4 -So sánh sự nở vì nhiệt của các chất: - Chất khí nở vì nhiệt nhiều hơn chất lỏng , chất lỏng nở vì nhiệt nhiều hơn chất rắn.. Sự chuyển từ lỏng sang thể rắn gọi là sự đông đặc - Phần
Trang 1A-Lý thuyết :
1 – Sự nở vì nhiệt của chất rắn:
- Chất rắn nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau
2 - Sự nở vì nhiệt của chất lỏng :
- Chất lỏng nở ra khi nóng lên, co lại khi lạnh đi
- Các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau
- Sự nở vì nhiệt của nước rất đặc biệt Khi nhiệt độ tăng từ O0C đến 40C co lại chứ không nở ra Chỉ khi nhiệt độ tăng từ 40C trở lên nước mới nở ra
3- Sự nở vì nhiệt của chất khí:
- Chất khí nở ra khi nóng lên , co lại khi lạnh đi
- Các chất khí khác nhau nở vì nhiệt giống nhau
4 -So sánh sự nở vì nhiệt của các chất:
- Chất khí nở vì nhiệt nhiều hơn chất lỏng , chất lỏng nở vì nhiệt nhiều hơn chất rắn
- Sự nở vì nhiệt của các chất tăng dần theo thứ tự :Rắn , lỏng , khí
- Sự nở vì nhiệt của các chất giảm dần theo thứ tự :Khí , lỏng , rắn
- So sánh sự nở vì nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí :
Các chất rắn, lỏng , khí đều nở ra khi
nóng lên, co lại khi lạnh đi Các chất rắn , lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau , các chất khí khác nhau nở vì
nhiệt giống nhau 5- Một số ứng dụng của sự nở vì nhiệt:
- Sự co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể gây ra những lực rất lớn
- Hai thanh kim loại có bản chất khác nhau được tán chặt vào nhau tạo thành một băng kép
- Băng kép khi bị đốt nóng hay làm lạnh thì cong lại :
1) Khi hơ nóng băng kép bị cong về thanh kim loại có sự giãn nở vì nhiệt ít hơn (thanh kim loại có sự giãn nở vì nhiệt nhiều hơn nằm bên ngoài )
2) Khi làm lạnh băng kép bị cong về thanh kim loại có sự giãn nở vì nhiệt nhiều hơn (thanh kim loại có sự giãn nở vì nhiệt ít hơn nằm bên ngoài )
- Nhiệt kế thường dùng hoạt động dựa trên hiện tượng dãn nở vì nhiệt của các chất Các nhiệt kế thường dùng là : Nhiệt kế rượu , nhiệt kế y tế , nhiệt kế thủy ngân , …
6- Nhiệt giai :
-Trong nhiệt giai Xenxiút, nhiệt độ của nước đá đang tan là O0C , của hơi nước đang sôi là 1000C
- Trong nhiệt giai Farenhai, nhiệt độ của nước đá đang tan là 320F , của hơi nước đang sôi là 2120F
- Đổi nhiệt độ từ nhiệt giai này sang nhiệt giai khác :
VD : t0C = 320F + t.1,80F → ( 0 F)
x0F = ( x – 32 ) :1,8 → ( 0 C)
7 - Sự nóng chảy và sự đông đặc:
-Sự chuyển từ thể rắn sang thể lỏng gọi là sự nóng chảy Sự chuyển từ lỏng sang thể rắn gọi là sự đông đặc
- Phần lớn các chất nóng chảy(hay đông đặc ) ở một nhiệt độ xác định Nhiệt độ đó gọi là nhiệt độ nóng chảy của các chất
- Nhiệt độ nóng chảy của các chất khác nhau thì khác nhau
- Trong thời gian nóng chảy ( hay đông đặc ) nhiệt độ của vật không thay đổi
- Có một số chất ( như thủy tinh , nhựa đường , ) khi bị nung nóng thì mềm ra rồi nóng chảy dần trong khi nhiệt độ vẫn tiếp tục tăng
Trang 28 - Söï bay hôi vaø söï ngöng tú:
- Söï chuyeơn töø theơ loûng sang theơ hôi gói laø söï bay hôi Söï chuyeơn töø theơ hôi sang theơ loûng gói laø söï ngöng tú
- Toâc ñoô bay hôi cụa moôt chaât loûng phú thuoôc vaøo nhieôt ñoô , gioù , dieôn tích maịt thoaùng vaø bạn chaât cụa chaât loûng
9 - Söï sođi :
- Moêi chaât loûng sođi ôû moôt nhieôt ñoô xaùc ñònh Nhieôt ñoô ñoù gói laø nhieôt ñoô sođi
- Trong suoât thôøi gian sođi , nhieôt ñoô cụa chaât loûng khođng thay ñoơi
10 - So saùnh söï bay hôi vaø söï sođi :
- Söï bay hôi xạy ra ôû baât kì nhieôt ñoô naøo tređn maịt thoaùng cụa chaât loûng
- Söï sođi xạy ra ôû moôt nhieôt ñoô xaùc ñònh Trong khi sođi chaât loûng bay hôi cạ ôû trong maịt thoaùng laên trong loøng chaât loûng
11 – So saùnh söï gioẫng vaø khaùc nhau veă söï nôû vì nhieôt cụa caùc chaât raĩn ,loûng, khí :
Raĩn ,loûng, khí.
Gioâng nhau:
Khoâi löôïng vaø tróng löôïng cụa caùc chaât khođng thay ñoơi
Khaùc nhau
Theơ tích taíng Theơ tích giạm Khoâi löôïng rieđng giạm Khoâi löôïng rieđng taíng Tróng löôïng rieđng giạm Tróng löôïng rieđng taíng
12- Roøng róc: - Roøng róc coâ ñònh giuùp laøm thay ñoơi höôùng cụa löïc keùo so vôùi khi keùo tröïc tieâp
- Roøng róc ñoông giuùp laøm löïc keùo vaôt leđn nhoû hôn tróng löôïng cụa vaôt B- Baøi taôp:
I –Traĩc nghieôm : Khoanh troøn chöõ caùi ñöùng tröôùc cađu maø em cho laø ñuùng :
1 – Söï nôû vì nhieôt cụa caùc chaât giạm daăn theo thöù töï laø:
A Ñoăng , thụy ngađn , khođng khí C Khođng khí , thụy ngađn , ñoăng
B Thụy ngađn , ñoăng , khođng khí D Khođng khí , ñoăng , thụy ngađn
2 – Hieôn töôïng naøo sau ñađy xạy ra khi ñun noùng moôt quạ caău baỉng ñoăng:
A Tróng löôïng cụa quạ caău taíng C Tróng löôïng rieđng cụa quạ caău taíng
B Tróng löôïng cụa quạ caău giạm D Tróng löôïng rieđng cụa quạ caău giạm
3-Hieôn töôïng naøo xạy ra ñoâi vôùi khoâi löôïng rieđng cụa nöôùc khi ñun nöôùc trong moôt bình thụy tinh?
A Khoâi löôïng rieđng cụa nöôùc taíng B Khoâi löôïng rieđng cụa nöôùc giạm
C Khoâi löông rieđng cụa nöôùc khođng thay ñoơi D Khoâi löôïng rieđng cụa nöôùc thoát ñaău giạm sau ñoù môùi taíng
4 –Hieôn töôïng naøo xạy ra khi duøng tay aùp chaịt vaøo moôt bình thụy tinh coù nuùt chaịt ?
A Theơ tích cụa khođng khí trong bình taíng B Khoâi löôïng rieđng cụa khođng khí trong bình
taíng
C Khoâi löôïng rieđng cụa khođng khí trong bình giạm D Cạ ba hieôn töôïng tređn ñeău khođng xạy ra
5 – Khi moôt vaôt raĩn ñöôïc laøm lánh ñi thì:
A khoâi löôïng cụa vaôt giạm ñi B theơ tích cụa vaôt giạm ñi
C tróng löôïng cụa vaôt giạm ñi D tróng löôïng cụa vaôt taíng leđn
6 – Nhöõng quaù trình chuyeơn theơ naøo cụa ñoăng ñöôïc söû dúng trong vieôc ñuùc töôïng ñoăng ?
A Noùng chạy vaø bay hôi B Noùng chạy vaø ñođng ñaịc
C Bay hôi vaø ñođng ñaịc D Bay hôi vaø ngöng tú
7 – Hieôn töôïng naøo sau ñađy khođng lieđn quan ñeân söï noùng chạy ?
A Moôt que kem ñang tan B Moôt ngón neân ñang chaùy
Ngöng tú
Bay hôi Ñođng ñaịc
Noùng chạy
Trang 3C Một cục nước đá đang để ở ngoài nắng D Một ngọn đèn dầu đang cháy
8 – Đặc điểm nào sau đây là của sự bay hơi
A Xảy ra ở một nhiệt độ xác định đối với mỗi chất lỏng
B Xảy ra ở bất kì nhiệt độ nào của mỗi chất lỏng
C Xảy ra đồng thời trên mặt thoáng và trong lòng chất lỏng
D Không phụ thuộc vào nhiệt độ , gió và mặt thoáng của chất lỏng
9 –Tốc độ bay hơi của nước đựng trong cốc hình trụ càng nhỏ khi :
A Nước trong cốc càng nhiều B Nước trong cốc càng ít
C Cốc được đặt trong nhà D Cốc được đặt ngoài nắng
10 – Trường hợp nào sau đây liên quan đến sự ngưng tụ?
A Khi hà hơi vào mặt gương thì mặt gương thấy mờ
B Khi đun nước có làn khói trắng bay ra từ vòi ấm
C Khi đựng nước trong chai đậy kín thì lượng nước trong chai không bị giảm
D Cả ba trường hợp trên
11 – Đặc điểm nào không phải của sự sôi ?
A Xảy ra ở một nhiệt độ xác định đối với mỗi chất lỏng
B Xảy ra đồng thời trên mặt thoáng và trong lòng chất lỏng
C Chỉ xảy ra trên mặt thoáng chất lỏng
D Khi hiện tượng xảy ra , nhiệt độ của chất lỏng không thay đổi
12 – Ở nhiệt độ trong phòng chất nào sau đây chỉ tồn tại ở thể hơi ?
A Chì B Ô xi C Băng phiến D Nước
13 – Đặc điểm nào không phải là của sự bay hơi ?
A Phụ thuộc vào nhiệt độ C Xảy ra đồng thời trên mặt thoáng và trong lòng chất lỏng
B Phụ thuộc vào mặt thoáng của chất lỏng D Phụ thuộc vào gió
14 – Đặc điểm nào là của sự sôi ?
A Xảy ra ở bất kì nhiệt độ nào của chất lỏng
B Phụ thuộc vào nhiệt độ , gió và diện tích mặt thoángcủa chất lỏng
C Xảy ra ở một nhiệt độ xác định đối với mỗi chất lỏng
D Chỉ xảy ra trên mặt thoáng của chất lỏng
15 – Chất nào có nhiệt độ sôi thấp nhất?
A Chì B Nước C Ô xi D Thủy ngân
16 – Một nhiệt kế thủy ngân có phạm vi từ -10 0 C đến 100 0 C Nhiệt kế này có thể đo nhiệt độ nóng chảy của chất nào sau đây?
17 – Nước đựng trong cốc bay hơi càng chậm khi :
A Nước trong cốc càng nóng C Nước trong cốc càng ít
B Nước trong cốc càng lạnh D Nước trong cốc càng nhiều
18 – Chất nào tồn tại ở cả thể lỏng và hơi trong điều kiện nhiệt độ phòng (20 0 C đến 30 0 C )
A Rượu và nước B Nước và thủy ngân C Rượu và thủy ngân D Rượu , nước và thủy ngân
19 – Phát biểu nào sau đây không chính xác ?
A Sự bay hơi chỉ xảy ra trên mặt thoáng của chất lỏng
B Trong suốt quá trình diễn ra hiện tượng bay hơi , nhiệt độ của chất lỏng không thay đổi
C Trong suốt thời gian sôi , nhiệt độ của chất lỏng không thay đổi mặc dù ta vẫn đun chất lỏng
D Các chất lỏng khác nhau sẽ sôi ở những nhiệt độ khác nhau
20 –Hai cốc A và B đều chứa cùng một lượng nước Cốc A được đậy kín
Nếu để cả hai cốc ra ngoài nắng trong cùng một thời gian thì lượng nước:
A Trong cốc A sẽ đầy hơn trong cốc B
B Trong cốc B sẽ nhiều hơn trong cốc A
Trang 4C Trong hai cốc đều không thay đổi
D Trong hai cốc đều giảm như nhau
21- Câu nào dưới đây nói về tác dụng của ròng rọc là đúng?
A Ròng rọc cố định chỉ có tác dụng làm thay đổi hướng của lực kéo
B Ròng rọc cố định có tác dụng làm thay đổi độ lớn của lực kéo
C Ròng rọc cố định có tác dụng làm thay đổi cả hướng và độ lớn của lực kéo
D Ròng rọc động không có tác dụng làm thay đổi độ lớn của lực kéo
II – Điền từ thích hợp vào chỗ trống cho các câu sau:
1 Hầu hết các chất ……… khi nóng lên, ………khi lạnh đi Chất rắn ……… ít
hơn chất lỏng, chất lỏng……….chất khí
2 Khi nhiệt độ tăng thì………của vật tăng, còn khối lượng của vật………do đó khối lượng riêng
của vật………
3 Chất rắn co dãn vì nhiệt khi bị ngăn cản có thể……… Vì thế mà ở chỗ tiếp nối
hai đầu thanh ray xe lửa phải để………
4 Khi vật rắn bị nung nóng hay làm lạnh thì khối lượng của vật ấy……….
5 Mỗi chất đều nóng chảy và………ở cùng ……… Nhiệt độ này gọi là………
6 Trong khi đang đông đặc hoặc trong khi đang ………nhiệt độ của chất ………mặc
dù ta vẫn tiếp tục………hoặc tiếp tục………
7 Sự sôi là sự………đặc biệt.Trong khi sôi nước vừa……… trên ……… ,
vừa……….vào các………
9 Nhiệt kế y tế hoạt động dựa trên hiện tượng ………của các chất.
III – Hãy ghép mỗi mệnh đề bên trái với một mệnh đề bên phải thành một câu hoàn chỉnh và đúng:
1/
2 Hạ thấp nhiệt độ của vật thì B nở vì nhiệt giống nhau 2 + ……
3 Các chất lỏng khác nhau C khối lượng riêng của nó giảm 3 + ……
2/
1 Sự chuyển từ thể lỏng sang thể hơi A gọi là sự ngưng tụ 1 + ……
2 Sự chuyển từ thể rắn sang thể lỏng B gọi là sự bay hơi 2 + ……
3 Sự chuyển từ thể lỏng sang thể rắn C gọi là sự đông đặc 3 + ……
4 Sự chuyển từ thể hơi sang thể lỏng D gọi là sự nóng chảy 4 + ……
3/
4/
1 Nước trong cốc để lâu ngày không còn A liên quan đến sự nóng chảy 1 + ……
Trang 53 Các giọt sương trên lá cây C liên quan đến sự đông đặc 3 + ……
5/
1 Nhiệt kế thuỷ ngân
2 Nhiệt kế rượu
3 Nhiệt kế y tế
4 Nhiệt kế kim loại
a.đo nhiệt độ cơ thể
b đo nhiệt độ khí quyển
c đo nhiệt độ trong các thí nghiệm
d đo nhiệt độ của đồng nóng chảy
1 + ………
2 + ………
3 + ………
4 + ………
IV/ Điền chữ Đ vào ô đúng , chữ S vào ô sai:
1 Sự sôi chỉ xảy ra ở mặt thoáng chất lỏng
2 Quá trình chất lỏng bay hơi có thể nhìn thấy được hoặc không nhìn thấy được
3 Chất lỏng đang sôi nếu tiếp tục đun thì nhiệt độ chất lỏng đó tiếp tục tăng nhiệt độ
4 Phần lớn các chất rắn nóng chảy ở một nhiệt độ xác định
5 Sự bay hơi chỉ xảy ra đối với chất khí
6 Các chất lỏng khác nhau có nhiệt độ sôi khác nhau
7 Để mở một nút thủy tinh bị kẹt ở cổ lọ ta nên hơ nóng cả nút và cổ lọ
8 Nhiệt độ của nước đá đang tan là 00C
9 Nhiệt độ nóng chảy của băng phiến là 800C (Nhiệt độ 0C )
10 Chất rắn , chất lỏng , chất khí nởû vì nhiệt như nhau
V – Tự luận
1 Ở hình vẽ bên biểu diễn sự thay đổi nhiệt độ
theo thời gian của nước
a Các đoạn BC , DE ứng với các quá trình nào ?Vì sao?
b Trong các đoạn AB ,CD nước tồn tại ở những thể nào?
c Để đưa chất rắn tư ø -500C đến nhiệt độ nóng chảy
cần bao nhiêu thời gian ?
d.Trung bình mất bao nhiêu phút để nhiệt độ chất rắn
tăng lên 10C
2 Vì sao khi tra khâu vào cán dao (hoặc liềm) người thợ rèn phải nung nóng khâu rồi mới tra vào cán?
(Trả lời: Người thợ rèn phải nung nóng khâu rồi mới tra vào cán vì :
- Nung nóng khâu nở ra để dễ tra vào cán
- Khi để nguội khâu co lại xiết chặt cán vào chuôi dao (hoặc liềm) làm cho cán chặt hơn )
3 Vì sao tại chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray xe lửa phải để một khe hở ?
(Trả lời: Tại chỗ tiếp nối hai đầu thanh ray xe lửa phải để một khe hở vì khi trời nóng thanh ray nở ra và dài ra do đó nếu không để khe hở , sự nở vì nhiệt của thanh ray sẽ bị ngăn cản, gây ra lực lớn làm cong đường ray )
4 Tốc độ bay hơi của chất lỏng phụ thuộc vào những yếu tố nào và phụ thuộc như thế nào?
(Trả lời: Tốc độ bay hơi của chất lỏng phụ thuộc vào 4 yếu tố là nhiệt độ, gió , diện tích mặt thoáng và
bản chất của từng loại chất lỏng:
- Nhiệt độ càng cao thì tốc độ bay hơi càng lớn và ngược lại.
- Gió càng mạnh thì tốc độ bay hơi càng lớn và ngược lại.
- Diện tích mặt thoáng của chất lỏng càng lớn thì tốc độ bay hơi càng lớn và ngược lại.
- Tùy từng loại chất lỏng khác nhau mà tốc độ bay hơi lớn, nhỏ cũng khác nhau )
5 Tại sao khi rót nước nóng vào cốc thủy tinh dày dễ vỡ hơn khi rót vào cốc thủy tinh mỏng?
(Trả lời: Khi rót nước nóng vào cốc thủy tinh dày dễ vỡ hơn khi rót vào cốc thủy tinh mỏng vì:
- Nước nóng rót vào cốc thủy tinh dày tạo sự giãn nở không đồng đều Thành bên trong cốc thủy tinh sẽ dãn nhanh hơn lớp ngoài cùng nên dễ bị rạn nứt
100
0
E D
50
-50 A
C B
Trang 6- Còn đối với cốc thủy tinh mỏng , khi rót nước nóng vào , do thành cốc có bề dày không đáng kể nên sự dãn nở tương đối đồng đều giữa lớp thủy tinh bên trong và bên ngoài , khó tạo nên sự rạn nứt )
6 So sánh sự bay hơi và sự ngưng tụ ?
(Trả lời: - Sự bay hơi xảy ra trên mặt thoáng của chất lỏng và ở bất kỳ nhiệt độ nào của chất lỏng.
- Sự sôi là sự hóa hơi xảy ra đồng thời trên mặt thoáng và trong lòng chất lỏng Sự sôi của mỗi chất lỏng xảy ra ở một nhiệt dộ xác định )
7 Hãy tính xem : 100C , 150C ; 200C ; 250C ; 300C ; 420C ; -350C tương ứng với bao nhiêu 0F ?
8 Hãy tính xem : 1200F , 1500F ; 1820F ; 1650F tương ứng với bao nhiêu 0C ?
9 Hình vẽ sau cho biết sự thay đổi nhiệt độ theo thời gian khi nung nóng một chất rắn nào đó Dựa vào đồ thị hãy
cho biết :
a) Nhiệt độ nóng chảy của chất rắn đó là bao nhiêu ?
b) Đoạn AB biểu diễn quá trình nào? chất tồn tại ở thể nào ?
c) Đoạn BC biểu diễn quá trình nào? chất tồn tại ở thể nào ?
d) Đoạn CD biểu diễn quá trình nào? chất tồn tại ở thể nào ?
e) Thời gian nóng chảy kéo dài bao nhiêu phút
f) Để đưa chất rắn từ 40 0 C lên nhiệt độ nóng chảy cần bao nhiêu thời gian ?
10 Hình vẽ sau cho biết sự thay đổi nhiệt độ theo thời gian khi làm nguội một chất nào đó Dựa vào đồ thị hãy
cho biết :
a) Nhiệt độ đông đặc của chất rắn đó là bao nhiêu ?
b) Đoạn AB biểu diễn quá trình nào? chất tồn tại ở thể nào ?
c) Đoạn BC biểu diễn quá trình nào? chất tồn tại ở thể nào ?
d) Đoạn CD biểu diễn quá trình nào? chất tồn tại ở thể nào ?
e) Thời gian đông đặc kéo dài bao nhiêu phút
f) Để đưa chất lỏng từ 90 0 C xuống nhiệt độ đông đặc cần bao nhiêu thời gian ?
Nhiệt độ (0C)
Thời gian (phút)
90 80 70 60 50 40
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 A
B C D
Nhiệt độ (0C)
Thời gian (phút)
90
80
70
60
50
40 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16
A
D
