Vật chất dẫn điện và vật chất cách điện: - Vật dẫn điện là những vật có các điện tích tự do có thể di chuyển được bên trong vật.. - Vật cách điện là những vật có rất ít các điện tích tự
Trang 1Ngày soạn : Trường THPT :
Lớp dạy:
Bài dạy:
TIÊT 2: THUYẾT ELECTRON - ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH.
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Trình bày được nội dung chính của thuyết electron
- Trình bày được khái niệm hạt mang điện và vật nhiễm điện
- Phát biểu được nội dung của định luật bảo toàn điện tích
2 Kỹ năng:
- Vận dụng được thuyết electron để giải thích được các hiện tượng nhiễm điện
- Giải thích được tính dẫn điện, tính cách điện của một chất
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm về nhiễm điện do cọ xát
- Nội dung ghi bảng:
2 Học sinh:
Ôn lại hiện tượng nhiễm điện do cọ xát, chất dẫn điện, chất cách điện (đã học ở THCS)
III.Tiến trình dạy học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ.
Trả lời câu hỏi của Gv:
-Phát biểu nội dung và viết biểu thức định luật
Cu-lông
-Biểu diễn lực tương tác giữa hai điện tích cùng
dấu
Gv đặt câu hỏi kiểm tra
Nhận xét câu trả lời của Hs
Hoạt động 2: Tìm hiểu nội dung thuyết electron Vật dẫn điện và vật cách điện.
THUYẾT ELECTRON - ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH.
1 Thuyết electron:
- Bình thường nguyên tử trung hoà về điện
- Nguyên tử bị mất electron trở thành ion dương, nguyên tử nhận thêm electron trở thành ion âm
- Electron có thể di chuyển trong một vật hay từ vật này sang vật khác vì độ linh động lớn
2 Vật (chất) dẫn điện và vật (chất) cách điện:
- Vật dẫn điện là những vật có các điện tích tự do có thể di chuyển được bên trong vật
- Vật cách điện là những vật có rất ít các điện tích tự do có thể di chuyển bên trong vật
3 Giải thích ba hiện tượng nhiễm điện:
a Nhiễm điện do cọ xát:
Khi thanh thuỷ tinh cọ xát với lụa thì có một số electron di chuyển từ thuỷ tinh sang lụa nên thanh thuỷ tinh nhiễm điện dương, mảnh lụa nhiễm điện âm
b Nhiễm điện do tiếp xúc:
Khi thanh kim loại trung hoà điện tiếp xúc với quả cầu nhiễm điện thì có sự di chuyển điện tích
từ quả cầu sang thanh kim loại nên thanh kim loại nhiễm điện cùng dấu với quả cầu
c Nhiễm điện do hưởng ứng:
Thanh kim loại trung hoà điện đặt gần quả cầu nhiễm điện thì các electron tự do trong thanh kim loại dịch chuyển Đầu thanh kim loại xa quả cầu nhiễm điện cùng dấu với quả cầu, đầu thanh kim loại gần quả cầu nhiễm điện trái dấu với quả cầu
4 Định luật bảo toàn điện tích
Ở một hệ vật cô lập về điện, nghĩa là hệ không trao đổi điện tích với các hệ khác, thì tổng đại số các điện tích trong hệ là một hằng số
Trang 2Hoạt động của HS Hoạt động của GV
Hs nhớ lại cấu tạo của nguyờn tử
- Nguyờn tử gồm:
+ Hạt nhõn: proton: mang điện dương
nơtron: khụng mang điện
+ Electron: mang điện õm
- Thuyết electron dựa trờn sự cú mặt và sự di
chuyển của electron
- Hs dựa vào lưu ý của Gv để trả lời cõu C1
- Hs nờu tờn một vài vật dẫn điện và vật cỏch
điện
- Yờu cầu HS nhắc lại kiến thức: cấu tạo của nguyờn tử, điện tớch của cỏc hạt trong nguyờn tử
- Thuyết electron dựa trờn cơ sở nào?
- Gv trỡnh bày nội dung thuyết electron Lưu ý
Hs là khối lượng của electron nhỏ hơn khối lượng của proton rất nhiều nờn electron di chuyển dễ hơn
- Yờu cầu Hs trả lời cõu C1
- Gv nờu cõu hỏi: Theo quan điểm của thuyết electron thỡ thế nào là một vật nhiễm điện?
- Yờu cầu Hs nờu vi dụ về vật dẫn điện và vật cỏch điện Định nghĩa vật dẫn điện và vật cỏch điện
- Gv đưa ra định nghĩa trong SGK Vậy hai cỏch định nghĩa đú cú khỏc nhau khụng?
Hoạt động 3: Tỡm hiểu ba hiện tượng nhiễm điện.
Hs nghiờn cứu SGK, lắng nghe và trả lời cõu hỏi
của Gv
Hs lắng nghe và ghi chộp
Chỳ ý:
- Electron tự do cú vai trũ rất quan trọng
trong quỏ trỡnh nhiễm điờn
- Điện tớch cú tớnh bảo toàn
Gv yờu cầu Hs dựa vào thuyết electron để trả lời cỏc cõu hỏi sau:
- Bỡnh thường thanh thuỷ tinh và mảnh lụa trung hoà về điện Tại sao sau khi cọ xỏt chỳng lại nhiễm điện? điện tớch đú từ đõu đến?
- Thanh kim loại trung hoà điện khi tiếp xỳc với quả cầu nhiễm điện thỡ thanh KL nhiễm điện Dựa vào nội dung nào của thuyết electron
để giải thớch hiện tượng trờn?
- Tương tự yờu cầu Hs giải thớch hiện tượng nhiếm điện do hưởng ứng
- Yờu cầu Hs so sỏnh ba hiện tượng nhiễm điện trờn
Gv nhận xột cõu trả lời của Hs, tổng kết và rỳt ra kết luận
Hoạt động 4: Tỡm hiểu định luật bảo toàn điện tớch.
- Hs lắng nghe và ghi chộp
- Gv đặt cõu hỏi: thế nào là một hệ cụ lập về điện?
- Gv trỡnh bày nội dung định luật bảo toàn điện tớch
IV Củng cố:
- Hs trả lời cỏc cõu hỏi trong SGK /12
- Phiếu học tập
2.1 Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A Hạt êlectron là hạt có mang điện tích âm, có độ lớn 1,6.10 -19 (C).
B Hạt êlectron là hạt có khối lợng m = 9,1.10 -31 (kg).
Trang 3C Nguyên tử có thể mất hoặc nhận thêm êlectron để trở thành ion.
D êlectron không thể chuyển động từ vật này sang vật khác
2.2 Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A Theo thuyết êlectron, một vật nhiễm điện dơng là vật thiếu êlectron.
B Theo thuyết êlectron, một vật nhiễm điện âm là vật thừa êlectron.
C Theo thuyết êlectron, một vật nhiễm điện dơng là vật đã nhận thêm các ion dơng.
D Theo thuyết êlectron, một vật nhiễm điện âm là vật đã nhận thêm êlectron
2.3 Phát biết nào sau đây là không đúng?
A Vật dẫn điện là vật có chứa nhiều điện tích tự do B Vật cách điện là vật có chứa rất ít điện tích tự do.
C Vật dẫn điện là vật có chứa rất ít điện tích tự do D Chất điện môi là chất có chứa rất ít điện tích tự do.
2.4 Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A Trong quá trình nhiễm điện do cọ sát, êlectron đã chuyển từ vật này sang vật kia.
B Trong quá trình nhiễm điện do hởng ứng, vật bị nhiễm điện vẫn trung hoà điện.
C Khi cho một vật nhiễm điện dơng tiếp xúc với một vật cha nhiễm điện, thì êlectron chuyển từ vật cha nhiễm điện sang vật nhiễm điện dơng.
D Khi cho một vật nhiễm điện dơng tiếp xúc với một vật cha nhiễm điện, thì điện tích dơng chuyển từ vật vật nhiễm
điện dơng sang cha nhiễm điện.
2.5 Khi đa một quả cầu kim loại không nhiễm điện lại gần một quả cầu khác nhiễm điện thì
A hai quả cầu đẩy nhau B hai quả cầu hút nhau.
C không hút mà cũng không đẩy nhau D hai quả cầu trao đổi điện tích cho nhau.
2.6 Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A Trong vật dẫn điện có rất nhiều điện tích tự do.
B Trong điện môi có rất ít điện tích tự do.
C Xét về toàn bộ thì một vật nhiễm điện do hởng ứng vẫn là một vật trung hoà điện.
D Xét về toàn bộ thì một vật nhiễm điện do tiếp xúc vẫn là một vật trung hoà điện.
V Dặn dũ:
- Làm bài tập 1,2 /12 sgk
- Chuẩn bị bài “Điện trường”
VI Rỳt kinh nghiệm: