slide bài giảng chũ người tử tù

Nhân vật chính của truyện là những nhà nho “cuối mùa” tuy đã thua cuộc nhưng tỏ ra bất bình với xã hội đương thời, không chạy theo danh lợi, vẫn cố giữ vẻ đẹp thiên lương và trong sạch t

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu1: Sức hấp dẫn của truyện Thạch Lam chủ yếu

Câu 2: Âm thanh nào trong các âm thanh sau

được miêu tả ở truyện Hai Đứa Trẻ có sức vang ngân, xao xuyến và náo nức nhất đối với tâm hồn trẻ thơ

A Tiếng còi tàu.

B Tiếng đàn bầu.

C Tiếng ếch nhái.

D Tiếng trống.

A

Câu 3: Trong truyện Hai đứa trẻ có nhiều hình ảnh

tương phản Sự tương phản nào gây ấn tượng rõ nhất về tình trạng sống mòn mỏi, le lói của con người nơi phố huyện?

A Ánh sáng của đoàn tàu và ánh sáng ngọn đèn

con của chị Tí

B Thế giới phố huyện và một chút thế giới khác.

C Ánh sáng và bóng tối thuộc về đêm nơi phố

huyện.

D Hình ảnh vũ trụ bao la và hình ảnh những

con người bé nhỏ.

A

NGUYỄN TUÂN

TIẾT 38+ 39- đọc văn:

I.TÌM HIỂU CHUNG.

1.Tác giả:

a Cuộc đời :

 Nguyễn Tuân (1910-1987), sinh ra trong một gia đình nhà Nho khi Hán học đã tàn Quê ông ở làng Mọc, nay thuộc phường Nhân Chính, quận Thanh Xuân, Hà Nội.

 Khi học hết bậc thành chung, ông tìm đến nghề viết văn, làm báo, rồi tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1945.

 Từ năm 1948-1958 ông là tổng thư ký của Hội văn nghệ Việt Nam.

Các ký họa về Nguyễn Tuân

Ký hoạ chân dung nhà văn Nguyễn Tuân của các hoạ sĩ Văn Cao, Thành Chương, Sĩ Ngọc, Quách Đại Hải, Tạ Tỵ, Phạm Minh Hải

Tieát

35 b Sự nghiệp văn chương

Nguyeãn Tuaân

- Nguyễn Tuân là một nhà văn

lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm

cái đẹp.Năm 1996 ông được

nhà nước tặng giải thưởng Hồ

Chí Minh về Văn học- nghệ

thuật.

- Tác phẩm chính: Vang Bóng

Một Thời (1940), Thiếu Quê

Hương (1940), Chiếc Lư Đồng

Mắt Cua (1941)…

Tập Vang bóng một thời:

Xuất bản 1940 gồm 11 truyện ngắn “ một văn bản đạt đến sự toàn thiện, toàn mỹ” (Vũ Ngọc Phan) Tác phẩm đã kết tinh tài năng của Nguyễn Tuân trước cách mạng tháng Tám Nhân vật chính của truyện là những nhà nho “cuối mùa” tuy đã thua cuộc nhưng tỏ ra bất bình với xã hội đương thời, không chạy theo danh lợi, vẫn cố giữ vẻ đẹp thiên lương và trong sạch tâm hồn Họ cố ý lấy cái tôi tài hoa, kiêu bạc để đối lập với cái xã hội lúc bấy giờ bằng cách phô diễn những lối sống đẹp, thanh cao Trong số những con người ấy nổi lên hình tượng Huấn Cao trong tác phẩm Chữ người tử tù

2.Tác phẩm “Chữ người tử tù”

- Chữ người tử tù (Ban đầu có tên là Dòng chữ cuối cùng ) là một truyện ngắn đặc sắc trong Vang bóng một thời

- Nguyên mẫu là nhà nho tài hoa – anh hùng Cao Bá Quát

*Bố cục: chia làm 3 phần:

+ Đoạn 1: từ đầu đến: “xem sao rồi sẽ liệu”: nhân cách, tài hoa của Huấn Cao trong suy nghĩ, lời nói của viên quản ngục và thơ lại

+ Đoạn 2: tiếp đó đến: “tấm lòng trong thiên hạ”: cảnh nhận tù và cách đối đãi đặc biệt của QN với HC

+ Đoạn 3: còn lại: cảnh cho chữ

*Tóm tắt truyện Chữ người tử tù

 Huấn Cao- khí phách hiên ngang, nổi tiếng

tài viết chữ đẹp, cầm đầu cuộc nổi loạn chống lại triều đình phong kiến nhưng thất bại, bị bắt giải đến đề lao.

 Quản ngục – người phục vụ cho triều đình phong kiến, vốn say mê chữ đẹp, từng ao ước có được chữ của ông Huấn.

 Viên quản ngục đã biệt đãi với Huấn Cao với tấm lòng đầy ngưỡng mộ nhưng thái độ lạnh nhạt, khinh bạc của Huấn Cao làm cho quản ngục rất khổ tâm, lại càng cháy bỏng đam mê được chữ.

 Vào một buổi chiều lạnh, hiểu được nỗi lòng và sở nguyện của quản ngục, Huấn Cao đồng ý cho chữ và khuyên ngục quan bỏ nghề, về quê và giữ lấy thiên lương cho lành vững.

*Chủ đề:

Truyện miêu tả tài năng và dũng khí, thiên lương cao cả kết tinh thành vẻ đẹp của Huấn Cao đồng thời làm rõ: cái đẹp và cái thiện đã cảm hóa được cái xấu, cái ác Khẳng định cái tài, cái tâm, cái đẹp

và cái thiện không thể tách rời.

- Trong tình thế éo le:

+ Viên quản ngục - kẻ đại diện cho bạo lực tăm tối nhưng lại khát khao ánh sáng của chữ nghĩa

+ Huấn Cao - người tử tù, cầm đầu cuộc nổi loạn, nổi tiếng có khí phách và tài viết chữ đẹp.

-> Xét trên bình diện xã hội : Họ là những kẻ đối địch.

-> Xét trên bình diện nghệ thuật : Họ là tri kỷ, tri âm đều yêu cái đẹp.

Em hãy trình bày về tình huống gặp gỡ của hai nhân vật trong tác phẩm

Chữ người tử tù?

- Tạo nên kịch tính cho thiên truyện Thể hiện sâu sắc chủ đề của tác phẩm.

2 Hình tượng nhân vật Huấn Cao

* Cảnh ngộ:

+ Là thủ lĩnh của những kẻ ngang tàng, cầm quân chống lại triều đình, có hoài bão và khát khao lớn lao.

+ Bị sa cơ, bị kết án tử hình chờ ngày xét xử.

Cảnh ngộ của Huấn Cao có điểm gì đặc

biệt?

a. Huấn Cao - một nghệ sĩ tài hoa

 Ông có tài viết chữ Hán rất nhanh và rất đẹp:

 Huấn Cao là một người có học vấn uyên thâm,

uyên bác

- Chữ Hán là loại chữ tượng hình và biểu ý, chứa

đựng trong chữ Hán không chỉ là ý nghĩa mà còn

ẩn trong đó cả vấn đề về văn hóa, quan niệm của người xưa về con người, về nhân sinh.

- Mỗi nét chữ đều là hiện hình của những khát khao

thầm kín mà mãnh liệt chất chứa trong sâu thẳm tâm hồn, nhân cách người viết.

=> Là người có tài năng nghệ thuật, nghệ sĩ.

- Người xưa nâng việc viết chữ Hán thành Thư pháp

+ Mỗi lần đặt bút đối với nhà thư pháp là một lần sáng tạo.

+ Mỗi nét bút là tập trung cao độ, kết tụ tinh hoa và tinh huyết của người nghệ sĩ.

Nói Huấn Cao có tài viết chữ nhanh và đẹp là nhấn mạnh đến khía cạnh là học vấn uyên bác, sự hiểu biết sâu rộng của Huấn Cao Điều quan trọng là ở Huấn Cao có một tài năng nghệ thuật, một tài năng nghệ sĩ

Tài viết chữ đẹp nổi tiếng khắp vùng tỉnh Sơn, nhiều người ao ước có được chữ ông Huấn treo trong nhà Có được chữ của ông thì đó là một báu vật trên đời.

Ngay từ khi biết đọc vỡ sách thánh hiền, viên Quản ngục đã có sở nguyện là được treo trong nhà đôi câu đối do chính tay ông Huấn Cao viết

-> Khi Huấn Cao trong ngục đã biệt đãi ông Huấn Cao để mong có được chữ ông

-> Bất chấp cả tính mạng để có được chữ ông Huấn

 Tài năng không bình thường mà khác thường, phi thường

Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp

Khải Thư Âu thể Nội dung: Hoài Đức Dịch nghĩa: Hoài mong cái Đức

Một số hình ảnh về nghệ thuật thư pháp

Chữ Cần

Nội dung: Cổ nhân

duy cần hữu công

(Ứng Hòa Dã Phu thư)

CHỮ CHÂN PHƯƠNG

CHỮ CÁCH ĐIỆU

CHỮ MÔ PHỎNG

CHỮ TẠO HÌNH

b Huấn Cao – thiên lương trong sáng, cao cả

- Thiên lương:

+ Lương: tốt đẹp

+ Thiên: như trời phú bẩm

 Thiên lương: là bản tính tốt đẹp của con người,

là cái tâm, cái tấm lòng.

 Nói Huấn Cao là người có thiên lương vì:

 Bản thân Huấn Cao là một người có thiên lương.

 Huấn Cao đã thắp sáng thiên lương trong lòng người khác.

Em hiểu thế nào

là thiên lương?

- Bản thân Huấn Cao là người có thiên lương:

+Ông là người chính trực, khẳng khái, có nhân cách thanh cao:

•“ Tính ông vốn “khoảnh”, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho chữ”

•“ Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà

ép mình viết câu đối bao giờ”

•“ Cả đời ta mới viết có hai bộ tứ bình và một bức trung đường cho ba người bạn thân của ta thôi”

=> Con người có cốt cách thanh cao, khẳng khái, chính trực, quyền thế, vàng bạc không khuất phục được Huấn Cao

+Huấn Cao là một người kiêu bạc, coi khinh cường quyền nhưng lại dễ mềm lòng trước những tấm lòng:

• Lúc chưa hiểu Quản ngục: ông khinh bạc đến điều Trong suy nghĩ của ông, ngục quan là những kẻ tiểu nhân.

•Sau khi hiểu được sở nguyện cao quý và tấm lòng của Quản ngục: cảm động và đồng ý cho chữ Quản ngục.

Anh chị cảm nhận gì về câu nói của Huấn Cao với quản ngục:

“thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”(về lối sống) ?

• Câu nói : “thiếu chút nữa, ta đã phụ mất

một tấm lòng trong thiên hạ”: Bộc lộ lẽ sống của Huấn Cao : Sống là phải xứng đáng với những tấm lòng, phụ tấm lòng cao đẹp của người khác là không thể tha thứ.

 Bản thân Huấn Cao là một thiên

lương tự tỏa sáng

- Huấn Cao đã thắp sáng thiên lương trong lòng người khác.

+Thiên lương của Huấn Cao làm bừng sáng thiên lương của người khác: lời khuyên dành cho Quản ngục trong cảnh cho chữ: Thay đổi chỗ ở, bỏ nghề, giữ thiên lương cho lành vững

vì có thiên lương rồi mới thưởng thức được cái đẹp

Tại sao nói Huấn Cao là người thắp sáng thiên lương trong lòng người khác? Điều này được thể hiện qua những chi tiết nào?

Huấn Cao muốn Quản ngục là người

có thiên lương, bởi cái thiện là gốc của cái mĩ, người muốn thưởng thức cái đẹp phải là người có tấm lòng, có cái tâm

• Là người cầm đầu cuộc khởi nghĩa nông dân chống lại triều đình, bị bắt, đang chờ xử chém Nhưng vẫn ung dung không sợ sệt:

- Trước lời đe dọa của bọn lính: “Huấn Cao lạnh lùng chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thang gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái”.

=> Coi khinh, coi bọn lính và thầy Quản ngục như lũ rệp kia.

c Khí phách hiên ngang ( một trang anh hùng dũng liệt ) :

Có người cho rằng:Huấn Cao không chỉ là một nghệ sĩ thư pháp tài hoa mà còn là một trang anh hùng dũng liệt, khí phách hiên ngang bất khuất Ý kiến của các em như thế nào ?

• Trong tù thản nhiên nhận rượu thịt coi như mình có quyền được hưởng “ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chưa bị giam cầm?”

• Khinh bỉ viên quản ngục, trả lời quản ngục bằng câu nói khinh bạc “Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây”.

=> Hoàn cảnh ngục tù không làm thay đổi Huấn Cao, một con người ung dung, đường hoàng.

• Hình ảnh người tù cổ mang gông, chân vướng xiềng mà vẫn tạo nên được những nét chữ vuông tươi tắn, nói lên cái hoài bão tung hoành của một đời con người => thân xác bị trói buộc nhưng tư tưởng, tâm hồn vẫn khoáng đạt, tự do.

Huấn Cao trở thành một biểu tượng lồng lộng khí phách, như một ngôi sao băng sắp từ biệt vũ trụ mà ánh sáng chói lòa của nó vẫn còn tỏa sáng.

 Đánh giá nhân vật Huấn Cao

- Xây dựng nhân vật Huấn Cao Nguyễn Tuân đã

dựa vào nguyên mẫu con người có thực trong lịch sử- Cao Bá Quát

- Huấn Cao là nhân vật lý tưởng có sự kết hợp hài hòa giữa tâm và tài.

- Huấn Cao là con người của một thời vang bóng : Con người ấy, cái đẹp ấy đều thuộc về quá khứ để chối bỏ với con người tầm thường thô tục.

Nếu phải phát biểu một cách ngắn gọn về vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao sau khi đã phân tích, các

em sẽ nói như thế nào?

 Quan niệm về cái đẹp của Nguyễn Tuân

- Cái đẹp và cái thiện không thể tách rời nhau.

- Một nhân cách đẹp bao giờ cũng là sự thống

nhất giữa cái tâm và cái tài Quan niệm thẩm mỹ của Hụấn Cao cũng là quan niệm thẩm mỹ của Nguyễn Tuân, đó là một quan niệm thẩm mỹ tiến bộ lúc bấy giờ

 Điều này cũng nói lên được tinh thần dân

tộc, lòng yêu nước của nhà văn được gởi gắm một cách kín đáo.

Qua nhân vật Huấn Cao, Nguyễn Tuân còn muốn gởi gắm với chúng

ta điều gì?

Nhân vật Huấn Cao

Nghệ

sĩ tài hoa

Thiên lương trong sáng

Khí phách hiên ngang

Qua việc yêu mến, ca ngợi, tiếc nuối những người như ông Huấn – người “kết tinh”, lưu giữ vẻ đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc, đã cho thấy được lòng yêu nước kín đáo của nhà văn

Nhân vật lý tưởng có sự kết hợp hài hòa giữa

tâm - tài, đẹp - thiện

3 Hình tượng nhân vật Quản ngục.

a Cảnh ngộ:

- Là người đại diện cho hệ thống

pháp luật phong kiến, nắm giữ gông xiềng.

- Sống trong hoàn cảnh đen tối, bẩn

thỉu, dễ đẩy con người vào vũng bùn tội lỗi, tha hóa.

Cảnh ngộ của viên Quản ngục có điểm

gì đặc biệt?

b Phẩm chất

*Thái độ của QN với HC:

- Khi nhận công văn:

+ Nhắc đến Huấn Cao với sự kính phục.

+ Sai người quét dọn buồng giam

kính trọng.

với Huấn Cao, đáp ứng mọi yêu cầu của Huấn Cao,

bị Huấn Cao sỉ nhục vẫn lễ phép.

Nhân vật viên quản ngục có những hành động gì khiến Huấn Cao cảm kích?

*Phẩm chất

- Có tâm hồn nghệ sĩ, say mê và quý trọng cái đẹp : “sở nguyện cao quý” được một đôi câu đối do tay ông Huấn Cao viết.

- Có tấm lòng biệt nhỡn liên tài, “biết giá người, biết trọng người ngay”

kích coi là “một tấm lòng trong thiên hạ” và tác giả thì xem ngục quan là “một thanh âm trong trẻo chen vào giữa bản đàn mà nhạc luật đều hỗn loạn xô bồ”.

Qua đó ta có thể nhận xét gì về phẩm chất của viên Quản ngục?

-Trong mỗi con người đều ẩn chứa tâm hồn yêu cái đẹp, cái tài Bên cạnh những cái chưa tốt, mỗi người còn có phần “thiên lương”.

-Đôi khi, cái đẹp tồn tại ở trong môi trường của cái

ác, cái xấu, nhưng không vì thế mà nó lụi tàn, trái lại, nó càng mạnh mẽ và bền bỉ

Theo các em, qua nhân vật quản ngục, Nguyễn Tuân muốn thể hiện những suy nghĩ gì về cái đẹp?

QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT CỦA NHÀ VĂN

QUA NHÂN VẬT QUẢN NGỤC

4 Cảnh cho chữ

a Cảnh tượng xưa nay chưa từng có :

- Hoàn cảnh, địa điểm cho chữ: diễn ra ở giữa nhà tù- nơi ngự trị của bóng tối, cái ác

-Tư thế của những người cho chữ, nhận chữ: + Người nắm quyền sinh sát: khúm núm, sợ sệt + Tử tù : ung dung đường bệ

- Kẻ có chức năng giáo dục tội phạm thì đang

bị tội phạm “giáo dục”

Tại sao tác giả gọi cảnh cho chữ là cảnh tượng xưa

nay chưa từng có?

=> Làm nổi bật hình ảnh Huấn Cao, sự vươn lên, thắng thế của ánh sáng đối với bóng tối, cái đẹp đối với cái xấu xa, nhơ bẩn, cái thiện đối với cái ác.

Nguyễn Tuân đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật nào?

Tác dụng của nó ?

b Thủ pháp nghệ thuật khắc họa cảnh cho chữ:

b2 Nhịp điệu chậm rãi, câu văn giàu hình ảnh.

Nhịp điệu gợi liên tưởng một đoạn phim quay chậm : -“Một buồng tối chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián”.

-“Trong một không khí khói tỏa như đám cháy nhà, ánh sáng đỏ rực như một bó đuốc tẩm dầu rọi trên ba cái đầu người đang chăm chú trên một tấm lụa bạch…”

- “Một người tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng trên mảnh ván”

có nhận xét gì về chiều hướng vận động của đoạn văn?

c.Lời khuyên của Huấn Cao

Từ bỏ chốn ngục tù nhơ bẩn,

Tìm về chốn thanh tao

Giữ thiên lương cho lành vững

-Di huấn của người tử tù nhắn tới người đọc :

Muốn chơi chữ phải giữ lấy thiên lương

Trong môi trường của cái ác, cái đẹp khó có thể tồn tại

Chơi chữ đâu chỉ là chuyện chữ nghĩa.Đó là chuyện cách sống, chuyện văn hóa

Sau khi viết xong bức châm, Huấn Cao đã khuyên quản ngục điều gì? Tư tưởng của nhà văn ẩn trong lời khuyên ấy ?

d Hành động bái lĩnh của ngục quan.

Cái đẹp, cái thiện có sức mạnh cảm hóa con người

Niềm tin vững chắc vào con người, nhà văn khẳng định : thiên lương là bản tính tự nhiên của con người

Dù trong hoàn cảnh nào, con người vẫn luôn

khát khao hướng tới chân – thiện – mỹ

giá trị nhân văn của tác phẩm

Ngục quan đã đáp lại lời khuyên chân tình của Huấn Cao như thế nào? Những biểu hiện đó gợi lên trong lòng các em những suy nghĩ gì?