CHƯƠNG VII: HORMONE CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG SINH HỌC doc

Sự phân tiết hormone của tuyến nội tiết 3.2.. ĐẠI CƯƠNG•Sự sống sinh trưởng + phát dục của cơ thể động vật chịu sự kiểm soát của hệ thống “Thần kinh và Thể dịch” •“Thể dịch” là các hợp

TS ĐỖ HIẾU LIÊM CHƯƠNG VII

1 ĐẠI CƯƠNG

2 PHÂN LOẠI HORMONE

2.1 Phân loại theo khoảng cách phân tiết

2.2 Phân loại theo cấu tạo hoá học

3 CƠ CHẾ PHÂN TIẾT VÀ TIẾP NHẬN HORMONE

3.1 Sự phân tiết hormone của tuyến nội tiết

3.2 Sự tiếp nhận hormone ở mô bào đích

4 CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC LOẠI HORMONE

4.1 Thông tín viên thứ hai

4.2 Cơ chế tác động của hormone polypeptide

4.3 Cơ chế tác động của hormone steroid

1 ĐẠI CƯƠNG

•Sự sống (sinh trưởng + phát dục) của cơ thể động vật chịu

sự kiểm soát của hệ thống “Thần kinh và Thể dịch”

•“Thể dịch” là các hợp chất sinh học được tổng hợp và phân tiết từ các tuyến nội tiết - Hormone - Tín hiệu hoá học

CÁC TUYẾN NỘI TIẾT VÀ HORMONE

NGUỒN GỐC HORMONE TÁC ĐỘNG SINH HỌC

Pineal Melatonin Điều hoà sự sản sinh gonadotropin

Hypothalamus RH và IH Điều hoà sự tổng hợp và phân tiết hormone tuyến não thùy trước

TSH Kích thích sự tổng hợp và phân tiết hormone của tuyến giáp trạng ACTH Kích thích sự tổng hợp và phân tiết hormone của vùng vỏ tuyến thượng thận Prolactin Kích thích sự tổng hợp và phân tiết sữa ở tuyến vú FSH Kích thích sự phát triển nang noãn và phân tiết estrogen

Anterior

pituitary LH

Kích thích sự xuất noãn, hình thành hoàng thể

và phân tiết progesterone

Parathyroid PTH Điều hoá tỉ lệ cân bằng Ca/P, tăng cường hấp thu calcium ở ruột, tăng calcium huyết thanh

Kích thích tiến trình tân tổng hợp glucose, làm tăng glucose máu

Mineralcorticoid (vùng cầu)

Kích thích tăng tái hấp thu Na và nước ở thận, giảm thiểu tái hấp thu K

Sex hormone (vùng lưới)

Tạo đặc tính sinh dục thứ cấp ở động vật trưởng thành sinh dục

Testes Testosterone Tạo đặc tính sinh dục thứ cấp và quá trình sinh tinh ở con đực Ovaries Estrogen Tạo đặc tính sinh dục thứ cấp và quá trình sinh noãn bào ở con cái Placenta Progesterone Duy trì sự có mang ở động vật cái

- Hormone

(1) Do tuyến nội tiết tổng hợp và phân tiết

(2) Di chuyển trong máu (kết hợp với protein huyết thanh

(3) Thực hiện tác động tại mô bào đích chuyên biệt

- Phân biệt: hormone, enzyme và vitamin

2.1 Theo khoảng cách phân tiết

- Endocrine hormone (nội tiết)

- Paracrine hormone (cận tiết)

- Autocrine hormone (tự tiết)

2 PHÂN LOẠI HORMONE

2.2 Theo cấu tạo hoá học

Các hormone RH và IH của vùng dưới đồi

- Sự tổng hợp và phân tiết hormone của các tuyến nội tiết chịu sự kiểm soát trực tiếp bởi hormone não thuỳ trước, gián tiếp bởi hormone vùng dưới đồi.

 Cơ chế hồi phản âm và cơ chế hồi phản dương

3.1 Sự tổng hợp và phân tiết hormone

3 SỰ TỔNG HỢP, PHÂN TIẾT VÀ TIẾP NHẬN

NÃO THÙY TRƯỚC

TUYẾN NỘI TIẾT

Cơ chế hồi phản âm (negative feedback mechanism)

LẠNH Thân nhiệt

• Tăng cường độ biến dưỡng

• Tăng tuần hoàn máu

• Giảm diện tích tiếp xúc bề mặt

•

Oxid hoá glucose

Glucose máu

• Kích thích trung khu đói

• Tăng phân giải glycogen ở gan

•

•Tăng phân giải triacylglycerol

• Tăng phân giải protein

ENERGY THỤ QUAN HOÁ HỌC

Hypothalamus

CRH

Adrenal cortex(Vùng dậu)

Glucocorticoid

Lactate Amino acid Glycerol Acid béo

Gluconeogenesis

GLUCOSE

Glucose máu

CƠ CHẾ HỒI PHẢN ÂM VÀ DƯƠNG

3.2 Sự tiếp nhận hormone tại mô bào đích

4 TÁC ĐỘNG CỦA HORMONE TẠI MÔ BÀO ĐÍCH

4.1.Thông tín viên thứ hai (the second messenger)

- Tín hiệu hoá học trung gian, kiểm soát các hiệu ứng sinh học (các phản ứng biến dưỡng trong mô bào đích)

- Các thông tín viên thứ hai: c.AMP, c.GMP , Protein G,

Proteinkinase, Inositol phosphate

Thuyết thông tín viên thứ hai (Sutherland, 1975)

Thông tín viên thứ hai (c.AMP phối hợp với Protein kinase)

Thông tín viên thứ hai (c.AMP phối hợp với Ca 2+ )

4.2 Cơ chế tác động của hormone steroid

Hormone steroid có khả năng đi qua màng sinh học, tác động ở trong nhân tế bào: Gia tăng cường độ sao chép mật mã di truyền, tăng tổng hợp m.RNA

Cơ chế tác động của hormone steroid

4.3 Cơ chế tác động của hormone polypeptide, dẫn xuất amino acid

Hormone polypeptide không có khả năng đi qua màng sinh học, tác động sinh học ở tế bào chất, bao gồm: Gia tăng cường độ diễn dịch của ribosome, tăng tổng hợp enzyme Kích hoạt enzyme làm tăng khả năng xúc tác phản ứng

Cơ chế tác động của hormone dẫn xuất của amino acid