học thì em sẽ được điểm

tốt

Nếu trời mưa thì tôi sẽ không đi chơi,

nếu trời không mưa thì tôi sẽ ở nhà

Và ở trong pascal cũng có các câu nói giả

định như vậy và người ta gọi đó là cấu

- Tính D( Denta)

Trang 33

? Có mấy trường hợp xảy ra với D? Với

từng trường hợp hãy kết luận về nghiệm

? Có mấy loại rẽ nhánh đó là những loại

nào? Nêu cấu trúc của từng loại

? ý nghĩa của các câu lệnh?

- Dạng thiếu: Nếu điều kiện đúng thì

câu lệnh được thực hiện, nếu điều kiện

sai thì không thực hiện gì

- Dạng đủ: Nếu điều kiện đúng thì thực

hiện câu lệnh 1, nếu điều kiện sai thì

thực hiện câu lệnh 2

Giáo viên trình chiếu bài toán giải ptb2

và chỉ cho học sinh thấy được dạng đủ

Yêu cầu học sinh chia nhóm và hoạt

động với câu hỏi sau:

Hãy viết câu lệnh dạng đủ và dạng thiếu

của bài toán trên

- HS đã được làm quen với

vd này và trả lời câu hỏi

- Hs lắng nghe, ghi chép

- Dùng câu lệnh if – then

- HS chú ý, quan sát trênmáy chiếu hình vẽ củacấu trúc 2 câu lênh dạngthiếu và dạng đủ hình 5

và 6 trang 39 sgk và trảlời câu hỏi

x2: = (- b + sqrt(D))/(2*a);

writeln(‘ x1=’,x1, ‘x2 =’, x2); end;

readln

Trang 34

- Nắm được cấu trúc của câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu và dạng đủ

Tổ trưởng

Đào Thơ

Trang 35

- SGK, GA, tranh, ảnh, máy chiếu

- SGK, vở ghi

- Không đi chơi

- Không nấu cơm

?Vậy khi có 1 giả thiết đặt ra mà có

những 3 công việc xảy ra ta phải làm như

thế nào?

Trong pascal cũng xảy ra các trường

hợp này và người ta dùng cặp từ khoá

begin end để nhóm các lệnh lại với

- Lớp trưởng báo cáo sĩsố

- Học sinh lắng nghe

- HS lên bảng trả lời

Trang 36

nhau thành 1 lệnh lớn Và người ta gọi

GV chiếu bài toán giải ptb2 lên bảng

cho học sinh thấy, chỉ rõ các lệnh trong

* Lưu ý là cặp từ khoá này là cặp từ

khóa của chương trình con nên đằng

sau end là phải có dấu chấm phẩy

- Ta phải nhóm các côngviệc lại với nhau thành 1công việc

- Hs quan sát, đọc sgk vàtrả lời câu hỏi

- Các câu lệnh trên lànhững câu lệnh đơn

- Hs quan sát trên bảng vàtheo dõi lời giảng củagiáo viên

- Cấu trúc của câu lệnh ghép và một số ví dụ đơn giản

Tổ trưởng

Đào Thơ

Trang 37

Ngày soạn :

Ngày giảng :

Tiết : 12

Bài 10 : Cấu trúc lặp

I.Mục đích, yêu cầu

- Hiểu nhu cầu cấu trúc lặp, trong biểu diễn thuật toán

- Hiểu cấu trúc lặp kiểm tra điều kiện trước, cấu trúc lặp với số lần định trước

- Biết vận dụng tính đúng đắn cấu trúc lặp vào tình huống cụ thể

Kiểm tra bài cũ

Hỏi : Viết cấu trúc rẽ nhánh ở dạng

thiếu và dạng đủ của phương trình bậc

2 ax2 +bx + c = 0

ĐVĐ : Tiết trước chúng ta đã học cấu

trúc rẽ nhánh hôm nay chung ta sẽ đ i

vào tìm hiểu cấu trúc lặp như thế nào

trong các bài toán lập trình

1.Hoạt động 1 : Lặp

Đua ra bài toán, yêu cầu học sinh tìm

cách để giả i các bài toán

Bài toán 1: Tính tổng và đưa kết qua ra

màn hình

VD1 : Xét bài toán như sau a>2 là một

số nguyên cho trước

Trang 38

Bài toán 2 : Tính tổng

S2=

Cách giải :

- Bắt đầu S được gán giá trị 1/a

- Tiếp theo mỗi lần cộng thêm vào S là

1/ (a+N) với N=1,2,3,

- Với N=100 thì lặp 100 lần nhưng việc

kiểm tra điều kiện thì không biết phải

làm theo cách nào ?

- Trong lập trình có những thao tác phải

lặp lại nhiều lần khi đó ta gọi là cấu

For < biến đếm > : = <giá trị đầu > to <

giá trị cuối> do < câu lệnh >

Lặp ở dạng lùi :

For < biến đếm > : = <giá trị cuối >

dowto < giá trị đầu> do < câu lệnh >

? Thế nào được gọi là biến đơn

? Giá trị đầu và giá trị cuối của biểu

thức được thể hiện như thế nào ?

? Hoạt động của lệnh for và do được

thực hiện như thế nào ?

(SGK T 44)

- Với bài toán 2 : việc cộng thêm dừng khi 1/ (a+N)<0.0001, -> số lần lặp chưabiết

- Lặp với số lần biết trước

- Lặp với số lần không biết trước

VD : For N : = 1 to 100 do

VD : For N:= 100 dowto 1 do

HS trả lời :-Biến đếm là biến đơn, thường có kiểu nguyên

- Giá trị đầu, giá trị cuối là các biểu thức cùng kiểu với biến đếm và giá trị đầu <= giá trị cuối

Nếu giá trị đầu lớn hơn giá trị cuối thì vòng lặp không thực hiện

IV Đánh giá cuối bài

Nhắc lại cấu trúc chung của lệnh For

Ra bài tập về nhà

Tổ trưởng

Đào Thơ

Trang 39

- Biết được ý nghĩa của cấu trúc lặp có số lần chưa xác định.

- Biết được cấu trúc chung của lệnh lặp while trong ngôn ngữ pascal

- Biết được sự thực hiện của máy khi gặp lệnh lặp này

- Phân biệt được sự giống và khác nhau của cấu trúc lặp for và while

- Sử dụng đúng lệnh lặp while trong lập trình

- Bước đầu biết lựa chọn đúng dạng lệnh lặp để lập trình giải quyết được 1

số bài toán đơn giản

SGK, GA, tranh, ảnh, máy chiếu

SGK, vở ghi

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ.

CH: Hãy nêu cấu trúc lặp dạng tiến và

dạng lùi, cho ví dụ

- GV nhận xét, cho điểm

2.Hoạt động 2: Lặp với số lần chưa

biết trước và câu lệnh while - do

Xét Bài toán 2 trong sách giáo khoa

trang 42

Đưa nội dung của bài toán này lên máy

chiếu

? Sự khác nhau của bài toán này so với

bài toán ở tiết trước?

? Số lần lặp là bao nhiêu?

? Lặp đến khi nào?

? Cấu trúc của câu lệnh này?

? Sự hoạt động của câu lệnh?

? Sơ đồ của câu lệnh này?

* Cấu trúc:

while< điều kiện> do < câu lệnh>;

Lớp trưởng báo cáo sĩ số.Học sinh lắng nghe

HS lên bảng trả lời

HS quan sát, lắng nghe gợiý

Bài trước: Cho giới hạn N

Bài này: Cho giới hạn S

- Chưa xác định được ngay

- Đến khi điều kiện (1/(a + N)) <0,0001 được thoả mãn

HS chú ý, quan sát trên máy chiếuthuật toán của 2 dạng: dạng tiến vàdạng lùi và trả lời câu hỏi

Trang 40

Trong đó:

Điều kiện: thường là biểu thức quan hệ

hoặc logic

Câu lệnh: là một câu lệnh của pascal.

* Hoạt động của câu lệnh

a Khi điều kiện còn đúng thì còn

thực hiện câu lệnh do sau đó

quay lại kiểm tra điều kiện

*Sơ đồ:

 Các VD1,2 trong sgk/47,48

ở VD1 là bài lập trình của bài toán trên

Chiếu lên bảng, phân tích cho học sinh

từng bước và trong vòng lặp while – do

những công việc nào cần lặp lại thì

chúng ta cho vào cặp từ khoá begin –

end Còn nếu chỉ có 1 lệnh thì không

B2: nếu 1/(a + N) < 0,0001 thì chuyểnsang bước 5;

- Với VD2 hs đọc và giảithích thuật toán cũngnhư chương trình để hiểuhơn về cấu trúc của câulệnh lặp không xác định

Hs theo dõi chương trình nàytrên máy chiếu và xem cáccâu lệnh của bài toán để hiểuhơn về cấu trúc vòng lặp

- Chú ý ở trong bài lập trình có câulệnh while not – do có nghĩa là:Chừng nào biểu thức 1/(a + N) chưanhỏ hơn 0.0001 thì ta thực hiện cáccâu lệnh

Điều kiện

Sai

Câu lệnh Đúng

Tiêu đề	Giáo án Tin học 11 cả năm
Tác giả	Nhóm tác giả
Người hướng dẫn	Nguyễn Thị Thơm
Trường học	Trường THPT Tủa Chùa
Chuyên ngành	Tin học
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2009-2010
Thành phố	Tủa Chùa

Định dạng
Số trang	136
Dung lượng	1,36 MB