GA Vật Lí 10 - CTC/ chương V

Vận dụng đợc các đặc điểm về khoảng cách giữa các phân tử, về chuyển động phân tử, tơng tác phân tử để giải thích các đặc điểm về thể tích và hình dạng của vật chất ở thể khí, lỏng, rắn.

Trang 1

Ngày soạn: 21/02/2010

phần hai Nhiệt học Chơng V CHất khí

Tiết 47.

cấu tạo chất.

thuyết động học phân tử chất khí.

i Mục tiêu.

1 Kiến thức.

- Nhắc lại đợc các nội dung cơ bản về cấu tạo chất

- Nêu đợc các nội dung cơ bản về thuyết động học phân tử chất khí

- Nêu đợc định nghĩa của khí lý tởng

2 Kỹ năng

Vận dụng đợc các đặc điểm về khoảng cách giữa các phân tử, về chuyển

động phân tử, tơng tác phân tử để giải thích các đặc điểm về thể tích và hình dạng của vật chất ở thể khí, lỏng, rắn

3 Thái độ

Giáo dục tính chủ động, tự giác trong học tập, khả năng quan sát phân tích thực tế

II Chuẩn bị

+ Giáo viên: Vẽ lên bảng con mô hình sự tồn tại của lực hút phân tử

và hình 44.1 - SGK

+ Học sinh:

Ôn tập lại kiến thức về cấu tạo chất ở THCS

III Phơng pháp: Dạy học nêu vấn đề, phát vấn gợi mở, hoạt động nhóm.

IV.Tiến trình Dạy Học–

1 Tổ chức.

10 10 10 10

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài giảng:

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về cấu tạo chất.

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

+ Ghi nhận về cấu tạo chất theo

SGK

+ Trả lời: Vì giữa các phân tử có

lực hút

+ Trả lời: Vì giữa các phân tử có lực

1, Những điều đã học về cấu tạo chất.

+ Yêu cầu HS đọc và nhắc lại cấu tạo chất đã học

+ Hỏi: Tại sao mọi vật đều đợc cấu tạo từ các phân tử chuyển động không ngừng lại không bị phân rã thành từng phân tử riêng biệt ?

+ Hỏi: Nếu các phân tử có lực hút thì tại sao

Trang 2

+ Trả lời: Độ lớn lực tơng tác phân

tử phụ thuộc vào khoảng cách giữa

các phân tử:

Khi khoảng cách giữa các phân tử

nhỏ thì lực đẩy mạnh hơn lực hút

Khi khoảng cách giữa các phân tử

lớn thì lực hút mạnh hơn lực đẩy

+ Đọc SGK, trả lời các câu hỏi

nén khí, nén chất lỏng hoặc dát mỏng vật rắn lại khó khăn ?

2, Lực tơng tác phân tử.

+ Hỏi: Độ lớn của lực tơng tác phân tử phụ thuộc vào những yếu tố nào ?

3, Các chất rắn, lỏng , khí + Hỏi: Hãy nêu đặc điểm của vật chất ở các trạng thái rắn, lỏng, khí qua các vấn đề sau:

- Khoảng cách các phân tử.?

- Lực tơng tác các phân tử.?

- Chuyển động các phân tử ? + Hỏi: Vậy yếu tố nào quyết định tới sự khác nhau giữa các thể này của vật chất ?

Hoạt động 2: Tìm hiểu tính chất của chất khí và cấu trúc của chất khí.

- Đọc mục 1 SGK

- Trả lời phát vấn và ghi bài

- Yêu cầu HS đọc mục 1 SGK

Đặt câu hỏi:

1/ Tại sao nói chất khí có tính bành chớng?

2/ Tại sao chất khí dễ nén?

- Yêu cầu HS đọc mục 2 SGK

Hoạt động3 : Tìm hiểu nội dung của thuyết động học phân tử chất khí.

+ Đọc SGK

+ Nêu các ba nội dung cơ bản của

thuyết, đánh dấu trong SGK

+ Thảo luận, đa ra lời giải thích:

Các phân tử khí va chạm vào thành

bình tác dụng lên thành bình lực

đáng kể, gây ra áp suất

+ Ghi nhận khái niệm khí lý tởng

+ Yêu cầu HS đọc mục 4 ,5- SGK

Đặt câu hỏi:

1/Hỏi: Nội dung thuyết phân tử chất khí cho biết điều gì ?

2/Hỏi: Vì sao chất khí gây áp suất lên thành bình ?

3/Thông báo khái niệm khí lý tởng

4 Củng cố:

- Yêu cầu HS phát biểu các nội dung cơ bản của:

- Thuyết cấu tạo chất Lợng chất và mol, các công thức tơng ứng

- Thuyết động học phân tử chất khí

5 Dặn dò: + Học bài, trả lời các câu hỏi: SBT - SGK

Trang 3

Ngày soạn:21/02/2010

Tiết 48 qúa trình đẳng nhiệt

I Mục tiêu.

1.Kiến thức.

- Giúp HS nhận thức đợc các khái niệm trạng thái và quá trình

- Nêu đợc định nghĩa quá trình đẳng nhiệt

- Phát biểu và nêu đợc biểu thức của định luật Bôilơ - Mariốt

- Nhận biết đợc dạng của đờng đẳng nhiệt trong hệ trục toạ độ P - V

2 Kỹ năng

- Vận dụng đợc phơng pháp sử lý các số liệu thu đợc bằng thí nghiệm vào việc xác định mối liên hệ giữa P và V trong quá trình đẳng nhiệt

- Vận dụng định luật Bôilơ - Mariốt để giải các bài tập

3 Thái độ

II Chuẩn bị

+ Giáo viên: Bộ thí nghiệm CM định luật Bôilơ-Mariốt

Bảng kết quả TN theo SGK

+ Học sinh:

Chuẩn bị tờ giấy kẻ ôli 15 cm x 15 cm

1 Tổ chức.

10 10 10 10

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Trạng thái và quá trình biến đổi trạng thái

+ Nhớ lại khái niệm và đơn vị của

các thông số trạng thái: P, V, T, t0

+ Đọc SGK, tìm hiểu các khái niệm

- Quá trình biến đổi trạng thái

- Đẳng quá trình

+ phát biểu về quá trình đẳng nhiệt

+ Giới thiệu về các thông số trạng thái của một khối khí P, V, T

+ Yêu cầu HS đọc SGK, tìm hiểu về các khái niệm: - Quá trình biến đổi trạng thái

- Đẳng quá trình + Nhận xét quá trình tìm hiểu của HS sau khi tìm hiểu SGK

+ Hỏi: Thế nào là quá trình đẳng nhiệt ?

Trang 4

Hoạt động 2: Thí nhiệm khảo sát quá trình đẳng nhiệt

+ Hoạt động nhóm:

- áp suất phụ thuộc vào mật độ khí và

nhiệt độ khí.

- ở nhiệt độ không đổi, thể tích giảm

thì áp suất tăng.

+ Dự đoán về quan hệ giữa P và V khi

T không đổi

+ Thảo luận về phơng án làm thí

nghiệm, khảo sát quan hệ giữa P và V

khi T không đổi.

+ Tiến hành làm TN và ghi kết quả của

từng cặp P-V vào bảng số liệu nh SGK

+ Tìm mối quan hệ giữa P và V.

+ Đại điện nhóm lên trình bày kết quả.

+ Ghi nhận quan hệ : P tỉ lệ nghịch với

V khi T không đổi.

+ Hỏi: Khi chất khi va chậm với thành bình, nó gây áp suất lên thành bình chứa

- Vậy áp suất của một lợng khí xác định lên thành bình phụ thuộc vào các yếu tố nào ?

- Nếu giữ nguyên nhiệt độ và thay đổi thể tích ? + Nêu vấn đề: Quan hệ giữa P và V khi T không

đổi ? + Yêu cầu HS tìm phơng án khảo sát.

+ Gợi ý: Cần có thiét bị đo áp suất và đo thể tích khí; Giữ nguyên nhiệt độ

+ Giới thiệu dụng cụ thí nghiệm + Hớng dẫn làm thí nghiệm.

+ Gợi ý: - Nếu P.V = const → quan hệ TLN

- Nếu P

V = const → quan hệ TLT + Gọi đại diện nhóm lên trình bày kết quả và rút

ra kết luận.

+ Kết luận về quan hệ giữa P và V khi T không

đổi.

Hoạt động 3: Phát biểu và vận dụng định luật Bôilơ - Mariốt.

+ Phát biểu định luật Bôilơ - Mariôt

P.V = const

Hay: P 1 V 1 = P 2 V 2

+ Làm bài tập ví dụ

+ Giới thiệu: Kết quả của TN đã đợc phát biểu thành định luật

+ Hớng dẫn: Xác định áp suất và thể tích khí ở mỗi trạng thái khí, rồi áp dụng định luật Bôilơ - Mariốt

Hoạt động 4: Đờng đẳng nhiệt.Bài tập vận dụng

+ Hoạt động nhóm: Vẽ đờng biểu

diễn sự biến thiên của P theo V

trong quá trình đẳng nhiệt

+ Nhận xét về dạng của đờng đẳng

nhiệt thu đợc

+ So sánh nhiệt độ của một lợng khí

ứng với hai đờng đẳng nhiệt vẽ trong

cùng một hệ toạ độ

+ Hớng dẫn: Dùng số liệu ở TN vẽ trong hệ toạ độ P - V

+ Nêu và phân tích khái niệm đờng đẳng nhiệt

+ Yêu cầu nêu ý nghĩa của các đờng đẳng nhiệt trên cùng một đồ thị P-V

+ Giới thiệu quá trình đẳng nhiệt biểu diễn trong hệ toạ độ P-T, V-T

Bài tập vận dụng:

*/ HDG nh SGK

4 Củng cố:

- Nêu đợc định nghĩa quá trình đẳng nhiệt.

- Phát biểu và nêu đợc biểu thức của định luật Bôilơ - Mariốt.

- Nhận biết đợc dạng của đờng đẳng nhiệt trong hệ trục toạ độ P - V.

5 Dặn dò:

Trang 5

- Làm bài tập SGK -SBT

- Tìm hiểu trớc bài mới: Định luật Sác-lơ Nhiệt độ tuyệt đối.

Ngày soạn: 23/02/2010

Tiết 49 quá trình đẳng tích

Định luật sác - lơ

I Mục tiêu.

1 Kiến thức.

- Nêu đợc định nghĩa quá trình đẳng tích

- Phát biểu và nêu đợc biểu thức về mối quan hệ giữa P và T trong quá trình

đẳng tích

- Nhận biết đợc dạng đờng đẳng tích trong hệ toạ độ (P,T)

- Phát biểu đợc định luật Sac-lơ

2 Kỹ năng

- Sử lý đợc các số liệu ghi trong bảng kết quả thí nghiệm để rút ra kết luận về

mối quan hệ giứa P và T trong quá trình đẳng tích

- Vận dụng định luật Sác-lơ để giải các bài tập liên quan

3 Thái độ

II Chuẩn bị

+ Giáo viên: Bộ thí nghiệm CM định luật Sác-lơ

Bảng kết quả TN theo SGK

+ Học sinh:

Chuẩn bị tờ giấy kẻ ôli 15 cm x 15 cm

Ôn tập lại về nhiệt độ

1 Tổ chức.

10 10 10 10

Bài tập 2,3,4,5 - SGK-tr225

3.Bài mới:

Hoạt động 1: Quá trình đẳng tích, phơng án thí nghiệm

+ Trả lời câu hỏi

+ Trả lời: Khối lợng và nhiệt độ không

đổi áp suất và thể tích thay đổi theo quy

+ Hỏi: Quá trình dẳng nhiệt là gì ?

+ Hỏi: Trong quá trình đẳng nhiệt, thông

số nào thay đổi ? Và thay đổi theo quy

Trang 6

luật P.V = hằng số

+ Tra lời về quá trình đẳng tích; Xác định

các thông số thay đổi, thông số không đổi

+ Lấy ví dụ

luật nào ?

+ Hỏi: Quá trình đẳng tích là gì ? Hãy lấy một số ví dụ ?

+ Đa thêm các ví dụ:

- Đun nóng khí trong xi lanh kín

- Phơi nắng một bình thuỷ tinh chứa khí

và đậy kín

+ Nhấn mạnh lại quá trình đẳng tích

Hoạt động 2: Xây dựng định luật Sác-lơ.

+ Trả lời ( Dựa và thuyết động học phân

tử)

Khi nhiệt độ tăng, các phân tử va chậm

vào thành bình mạnh hơn nên áp suất tăng

và ngợc lại

+ Dự đoán; trả lời: Làm TN

+ Thảo luận tìm phơng án TN

+ Trả lời: Đun khí trong bình, đọc p và T

ghi vào bảng:

Nhiệt độ (K)

áp suất

(105 Pa)

+ Quan sát, ghi kết quả vào bảng

+ Dựa vào kết quả TN, xác định xem P có

tỉ lệ thuận với T hay không

Rút ra kết quả P

T = h/số Phát biểu và nghi nhận định luật Sac-lơ

+ Hỏi: Trong quá trình đẳng tích P và T quan hệ với nhau nh thế nào ?

+ ĐVĐ: Có thể kết luận áp suất tỉ lệ thuận với nhiệt độ không ? Để kiểm tra

dự đoán ta làm thế nào ? + Hỏi: Để làm TN này cần những dụng cụ

TN nào ? và bố trí thế nào ?

+ Hớng dẫn thảo luận các phơng án TN và rút ra nhận xét:

- Cần có bình kín chứa lợng khí m

- Có áp kế đo áp suất; nhiệt kế đo nhiệt

độ

- Thay đổi nhiệt độ của khí trong bình mà khí không tràn ra ngoài

+ Hỏi: Với các dụng cụ đó, ta tiến hành

TN thế nào ?

- Xác nhận kết quả đúng, tiến hành TN

+ Hớng dẫn sử lý kết quả:

- Nếu P/T = h/số , thì p TLT với T

- Nếu P.V = h/số , thì p TLN vời T

*/Nhận xét: Trong quá trình đẳng tích

P

T = h/số nhng độ lớn của hằng số phụ thuộc vào khối lợng và thể tích khí

Yêu cầu HS phát biểu định luật Sac-lơ ?

Hoạt động 3: Vẽ đờng đẳng tích và chỉ ra các đặc điểm của nó.

+ Ghi nhận khái niệm về đờng đẳng tích + Thông báo khái niệm đờng đẳng tích

+ Hỏi: Dựa và kết quả TN hãy vẽ đờng

Trang 7

+ Tiến hành vẽ đờng đẳng tích trên giấy

ôli

+ Rút ra kết luận:

- Đờng đẳng tích trên hệ (p,T) là đởng

thẳng nếu kéo dài sẽ đi qua gốc toạ độ

ứng với các thể tích khác nhau của cùng

một lợng khí ta có các đờng đẳng tích

khác nhau Đờng đẳng tích ở trên ứng với

thể tích nhỏ hơn đờng đẳng tích ở dới.

đẳng tích trong hệ toạ độ (p,T) ? + Kiểm tra kết quả vẽ của HS Vẽ lên bảng hình đúng

Nhấn mạnh: Đờng đẳng tích nếu kéo

dài sẽ đi qua gốc toạ độ Không đợc vẽ thẳng qua gốc toạ độ vì T = 0 và p = 0 là

điều không thể có đợc + Vẽ thêm đờng đẳng tích V2

Hỏi: So sánh V1 và V2 ?

Hoạt động 4: Độ không tuyệt đối.

+ Quan sát hình vẽ , nhận xét:

- Khi T = 0K thì V = 0, p = 0

- Khi T < 0 thì V và p < 0: điều không

thể

+ Xác định: Giá trị của nhiệt độ T = 0K

mà tại đó p và V của chất khí bằng không

đợc gọi là độ không tuyệt đối Nhiệt giai

bắt đầu từ độ không tuyết đối gọi là nhiệt

giai Ken-vin

+ Xác định T K = 273 + t C

Khi T = 0K → t = - 2730C

+ Vẽ lên bảng hình vẽ 30.3 ( đờng đẳng tích trong hệ (p,T)

+ Hỏi: Xác định giá trị của P và V khi T= 0K và T <0 ?

+ Nêu: T = 0 K là độ không tuyệt đối

+ Hỏi: Hay nêu mối quan hệ giữa nhiệt giai Ken-vin và nhiệt giai Xen-xi-ut ? + Ghi nhận các đặc điểm của nhiệt giai Ken-vin:

- Các độ trong nhiệt giai Ken-vin luôn

d-ơng

-Mỗi độ chia trong nhiệt giai này cũng bằng mỗi độ chia trong nhiệt giai Xen-xi-út

4.Củng cố :

Bài tập 1: Một bình kín chứa oxi ở nhiệt độ 250C và áp suất 105Pa Nếu đem phơi nắng bình ở nhiệt độ 400C thì áp suất của bình là bao nhiêu ?

5 Dặn dò:

- Làm bài tập SGK

- Tìm hiểu trớc bài Phơng trình trạng thái của khí lý tởng

Trang 8

Ngày soạn: 25 /02 / 2010

Tiết 50 - 51 phơng trình trạng thái

của khí lý tởng

I Mục tiêu.

1.Kiến thức.

- Từ các hệ thức của định luật Bôilơ-Mariốt và định luật Sac-lơ, xây dựng đợc phơng trình trạng thái của khí lý tởng và từ phơng trình này viết đợc hệ thức đặc trng cho các đẳng quá trình

- Nêu đợc định nghĩa quá trình đẳng áp , viết đợc hệ thức liên hệ giữa thể tích và nhiệt độ tuyệt đối trong quá trình đẳng áp và nhận dạng đờng đẳng áp trong hệ toạ độ (p,T) và (p,t)

- Hiểu đợc ý nghĩa của độ "không tuyệt đối.”

2 Kỹ năng

- Vận dụng đợc phơng trình Cla-pê-rôn để giải đợc các bài toán trong bài

và các bài tập tơng tự

3 Thái độ

II Chuẩn bị:

+ Giáo viên: Soạn giáo án

+ Học sinh: Ôn tập các bài về định luật Bôilơ-Mariôt, định luật Sac-lơ

III Phơng pháp: Dạy học nêu vấn đề, phát vấn gợi mở, hoạt động nhóm IV.Tiến trình Dạy Học:–

1 Tổ chức.

10 10 10 10

2 Kiểm tra bài cũ: + Phát biểu và viết biểu thức định luật Sac-lơ

+ Bài tập 4 - SGK

3 Bài mới:

Tiết 1: Dạy hết phần II

Hoạt động 1: Khí thực và khí lý tởng

+ Thảo luận, trả lời câu hỏi:

- Khí thực là khí tồn tại trong thực tế,

nh: ôxi, nitơ

- Khí lý tởng là các khí mà khoảng cách

+ Yêu cầu HS đọc mục I SGK.

+ Hỏi: - Thế nào là khí thực ?

- Thế nào là khí lý tởng ?

Trang 9

giữ các phân tử khí rất lớn, các phân tử ở

rất xa nhau và chỉ tơng tác khi va chạm

+ Đọc SGK và xác định:

- Khí thực chỉ tuân theo gần đúng các

định luật Bôilơ-Mariot và định luật

Sac-lơ Giá trị p.V, p/V thay đổi theo bản

chất, nhiệt độ và áp suất của khí.

- ở nhiệt độ và áp suất thông thờng thì

sự khác biệt giữa khí thực và khí lý tởng

không lớn → Nên có thể áp dụng các

định luật về chất khí lý tởng để tính áp

suất và nhiệt độ của khí thực

+ Hỏi: Khí thực có tuân theo định luật Bôilơ-Mariôt và định luật Sac-lơ không ?

+ Hỏi: Tại sao vẫn có thể áp dụng các định luật

đó cho khí thực ?

+ Nhấn mạnh: Nếu không cần độ chính xac cao, có thể tính áp suất, thể tích và nhiệt độ của khí thực bằng các định luật chất khí (ở nhiệt độ

và áp suất thông thờng.)

Hoạt động 2: Xây dựng phơng trình trạng thái của khí lý tởng.

+ Xét quan hệ giữa các thông số ở hai

trạng thái 1 và 2

+ Làm việc nhóm: Biểu diễn các quá

trình biến đổi trạng thái trên đồ thị Trả

lời

- Phơng án 1: Chuyển trạng thái 1

sang trạng thái trung gian 2 / bằng quá

trình đẳng nhiệt Sau đó từ 2 / sang 2

bằng quá trình đẳng tích.

- Phơng án 2: Chuyển từ trạng thái 1

trình dẳng áp Sau đó từ 2 / sang 2 bằng

qúa trình đẳng tích.

- Phơng án 3: Chuyển từ trạng thái 1

trình đẳng nhiệt Sau đó từ 2 / sang 2

bằng quá trình đẳng áp.,

+ Làm việc theo nhóm: Xác định quan

hệ giữa các thông số ở 2 trạng thái theo

phơng án 1:

- Giãn đẳng nhiệt khí từ 1(p 1 , V 1 , T 1 )

→ 2/ (P / , V 2 , T 2 ) → P1V1 = P/ V 2 (1)

- Nén đẳng tích khí từ 2 / → 2 (p2 ,V 2 ,T 2 )

/ 2

1 2

=

p p

1 2

→ PV = PV

T T ⇒ PV

T = const (R)

+ ĐVĐ: Trạng thái của một lợng khí đợc xác

định bằng 3 thông số: P, V, T Chúng ta đã

nghiên cứu mối quan hệ giữa hai đại lợng khi một đại lợng thay đổi Trong thực tế ,khi thay

đổi trạng thái thì cả 3 đại lợng trên thay đổi.

+ Giao nhiệm vụ: Chuyển một lợng khí từ trạng

thái 1 ( p 1 , V 1 , T 1 ) sang trạng thái 2 ( p 2 , V 2 , T 2 ) Hãy tìm mối liên hệ giữa 3 thông

số này ? ( GV biểu diễn hai trạng thái trong hệ trục toạ

độ (p,V)

Gợi ý: Có những cách chuyển lợng khí nh thế

nào từ trạng thái 1 sang trạng thái 2 để có thể vận dụng các định luật chất khí nhằm tìm mối liên hệ giữa các thông số p, V và T ?

+ Nhận xét các phơng án HS đa ra.

( GV Lu ý HS: Tuy nhiên, ta cha biết đợc

quan hệ giữa các đại lợng trong quá trình đẳng

áp, vì vậy ta thực hiện theo phơng án chuyển thứ nhất )

*/ Chú ý:

- Phơng trình trạng thái chỉ đúng cho một lợng khí không đổi.

- Độ lớn của h/số phụ thuộc vào khối lợng khí

- Với 1 mol khí: h/số R = 8,31 J/mol.K

4 Củng cố:

+ Nhắc lại nội dụng cơ bản của bài học; Phơng trình trạng thái + Phơng pháp vận dụng phơng trình trạng thái để giải bài tập liên quan

Trang 10

5 Dặn dò:

+ Làm bài tập SGK

+ Tìm hiểu trớc phần còn lại của bài học

tiết 2 Dạy hết bài

1 Tổ chức.

10 10 10 10

2 Kiểm tra bài cũ: Bài tập SGK

3 Bài mới:

Hoạt động 3: Tìm hiểu quá trình đẳng áp.

- Đọc mục 1 phần III

- Trả lời các câu hỏi phát vấn của giáo

viên

- Ghi bài

- Yêu cầu HS đọc mục III.1 PV: thế nào là quá trình đẳng áp?

PV: Từ phơng trình trạng thái KLT, hãy xây dựng phơng trình biểu thị sự phụ thuộc của thể tích theo nhiệt độ tuyệt đối?

PV: Đờng đẳng áp là gì? Từ đờng đẳng áp cho ta biết những thông tin gì về trạng thái của một khối khí lí tởng?

Hoạt động 4: Tìm hiểu "độ không tuyệt đối"

- Đọc SGK và trả lời câu hỏi của GV

- Ghi bài

- Giáo viên giảng giải nh SGK

PV: Em hiểu thế nào là độ không tuyệt đối?

4 Củng cố:

+ Nhắc lại nội dụng cơ bản của bài học: quá trình đẳng áp, hệ

thức giữa thể tích và nhiệt độ tuyệt đối khi áp suất không đổi Đ-ờng đẳng áp và độ không tuyệt đối

+ Phơng pháp vận dụng phơng trình trạng thái để giải bài tập liên quan

5 Dặn dò:

+ Làm bài tập SGK

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	362 KB