Thế nhưng nấm linh chi là món gì mà nó lại được đưa lên hàng đầu trong những món của thực đơn?. Có phải đó là những cái nấm màu đen, bóng bẩy mà chúng ta vẫn thấy người ta để rất nhiều
Trang 1Ngoại sử chép rằng trong một bữa tiệc tân niên đãi những sứ thần nước ngoài, Từ Hi Thái Hậu nhà Thanh đã tổ chức một bữa tiệc gồm tổng cộng 365 món, thời gian là bảy ngày đêm, mỗi ngày có một món ngon hấp dẫn và đặc biệt Bảy món cho bảy
ngày là, tượng tinh, nấm linh chi, sơn
dương trùng, óc khỉ, chuột bạch bao tử, trứng công, và nhũ trư (heo sữa)
Bữa tiệc kéo dài từ sáng ngày đầu tiên đến ngày thứ bảy tháng giêng Những món ăn chiêu đãi thực khách tất nhiên là rất cầu kỳ không phải chỉ vì bào chế khá công phu
mà còn cả tìm kiếm, săn bắt hoạc nuôi
dưỡng rất kỹ lưỡng Thế nhưng nấm linh chi là món gì mà nó lại được đưa lên hàng
đầu trong những món của thực đơn? Có phải đó là những cái nấm màu đen, bóng bẩy mà chúng ta vẫn thấy người ta để rất nhiều trong các tiệm thuốc bắc ở Nam
Cali? Chẳng nhẽ nấm linh chilại dễ dàng
đến thế
Không phải thế, loại nấm này tên gọi Linh
Chi, là loại thảo dược đứng đầu tiên trong
Trang 2Thần Nông Bản Thảo Kinh Bản Thảo
Kinh tên đầu tiên là Thần Nông Bản Thảo Kinh, được hình thành vào khoảng cuối đời nhà Ðông Hán, là của những người sau thác danh họ Thần Nông sáng tác
Nấm linh chi là thảo dược loại đứng đầu
của thượng phẩm, hơn cả nhân sâm, là một dược thảo được xem là thần kỳ, có rất
nhiều hiệu năng tốt, dùng thời gian lâu
không hại, nó có thể giúp người ta diên
niên trường thọ Trước đây chỉ có vua
chúa và vương hầu mới biết tới chứ dân thường thì chỉ nghe mà rất ít khi được gặp Cây nấm đó còn mang rất nhiều huyền
thoại lạ lùng hơn cả nhân sâm Người ta
bảo rằng nấm linh chi chỉ mọc tại những
khu rừng rậm, vào thời những điểm nhất định, những người không có duyên sẽ
không tìm được Những khối ngọc đúc
theo hình chiếc nấm này gọi là ngọc như ý,
có ý tượng trưng cho sự sống lâu, ta
thường thấy nơi tay các tiên ông trong
tranh cổ
Linh Chi đã được biết từ rất lâu Vua Tần
Thủy Hoàng muốn tìm kiếm những cây
Trang 3nấm này nên sai đạo sĩ Từ Phúc đem 1500 đồng nam và 1500 đồng nữ đến tới Ðông Hải tìm thuốc trường sinh Những người này ra đi mà không thấy trở về, không biết
có phải vì mất tích ngoài biển cả hay vì họ
đã không kiếm ra nên sợ hãi không dám về phục mệnh Có những truyền thuyết cho rằng những người này đã định cư trên
quần đảo Phù Tang và là tổ tiên của người Nhật hiện nay
Trong lịch sử đã có rất nhiều người tìm
cách gây giống và trồng loại nấm này
nhưng đều không được Mà mãi tới năm
1971, hai nhà bác học người Nhật tên là Zenzaburo Kasai và Yukio Naoi, giáo sư thuộc phân khoa nông nghiệp, của đại học Kyoto mới thành công trong việc gây
giống nên người ta mới trồng được loại
nấm này một cách qui mô Từ đó, nấm
linh chi được trồng và sử dụng trong việc
bào chế chứ không chỉ là huyền thoại
Ngày nay, thế giới hàng năm sản xuất
được khoảng 4.300 tấn, riêng Trung Hoa trồng khoảng 3000 tấn còn lại là các nước khác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Ðài Loan,
Trang 4Hoa Kỳ, Thái Lan, Malaysia, Việt Nam, Sri Lanka và Indonesia Nhật Bản tuy đã tìm ra cách trồng nhưng nay chỉ sản xuất khoảng 500 tấn mỗi năm, đứng sau Trung
Hoa Cách trồng nấm linh chi ngày càng
phát triển, và tại nước ta, nhiều nhà nông nghiệp học cũng đã nghiên cứu và lập ra một số trại trồng và bào chế nâm linh chi ở Saigon từ năm 1987
Linh Chi, viết theo kiểu phiên âm của
Trung Hoa Lingchih hay Lingzhi, tên
tiếng Nhật là reishi, tên khoa học
là ganoderma lucidum Một loại nấm
thuộc họ đa khổng (polyporaceae) thường mọc trên những thân cây mục Ngày xưa người ta chỉ có thể tìm thấy nấm trong
rừng hoạc trên những núi cao chứ không cách gì có thể gây giống được Có sách lại nói Linh Chi chỉ được tìm thấy ở phía tây núi Thái Hàng Chính vì thế mà cây nấm này càng mang nhiều truyện thần kỳ
Trong truyện Bạch Xà tinh, Linh Chi có tác dụng cải tử hoàn sinh và làm cho
người chết có thể sống lại được Vì thế
người ta còn gọi là Linh Chi thảo nên
Trang 5nhiều tác giả đã cho rằng đây là một loại cây cỏ Thực chất, Linh Chi là một loại
nấm
Trong tự nhiên, linh chi chỉ mọc ở rừng
rậm, ít ánh sang và có độ ẩm Những than cây mục thường mọc nấm linh chi là cây mận, câu dẻ (pasania), và guercus serrata Tuy nhiên không phải than cây nào cũng mọc được nấm linh chi, mà trong hàng vạn cây mới có được một vài cây có thể mọc Chính vì thế loại nấm này rất quý hiếm
trong dạng thiên nhiên Mặt khác, nấm tìm được thường không được nguyên vẹn vì hay bị sâu bọ ăn Vỏ bên ngoài của nấm linh chi rất cứng, nên việc nấm nảy mầm càng thêm khó khăn và việc tìm được cây nấm trở thành huyền thoại Khi người ta may mắn kiếm được, họ thường phải dấu
cả những người thân và coi như một gia bảo Nếu họ kiếm được loại nấm này, cả vùng đó mở hội ăn mừng và lập tức loại thảo dược quí này được đem tiến triều
đình Linh Chi càng huyền hơn bí khi
người ta còn đặt cho nó cái tên vạn niên
Trang 6Linh Chi, vì họ cho rằng ai ăn được nó sẽ trường sinh và bất tử
Linh Chi có nhiều hình dáng khác biệt Có những cái hình nấm nhưng mũ nấm không được tròn mà lại rất nhăn nheo, có những cây giống như trái thận, có cây lại hình
giống như sừng hươu Theo Thần Nông Bản Thảo có 6 loại Linh Chi, mỗi loại có một tính năng đặc biệt
- Thanh chi (xanh) vị toan bình Giúp cho
sáng mắt, giúp cho an thần , bổ can khí, nhân thứ, dùng lâu sẽ thấy thân thể nhẹ
nhàng và thoải mái
- Xích chi (đỏ), có vị đắng, ích tâm khí,
chủ vị, tăng trí tuệ
- Hắc chi (đen) ích thận khí, khiến cho đầu
óc sản khoái và tinh tường
- Bạch chi (trắng) ích phế khí, làm trí nhớ
dai
- Hoàng chi (vàng) ích tì khí, trung hòa,
an thần
- Tử chi (tím đỏ) bảo thần, làm cứng gân
cốt, ích tinh, da tươi đẹp
Trang 7Cả sáu loại đều có tính năng giúp người ta thân thể khinh linh, trẻ mãi không già, tiêu sái, trường thọ
Bản Thảo Cương Mục của Lý Thời Trân viết là "dùng lâu, không già, người nhẹ nhàng, sống lâu như thần tiên"
Nói chung, Linh Chi bổ đủ ngũ tạng,
nhưng mỗi loại có một tính năng khác
nhau Tuy nhiên những biện biệt trong
Thần Nông Bản Thảo xem ra chỉ thuần lý, dựa trên ngũ hành, ngũ sắc để luận hơn là được thử nghiệm thực tế Màu xanh thuộc mộc, chủ can nên thanh chi bổ gan, màu trắng thuộc kim, chủ phế nên bạch chi bổ phổi, màu đen thuộc thủy, chủ thận nên bổ thận, màu vàng thuộc thổ, chủ tì vị nên bổ
tì Tác dụng và hậu quả đều do hệ luận đó
mà ra
Gần đây khi tìm được cách gây giống,
những khoa tại Nhật Bản đã chứng minh được rằng những cây nấm màu sắc khác nhau không phải vì khác loại mà chỉ vì
môi trường và điều kiện sinh hoạt khác nhau Thay đổi điều kiện người ta cũng có thể có được đủ sáu loại từ cùng một giống