Dinh dưỡng với sự lão hóa doc

Thoái hóa là sản phẩm của sự tăng trưởng, xảy ra ở người già cũng như người trẻ.” Nhưng người trẻ có thể dễ dàng tái tạo cũng như giới hạn sự thoái hóa ở mức tối thiểu, còn người già th

DINH DƯỠNG VỚI SỰ LÃO HÓA

Theo S Day Olshansky, Trung tâm Lão khoa của Đại

học Chicago thì “mọi sự vật đều tan rã dần theo thời gian, cho nên lão hóa là diễn biến không thể đảo ngược được Đây là sự tích lũy của quá trình thoái hóa diễn ra ngay trong cấu trúc căn bản của các phần tử tạo thành cơ thể Thoái hóa là sản phẩm của sự tăng trưởng, xảy ra ở người già cũng như người trẻ.”

Nhưng người trẻ có thể dễ dàng tái tạo cũng như giới hạn sự thoái hóa ở mức tối thiểu, còn người già thì sự thoái hóa đã đi đến gần giới hạn cuối cùng của nó, nên vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn nhiều

Tuổi già thường đưa tới sự suy yếu của cơ thể Mà con người thì không những “không muốn già” mà cũng “không muốn yếu” Nên từ xa xưa đã có rất nhiều cố gắng tìm tòi, nghiên cứu khoa học nhằm chinh phục hoặc trì hoãn sự lão hóa.

Mà muốn chinh phục, trì hoãn một trở ngại, bệnh tật nào đó thì điều tất yếu là phải biết rõ căn bệnh đó ra sao, diễn tiến như thế nào, nguyên nhân nằm ở đâu

Về sự lão hóa thì cũng đã có nhiều lý thuyết đưa ra để giải thích lý do, nhưng dường như chưa thuyết nào được đa số các nhà nghiên cứu đồng ý Cho nên, sự chinh phục tuổi già cũng chỉ là những dò dẫm, ước mong có kết quả

Aging Medicine cũng tuyên bố rất lạc quan rằng “một xã hội không tuổi tác đã thực sự bắt đầu với HGH”.

Một số nhà khoa học gia tin rằng trong một tương lai không xa, tuổi thọ trung bình của con người sẽ tăng tới 100 tuổi hoặc nhiều hơn nữa

Nhưng trong thực tế đời sống hiện nay, đa số trong chúng

ta có thể chống lại tiến trình lão hóa đến mức nào và bằng cách nào? Dưới đây xin trình bày một số vấn đề xem như đáp án cho câu hỏi đó

Hạ nhiệt độ cơ thể

Quan sát cho thấy con thằn lằn ở vùng New England

lạnh lẽo sống lâu hơn đồng loại ở Florida với khí hậu ôn

hòa, và một vài loại cá sống trong hồ nước lạnh có tuổi thọ cao hơn sống trong vùng nước ấm

Từ các nhận xét này, nhiều nhà khoa học gia đã thử nghiệm kéo dài tuổi thọ của súc vật bằng cách hạ nhiệt độ

cơ thể xuống từ 3 đến 5 độ Kết quả ban đầu khá hứa hẹn, và họ đang tiếp tục nghiên cứu ở động vật có xương sống Nhiều động vật hoang dã đi vào giấc ngủ suốt mùa đông (hibernation) và khi thức dậy chúng rất khỏe mạnh.

Ngăn chặn phản ứng gốc tự do

Mọi tế bào đều cần đến oxygen để chuyển hóa chất dinh

dưỡng thành năng lượng Đó là phản ứng oxy hóa

Phản ứng này tạo ra các phân tử có số lẻ điện tử gọi là gốc tự

do Gốc tự do có công dụng cho cơ thể, đồng thời cũng gây ra tổn thương cho màng tế bào, chất đạm và nhân DNA Các gốc này được nhà hóa học Denham Harman coi như là nguyên nhân

khả năng kéo dài tuổi thọ của các thuốc này và ngần ngại chưa muốn sử dụng kê đơn cho người già muốn sống lâu Họ chờ kết quả nghiên cứu của khoa học chính xác hơn là

“tin đồn”.

Sử dụng hormon

Với tuổi già, một số hormon trong cơ thể giảm xuống,

con người cũng yếu đi

Chẳng hạn như testosteron, hormon tăng trưởng HCG, hormon tuyến thượng thận DHEA.

Dựa vào điều đó, nhiều người tin rằng việc bổ sung các

hormon nói trên có thể giúp con người trẻ lại, sống lâu

hơn

Nhưng việc bổ sung các hormon cũng gây ra tác dụng

không tốt cho cơ thể, nên khi dùng cũng cần dè dặt, cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị

Ngoài ra mỗi lần tiêm HCG cũng tốn khá nhiều tiền và không phải chỉ tiêm một lần

Giảm năng lượng tiêu thụ

Nghiên cứu tiết giảm năng lượng ở loài khỉ do Viện Lão khoa Hoa Kỳ thực hiện cho thấy: nhóm khỉ giảm tiêu thụ 30% tổng số năng lượng đều nhẹ hơn, nhỏ con hơn nhóm khỉ ăn uống bình thường, nhưng chúng dường như ít bị các bệnh về tim cũng như ung thư

Nghiên cứu đang được tiếp tục để kiểm chứng xem sự tiết giảm năng lượng có làm con người khỏe mạnh hơn và sống lâu hơn hay không

Đời sống tinh thần

Benjamin Franklin đã nói: “Keep up your spirits, that will keep up your body.” (Hãy giữ vững tinh thần, điều đó

sẽ giúp duy trì cơ thể khỏe mạnh.)

Trong Cung Oán Ngâm Khúc có câu rằng:

Giết nhau chẳng cái dao cầu, Giết nhau bằng cái u sầu, độc chưa.

Khoa học cho thấy, khi ta tức giận thì lượng adrenalin

trong máu lên cao, huyết áp tăng Liên tục như vậy thì trái tim sẽ mau suy yếu, sức khỏe sút giảm, tuổi thọ do đó ngắn lại

Cho nên “giữ vững tinh thần” là điều cần làm Một thái

độ sống tích cực, lạc quan cộng với không bệnh tật có tác dụng tốt trên các chức năng tâm thần và thể xác Và “lạc quan, trường thọ; bi quan, mệnh yểu” là vậy.

Một vị hoàng đế hỏi lão sư Chi Po về bí quyết sống lâu, Chi Po đáp: “Con đường đi đến bách niên trường thọ là phối hợp nếp sống tinh thần và thể xác.”

Đức tin

Niềm tin tôn giáo cũng có ảnh hưởng tới sự sống lâu Kết quả các nghiên cứu của Jeffrey S Levin và Harold Y Vanderpool cho thấy có những ảnh hưởng tốt của đức tin và

sự tham gia các nghi lễ tôn giáo đối với nhiều bệnh tật như bệnh tim, huyết áp cao, tai biến mạch máu não, ung thư và tình trạng sức khỏe toàn diện

Nghiên cứu của các tác giả D A Mathews, D B Larson

và C P Barry cho hay yếu tố tinh thần và tôn giáo làm

Với vận động cơ thể, ta có thể lấy lại một phần sinh lực đã mất cũng như loại bỏ khả năng thể xác tiêu hao do sự ít vận động chứ không phải do sự lão hóa

Nhiều sự kiện thường bị gán cho sự lão hóa, nhưng thực

ra lại là do thiếu vận động Thí dụ một cánh tay gãy bó bột một thời gian, bàn tay teo nhỏ, yếu, nom như già đi, nhưng thực ra không phải do lão hóa mà là do không vận động Sự không vận động làm cơ thịt và da mềm xệ, xương yếu, hệ thống miễn dịch suy yếu tất cả đều góp phần đẩy nhanh tiến trình lão hóa

Dinh dưỡng với sự lão hóa

Dinh dưỡng đúng hoặc sai có ảnh hưởng rất lớn tới toàn bộ cơ thể con người, từ tinh thần tới thể chất, từ chức năng các cơ quan nội tại cũng như ngoại vi

Hãy so sánh một người thiếu dinh dưỡng với một người ăn uống đầy đủ Một bên thì hồng hào, đầy sinh lực, yêu đời Bên kia thì ốm yếu, gầy còm, chậm chạp Thiếu dinh dưỡng kinh niên thì làm sao có năng lượng để sống lâu, chẳng khác chi ngọn đèn cạn dầu, tắt lụi dần dần

Cho nên biết ăn để mà sống lâu là cả một nghệ thuật Các cụ ta vẫn nói “Bệnh tùng khẩu nhập” Bệnh gây ra do

những thực phẩm mà ta đưa vào miệng, những thực phẩm quá nhiều hoặc quá ít từ số lượng tới phẩm chất

Vậy thì ăn như thế nào để vừa khỏe mạnh, vừa sống lâu?

Khi ăn, không phải chỉ để no bụng cho hôm nay, tuần này mà cần nhớ là ăn cho mai sau, cho sức khỏe của những năm sắp tới

có thể trong ngày, trong tuần Các chuyên gia dinh dưỡng vẫn khuyên nên theo tỷ lệ 30% béo, 15–20% đạm, 45–50%

carbohydrat.

3 Đa dạng

Đừng để sở thích chi phối hoàn toàn việc chọn lựa món ăn, mà cần phải lưu ý đến việc ăn nhiều món khác nhau Mỗi một thực phẩm có chất dinh dưỡng với công dụng riêng mà những món khác không có và không thay thế được Bỏ quên một chất dinh dưỡng nào đó quá lâu sẽ đưa tới thiếu dinh dưỡng

Sau đây là một số hướng dẫn về việc sử dụng các chất dinh dưỡng:

a Chất đạm

Đạm gồm có nhiều acid amin, trong đó có một số cơ thể

không tự tổng hợp được và phải do thực phẩm cung cấp Đạm động vật có hầu hết các acid amin, đạm thực vật có

thể thiếu một vài loại, nhưng khi ăn nhiều rau trái khác nhau ta sẽ được bổ sung đầy đủ

Khi sử dụng đạm động vật, chúng ta cũng cần lưu ý: – Thịt bò, lợn, cừu thường kèm theo nhiều chất béo

– Thịt gà, gà tây ít béo hơn nếu bỏ da; ăn cá tốt hơn nữa, tôm hơi nhiều cholesterol;

– Sữa, trứng, pho mát loại ít béo thì tốt hơn;

– Sữa chua giảm cholesterol.

– Hạn chế các món chiên rán Hấp, nướng bỏ lò tốt hơn

cung cấp quá nhiều, năng lượng thừa sẽ chuyển thành ra mỡ béo, dẫn đến béo phì

Tiêu thụ nhiều đường cũng dễ gây sâu răng, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường khi tuổi lên cao, làm tăng

cholesterol và bệnh tim mạch.

e Muối ăn

Muối ăn (NaCl) là thành phần quen thuộc và không thể thiếu trong hầu hết các bữa ăn Nhưng ăn nhiều muối quá có thể bị huyết áp cao Thường thì chúng ta ăn nhiều hơn nhu cầu cần thiết của cơ thể chỉ để thỏa mãn khẩu vị, và như vậy là buộc thận phải hoạt động nhiều hơn để bài tiết lượng muối thừa Khi điều này thường xuyên xảy ra, thận sẽ suy yếu, hư hao

g Vitamin và khoáng chất

Vitamin và khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể, nhưng

điều đó không có nghĩa là việc uống bổ sung các chất này bao giờ cũng tốt cho sức khỏe Trong thực tế, một người khỏe mạnh với chế độ dinh dưỡng cân đối, đa dạng thì

không cần uống thêm vitamin và khoáng chất Người ăn

chay thuần túy rau trái có thể cần dùng thêm vitamin B12, phụ nữ có thai cần thêm folacin, sắt.

Một số vitamin như các vitamin C, E, beta caroten hiện

nay rất phổ biến Nhiều người dùng vì tác dụng chống oxy hóa của chúng, nhưng nên tránh dùng liều quá cao

h Nước

Nước rất cần cho hầu hết các chức năng của cơ thể Nước điều hòa thân nhiệt, chuyên chở chất dinh dưỡng và dưỡng

2 Thực phẩm có vitamin B5 (pantothenic acid) có khả

năng vừa chống gốc tự do vừa làm giảm cholesterol,

chống ô nhiễm, bảo vệ gan Vitamin B5 có nhiều trong men, gạo lức, hạt bí ngô, hạt mè

3 Vitamin C có nhiều trong trái cam, chanh, dâu, cải lá

xanh, cà chua, súp lơ xanh, khoai tây, khoai lang

4 Vitamin E có trong mầm lúa mạch, đậu nành, bắp su,

súp lơ xanh, cải lá xanh

5 Thực phẩm chứa nhiều calci gồm có sữa ít béo, đậu

phộng, sữa chua không béo, quả óc chó (walnut), phó

mát, hạt hướng dương, đậu nành, các loại đậu khô, cá đóng hộp (ăn cả xương), cải lá xanh, cá hồi (salmon),

súp lơ xanh

6 Khoáng chất iod có trong tảo bẹ (kelp), hành, các loại

hải sản, đa số cải lá xanh

7 Khoáng chất sắt có nhiều trong sò hến, quả hạch, đào sấy khô, các loại đậu, thịt nạc, măng tây (asparagus),

mật mía, trứng, bột yến mạch (oatmeal)

8 Mầm lúa mạch (wheat germ), cám, cá tuna, hành, cà

chua, súp lơ xanh chứa khoáng chất selen.

9 Thực phẩm giàu chất đạm gồm có: cá, tôm cua, sữa ít béo, sữa chua không béo, thịt gà, thịt cừu, thịt bò lọc bỏ bớt mỡ, hạt hướng dương, hạt bí ngô, đậu phộng rang, bơ đậu phộng

10 Trái cây chống lão suy gồm có: quả kiwi, nho đen

Hy Lạp, hồng qua, đu đủ, các loại quả thuộc giống cam quít, dâu, ổi, đào lông (peach), quả xuân đào

(nectarine), dưa hấu Những loại quả này có chứa