Không nên cho cháu bé lại gần, hoặc chơi cùng với các cháu mới tiêm ngừa bệnh đậu mùa và hết sức đềphòng đểcháu khỏibịlây bệnh này.. Với sựcộng tác của bác sĩ, các bà mẹhoặc người trông
Trang 1Thoạt đầu da cháu bé đỏlên rồicó những đốm nhỏxuất hiện, Bé cảm thấy ngứa nên khóc, cựa quậy, sát má xuống giường Những đốm nhỏtiết ra mộtchấtlỏng, cứng lạithành vẩy làm chỗda đỏkhô lại nhưng vẫn đỏvà dễcó những vếtnứt
Mộtcháu bé có thểbịeczema ngay từnǎm đầu và bịđibịlại từng đợt Tới tháng thứ18, cháu bé khỏi nhưng lạicó thểbịbệnh HEN tiếp theo Eczema làm đứa trẻdễbịmất nước và nhiễm trùng
Việc chữa trịđòi hỏisựkiên trì Một sốtrường hợp cần bôi thuốc có cortisone
Các cháu bé bịeczema không cần kiêng sữa nhưng không nên ra nắng, gió
Trong thời gian bịeczema, tránh tiêm chích các vắc xin trừtrường hợp chích B.C.G phòng lao
Không nên cho cháu bé lại gần, hoặc chơi cùng với các cháu mới tiêm ngừa bệnh đậu mùa và hết sức đềphòng đểcháu khỏibịlây bệnh này
116 Mẩn đỏ.
Da trẻem có thểbịnhững nốtmẩn màu hồng, xung quanh viền trắng nhạt, hơi phồng, to nhỏtùy lúc, giống những nốt bọve cắn làm cho các cháu ngứa Hiện tượng này có thểxảy ra với cảcác cháu sơ sinh và có nhiều nguyên nhân Có trường hợp vì thức ǎn nhưtrứng (nhấtlà lòng trắng trứng), cá, thịt ngựa, sô-cô-la, nước cam, dâu; có khi vì các dược phẩm đủloại nhưthuốc uống, thuốc bôi, thuốc chích (pénicilline là mộtthí dụ); có khi vì cháu bé tiếp xúc với những hóa chấthoặc cây cỏ Với sựcộng tác của bác sĩ, các bà mẹhoặc người trông nom cháu cần tìm ra nguyên nhân chính đểcháu tránh khỏi bịmẩn đỏsau này Việc phát hiện nguyên nhân, thường khi rấtkhó
Đểcác cháu đỡngứa, có thểcho cháu uống mộtthìa cà phê xi rô chống dịứng (antihistaminique) Bệnh giun sán (sán lải) cũng gây mẩn đỏngoài da Hiện tượng mẩn đỏcó thểcó cảởmặt, bộphận sinh dục Nếu bịởhọng, cháu bé sẽkhó thởcần phảiđược chữa trịngay
116 Ghẻ.
Chúng ta không nên coiđó là mộtviệc đáng xấu hổnếu bác sĩcho biết: cháu bé bịghẻ.Ghẻrấtdễlây, ở bấtcứchỗnào, bấtcứvật gì cháu bé đã tiếp xúc: quần áo, giường, ghế
Bởi vậy cháu bé có thểđã bịlây ghẻngay trong nhà hoặc ởnhà trẻ, ởtrường
Chỗda bịlây nhiễm có các mụn ngứa thường ởcổtay, ởnhững chỗcó nếp nhǎn ởkhuỷu tay, ởsườn, nách, quanh vú,ởvai, rốn, bộphận sinh dục, mông, gót chân, gan bàn chân
Những chỗký sinh trùng ghẻđào rãnh đểđẻtrứng, da bịphồng lên màu trắng ngà, nhìn kỹthấy có liên quan với mộtcon đường nhỏmàu xám
Đểchữa trịphải nǎng tắm cho các cháu, sát xà phòng, chài da bằng bàn chải rồibôi thuốc sát trùng (loại thuốc ghẻ) trên toàn thân thể
Phải giặt, nấu các quần áo, khǎn trảigiường, gǎng tay khửtrùng giày, dép của cảnhà
Tấtcảmọingười trong gia đình cần được khám xem mình có bịghẻkhông, vì chỉchữa trịcho cháu bé thì khôngđủ
Trang 2117 Chốc lở.
Chốc lởlà bệnh ngoài da của trẻem, do các tụcầu trùng hoặc liên cầu trùng gây ra Ban đầu ởda mọc lên một nốtrộp nhỏ.Nốtrộp to lên trong mộtvài giờsau rồi vỡthành mộtchấm đỏ, chảy nước, mùi tanh; bên trên dần dần đóng lại thành mộtlớp vẩy màu vàng, dính nhưsáp ong, cuốicùng thành màu xám Các cháu hay bịlởởmặt, quanh mũi, mồm hoặc ởtrên da dầu (chốc) và cảbên trong miệng nữa Những cái vẩy đôi khi rất dày
Chốc lởdễlây lan Chính bàn tay các cháu nhỏsởvào những vết lởcủa mình ởchỗnày, rồi lạilàm lây lan ra chỗkhác ngay trên cơthểcủa cháu Bởi vậy, các cháu bé đang bịchốc lởnên tạm nghỉởnhà, không nên tới trường hoặc nhà trẻ, đểtránh lây sang các bạn
Bác sĩthường cho thuốc bôi lên vếtlởsau khi đã cậy lớp vảy đi Người ta thường đắp lên vảy mộtlớp gạc tẩm va-dơ-lin mộtthời gian đểcho vẩy mềm, trước khi làm tróc nó đi
118 Nhọt.
Mộtchỗda phồng lên, đau nhức và đỏ.Sau vài ngày phần da ởgiữa mỏng đi, nhìn thấy.ởdưới có mủ:
đó là nhọt Khi nhọt vỡ, mủtrắng vàng chảy ra
Thoạt đầu ởmột điểm trên da có thểmọc lên nhiều đầu nhọt rồimới tụlạithành một cái duy nhất Các cháu thường có nhọt ởđầu, trong tóc, ởlưng, mông, đùi, cánh tay Nếu cháu bé mới mấy tháng đã có nhọt thì rất đáng ngạivì điều này chứng tỏcơthểcháu đã bịloạitụcầu trùng vàng xâm nhập Vi trùng này sẽcó thểcòn phát triển ởtai, ruột, ống tiểu, xương hoặc ởbộmáy hô hấp của cháu, gáy ra những biến chứng quan trọng hơn nữa
Trong khi chờđợi bác sĩđiều trị, bạn hãy dùng gạc mềm phủlên trên nhọt đểtránh quần áo cọvào và lây lan ra những chỗkhác
Dù chỉcó nhọt, nhưng cháu bé cũng cần được khám sức khỏe toàn bộ
NGƯờI LớN Có NHọtKHôNG NÊN lạigần các cháu sơsinh, không được sǎn sóc hoặc trực tiếp cho các cháuǎn, uống
Nếu chính bà mẹbịnhọt, phảichú ý rửa tay, đeo khẩu trang khi tiếp xúc với Bé Nếu mộtbên ngực có nhọt thì chỉcho bú bên vú không có nhọt
119 áp xe.
áp xe là mộtbọc kín nhưmộtcái túi, có chứa mủ, do tếbào và các bạch huyếtcầu bịchếtsau những trận chiến đấu với các vi trùng độtnhập vào cơthểtạo thành (thường là loạitụcầu khuẩn
staphylocoque).Điểm cơthểbịáp xe thường cách với các cơvà mô lành khác bởi mộtvùng bịtấy đỏ
áp xeởdưới da Chúng ta có thểtheo dõi dễdàng sựtiến triển của nó Trong giai đoạn đầu, khi mủđang hình thành và tụdần vào một điểm, lớp da ởđó bịtấy đỏ,nóng, sưng và đau nhức Khi mủđã tích tụlại mộtnơi, vùng này trởnên mềm hơn - nếu là cái nhọt, người ta thường nói nhọt đã "chín" - Lúc này, cần phải nhểhay chích đểcho mủthoát ra ngoài Nếu ta không làm thế, áp xe cũng có thểtựvỡ Khi mủ đang tích tụlại, người bệnh thấy đau, nhức và có thểsốt
Tóm lại, có thểnhớ4 triệu chứng đặc trưng là: sưng - nóng - đỏ- đau
Trang 3Trênđây là sựmô tảhiện tượng bịáp xe "nóng" Có khi sựtiến triển của áp xe rấtchậm và lâu khiến người bệnh không chú ý: đó là loạiáp xe "nguội"
Da của trẻsơsinh và của trẻem rấtmỏng manh, một vếtxước nhỏ,mộtmũikim chích cũng có thểmở đường cho sựviêm, nhiễm Do đó, đểphòng bệnh cho các cháu, cần phảigiữgìn cho da các cháu luôn sạch sẽ.Phải rửa sạch các đồchơi Người lớn tiếp xúc với các cháu cũng phảichú ý có đôi bàn tay sạch
Nếu thấy có chỗnghi cháu bịviêm nhiễm, phảiđưa cháu tới bác sĩ Trong khi chưa có bác sĩ, có thểlau hoặc đắp lên chỗbịviêm bằng những miếng gạc tẩm nước ấm có pha cồn đểlàm giảm đau và hạn chế khu vực bịviêm
áp xe làđiểm bịviêm nhiễm, dù nhỏcũng không nên coi thường, vì đó là cửa vào của các vi trùng Chúng có thểđịnh cưởđấy hoặc phát triển tới mọinơi khác của cơthểgây ra các bệnh khác nhưviêm xương, viêm phổiv.v
Nếu con bạn bịviêm nhiễm luôn luôn, đó là vì sức đềkháng của cơthểcháu yếu
Điều này có thểliên quan tới một cǎn bệnh nào đó nhưbệnh tiểu đường hay suy giảm miễn nhiễm chẳng hạn Các cǎn bệnh này có thểcó tính chấtngắn hạn hoặc dài lâu
120 Mụn cơm.
Trẻem thường có mụn cơm ởbàn tay và bàn chân, giống nhưnhững lớp chai Mộtsốmụn nhỏmàu hơi vàng, bẹtcó thểcó ởbấtcứchỗnào trên thân thể
Những mụn cơm này lây vì nguyên nhân có thểlà do vi rút Nước là môi trường tốt cho hiện tượng lây lan Bởi vậy, không nên tắm cùng một lúc cho 2 trẻem, nếu mộtcháu có hạtcơm
Có thểlàm cho những mụn hạtcơm biến đibằng cách lấy bông thấm cồn i-ốt hoặc mỡSalicylic rồiđắp vào buổisáng và buổitốilên trên chỗcó mụn Bác sĩcòn có thểkhửmụn bằng ni tơlỏng, hoặc bằng phương pháp phẫu thuật
Phần nhiều trường hợp, cứđểtựnhiên rồichúng cũng lặn đi
121 Mụn rộp.
Nhiều mụn màu đỏ, nổilên thành cụm nhưnhững đầu đanh ghim, tròn, bóng Khi các mụn trởthành trong suốt, chỉcó phần chân mụn là đỏ,thì cảđám khô nhanh, thành vảy màu xám và sẽkhỏitrong vòng
10 ngày
Những mụn rộp nhưthếthường thấy ởmiệng (chốc mép), ởmắt và cảởbộphận sinh dục Người lớn cũng hay mắc phải
Bệnh dễlây vì do mộtloạivi rút gây ra Đốivới các trẻsơsinh, bệnh mụn rộp rất nguy hiểm vì vi rút có thểtấn công hệthống thần kinh của các cháu bé Bởi vậy, nếu bà mẹbịbệnh này khi có mang, khi sanh con, khi cho con búđều phảicó biện pháp phòng bệnh cho con
Các cháu Bé bịmụn rộp ởmiệng thường kèm theo sốt hoặc ho Hiện nay, ngành y đã có mộtloại thuốc
có tác dụng mạnh tới vi rút của bệnh này là Zovirax
122 Bỏng dạ.
Trang 4Bỏng dạlà mộtbệnh ngoài da thường gặp ởcác cháu mới sinh hoặc trong tuổi bếẵm Thoạt đầu, da có mộtchấm đỏphát triển nhanh thành mộtbọng nước bằng hạtlúa mì Sau vài giờbọng vỡra đểlại một vếtmẩn đỏ, ởgiữa có mộtvòng tròn nhỏmầu đỏtía, chảy nước Các nốtnày có thểmọc lan khắp người trừgan bàn tay và bàn chân Sau 8 tới 10 ngày, da sẽtrởlạibình thường
Bỏng dạlà mộtbệnh rất dễlây nên thường gặp ởnhiều cháu bé trong cùng mộtthời gian tạinhững tập thểnhưnhà hộsinh, nhà giữtrẻv.v Bé bịbệnh có thểsốt tới 38o
-39oC hay hơn nữa Bé không chịuǎn
và có thểbịrối loạn tiêu hóa
Bệnh này cũng do liên cầu trùng streptocoque hay tụcầu trùng staphylocoque gây ra, nên bác sĩsẽcho
Bé uống thuốc kháng sinh Nếu không chữa tri cẩn thận, bệnh cũng có thểcó những biến chứng rắc rối hơn
123 Bỏng.
Đểxác định bịbỏng nặng hay nhẹ,người ta dựa vào 2 điều: vếtbỏng rộng hay hẹp? nông hay sâu ?
Sựnghiêm trọng tức khắc của vết bỏng là tùy ởdiện tích bịbỏng, có thểgây choáng và mấtnước ởmột cháu bé, diện tích da các phần cơthểnhưsau :
-Đầu : 18%
- Ngực: 18%
- Lưng: 18%
- Mỗicánh tay: 9%
- Mỗibên chân: 14%
Nếu diện tích bịbỏng của cháu bé trên 5%, cần phải đưa đi bệnh viện
Bỏng trên bềmặt da được gọilà bỏng cấp 1, tuy đau nhưng dễlành Sau hơn 10 ngày chỗbỏng đểlại những vết sẹo mầu đỏ
Những vếtbỏng sâu (bỏng cấp 2), lâu lành hơn, từ15-20 ngày Những vết bỏng này có liên quan tới da, thịt và có thểcảxương Khi chữa trị, có khi phảighép các mô và công việc này cần thực hiện thành nhiều đợt
Bỏng sâu là bỏng nặng, làm co da, thịt, sau khi khỏiởmột sốnơi như: mặt, cổ, những chỗcó nếp gấp (nách, khuỷu) bàn tay, ngón tay, ngực Tuy vậy, bịbỏng cấp 1 nhưng trên diện tích lớn có khi nguy hiểm hơn bỏng cấp 2, mà diện tích nhỏ
Nguyên nhân bỏng đốivới trẻem thường là bịcác đồdùng nấu nước, thức ǎn lỏng sôi, dội lên người, sờ tay vàoấm nước sôi, bàn là (ủi) v.v
Các trường hợp bỏng vì hóa chất(chấttẩy rửa, axít ), bỏng vì điện thường bịởngón tay, ởmiệng tuy diện tích nhỏnhưng là những vếtbỏng sâu
Đềphòng bỏng cho các cháu là biện pháp tốtnhất
Trang 5Việc này chủyếu là do sựchú ý cẩn thận của người lớn, việc tuyên truyền nhắc nhởmọingười qua hệ thống thông tin (rađiô và tivi) vềviệc giữgìn các cháu nhỏxa các chỗđun nấu, các vòi nước nóng, các đồđiện, các hóa chấtsửdụng trong gia đình
Làm gì khi cháu bé bịbỏng?
- Trường hợp bỏng trên da (cấp 1): bọc cháu vào mộttấm vảisạch đểchuyển cháu tới nơi cấp cứu Không cốgắng cởi bỏquần áo cháu ra
Trường hợp vếtbỏng nhỏ,không sâu, nhẹ:rửa nhẹbằng loại xà phòng sát trùng rồibǎng bằng loạibǎng mềm, xốp đểcó thểthay bǎng 2-3 ngày mộtlần
124 Bệnh Dôna.
Bệnh Dôna biểu hiện bởi các mụn nhỏtập trung ởvùng ngực, vành tai, ởtrán hoặc ởlông mày Những mụn rộp này sẽtựkhô nhanh tạo thành những cái vẩy Nhưng vẩy này sẽbong ra vào khoảng 10 ngày sau, không gây khó chịu hayđau nhiều cho các cháu
Chứng này do các virút gây ra có lẽcùng loại với vi rút gây ra bệnh thủy đậu Rất có thể, có sựliên quan
và lây lan giữa 2 chứng thủy đậu và dôna
125 Hạch.
Hạch là những điểm phồng chúng ta có thểsờthấy dưới da ởcổ,dưới tai, dưới hàm, dưới cánh tay, ở nách,ởbẹn Đó cũng là những điểm sản xuất bạch huyếtcầu của máu có khảnǎng chống sựviêm nhiễm Trẻem khi bịho, viêm họng, viêm tai, sởi thường có những hạch nổi lên ởcổ
Các cháu hay có hạch ởcổ, ởnách và ởháng Hạch có thểbấtchợt đỏ,nóng và đau đó là viêm hạch do
vi trùng gây ra thường gây sốt và phát triển nhưmộtáp xe có khi cần phảichích ra
Những hạch cứng, không đau, lâu không tan thuộc loạiviêm hạch mãn tính, cần phải cho bác sĩbiết
Những trẻem hay có hạch mỗikhi đau hoặc có bệnh gì thường là các cháu yếu, vẻmặtxanh xao, hay mỏimệt, sức khỏe kém
Những loạibệnh nhưsởi, bệnh tǎng bạch cầu đơn nhân do nhiễm trùng bệnh toxoplasmose có thểgây phản ứng cho cơthể,tạo ra nhiều hạch
126 Rát vì lá han.
Nếu cháu bé nghịch phảinhững lá han - một loạilá có lông dễcắm vào tay chân người đụng chạm tới nó gây nhức rát - hãy đắp lên chỗda bịrát một khǎn tẩm nước có pha giấm Nếu cháu bịđau nhiều, cho uống aspirin (nếu bác sĩđồng ý) hoặc một loạithuốc chống dịứng (antihistamine)
127 Bệnh vẩy Leiner-moussous.
Bệnh này còn gọi là bệnh "hai cực" vì các cháu bé thường bịởphần thân dưới nhưmông, đùi rồilại tới phần trên nhưđầu, tóc, ngay khi cháu mới sinh được vài tuần
Đây là mộtbệnh ngoài da: da nhẵn khác thường và đổmồhôi, ầm và đỏ.Mới đầu ởmông, bộphận sinh dục, đùi trong, bụng Sau tới đầu: phần da đầu, lông mày có những vẩy nhờn, bóng mầu vàng sẫm Khi
Trang 6những vẩy này bong ra, phần da ởchỗđó đỏửng Hiện tượng này có thểxảy ra ởmọi nơi có vếtnhǎn nhưcổ, nách, sau tai hoặc toàn thân
Cháu bé không sốt và vẫn có vẻbình thường Một sốít có thểđi nhiều phân hơn mọikhi
Đểchữa trị, vẫn cho cháu ǎn ởmức bình thường Dùng dầu thảo mộc (dầu ô-liu) lau những chỗbịviêm rồirửa sạch bằng loại xà phòng giàu tính axít Bác sĩcó thểcho cháu bé dùng các thuốc bôi nước có mầu hoặc các pom-mát có chất kháng sinh
Đểcháu chóng khỏi, cần giữcho da cháu thậtkhô Muốn vậy, phảithay quần áo cho cháu luôn ởbệnh viện, người ta đểcháu ởtruồng, ngoài không khí có nhiệt độthích hợp
Hếtsức tránh làm cho cháu đổmồhôi nhưkhông mặc cho cháu những quần áo bằng vảikhông thấm, vảitổng hợp, đồlen v.v
Bệnh này thường sẽkhỏi trong vài tháng Nguyên nhân bệnh chưa được rõ nhưng đây là loại bệnh khác với eczema
128 Viêm tấy và chín mé.
- VIÊM TấY - là mộtloại áp xe có thểlan rộng (coi thêm vềNHọT)
- CHíN Mé - thường thấy ởngón tay, nhiều khi chỉlà một điểm nhỏcó mủ.Tuy vậy, cũng không được coi thường và bỏqua Cần phảirửa sạch, giữsạch và đôi khi phảichích đểcho mủthoát ra
Trang 7VIII NHữNG HIệN TƯợNG LIÊN QUAN TớI SứC KHỏE
129 Những cơn khó chị u của trẻem.
Ngày nay, người ta hay gộp chung một cụm từít nhiều mơhồ"những cơn khó chịu của trẻem" Những hiện tượng rối loạn xảy ra đột ngộtnhư: tím tái độtngộtngừng thở, chân tay mềm nhũn, ngất đihoặc lên cơn co giật
Những hiện tượng trên xảy ra trong mộtthời gian ngắn - vài phút hay vài giày - và sẽqua đi khi cháu bé được sǎn sóc (lay người, vuốtngực, tay, chân ) nhưng rồilại bịtrởlại, và có thểđểlạicác di chứng Nguyên nhân thì nhiều như: bịrốiloạn tiêu hóa, tim mạch hô hấp hoặc bịnghẹn thở
Bác sĩphải tìm được nguyên nhân mới đềra được các phương pháp chữa trịhữu hiệu, hoặc các phương pháp phòng bệnh
130 Tiếng khóc của Bé.
Khi Bé chưa biết nói thì tiếng khóc của Bé là phương tiện thông tin với người lớn vềtrạng thái của mình, đang khó chịu hay dễchịu,đang cần gì, muốn gì, đang đau hay sợ
Dođó, người lớn cần hiểu tiếng khóc của Bé muốn diễn đạt điều gì?
BéĐóI: khóc to, lâu
BéĐAU: khóc ré lên, to nhỏtùy theo bi đau ít hay nhiều
BéĐAU RÂM RAN, KHó CHịU: tiếng khóc đều đều, rặn ra, dai dẳng
Bé Quấy, LàM NũNG: khóc nức nở
Các bà mẹlà những người dễthông hiểu tiếng khóc của con nhất và còn chú ý cảtới những nét mặt, động tác tay chân, cách nằm, quẫy, nhịp thởv.v của Bé nữa Thí dụBé khóc đúng giờvào mỗibuổi chiều là cần đi ị Bấtchợt ré lên hay rên khẽ:Bé bịđau tai hoặc đau bụng
131 Cơn khóc.
Trẻem thường có những cơn gào, cơn khóc, đến nỗi mặtxanh đi vì phảinhịn thở Có cháu có thểngất đimộtlát Tuy các hiện tượng này dễgây xúc động cho người lớn, nhưng không có gì nguy hiểm
Các cháu có tính hay hờn, dỗithường có những cơn nhưthế.Các bác sĩcó thểkhuyên bạn cách chữa là: làm thếnào cho các cháu không tin vào kếtquảcủa việc lấy tiếng khóc làm vũkhí đểyêu sách người lớn nữa
132 Mệt.
Mấy tuần nay, sắc mặt của con bạn có vẻtái nhợt, mắt thâm quầng, nét mệt mỏi Cháu không chịu chơi, ngậm ngón tay và không chịuǎn Cháu chỉmuốn nằm dù thân nhiệtkhông cao, không sốt
Sựmệt mỏi của cháu có thểlà do sựphát triển của cơthểhoặc vì bịmất ngủtrong những ngày vừa qua
dođi ngủmuộn, dậy sớm đểtới trường, không ngủđược vì tiếng ồn của ra-đi-ô, ti-vi Nhưng cũng rất
có thể, đó là dấu hiệu của việc cháu "sắp bịbệnh" Cần cho cháu tới bác sĩđểkhám bệnh
Trang 8133 Mỏi nhức vì lớn.
Khiđứa trẻbịđau lâu, đau điđau lại thì cần phảiđikhám bác sĩ Vì ngoài hiện tượng nhức mỏivì tuổi lớn, có thểcó những nguyên nhân khác nhưnhức vì bịđau họng chẳng hạn Khi bịđau vì một chứng bệnh nào đó, thường có các hiện tượng kèm theo như: thân nhiệttǎng, người mệt, sút cân, hay chảy máu cam Chỗđau sờthấy nóng và bịtấy đỏ
134 Ngủkhông yên giấc.
Hiện tượng trẻem ngủkhông đẫy giấc hoặc khó ngủthường xảy ra trong mộtthời gian ngắn và không nghiêm trọng Tuy vậy, đôi khi cũng làm ảnh hưởng tới sức khỏe của các cháu và làm cho gia đình lo lắng, có thểdo nhiều nguyên nhân gây ra nhưmọc rǎng, viêm tai, viêm họng, khó thở Nhiều khi lạido trẻnóng quá, vì mặc quần áo bó sát mình, hoặc trẻđái dầm hoặc phòng ngủsáng quá hay ồn quá Ngoài những nguyên nhân trên, sốcòn lại là những nguyên nhân tâm lý
SợHãI LàM MấT NGủ- Từ1 tuổitrởđi, trẻem thường khó ngủhơn vì sợbóng tối, sợngủmộtmình Trước khi ngủ, các cháu đòi có người lớn bên cạnh, được ngủcùng một đồchơi quen thuộc hoặc được nựng nịu, vuốtve Tất cảnhững sựviệc này chứng tỏcháu đã lớn hơn trước, vì cảm nhận được hiện trạng của mình đốivới môi trường chung quanh
Nếu những đòi hỏicủa các cháu xảy ra mộtcách đột ngộtvà kéo dài, người lớn cần phảitìm hiểu
nguyên nhân
Có khi chỉvì cháu không muốn phải nằm trong cái giường có chấn song chung quanh nứa Hoặc vì cháu hay nằm mơthấy những cảnh sợhãi, do cứđến tối là nghe thấy mẹkhóc sụtsùi vì chuyện bốcháu luôn phải vắng nhà Một cháu bé khác, mỗilần đi ngủlà mộtlần người lớn phảikhó nhọc dỗdành, ép buộc nhưđánh vậtvới cháu, nhưng không ai chú ý hiểu tâm lý của cháu, muốn đợi mẹđi làm về- mẹcháu làm y tá thường vềmuộn - và chỉngủyên giấc khi thấy mẹđã ởnhà Biết được yêu cầu của các cháu, làm cho các cháu yên tâm sẽmang lạicho các cháu giấc ngủngon
XúCĐộNG Và KíCH THíCH GÂY KHó NGủ- Có nhiều nguyên nhân làm cho các cháu nhỏkhó ngủbuổi tối Có cháu khó ngủvì ban ngày đã ngủmột giấc dài ởnhà trẻ Có cháu có thói quen ngủsớm, nhưng cảngày bốmẹvắng nhà, tới buổi tối mới gặp con, nên vui đùa nựng nịu cháu làm cháu quá giấc hoặc vì xúcđộng, vui mừng quá trước khi ngủ,cũng làm cho cháu khó đivào giấc ngủ
Trước giờngủ,không nên làm các cháu bịkích thích nhưcho các cháu tập đi, tập nói, hoặc đòi hỏi quá ở các cháu vềnhững vấn đềsạch sẽ
Các cháu nhỏ, chưa thích ứng với thời gian làm việc quá dài Nếu các cháu phải học quá mệt ởtrường, đến tối cháu cũng bịkhó ngủ
DậY SớM - Có nhiều cháu bé có thói quen dậy sớm Đểcác cháu khỏiquấy trong thời gian chờbữa ǎn sáng nên nghĩra việc gì đểcác cháu làm hoặc giải trí Khi cháu đingủbuổitối, đểmộtsốđồchơi ởbên cạnh các cháu Khi thức dậy, cháu sẽchơi một mình ngay ởtrong giường Nếu cháu dậy sớm quá, nên cắtbớt các giấc ngủban ngày hoặc cho các cháu đingủchậm vào buổi tối
Những cháu bắt buộc phảidậy sớm cùng bốmẹ- đểbốmẹđưa tới nhà trẻkhi đilàm cần phải được cho ngủsớm, đểđảm bảo thời gian ngủ,nếu không sẽbịảnh hướng tới sức khỏe
NHữNG LIềU THUốC NGủ- Nhưđã nói ởphần trên, các cháu bé khó ngủ,khóc đêm làm người lớn vừa
lo lắng, vừa mất ngủlây làm cǎng thẳng thần kinh của cảnhà Nhưng nếu biếtlo cách đốiphó trước, thì
Trang 9nhiều khi rấtđơn giản: một bình sữa ấm sửa soạn từlúc tối, hoặc nhiều khi chỉcần mộtít nước ấm trong bình thôi cũng đủlàm các cháu lại yên trí ngủtiếp
Tóm lại, đểchữa bệnh khó ngủcho các cháu, phần lớn trường hợp không cần dùng thuốc Cần tìm hiểu nguyên nhân vàđáp ứng các yêu cầu tâm lý của các cháu là đủ.Bởi vậy, nhiều khi bốmẹcác cháu cần nhờtới sựgiúp đỡcủa các bác sĩchuyên khoa tâm lý vềvấn đềnày
135 Run, giật mình.
Các trẻsơsinh dễbịgiậtmình: co tay chân, run cằm, run người vì những lý do bình thường (tiếng động, ánh sáng) Trong khi tắm hoặc khi thay tã lót cũng vậy Hiện tượng này là thường vì hệthần kinh của cháu còn non mà thôi
Các cháu lớn hơn, cũng hay giật mình hoặc run người mỗikhi có sựviệc gì làm các cháu cảm động
138 Sốt - Cách hạsốt.
Chúng ta xácđịnh là cháu bé bịsốtkhi nhiệt độlấy ởhậu môn của cháu cao hơn 37,5oC Thân nhiệtbình thường của mọingười buổi sáng là 36,5oC và buổichiều là 37,5oC Tuy vậy, nếu ta lấy thân nhiệtcủa mộtcháu bé đang hoạt động, chạy nhảy, chơi đùa mà không đểcho cháu có thờigian nghỉngơi thì thân nhiệtcủa cháu có thểlà 38o
C
SốT Là Gì ? Sốt là dấu hiệu của cơthểđang chống lạimột cuộc xâm nhập nào đó từbên ngoài vào của
vi trùng hay vi rút Nhưng không phảilúc nào cũng vậy ởcác cháu sơsinh có thểbịsốtvì ǎn sữa đặc quá, vì sưởi nóng quá, vì cơthểbịmấtnước mà không được uống đủđểbù lại, vì phòng ngủhay thời tiếtkhô quá v.v
NÊN LấY NHIệT ĐộCHO CáC CHáU VàO lúC NàO? Sốtlà dấu hiệu đầu tiên của bệnh Khi thấy một đứa trẻkhông chịuǎn, bàn tay nóng thì việc đầu tiên cần làm là lấy thân nhiệt, (cặp sốt) cho các cháu Nói chung, khi các cháu có dấu hiệu gì không bình thường, nên cặp sốt đểbiếtthân nhiệt của cháu, nhưng cũng không nên lúc nào cũng cặp sốtvà đâm ra lo lắng không đâu vì việc này
KHI NàO CầN ĐƯA CHáU Bé TớI BáC Sĩ?
1 Nếu cháu sốttrên 37,5oC, và mới dưới 6 tháng tuổi
2 Khi thân nhiệtcủa cháu từ39oC trởlên (đối với các cháu lớn)
3 Nếu nhiệt độcủa cháu 37o
C lúc sáng, 38oC lúc chiều nhưng cứsốt nhẹnhưthếliền 4, 5 ngày rồi
4 Trong thời gian cháu đang bịbệnh, bỗng thân nhiệttǎng lên Nhưvậy là có thểcó biến chứng
5 Bác sĩđã tới thǎm và cho uống thuốc Nhưng 2, 3 ngày qua rồi mà bệnh vẫn không thuyên giảm Tuy vậy, người lớn nên giữbình tĩnh Việc chữa trịcần có thời gian
CầN CHú ý TớI CáC BIểU HIệN Gì, TRƯớC KHI Đưa CHáU TớI BáC Sĩ?
Người sǎn sóc cháu bé nên chú ý quan sát các biểu hiện bệnh của cháu, đểtrảlời bác sĩvềnhững câu hỏisau:
- Cháu có nôn không? Có ho không?
Trang 10- Người cháu có nổilên vếtgì không?
- Họng cháu thếnào?
- Lưỡi cháu thếnào?
- Phân cháu có gì khác thường không?
- Cháu có chịuǎn không?
Có Gì LạNếU THÂN NHIệT CHáU TǍNG NHANH?
Thân nhiệt của trẻem dễtǎng nhanh hơn và cao hơn so với người lớn Bởi vậy không nên vộilo lắng Mộtcháu bé sốt38oC liền mấy hôm rồiđáng lo hơn là mộtcháu khác 40oC vì họng đỏ.Có mộtsốcháu dễcó nhiệt độcao hơn những cháu khác khi bịsốt
Có CầN LàM CHO NHIệT ĐộCủA CHáU Bé HạXUốNG NGAY KHôNG ?
Nhiều bà mẹthấy thân nhiệt của con cao, muốn làm sao cho thân nhiệtcủa cháu hạxuống ngay vì nghĩ rằng thân nhiệt cao là bệnh, làm cho thân nhiệt xuống là giảm bệnh hay hếtbệnh Thậtlà một nhận thức sai lầm, nguy hiểm
Quảthật, sốt gây mệt Các cháu bé dưới 2 tuổi, sốtcao có thểgây co giật Tuy vậy, thân nhiệtlà cái thước đo tình hình bệnh đểbáo cho bác sĩbiết Người ta có thểdùng thuốc đểlàm hạnhiệt độxuống, nhưng bệnh vẫn chưa khỏi
Bởi vậy, trong thời gian điều trịbệnh cho mộtcháu bé, dù thân nhiệtcủa cháu đã xuống, cháu đỡsốthay không sốtnữa, ta vẫn phải tiếp tục chú ý theo dõi cẩn thận vì cháu có thểvẫn chưa khỏibệnh Nên nhớ: khỏisốtchưa phảilà khỏi bệnh
LàM THếNàO ĐểHạNHIệT Độ?
Người ta thường dùng thuốc hạnhiệtnhưaspirin và paracetamol và các phương pháp khác nhưtắm, chườm lạnh, nước đá
SAU KHI RA VIệN RồI, KHỏNG CầN ĐO NHIệT Độnữa
Khi bác sĩđã nói : "Cháu bé đã khỏi, có thểra viện rồi!" các bà mẹkhông cần phải tiếp tục do nhiệt dộ cho cháu nữa Nếu cháu có nhiệt độ37,2oC buổi sáng thì cũng không có gì đáng lo ngại vì điều cốtyếu là: cháu có chịu chơi và chịuǎn không?
THÂN NHIệT ThấP QUá
Sau khi khỏibệnh, có khi thân nhiệtcủa cháu bé ở36oC trong 3, 4 hôm liền thì cũng không có gì đáng lo ngại trừtrường hợp với các trẻsơsinh
THÂN NHIệT ĐảO NGƯợC BấT THƯờNG
Mộtsốtrẻsơsinh có 37,7oC buổi sáng và 37oC buổi chiều có thểlà do nguyên nhân vềTAI-MũI-HọNG, cần phảichú ý sau này