Có hai cách hiểu: + Là lời trách nhẹ nhàng và cũng là lời mời gọi tha thiết của cô gái thôn Vĩ với nhà thơ.. Cho thấy tình cảm của nhà thơ với cảnh và người thôn Vĩ ntn.?. Một nỗi nhớ mộ
Trang 1Tuần 23- Tiết 85-86
Ngày 20-01-2010
ĐÂY THÔN VĨ DẠ
A-MỤC TIÊU: Giúp HS hiểu được:
- Bài thơ là bức tranh phong cảnh và tâm cảnh, thể hiện nỗi buồn cô đơn của HMT trong một mối tình vô vọng; tấm lòng thiết tha với thiên nhiên, cuộc sống và con người
- Sự vận động của tứ thơ, tâm trạng chủ thể trữ tình và bút pháp độc đáo, tài hoa của một nhà thơ mới
B-PHƯƠNG PHÁP:
Đọc diễn cảm, dẫn dắt, khích lệ HS cảm nhận bài thơ theo nhiều cách, phân tích, thảo luận
C-TIẾN TRÌNH:
I-Oån định lớp:
II-Kiểm tra bài cũ:
Đọc thuộc và nêu giá trị nội dung của bài thơ Tràng giang?
III- Giới thiệu bài mới:
Tìm những nét chính về cuộc đời, sự nghiệp sáng
tác, những nét đặc sắc trong thơ ơng ?
= gia đình theo đạo Thiên Chúa, cha mất sớm, làm
công chức ở Sở Đạc điền Bình Định vào Sài Gòn
làm báo
= thường có quan niệm về thế giới “trong này
-bệnh tật và ngoài kia – thế giới muôn màu”.
Thơ ông chan chứa tình yêu cuộc sống tha thiết với
những hình ảnh tuyệt mĩ trong trẻo lạ thường
Hãy cho biết xuất xứ của bài thơ này?
Em hiểu biết gì về tập Thơ Điên?
- Tập thơ hồn thành 1938, sau đổi thành “Đau
thương” “Điên” khơng phải là bệnh tâm thần, thần
kinh mà “Điên” là trạng thái sáng tạo Đĩ là sáng tạo
miên man, mãnh liệt “Điên” đã trở thành quan niệm
thẩm mĩ độc đáo
Bài thơ bắt nguồn từ cảm hứng nào?
- Thời gian làm ở Sở Đạc điền Bình Định, Hàn Mặc
Tử cĩ quen Hồng Thị Kim Cúc con gái chủ sở, người
Huế Khi trở lại Quy Nhơn, Hàn Mặc Tử khơng gặp
được Hồng Cúc Vì cơ đã theo cha về ở hẳn ngồi
I-Tiểu dẫn:
1-Tác giả: (1912-1940)
-Tên khai sinh là Nguyễn Trọng Trí– bút
danh khác Lệ Thanh, Phong Trần, Hàn Mặc Tử.
-Quê quán: ở tỉnh Quảng Bình sinh ra trong một gia đình công giáo nghèo
-Đến năm 1936, mắc bệnh phong, về Qui Nhơn chữa bệnh và mất tại trại phong Tuy Hòa
-Trong thơ HMT, ta thấy rõ một tình yêu đến đau đớn hướng về cuộc đời trần thế
-Tác phẩm chính: (SGK)
2-Hoàn cảnh và xuất xứ bài thơ:
-Rút trong tập Thơ Điên 1938.
-Cảm xúc từ bức bưu ảnh của Hoàng Thị Kim Cúc gửi tặng, kèm theo lời thăm hỏi, đã gợi hứng cho Hàn Mặc Tử viết bài thơ này
Trang 2Huế Trong thời gian chữa bệnh ở Quy Hồ, Quy
Nhơn, Hàn Mặc Tử cĩ nhận được một tấm thiệp với
vài lời động viên Tấm thiệp cĩ in hình phong cảnh
của sơng Hương, cơ gái chèo đị, cành lá trúc lồ xồ
Biết bao xúc động, những kỉ niệm một thời với Huế
trỗi dậy trong lịng, Hàn Mặc Tử đã viết bài thơ này
Mặt khác một tâm hồn ham sống gắn bĩ với đời lại
đang bị sự sống ruồng bỏ, tử thần đang đe doạ Hàn
Mặc Tử đã viết thơ trong hồn cảnh ấy Lúc đầu bài
thơ cĩ tên Ở đây thơn Vĩ Dạ sau đổi là Đây thơn Vĩ
Dạ.
Cảnh thôn Vĩ hiện lên như thế nào ở khổ 1?
Câu thơ đầu tiên em hiẻâu ntn? Tg sử dụng bpháp
NT gì ở câu đầu? Td và ý nghĩa của biện pháp NT đĩ?
Có hai cách hiểu:
+ Là lời trách nhẹ nhàng và cũng là lời mời gọi tha
thiết của cô gái thôn Vĩ với nhà thơ
+ Là lời tự hỏi “Sao mình không về thăm thôn Vĩ?”
Cho thấy tình cảm của nhà thơ với cảnh và người
thôn Vĩ ntn.?
là biểu hiện của nỗi lịng khao khát muốn về với thơn
Vĩ Một nỗi nhớ một tình yêu ấp ủ ở trong lịng
Ở câu thơ 2-3 hình ảnh và sắc màu thôn Vĩ đã
bừng dậy trong tâm trí nhà thơ ntn?
“nắng mới lên”là nắng như thế nào ?
Gợi ấn tượng về vẻ đẹp nắng sớm ban mai tràn ngập
không gian Mang nét đẹp rực rỡ trong lành thơ
mộng của thôn Vĩ lúc bình minh Ta từng bắt gặp
nắng trong thơ Hàn Mặc Tử:
“Trong làn nắng ửng khĩi mơ tan”
Hay “Dọc bờ sơng trắng nắng chang chang”
(Mùa xuân chín)
Hai trường hợp nắng được miêu tả trực tiếp nắng ửng,
nắng chang chang Câu thơ “nắng hàng cau nắng mới
lên” chỉ gợi chứ khơng tả.
Hai chữ mướt, xanh gợi cho em ấn tượng gì? Tác
giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ở câu thơ này?
+ Vườn: Mướt xanh → là xanh trong, xanh lọc, một
màu xanh mỡ màng, non tơ, ĩng mượt Màu xanh =
màu ngọc → cách so sánh lạ → Gợi ấn tượng về một
vườn cây lá cịn ướt đẫm sương đêm dưới sắc nắng
tinh nguyên của buổi sáng tạo nên một màu cho vườn
cây là màu ngọc
Em hiểu gì về hình ảnh “ lá trúc che ngang mặt
chữ điền?
II-Đọc hiểu văn bản:
1-Khổ 1: Thôn Vĩ Dạ buổi bình minh
-Sao anh không về chơi thôn Vĩ?→ câu hỏi tu
từ:
câu thơ vừa là lời trách mĩc nhẹ nhàng vừa là lời mời gọi thân tình
Bộc lộ khao khát của tác giả về thăm thôn Vĩ
- Hình ảnh thôn Vĩ Dạ:
+ nắng hàng cau - nắng mới lên: Cái nắng
buổi mai ấm áp, trong trẻo, lung linh
+ Vườn ai mướt quá xanh như ngọc:
• ai: đại từ phiếm chỉ Chỉ vườn cây
Vĩõ Dạ
• mướt: non tơ mượt mà, đầy sức sống.
• xanh như ngọc : so sánh mới lạ vẻ
tươi tốt trong trẻo trù phú
- “ Lá trúc che ngang mặt chữ điền”: vẻ đẹp
phúc hậu kín đáo ,dịu dàng của người xứ Huế
Trang 3Lỏ trỳc: thanh mảnh, mềm mại
Mặt chữ điền: khoẻ mạnh, chất phỏc, phỳc hậu
→ Hai nột vẽ tưởng là tương phản nhau nhưng lại kết
hợp hài hoà với nhau để tạo nờn một nột duyờn ngầm
= raỏt ủuựng vụựi baỷn tớnh cuỷa ngửụứi Hueỏ, khuoõn maởt
ngay thaỳng, cửụng trửùc, phuực haọu theo quan ủieồm
cuỷa ngửụứi xửa…
Ca dao : “Maởt em vuoõng tửụùng chửừ ủieàn
Da em thỡ traộng aựo ủen maởc ngoaứi
Loứng em coự ủaỏt coự trụứi
Coự caõu aõn nghúa coự lụứi thuyỷ chung”
Em cú nhận xột chung gỡ về bức tranh thụn Vĩ được
miờu tả ở khổ thơ này?
->Cỏi đẹp của VD thơ mộng, trog sỏng, trinh nguyờn
Đú cũn là cỏi đẹp của một t/hồn trong sỏng, thỏnh
thiện, một t/tim tha thiết với tỡnh người, tỡnh đời Trog
trỏi tim ấy k0 thể thiếu vắg hỡnh búng của người con
gỏi VD mà hơn một lần HMT đó yờu thầm lặg lẽ
=> Phải laứ ngửụứi gắn boự thieỏt tha với Vú Daù mụựi coự
nhửừng caõu thụ taỷ thửùc, taùo aỏn tửụùng,caỷnh vaọt trụỷ neõn
hửừu tỡnh
Khoồ 1 coự lieõn heọ khoồ 2 khoõng? Caỷnh thieõn nhieõn
hiện lờn trong khổ thơ naứy ntn? Noói loứng nhaứ thụ?
Đến khổ thơ thứ hai mạch cxỳc của tg boồng chuyển
đột ngột, cũng là Vĩ Dạ n0 như một thế giới htoàn
khỏc - một t/g buồn vắng đến dễ sợ Buồn từ nhịp thơ
cho đến h/ả thơ
-Không gian mênh mông có đủ gió, mây, sông, nửớc,
trăng, hoa
Em coự caỷm nhaọn gỡ veà nhũp ủieọu cuỷa khoồ 2 ?
Nhũp ủieọu ủoự goùi cho em moọt caỷm giaực gỡ?
Nhũp thụ : khoan thai ,nheù nhaứng gụùi leõn noói buoàn
saõu laộng
Em hieồu gỡ veà caõu thụ gioự theo loỏi gioự maõy ủửụứng
maõy?
thường giú, mõy và dsụng vẫn đi với nhau: giú thổi
mõy bay và nhờ giú mà dsụng mới cú súng Cũn ở đõy
đó cú sự chia lỡa đụi ngó Sự ch/động ngược chiều của
giú mõy làm tăng thờm cỏi trống vắng của kgian
Vaứ noói buoàn naứy thaỏm vaứo soõng nửụực, caõy coỷ…
“ Laự ngoõ lay ụỷ bụứ soõng
Bụứ soõng vaón gioự ngửụứi khoõng thaỏy veà ”
( Truực Thoõng )
= phaỷng phaỏt noói u buoàn, coõ ủụn cuỷa nhaứ thụ trửụực
sửù thụứ ụ, xa caựch cuỷa cuoọc ủụứi ủ/v mỡnh?
Caỷnh thoõn Vú thaọt tửụi ủeùp, con ngửụứi ủoõn haọu, hieàn hoaứ Gụùi leõn nieàm xuực ủoọng, hoaứi tửụỷng veà tỡnh yeõu Hueỏ khoự queõn
2-Khoồ 2: Caỷnh traờng nửụực maõy trụứi Vú Daù
- Hỡnh ảnh buồn, hiu quạnh
+ Giú – mõy: sửỷ duùng ủieọp tửứ ,caựch ngaột nhũp
giửừa caõu chỡa lỡa, phõn li
+ Dũng nước - buồn thiu: bieọn phaựp nhaõn hoựanoói buoàn hiu haột ,coõ ủụn khoõng coự boựng daựng cuỷa sửù soỏng
+ Hoa bắp lay: Sự lay động rất nhẹ
Caỷnh ủeùp nhửng thaọt laùnh leừo, troỏng vaộng
Trang 42 chữ buồn thiu gợi ấn tượng gỡ?
Moọt noói buoàn ủeỏn ủoọ haột hiu Dũng sụng như bất
động, k0 muốn trụi chảy, như đỏnh mất đi sự sốg của
mỡnh
H/ả hoa bắp lay gợi lờn điều gỡ?
Daõn ca cuừng coự caõu “ Ai veà Gioứng Dửựa qua truoõng
Gớo lay boõng saọy boỷ buoàn cho em”
Nhaọn xeựt veà hai caõu thụ 1&2 cuỷa khoồ 2?
→ Khụng chỉ là cỏi buồn của cảnh mà cũn là cỏi buồn
của lũng người
Hai caõu 3 & 4 cho ta thaỏy hỡnh aỷnh vaứ taõm traùng
gỡ?
Em hiểu ntn về h/ả Sụng trăng? Hỡnh aỷnh traờng coự
lieõn quan gỡ ủeỏn thửùc taùi cuỷa tg ko?
Ở đõy tg dựng NT gỡ? Biện phỏp này cú tỏc dụng
như thế nào trong việc thể hiện tõm trạng của HMTử?
GV: Tõm hồn nhà thơ cảm thấy cụ đơn, lạc lừng trước
cuộc đời thực nờn ụng tỡm về với cừi mộng, tỡm đến
vầng trăng – là người bạn tri kỉ của ụng trong những
ngày bệnh tật, là nơi trỳ ngụ cuối cựng của linh hồn
ụng để ụng trốn trỏnh sự truy đuổi của đau thương và
cỏi chết
Cõu hỏi trong khổ thơ giỳp em cú suy nghĩ như thế
nào?Taùi ssao laùi chụỷ traờng veà kũp toỏi nay?
[ hỡnh aỷnh quen thuoọc Tửứ “ kũp ”: lo aõu ,tuyeọt voùng,
ủau thửụng maởc caỷm hieọn taùi ngaộn nguỷi chaùy
ủua vụựi thụứi gian ủeồ soỏng mong moỷi ủeỏn ủau
thửụng
So sỏnh với hai khổ thơ đầu, ở khổ thơ cuối em cú
nhận xột gỡ về trạng thỏi tõm hồn của tỏc giả? Thể hiện
ở những hỡnh ảnh nào?
Soỏng trong beọnh taọt ngoựng ra ngoaứi kia XH
ủaày xuaõn saộc, thi nhaõn thaỏy gỡ?
Nhỡn khoõng ra… coự phaỷi laứ khoõng thaỏy?
[ do cửùc kỡ traộng – kỡ laù ]
ễÛ ủaõy laứ ụỷ ủaõu?
chính là thế giới của nhà thơ đang tồn tại, đang từng
giây phút vật vã với cái chết - đó là thế giới lạnh lẽo u
ám mà nhà thơ luôn ngóng vọng ra ngoài
“ S ử ơng khói”: không gian, thời gian; sửơng khói của 1
mối tình mong manh chửa moọt lời ửớc hẹn, sửơng khói
của 1 trái tim biết mình sắp từ giã cõi đời
Em hieồu caõu thụ cuoỏi ntn?
= HMT yeõu ủụứi ủeỏn tuyeọt voùng; coứn ủụứi daứnh cho
nhử noói coõ ủụn cuỷa nhaứ thụ
-Thuyền ai+ sụng trăng = mơ hồ hư ảo như là
trong mộng
→ Trăng là người bạn thõn thiết của nhà thơ → Tõm hồn day dứt chới với trước cuộc đời
-2 cõu thơ là loạt những caõu hoỷi tu tửứ : Thuyền ai? Cú chở trăng về kịp tối nay? dửụứng nhử aồn
chửựa moọt hi voùng mong manh
⇒ Một thế giới hư hư thực thực, đằng sau cỏi buồn của cảnh vật là khaựt khao veà một tỡnh yeõu eõm ủeàm, haùnh phuực
3- Khoồ 3: Tỡnh caỷm nhaứ thụ ủoỏi vụựi ngửụứi con gaựi Hueỏ.
- ẹieọp ngửừ “khaựch ủửụứng xa”: laởp laùi 2 laàn nhaỏn maùnh taõm sửù noói loứng nhụự ngửụứi xửa
- “Aựo em traộng quaự nhỡn khoõng ra” vửứa
thaõn thieỏt , vửứa xa vụứi vỡ khoaỷng caựch thụứi gian - khoõng gian vaứ moỏi tỡnh voõ voùng
- “Ai bieỏt tỡnh ai coự ủaọm ủaứ?” (duứng ủaùi tửứ
phieỏm chổ”ai”): coự theồ hieồu:
+ Khoõng bieỏt tỡnh ngửụứi xửự Hueỏ coự ủaọm ủaứ hay khoõng
+ Ngửụứi xửự Hueỏ coự bieỏt chaờng tỡnh caỷm cuỷa nhaứ thụ vụựi xửự Hueỏ
Noói coõ ủụn, troỏng vaộng cuỷa moọt taõm hoàn tha thieỏt yeõu thửụng
* Ghi nhụự(SGK - Tr 40)
Trang 5anh bao nhieõu?
[ ụỷ ngoaứi vui, ụỷ ủaõy caựch xa ngaứn theỏ giụựi -quaự mong
manh ]
Khép lại bài thơ vẫn là một câu hỏi da diết về tình đời,
tình ngửời
IV- CUÛNG COÁ:
- Caực em coự aỏn tửụùng saõu saộc nhaỏt vụựi caõu thụ(hoaởc hỡnh aỷnh) naứo trong baứi thụ? Vỡ sao?
V- CHUAÅN Bề BAỉI MễÙI:
- Soaùn baứi “Chieàu toỏi” vaứ “Lai taõn” cuỷa HCM.
+Hoàn cảnh ra đời cuỷa hai baứi “Chieàu toỏi” vaứ “Lai taõn” cuỷa HCM
* Chieàu toỏi:
-Bửực tranh thieõn nhieõn
-Bửực tranh ủụứi soỏng
*Lai taõn: Phõn tớch sắc thỏi chõm biếm, mỉa mai cuỷa taực giaỷ qua baứi thụ?
+Nhận xột nột đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của hai baứi thụ?