bài giảng chữ người tử tù

Vài nét về tác giả II/ Vài nét về tập vang “ II/ Vài nét về tập vang bóng một thời “ ” - Mỗi truyện đi vào một cái tài, một thú chơi tao nhã, phong lư u của những nhà nho tài hoa lỡ vận

BÀI GiẢNG

NGUYỄN TUÂN

CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả I/ Tác giả: Nguyễn Tuân (1910-1987)

- Sinh trong một gia đình nhà nho khi Hán học đã tàn

- Quê ở làng Mọc, nay thuộc phường Nhân Chính- Thanh Xuân- Hà Nội

- Ông là nhà văn lớn của thế kỉ XX,có bản lĩnh, có phong cách tài hoa độc đáo Là cây bút viết tuỳ bút

số một của văn học dân tộc Là nhà văn suốt đời săn tìm cái đẹp

?

Em biết gì về tác giả

Nguyễn tuân? hãy trình

bày một cách kháI quát

về tác giả?

- ễng được nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chớ Minh

về Văn học Nghệ thuật năm 1996

Ký hoạ chân dung nhà văn Nguyễn Tuân của các hoạ sĩ Văn Cao, Thành

Chương, Sĩ Ngọc , Quách Đại Hải, Tạ Tỵ, Phạm Minh Hải.

-Nhân vật là những nho sĩ tài hoa, gặp buổi Hán học suy vi Tuy

họ buông xuôi bất lực, song họ vẫn quyết tâm giữ “ Thiên lư

ơng”- Sự trong sạch của tâm hồn, bằng cáI đạo sống của người tài tử

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập vang “

II/ Vài nét về tập vang bóng một thời “ ”

- Mỗi truyện đi vào một cái tài, một thú chơi tao nhã, phong lư

u của những nhà nho tài hoa lỡ vận như: Chơi chữ, thả thơ,

1 Xuất xứ: Rút từ tập “ Vang bóng một thời” ( 1940) Ban đầu tác phẩm được in trên tạp chí “ Tao Đàn” với tên:

“ Dòng chữ cuối cùng” Sau đó tác giả đổi tên thành: “ Chữ ngư

ời tử tù”.

Tác phẩm dựa trên nguyên mẫu có thật về Cao Bá Quát Từ lời

kể của cha ông: cụ Nguyễn An Lan.

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập vang “

 Huấn Cao- khớ phỏch hiờn ngang, nổi tiếng

tài viết chữ đẹp, cầm đầu cuộc nổi loạn chống lại triều đỡnh phong kiến nhưng thất bại, bị bắt giải đến đề lao.

 Quản ngục – người phục vụ cho triều đỡnh phong kiến, vốn say

mờ chữ đẹp, từng ao ước cú được chữ của ụng Huấn.

 Viờn quản ngục đó biệt đói với Huấn Cao với tấm lũng đầy ngưỡng mộ nhưng thỏi độ lạnh nhạt, khinh bạc của Huấn Cao làm cho quản ngục rất khổ tõm, lại càng chỏy bỏng đam mờ được chữ  Vào một buổi chiều lạnh, hiểu được nỗi lũng và sở nguyện của quản ngục, Huấn Cao đồng ý cho chữ và khuyờn ngục quan bỏ nghề, về quờ và giữ lấy thiờn lương cho lành vững.

3 NghÖ thuËt th­ ph¸p

a T×m hiÓu chung

I/ Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

II/ Vµi nÐt vÒ tËp vang “

- Mỗi lần đặt bút đối với nhà thư pháp là một lần sáng tạo.

- Mỗi nét bút là tập trung cao độ, kết tụ tinh hoa và tinh huyết của người nghệ sĩ.

- Mỗi nét chữ đều là hiện hình của những khát khao thầm kín mà mãnh liệt chất chứa trong sâu thẳm tâm hồn, nhân cách người viết.

II/ Đọc hiểu.

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập vang “

bóng một thời”

?

Huấn Cao và Viên Quản

ngục gặp nhau trong

I.tìm hiểu chung

Họ gặp nhau trong một tình huống hết sức oái oăm, khác thường:

-Huấn Cao- Người viết chữ đẹp, lại là trọng án của triều đình(Tử tù).-Viên Quản Ngục- Người thích chơi chữ, lại là người coi ngục (người

đối nghịch với Huấn Cao)

_ Đó là cuộc chạm trán giữa một người là kẻ đại nghịch của triều đình còn kẻ kia là đại diện cho trật tự xã hội Huấn Cao càng tỏ ra là kẻ bấy cần thì Viên Quản Ngục càng cháy bỏng sở nguyện xin chữ

Xột trờn bỡnh diện xó hội : Họ là những kẻ đối địch.

 Xột trờn bỡnh diện nghệ thuật : Họ là tri kỷ, tri õm đều

Cuộc gặp gỡ kì lạ tại nhà lao tỉnh Sơn

2/ Hình tượng nhân vật Huấn Cao.

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập“ vang

Huấn Cao có tài gì? Tại

sao lại là tài đó mà

không phảI là tài nào

khác? Em nhận xét gì

về cáI tài đó?

a Huấn Cao là một nho sĩ tài hoa:

- Tài viết chữ nhanh và đẹp (Chữ ông đẹp lắm, vuông lắm có được …chữ Huấn Cao mà treo trong nhà thì như có được vật báu ở trên đời)

- Cái tài rất khác thường - cái tài rất nho nhã - cái tài nhấn mạnh đến

vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệ của con người Đây là tiêu chí mà Nguyễn Tuân rất coi trọng Đồng thời Huấn Cao nhấn mạnh tài viết chữ của Huấn Cao

nó nói lên cái hoài bão tung hoành của một đời con người

- Tài bẻ khoá vượt ngục - Nhấn mạnh đến vẻ đẹp của thể lực Và hoàn thiện vẻ đẹp văn võ toàn tài của Huấn Cao

- Ca ngợi tài hoa của Huấn Cao, đồng thời Nguyễn Tuân thể hiện sự ngưỡng mộ những bậc tài hoa,trân trọng nghệ thuật thư pháp cổ truyền của dân tộc

?

Qua tài hoa của Huấn

Cao Nguyễn Tuân gửi

gắm điều gì?

1.Tình huống truyện

2 Hình tượng nhân

vật Huấn Cao

2/ Hình tượng nhân vật Huấn Cao.

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập“ vang

I.tìm hiểu chung

b/ Huấn Cao là người có khí phách hiên ngang, bất khuất

_Biểu hiện:_ Rỗ gông trước mặt bọn coi ngục, sau lời doạ dẫm … _Thản nhiên nhận rượu thịt

_ Khi đối mặt với Viên Quản Ngục: Xưng hô TA – NHA NGƯƠI …

_ Xưng hô TA – NGƯƠI rất trí thức, rất bản lĩnh, không sợ chết

_ Đằng sau cách xưng hô đó là cả một thời cuộc, tầng lớp, giai cấp bị hạ thấp dưới chân Huấn Cao_ Con người rất bản lĩnh

1.Tình huống truyện

2 Hình tượng nhân

vật Huấn Cao

Hãy tìm các chi tiết thể hiện khí phách hiên

ngang của Huấn Cao?

_ Nguyễn Tuân thể hiện bản lĩnh hiên ngang, không chịu khuất phục trước uy quyền của mình

Qua khí phách hiên ngang của Huấn Cao, Nguyễn Tuân gửi gắm điều gì?

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập“ vang

c/ Huấn Cao là một người có thiên lương trong sáng

a Nho sĩ tài hoa

Cõu núi : “thiếu chỳt nữa, ta đó phụ mất một tấm lũng trong thiờn hạ”:Thể hiện sự day dứt của Huấn Cao trước tấm lòng của Viên Quản ngục Đằng sau đó là sự nhận thức của Huấn Cao về xã hội: giữa

sự xô bồ của xã hội mà có được tấm lòng như Viên Quản Ngục thì quả

mờ trong xã hội Việt Nam ( 1930-1945)

Em cảm nhận gì về tâm hồn của Huấn Cao qua câu: “ Thiếu chút nữa ta phụ mất

một tấm lòng trong thiên hạ” ?

Qua nhân vật Huấn Cao nhà văn gửi gắm điều gì? Nhất là vào xã hội Việt

a T×m hiÓu chung

I/ Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

II/ Vµi nÐt vÒ tËp“ vang

- Xây dựng nhân vật Huấn Cao Nguyễn Tuân đã dựa vào

nguyên mẫu con người có thực trong lịch sử- Cao Bá Quát

- Huấn cao là nhân vật lý tưởng có sự kết hợp hài hòa giữa tâm và tài.

- Huấn Cao là con người của một thời vang bóng : Con người ấy, cái đẹp ấy đều thuộc về quá khứ để chối bỏ với con người tầm thường thô tục.

- Quan điểm nghệ thuật : tài -tâm, đẹp -thiện không thể

tách rời nhau.

- Tác giả yêu mến, ca ngợi, tiếc nuối những người như

ông Huấn –người “kết tinh”, lưu giữ vẻ đẹp văn hóa

truyền thống của dân tộc.

 Điều này cũng nói lên được tinh thần dân tộc,

lòng yêu nước của nhà văn được gởi gắm một

cách kín đáo.

Em h·y cho biÕt nghÖ thuËt x©y dùng nh©n vËt HuÊn Cao cña t¸c gi¶?

Cao Bá Quát

(1809? – 1855)

Nhất sinh đê thủ bái mai hoa ( Một đời chỉ cúi đầu vái lạy hoa mai)

a Tìm hiểu chung

I/ Vài nét về tác giả

II/ Vài nét về tập“ vang

-Cú tấm lũng “biết giỏ người, biết trọng người ngay”.

-Đõy chớnh là phẩm chất khiến Huấn Cao cảm kớch coi là

“một tấm lũng trong thiờn hạ” và tỏc giả thỡ xem ngục quan

là “một thanh õm trong trẻo chen vào giữa bản đàn mà nhạc luật đều hỗ loạn xụ bồ”.

3 Nhân vật Viên Quản Ngục.Nhân vật Viên Quản Ngục có phẩm chất gì khiến Huấn Cao cảm kích?

Theo cỏc em, qua nhõn vật quản ngục, Nguyễn Tuõn muốn thể hiện những suy nghĩ gỡ về cỏi đẹp?

Làm nghề coi ngục nắm trong tay quyền lực, nhưng lại có tâm hồn nghệ sĩ, biết trân trọng biết quí cáI tài , cái đẹp Đặc biệt bất chấp pháp luật , đảo lộn trật tự kỉ cương nhà tù: biệt đãi, tôn thờ Huấn Cao

-Trong mỗi con người đều ẩn chứa tõm hồn yờu cỏi đẹp, cỏi tài Bờn cạnh những cỏi chưa tốt, mỗi người cũn cú phần “thiờn lương”.

-Đụi khi, cỏi đẹp tồn tại ở trong mụi trường của cỏi ỏc, cỏi xấu, nhưng khụng vỡ thế mà nú lụi tàn, trỏi lại, nú càng

mạnh mẽ và bền bỉ

a T×m hiÓu chung

I/ Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

II/ Vµi nÐt vÒ tËp“ vang

a Cảnh tượng xưa nay chưa từng có :

-Hoàn cảnh, địa điểm cho chữ: diễn ra ở giữa nhà tù- nơi ngự trị của bóng tối, cái ác

-Tư thế của những người cho chữ, nhận chữ:

+ Người nắm quyền sinh sát: khúm núm, sợ sệt + Tử tù : ung dung đường bệ

-Kẻ có chức năng giáo dục tội phạm thì đang bị tội phạm “giáo dục”

Nhà văn

đã gọi cảnh cho chữ

là gì?

Vì sao?

b Thủ pháp nghệ thuật khắc họa cảnh cho chữ:

b1 Thủ pháp tương phản :

- Sự đối lập giữa : + ánh sáng - bóng tối ;

+ cái hỗn độn, xô bồ, nhơ bẩn - cái thanh khiết, cao cả của nền lụa trắng, nét chữ đẹp đẽ

+ kẻ tử tù đang ban phát cái đẹp và cái thiện

- viên quan coi ngục đang khúm núm, lĩnh hội, vái lạy

 Làm nổi bật hình ảnh Huấn Cao, sự vươn lên, thắng thế của ánh sáng đối với bóng tối, cái đẹp đối với cái xấu xa, nhơ bẩn, cái thiện đối với cái ác

Em h·y cho biÕt nhµ v¨n NguyÔn Tu©n kh¾c ho¹ c¶nh cho ch÷ b»ng thñ ph¸p nghÖ thuËt

nµo?

a T×m hiÓu chung

I/ Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

II/ Vµi nÐt vÒ tËp“ vang

-“Trong một không khí khói tỏa như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực như một bó đuốc tẩm dầu rọi trên ba cái đầu người đang chăm chú trên một tấm lụa bạch…”

- “Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván”

có nhận xét gì về chiều hướng vận động của đoạn phim?

a T×m hiÓu chung

I/ Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

II/ Vµi nÐt vÒ tËp“ vang

c.Lời khuyên của Huấn Cao

a Nho sÜ tµi hoa

-Di huấn của người tử tù nhắn tới người đọc : Muốn chơi chữ phải giữ lấy thiên lương

Trong môi trường của cái ác, cái đẹp khó có thể tồn tại

Chơi chữ đâu chỉ là chuyện chữ nghĩa.Đó là chuyện cách sống, chuyện văn hóa

Sau khi viết xong bức châm, Huấn Cao đã khuyên quản ngục điều gì? Tư tưởng của nhà văn ẩn trong lời

khuyên ấy ?

d Hành động bái lĩnh của ngục quan.

Cái đẹp, cái thiện có sức mạnh cảm hóa con người

Niềm tin vững chắc vào con người, nhà văn khẳng định : thiên lương là bản tính tự nhiên của con người

Dù trong hoàn cảnh nào, con người vẫn luôn khát

khao hướng tới chân – thiện – mỹ

giá trị nhân văn của tác phẩm

Ngục quan đã đáp lại lời khuyên chân tình của Huấn Cao như thế nào?

Những biểu hiện đó gợi lên trong lòng các em những suy nghĩ gì?

a T×m hiÓu chung

I/ Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

II/ Vµi nÐt vÒ tËp“ vang

See you gain !