dinh dưỡng trẻ sơ sinh ppsx

Dinh dưỡng cho trẻ là một trong những yếu tố được quan tâm hàng đầu.Trong sáu tháng đầu trẻ chỉ hoàn toàn bú sữa mẹ, sáu tháng tiếp theo do sữa mẹ không còn đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng

NHÓM 7: DINH DƯỠNG CHO TRẺ SƠ SINH

Nhận xét: các thành viên trong nhóm 7 đều làm 1 khối công việc ngang nhau, mỗi coong

việc là riêng cho mỗi thành viên

Trong những năm đầu đời trẻ cần dược quan tâm chăm sóc và phát triển toàn diện Dinh dưỡng cho trẻ là một trong những yếu tố được quan tâm hàng đầu.Trong sáu tháng đầu trẻ chỉ hoàn toàn bú sữa mẹ, sáu tháng tiếp theo do sữa mẹ không còn đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của trẻ vì vậy cần cung cấp thêm nguồn dinh dưỡng bên ngoài thông qua nguồn thúc ăn.Vậy cho trẻ bú sữa và ăn dặm trong 12 tháng đầu đời như thế nào là hợp lý? Làm thế nào để trẻ phát triển toàn diện về cả trí tuệ và thể chất? Đề tài của chúng em giúp

ta hiểu rõ hơn về vấn đề này

A GIỚI THIỆU CHUNG

Dinh dưỡng là: bộ môn khoa học nghiên cứu mối quan hệ giữa thức ăn với cơ thể, đó

là quá trình cơ thể sử dụng thức ăn để duy trì sự sống, sinh trưởng và phát triển bình thường của các mô và cơ quan, và để sinh năng lượng, cũng như các phản ứng của cơ thể đối với ăn uống, sự thay đổi của khẩu phần và các yếu tố khác có ý nghĩa bệnh lý

- Thực phẩm được cấu tạo chủ yếu từ sáu loại chất dinh dưỡng chủ yếu là đường (cacbonhydrat), protein (tinh bột), lipid (chất béo), chất khoáng, vitamin và nước Các chất dinh dưỡng này sau một tiến trình biến đổi trong cơ thể sẽ được hữu dụng hóa trong việc xây dựng tế bào hoặc bồi bổ các mô hoặc đóng vai trò điều tiết các hoạt động của cơ thể

-Do đó nhu cầu dinh dưỡng cho một cơ thể là rất quan trọng Để đảm bảo sự sinh trưởng và phát triển của trẻ sơ sinh một cách tốt nhất thì cần phải cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng Chính vì vậy nhu cầu dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh là rất quan trọng và cần quan tâm

2 Tình hình dinh dưỡng của trẻ sơ sinh hiện nay?

Về mặt dinh dưỡng, trên thế giới chia làm 2 thái cực:

+ Thừa ăn+ Thiếu ăn

192 triệu trẻ em suy dinh dưỡng protein năng lượng

40 triệu trẻ em bị thiếu VTM A

2 tỉ người bị thiếu sắt gây thiếu máu

1 tỉ người bị thiếu iod

Trẻ sơ sinh bị thiếu cân: trong đó 6% ở các nước phát triển và ở các nước đang phát triển là 19%

Tỉ lệ tử vong ở trẻ em liên quan đến suy dinh dưỡng là:

+ 2% ở các nước phát triển+ 20% ở các nước kém phát triển+ 12% ở các nước đang phát triển50% trẻ em dưới 5 tuổi chết do thiếu ăn

Ở Việt Nam:

+ Năm 2005: 25% trẻ em suy dinh dưỡng+ Hiện nay: 15% suy dinh dưỡng, chủ yếu tập trung ở nông thôn

+ Hiện nay: 15% suy dinh dưỡng, chủ yếu tập trung ở nông thôn

Tình hình nuôi con bằng sữa mẹ ở nước ta hiện nay:

Hiện nay nhờ sự phát triển của các kênh truyền thông mà các bà mẹ đã tiếp cận nhiều hơn với những thông tin bổ ích về chăm sóc sức khỏe trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ,trong đó

có thông tin về lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ.Tuy nhiên,theo số liệu cuộc điều tra dinh dưỡng Quốc gia năm 2009,trong số 43% phụ nữ Việt Nam hiểu rõ sữa mẹ là nguồn thức ăn chính cho trẻ dưới 6 tháng tuổi thì chỉ có 10% trẻ sơ sinh được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu Tỷ lệ này khá thấp so với các nước trong khu vực châu Á

NDĐT- Nghiên cứu về nuôi dưỡng trẻ nhỏ mới nhất cho thấy, chỉ 55% trẻ sơ sinh sau khi chào đời được bú sữa mẹ trong vòng một tiếng đầu sau sinh Tỷ lệ này ở miền núi cao hơn nhiều (70%) so với các đô thị (30 %)

Thông tin trên được bác sĩ Nguyễn Xuân Vinh, Vụ Bảo vệ sức khoẻ bà mẹ trẻ em (Bộ Y tế) công bố trong buổi họp báo về Tuần lễ nuôi con bằng sữa mẹ diễn ra vào tuần đầu tiên của tháng 8 hằng năm, từ ngày 1 đến 7-8-2010, do Bộ Y tế, cơ quan Liên hợp quốc tại Việt Nam và tổ chức Alive & Thrive thực hiện

Nguyên nhân chính dẫn tới việc trì hoãn cho trẻ bú sớm là do quan niệm sai lầm sữa

mẹ chưa về, do mổ đẻ, mẹ không được nằm cùng con sau khi sinh, dựa vào sữa bột công thức và tác động quảng cáo quá mức của các công ty sữa tại thị trường trong nước Ngoài

ra, các bà mẹ tại khu vực thành thị còn có quan niệm như ít cho bú để giữ dáng vóc sau sinh, tập cho trẻ bú bình để có thể đi làm sau bốn tháng nghỉ thai sản

Thành phần hóa học của sữa

2 Vai trò của sữa mẹ:

“Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ” Sữa non 3 ngày đầu có thể xổ hết phân thai (cứt xu) Vì thế sữa non có tác dung dẫn chất thải, chất thải ở đây là: chất nước ối mà thai nhi nuốt vào tích trong đường ruột, chất này chứa bilirubin do hồng cầu phân giải, nếu không thải hết chất này ra thì tràng đạo sẽ hấp thụ nhập về máu làm tăng nồng độ bilirubin trong máu Nồng độ bilirubin nếu lên đến 2mg sẽ mất chứng hoàng đản, nồng độ cao nhất có thể tới 1,2mg Trẻ đẻ non có thể lên tới 1,5mg Nếu tiếp tục hấp thụ chất này vào tế bào não, tổ chức não bị tổn thương nhất là hạch thần kinh, phần cuống đại não bị tổn thương gọi là hoàng đản hạch Ngoài ra sẽ tránh cho trẻ có đủ lực bú sữa, không gây nên chớ sữa, buồn ngủ, chân tay co giật

Người ta nhận thấy rằng sữa mẹ thường xuyên được giữ ở nhiệt độ khoảng 370C, rất phù hợp với thân nhiệt của trẻ đồng thời lại rất vệ sinh so với bất kỳ nguồn sữa nào

Sữa non chứa nhiều bạch cầu: 50% bạch cầu nhiều nhân và 30-50 % thực khuẩn, có tác dụng miễn dịch phòng ngừa cảm nhiễm Mặt khác, kháng thể còn có Ig: IgG và IgA là quan trọng nhất Kháng thể có vai trò rất lớn trong hệ miễn dịch của cơ thể chống lại các tác nhân gây nhiễm trùng, hoạt hóa bổ thể Nó có thể bảo vệ sự hoàn chỉnh cho tế bào thượng

bì, đường hô hấp đường tiêu hóa cho trẻ sơ sinh Trong sữa mẹ còn chứa các globulin miễn dịch, chủ yếu là IgA (có nhiều nhất trong sữa non) IgA không hấp thu mà ở lại trong lòng ruột, nên tác dụng đối kháng với một số vi khuẩn như: E.coli và virut trong ruột Chính vì vậy những bé được bú mẹ ít bị tiêu chảy và các viêm nhiễm đường ruột Trong sữa mẹ có lactoferin – một protein gắn với chất sắt, sự gắn kết này làm cho một số vi khuẩn có hại không phát triển được Chất lysozym (một loại men trong sữa mẹ cao hơn sữa bò hàng ngàn lần) chất này có tác dụng tiêu diệt một số vi khuẩn có hại và nhiều loại virut khác Trong hai tuần lễ đầu sau sinh, sữa mẹ chứa 4.000 bạch cầu trong 1ml sữa mẹ, những bạch cầu này tiết ra IgA, lactoferin, lysozym và interferon – những chất này ức chế hoạt động của một số virut

Do đó trong thời gian bú mẹ, trẻ ít bị tiêu chảy cũng như các bệnh khác Sữa mẹ còn

có yếu tố bifidus – một chất carbohydrat có chứa nitơ là yếu tố cần thiết cho sự tăng trưởng của vi khuẩn lactobacillus bifidus – có vai trò biến một vài loại lactoza trong sữa thành acid lactic nên ngăn được sự tăng trưởng của vi khuẩn và ký sinh trùng có hại làm cho phân của trẻ có mùi chua khác với phân của trẻ ăn sữa bò

Sữa mẹ còn có ít nhất 60 loại enzyme bên cạnh thành phần hoàn hảo những chất dinh dưỡng đa lượng và vi lượng mà không một loại sữa bột nào trên thị trường có được Bao gồm: Các bạch cầu, kháng thể, tiểu thể, DHA, Vitamin A, E, chất béo, chất bột đường, protein, nucleotic, globulin miễn dịch, thực bào, tế bào lympho T, các men lysozyme, nội tiết tố…

+ Trong sữa mẹ có globulin miễn dịch này sẽ theo máu đi đến bầu vú và có trong sữa, nó sẽ bảo vệ bé giống như bảo vệ người mẹ khi bé bú sữa mẹ Điều này thật sự quan trọng vì hệ miễn dịch của bế sơ sinh còn rất yếu và những globulin miễn dịch trong sữa mẹ

+ Sữa từ một bà mẹ có đầy đủ các chất dinh dưỡng sẽ cung cấp hầu hết các vitamin

và khoáng cho bé như: vitamin D, Fe

+ Trong sữa có tổng toàn bộ nucleotic (TDAN) là dưỡng chất hiện diện tự nhiên với hàm lượng thay đổi từ 69 – 72 mg/l hỗ trợ sự phát triển hệ thống miễn dịch của trẻ, tăng lượng kháng thể và giảm tần suất tiêu chảy, đáp ứng miễn dịch đối với vaccine chủng ngừa viêm màng não và vaccine bạch hầu

+ Chất đường trong sữa mẹ chứa nhiều lactose cần triển thiết cho sự phát triển thần kinh và giúp vi khuẩn có ích trong đường ruột phát triển

+ Chất bột đường là nguồn cung cấp năng lương tạo vị ngọt cho sữa

+ Chất béo chuyên chở những vitamin tan trong chất béo (A, D, E, K)

+ Acid béo linolenic đóng vai trò sống còn cho sự phát triển của hệ thần kinh và chức năng mô Nó giúp cải thiện sự hấp thu chất béo tại ruột

+ Cơ thể bé cần 20 loại acid amin trong đó có 8 loại acid amine cơ thể trẻ không tự sản sinh ra được mà nó được cung cấp từ sữa mẹ

Sữa non còn chứa kẽm, số kẽm trong sữa 5 ngày đầu có thể cung cấp cho trẻ dùng 1 năm Kẽm là chất hoạt kích thích của men và là thành phần chính của nhiều loại men có kim loại Kẽm liên quan đến sự tổng hợp protein, thúc đẩy các quá trình phát triển,làm cho khướu giác vị giác nhạy cảm hơn, thúc đẩy tế bào miễn dịch

Sữa mẹ có chứa chất albumin, chất này vào dạ dày kết thành các hạt nhỏ, diện tích

bề mặt lớn, dễ tiếp xúc với pepsase và erepsin dễ tiêu hóa hấp thụ

Sữa mẹ chứa acid linolic, có thể tổng hợp myelin để phát triển não, acid béo không no giúp trẻ chống lại các bệnh về ghẻ lở

Sữa mẹ tuy có hàm lượng Fe thấp nhưng hệ số hấp thụ tới 50%

Sữa mẹ thúc đẩy trí lực của bé phát triển Sữa mẹ có taurye thúc đẩy phân liệt tế bào não trưởng thành tăng số lượng tế bào não Taurye là chất chứa mấu liên kết dây thần kinh làm tăng số lượng điểm két nối thần kinh

Giảm thiểu mất máu tràng đạo ngăn ngừa các bệnh như ỉa chảy và thiếu máu

Sữa mẹ có hàm lượng nước cao, trừ được khát nước, ăn nhiều không gây ghánh nặng cho thận

Ngoài ra, cho con bú còn là sợi dây tình cảm giữa mẹ và con, tạo cơ sở cho trẻ phát triển nhân cách và phát triển tình cảm

3 Phân loại sữa mẹ

Theo thời gian, sữa mẹ được chia thành 3 loại chính sau:

Sữa non: Là dòng sữa đầu tiên được bầu vú mẹ tiết ra rất giàu năng lượng, chứa đủ các vi chất dinh dưỡng cần thiết, các vitamin và chất khoáng, các yếu tố miễn dịch cần cho cơ thể

non nớt của trẻ sơ sinh, giúp trẻ chống lại bệnh đường ruột và các bệnh nhiễm khuẩn khác, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh vàng da Vì vậy ngay giờ đầu sau sinh, cần cho trẻ được bú

mẹ Nếu vì một lý do nào đó trẻ không được gần mẹ ngay thì cần vắt sữa non ra cho trẻ uống

Sữa chuyển tiếp (sữa trung gian): Có từ ngày thứ 5 đến ngày thứ 14 sau khi sinh Người mẹ tiết ra một loại sữa loãng, trong, nhạt như nước lã loại sữa này giàu protein và chất mỡ Với trẻ sơ sinh, loại sữa này rất có lợi vì tràn đạo còn chứa nhiều phân thai cần phải làm sạch Men tràng đạo còn ở trạng thái chờ đợi nên thiếu khả năng tiêu hóa vì vậy tràng đạo chỉ còn cách hút loại sữa trong nhạt có đường lactose

Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng quý giá cho trẻ mới sinh

Sữa vĩnh viễn: Từ ngày 10-14 sau khi sinh Từ thời điểm này, sữa mẹ tăng nhiều về số lượng và hoàn thiện dần về chất lượng với các thành phần dinh dưỡng ổn định dần Trong suốt thời gian cho con bú, chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt, nghỉ ngơi, lao động của người

mẹ có ảnh hưởng lớn đến chất lượng cũng như lượng sữa tiết ra

Thành phần hóa học của sữa mẹ- 1 lít sữa gồm có:

1 lít sữa người cho: 70calo

4 Giới thiệu một số thực đơn cho mẹ.

Để tăng sữa, các bà mẹ có thể sử dụng một số món ăn bài thuốc sau:

- Quả đu đủ xanh chứa nhiều vitamin A, B, C, D, E Đu đủ xanh tươi nấu với chân móng lợn (phần từ khuỷu xuống đến móng) cho sản phụ ăn có tác dụng thông sữa Món ăn này rất tốt cho những sản phụ ít sữa hoặc sữa loãng

- Đương quy 100 g, thịt dê 200 g (rửa sạch, thái miếng), gừng tươi 5 lát, hành hoa 3 nhánh Tất cả cho vào nồi hầm nhỏ lửa, tới khi thịt dê chín nhừ, thêm gia vị vừa đủ Ăn thịt, uống nước hầm (chia nhiều bữa) Món này thích hợp với người sau đẻ mất máu nhiều, gầy còm, kém ăn, người lạnh, ít sữa Người táo bón không nên dùng

- Vừng đen 30 g (giã nhỏ), gạo tẻ 50 g, nấu cháo Món này vừa lợi sữa vừa nhuận tràng, thích hợp với những sản phụ sau đẻ huyết hư, táo bón, ít sữa

- Lạc nhân 50 g, gạo tẻ 100 g, đường phèn lượng vừa đủ Lạc nhân rửa sạch, giã nhỏ, nấu cháo cùng gạo tẻ; khi cháo chín cho thêm đường phèn vừa ăn Có thể hầm lạc nhân cùng móng giũ lợn Khi nhu cầu của bé ngày một lớn, dòng sữa mẹ như cạn dần, không đủ đáp ứng

Hãy làm những món dưới đây để thay đổi thực đơn, giúp mẹ ngon miệng, bé đủ sữa bú

- Quả đu đủ ương nấu với cá chép hoặc cá quả đến khi nhừ, cho sản phụ ăn cũng sẽ giúp tăng lượng sữa

- Chọn lá khoai lang tươi non, rửa sạch, thái chỉ, xào với thịt lợn nạc ăn Hoặc có thể luộc rau lang chấm mắm ăn hàng ngày

Lưu ý: nếu muốn uống nước rau lang thì trần qua, bỏ nước đầu, uống nước thứ hai sẽ không

bị chát

Những món ăn bài thuốc nêu trên sẽ giúp người mẹ tạo sữa tốt hơn Tuy nhiên, người mẹ không nên trông chờ hoàn toàn vào chế độ ăn uống để tạo sữa, mà còn cần phải đảm bảo giấc ngủ tốt và nhất là cho con bú đúng cách Có như thế thì mới kích thích cơ thể người mẹ sản sinh ra nhiều sữa, giúp cho trẻ phát triển khoẻ mạnh

Dinh Dưỡng Cho Bà Mẹ Nuôi Con Bú

Lượng calo bắt buộc đưa vào cơ thể đối với bà mẹ cho con bú hàng ngày là 330 calo, nhiều hơn lượng thức ăn trước khi mang thai.

Sau đây là những cách giúp bạn hấp thụ đầy đủ chất dinh dưỡng một cách linh hoạt

Đồ ăn nhanh đơn giản

Hãy để những đồ ăn nhanh trong phòng chăm sóc con để bạn luôn được nạp đủ năng lượng trong ngày Một số đồ ăn dễ dàng mà chỉ cần 1 tay bạn cũng có thể nhón được là: nho, bơ lạc, sandwich thạch…

Uống nhiều nước

Bà mẹ cho con bú cần ăn đủ chất dinh dưỡng

Uống đủ nước là điều quan trọng với bà mẹ đang cho con bú, vì thế bạn nên mang theo một chai nước bên mình Nên hạn chế uống nước đóng chai vì hàm lượng đường thường rất cao

Mẹ đang cho con bú có thể uống một chút caffeine nhưng không nên quá 150g/ngày để con không bị kích thích hay khó chịu

Bữa sáng

Theo thói quen thông thường, bạn không có thời gian dành cho bữa sáng nhưng có một vài lựa chọn nhanh chóng và đủ chất: Thêm dâu vào món ngũ cốc hay bột yến mạch, rắc thêm mứt trái cây vào sữa chua không béo…

Bà mẹ đang cho con bú thực hiện chế độ ăn kiêng sẽ rất an toàn khi ăn những thức ăn

không có thịt Ăn những thức ăn có nguồn gốc động vật như các sản phẩm sữa cung cấp rất nhiều canxi và protein Những người không ăn các sản phẩm từ sữa thì nên bổ sung thêm vitamin B12

Thức ăn cay

Nếu bạn thích đồ ăn cay thì bạn vẫn có thể tiếp tục sở thích của mình khi cho con bú

Nhưng hãy để ý đến khả năng bị dị ứng chỉ trong vài giờ cho con bú

Thưởng thức thức ăn

Bạn ăn bất kì thức ăn nào thì con cũng cảm nhận được hương vị qua sữa mẹ Nên ăn uống lành mạnh và hạn chế việc dị ứng ở trẻ đối với loại thức ăn nào đó

5 Cho trẻ bú như thế nào là đúng cách?

Mới sinh, người mẹ chưa có sữa ngay, chỉ có một thứ sữa non nhiều chất đạm, sinh

tố A, và những kháng thể Sữa non bú rất tốt sữa thực sự sẽ lên 3-4 ngày sau, nhiêu khi phải kiên nhẫn cho bú vài tuần sữa mới lên nhiều, lên đủ Bé sinh ra tự nhiên đã biết bú rồi không cần ai dạy cả không có một giờ giấc nhất định, một cân lượng nhất định nào cho việc bú sữa mẹ Bé muốn bú bao nhiêu thì bú, bé muốn bú lúc nào cũng được Sữa mẹ dễ tiêu nên chừng 2 giờ đến 2,5 giờ đồng hồ là bé đã đói Mỗi ngày bé có thể bú từ 8-12 lần

Mỗi lần bú không nên kéo giài quá 20 phút Khi quen rồi thì cứ tới giờ bé đòi bú và cứ bú

no là ngủ

Cơ thể người mẹ tạo ra sữa, bé bú sữa để phát triển mỗi ngày – 2 yếu tố này cùng phối hợp nhịp nhàng với nhau Tuy nhiên,không phải ai cũng gặp thuận lợi trong sự kết hợp này Trong lúc cho bú người mẹ nên tìm 1 thế ngồi thoải mái để đỡ mệt mỏi, tránh cho bé bị trớ sữa

Sau đây là 1trong những phương pháp cho bé bú đúng cách:

+ Chọn một thế ngồi thoải mái, 2 vai thư giản Nên mặc quần áo thoáng mát, không cản trở việc cho bú

+ Bế bé nằm ngang trong lòng mẹ, ngực bé áp sát vào ngực mẹ khi đang tập cho bé

bú có thể kê thêm 1 cái gối vào lòng

+ Không bắt bé phải quay hoặc nhất đầu lên để bú

+ Khi miệng bé ngậm lại thì mũi bé nên ở ngang mức với núm vú của mẹ

+ Khi miệng bé hé mở phải cho bé bú bừng cách hướng núm vú đến phần trên của miệng bé

+ Việc cho bé bú đúng cách đem lại lợi ích cho cả mẹ và bé

+ Lúc bé bú cần để ý giữ đừng để “cả vú lấp miệng bé”, bé sẽ ngạt thở

+ Khi bé bú xong, nên nâng bé dậy vuốt hay vỗ lưng dúp bé ợ hơi dễ dàng

6 So sánh sữa mẹ với sữa ngoài

Ngoài sữa mẹ là thứ sữa thiên nhiên, các thứ sữa dùng thay thế sữa mẹ để nuôi trẻ gọi chung là sữa nhân tạo: sữa bò, sữa lừa, sữa dê, các loại sữa bột… Chọn chế phẩm sữa tùy theo tình hình kinh tế gia đình mà quyết định Sữa bột có nhiều loại, nên xem kỹ phần hàm lượng pha chế mà chọn cho phù hợp Nhưng sữa bò là thứ sữa thông dụng nhất để thế sữa mẹ Trong những trường hợp người mẹ bị bệnh sữa bò là cứu tinh của bé

BẢNG SO SÁNH SỮA MẸ VÀ SỮA BÒ(Nếu phân chất 1 lít sữa bò và 1 sữa mẹ ta có kết quả như sau)

Như vậy các thành phần căn bản của sữa bò gần giống như sữa mẹ Sữa bò tuy có hàm lượng Ca cao hơn sữa mẹ nhưng hàm lượng P quá cao lại giảm thấp lượng hấp thụ Ca Cần phải bổ sung 100-200mg Ca mỗi ngày mới cân bằng tỷ lệ Ca có lợi cho hấp thụ Ngoài

ra còn có các loại sữa thường dùng: sữa tươi, sữa đặc có đường, sữa bột Nên chọn các loại

sữa bộ có chứa sắt Sữa tươi ở nước ta ít được dùng cho trẻ em Sữa đặc có đường và sữa bột đều đã được khử trùng kỹ lưỡng nên chuyên dùng hơn

Hàm lượng đường lactose trong sữa mẹ là 6-7g/ml, chiếm tới 90% trong khi sữa bò chỉ có 4%, do đó nếu nuôi trẻ bằng sữa bò thường phải cho thêm 5% đường saccharose Đường lactose là loại đường kép có độ ngọt thấp nhất, đường mía (saccharose) ngọt nhất cho đườnnày vào sữa bò trẻ thích ăn hơn nhưng đường này dễ gây sún răng

Mỡ có trong sữa mẹ dễ hấp thụ hơn sữa bò Trẻ nuôi hoàn toàn bằng sữa bò thì có 15% trở lên tổng nhiệt lượng về lượng mỡ không thu nhận được rồi thải ra ngoài theo phân Trong sữa mẹ có hai loại men kích thích là gall và serogan Chúng vừa kích thích tiết mật lại vừa hòa tan được mỡ có lợi cho việc hấp thụ

Trong sữa mẹ có các loại acid béo cần thiết như acid linoleic, acid arachidonic, chiếm 1% trở lên trong tổng nhiệt lượng, acid linoleic trong sữa bò chỉ có 0,4%

Tỷ lệ Na:K trong sữa mẹ là 0,6:1 Để phát triển cơ thể trẻ cần nhiều K hơn Na trong sữa

bò, hàm lượng Na, K, Cl cao gấp 4 lần sữa mẹ sẽ gây gánh nặng cho thận Hàm lượng Ca trong sữa bò cao hơn trong sữa mẹ Trẻ nuôi bằng sữa bò thường có hiện tượng Ca trong máu thấp bởi hấp thụ quá nhiều P còn VTM D lại nhận không đủ Dùng sữa bột thì Ca nhận được nhiều hơn Ca trong sữa mẹ nhưng nhận được rất ít K vì không hấp thụ mỡ được dẫn đến mất VTM D

Trong sữa mẹ hàm lượng sắt chỉ có 1mg

Kẽm (Zn) là thành phần men phụ rất quan trọng trong quá trình trao đổi acid nuleic và tổng hợp protein Sữa non những ngày đầu chứa 1,6-20mg/l Zn Hàm lượng K trong sữa bò gần giống sữa mẹ nhưng về hiệu quả sinh học thì thấp hơn sữa mẹ

Sữa mẹ có các loại men miễn dịch globulin IgA bảo vệ niêm mạc đường hô hấp và tràng đạo Men khuẩn tan có tác dụng diệt khuẩn, tăng theo thời gian bú, tăng tác dụng kháng thể Trong sữa bò có một loại protein, nếu cho trẻ ăn trực tiếp, nó sẽ ẩn trong tràng đạogây xuất huyết dẫn tới thiếu máu dang thiếu sắt, điều này liên quan đến lượng dùng sữa

Sữa đặc có đường chứa 10% chất đạm, 10% chất béo nhưng đến 53% chất đường

Cách pha chế ta làm như sau: nếu trên bình tương ứng với tuổi bé có khắc 2 vạch ta đổ nước sôi đến vạch dưới, múc sữa đổ thêm cho đến vạch trên, lắc đều để nguội (35-370C) là cho bé bú Nếu là 1 bình bú không có chia độ sẵn thì trung bình mỗi muỗng café sữa vụn pha thành 40ml sữa cho bé

Sữa bột là loại sữa phỏng theo sữa mẹ của các nhà dinh dưỡng học, rất phù hợp với

nhu cầu của trẻ sơ sinh Trẻ ở độ tuổi này thường dùng sữa nguyên vẹn, còn có loại sữa bột chua được cho thêm 1 chất chua để giúp sự tiêu hóa mau chóng bú loại sũa này bé không bị bón và phân có màu hơi trắng Ngoài các thứ sữa thông dụng kể trên, còn có những thứ sữa đặc biệt dành cho những trường hợp đặc biệt có sự chỉ dẫn của bác sĩ: sữa có nhiều đạm, sữa không có mỡ, sữa không có đường disaccharide… Các loại sữa này dùng để chữa các bệnh rối loạn dinh dưỡng ở trẻ, do bác sĩ chỉ định tùy trường hợp, không thể tự ý mua dùng được Bảng chỉ dẫn sau giúp các bà mẹ tham khảo về khẩu phần ăn của bé mỗi ngày:

Tuổi Số bình bú Lượng sữa

180-Dạ dày của trẻ thời kỳ này có thể tích nhỏ, nằm ngang, thiếu hụt các men tiêu hóa nên hấp thu không hết thức ăn, cho dù chỉ là sữa mẹ, do đó dễ bị đầy bụng, ói Với đặc điểm như vậy, nên cho bé bú từ 40 - 60ml sữa trong khoảng thời gian từ 2 đến 4 giờ, tùy vào sức bú của bé, có thể tăng dần lượng sữa Bé bú sữa mẹ thường bú lâu hơn và mau đói hơn bú bình

Khi sinh ra lớp vỏ thận tiếp tục phát triển, dần dần thêm lưu lượng huyết quản làm cho hệ số lọc ở cầu thận tăng lên Vài tháng sau sinh, ống thận dài dần mới có đủ khả năng hấp thụ trao đổi Khi đầy tháng, diện tích bề mặt của mỗi quả thận tiểu cầu lọc qua

30ml/phút Tới 3 tháng tuổi là 30ml/phút, 1 tuổi là 100ml/phút

Từ tháng thứ 2-3 sau khi sinh, gan bắt đầu tiết dịch mật, kích hoạt men steapsin nhũ hóa mỡ và hòa tan acid alipatic

2 Dinh dưỡng:

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo rằng trẻ sơ sinh nên được bú sữa mẹ hoàn toàn sau khi sinh được 1 giờ đến hết 6 tháng đầu đời Với khởi đầu đầy đủ kịp thời, an toàn và đúng cách cho ăn thức ăn bổ sung trong khi tiếp tục bú mẹ cho tới hai tuổi hoặc hơn thế nữa

Trong năm đầu tiên trẻ phát triển nhanh, sau sinh 6 tháng trung bình cân nặng tăng lên gấp đôi Để đáp ứng tốc độ phát triển trong 6 tháng đầu, nhu cầu các chất dinh dưỡng cũng như năng lượng đều cao

a) Nhu cầu năng lượng:

- Năng lượng trung bình theo cân nặng của trẻ ở lứa tuổi này trung bình là

103kcal/ngày Hiện nay theo bảng nhu cầu khuyến nghị của Việt Nam trẻ từ 3-6 tháng nhu cầu năng lượng là 620 kcal Năng lượng cung cấp cho trẻ phân bố như sau 50% đáp ứng nhu cầu chuyển hóa cơ bản và 25% cho hoạt động và 25% cho phát triển( tăng cân trung bình 15-35 g/ngày) Trẻ dưới 1 tuổi có chỉ số giữa bề mặt da và cân nặng lớn hơn người trưởng thành nên năng lượng tiêu thụ để giữ cho cơ thể ấm cao hơn Sữa mẹ đáp ứng được nhu cầu cho trẻ trong 6 tháng đầu nhưng thực tế nhiều lý do mà có tỷ lệ lớn trẻ ăn bổ sung sớm trước 4 tháng

b) Nhu cầu protein:

- Nhu cầu protein của trẻ dưới 1 tuổi cao do tốc độ phát triển của xương, cơ và mô Nhu cầu protein hằng ngày là 2,2g/kg cân nặng của trẻ, đến tháng thứ 4 của trẻ trở đi nhu cầu protein của trẻ là 1,4g/kg/ngày Đối với trẻ em nên sử dụng protein có giá trị sinh học cao từ 70-85% như thịt, sữa, trứng Nhu cầu protein của trẻ Việt Nam hiện nay khuyến nghị

là 21g cho trẻ từ 4-6 tháng

c) Nhu cầu lipid:

- Nhu cầu lipid của trẻ ở trẻ đảm bảo trước hết cho nhu cầu năng lượng năng lượng

và các acid béo cần thiết và hỗ trợ cho việc hấp thu các vitamin tan trong dầu( A, D, E, K) Nhu cầu lipid cho trẻ được xác định dựa vào lượng chất béo trung bình có trong sữa mẹ và lượng sữa trung bình mà trẻ được bú

* Lượng lipid trung bình trẻ được cung cấp từ sữa mẹ:

Tháng tuổi Lượng sữa Cân nặng Lượng lipid

Trai

<11-22-33-4Gái

<11-22-33-4

719795848822

661731780756

3,84,755,66,35

3,64,355,055,7

30333635

28303232

8765

8766

d) Nhu cầu glucid:

- Người ta thấy 8% trong sữa mẹ là lactose xấp xỉ 7g trong 100ml sữa mẹ,trong chế

độ ăn uống 37% năng lượng của trẻ do glucose,theo tháng tuổi số lượng glucid trong bữa ăn của trẻ thay đổi bởi các thức ăn bổ sung và khi nhu cầu năng của trẻ thay đổi

e) Vitamin

- Vitamin trong sữa mẹ đủ để cung cấp cho trẻ trong 4-6 tháng đầu khi bà mẹ được

ăn uống đầy đủ

* Vitamin tan trong nước:

Đối với vitamin tan trong nước sữa mẹ cung cấp đầy đủ nhu cầu cho trẻ khi người

mẹ được ăn uống đầy đủ Nhu cầu đề nghị vitamin tan trong nước chủ yếu dựa vào hàm lượng các vitamin nhóm này và thêm giới hạn an toàn cho trẻ

Bảng 1: Nhu cầu vitamin hiện nay đề nghị như sau:

* Vitamin tan trong dầu:

Vitamim (mg)Vitamin (mg)