Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học Cơ sở dữ liệu sinh học CSDL trong chương này chủ yếu đề cập đến các thông tin về trình tự Axit nucleic ADN, ARN, trình tự axit amin của các phâ
Trang 1Người hướng dẫn: TS.VÕ VĂN TOÀN
Người thực hiện: TRẦN THỊ PHƯƠNG
ANH Lớp: Sinh học thực nghiệm khóa 15
Trang 21 CƠ SỞ DỮ LIỆU SINH HỌC
CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
Cơ sở dữ liệu sinh học (CSDL) trong chương này chủ yếu đề cập đến các thông tin về trình tự Axit nucleic (ADN, ARN), trình tự axit amin của các phân tử Protein, thông tin về cấu trúc và giải phẫu của một số Genom, mô hình cấu trúc không gian của các đại phân tử
Trang 3CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
Trang 4Năm cơ sở dữ liệu trình tự chính trên mạng Internet cung cấp thông tin về trình tự Nucleotide và Protein:
- The GenBank sequence database
- The DNA Data Bank of Japan (DDBJ)
- The Swiss-Prot
- Protein Information Resource (PIR)
1.2 Cơ sở dữ liệu về các trình tự
Trang 5
Năm cơ sở dữ liệu trình tự chính trên mạng Internet cung cấp thông tin về trình tự nucleotide và protein:
1.2 Cơ sở dữ liệu về các trình tự
a.EMBL Cơ sở dữ liệu trình tự nucleotide (còn được gọi
là ngân hàng EMBL) cấu thành tài nguyên trình tự nucleotide chính của châu Âu
Trang 6CSDL của EMBL/EBI
Trang 7Năm cơ sở dữ liệu trình tự chính trên mạng Internet cung cấp thông tin về trình tự nucleotide và protein:
1.2 Cơ sở dữ liệu về các trình tự
a EMBL Cơ sở dữ liệu trình tự nucleotide (còn được gọi
là ngân hàng EMBL) cấu thành tài nguyên trình tự nucleotide chính của châu Âu
b GenBank là một phần của chương trình hợp tác quốc tế
về cơ sở dữ liệu trình tự nucleotide, bao gồm ngân hàng dữ liệu ADN của Nhật Bản (DDBJ), Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử châu Âu (EMBL), và GenBank tại NCBI
Trang 8b GenBank là một phần của chương trình hợp tác quốc tế
về cơ sở dữ liệu trình tự nucleotide, bao gồm ngân hàng dữ liệu ADN của Nhật Bản (DDBJ), Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử châu Âu (EMBL), và GenBank tại NCBI
GenBank là một bộ sưu tập của tất cả các trình tự DNA được công khai Trong GenBank các cá nhân, các nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới, cũng như từ các trung tâm lớn tham gia vào dự án nghiên cứu bộ gen con người Số lượng các trình tự DNA được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu GenBank,
từ tất cả các sinh vật, gần đây đã đạt đến số lượng khổng lồ
và tiếp tục phát triển với một tốc độ nhanh chóng
Trang 9Năm cơ sở dữ liệu trình tự chính trên mạng Internet cung cấp thông tin về trình tự nucleotide và protein:
và GenBank / NCBI trên cơ sở hàng ngày, ba cơ sở dữ liệu chia sẻ dữ liệu hầu như tất cả dữ liệu tại bất kỳ thời gian nào
Trang 10CSDL của DDBJ
Trang 11Năm cơ sở dữ liệu trình tự chính trên mạng Internet cung cấp thông tin về trình tự nucleotide và protein:
d Swiss-Prot là một cơ sở dữ liệu protein Cơ sở dữ liệu
này cố gắng để cung cấp những thông tin ở mức độ cao bao
gồm: các mô tả về chức năng của các protein và cấu trúc của
nó, sự cải biến sau phiên mã, các dạng biến đổi và những
thông tin khác
Trang 12Năm cơ sở dữ liệu trình tự chính trên mạng Internet cung cấp thông tin về trình tự nucleotide và protein:
Hiện nay, PIR cung cấp các nguồn lực hàng đầu thế giới
để hỗ trợ các dữ liệu protein và di truyền
Trang 13CSDL của PIR
Trang 14CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
1.2 Cơ sở dữ liệu về các trình tự
Trong thập niên 70, các phương pháp cô lập trình tự ADN đã
được thành lập và ý tưởng về lập bản đồ toàn bộ bộ gen được hình thành Một số loài sinh vật (virút, E.coli, nấm men, ruồi giấm) đã
nhanh chóng được nghiên cứu Một danh sách cập nhật của tất cả
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=genomeprj
Thông tin về bộ gen của một số loài (con người, cây Arabidopsis, Saccharomyces cerevisiae) được cung cấp bởi MIPS (http://mips.gsf.de ) The Munich Information Center Protein
Sequences
1 CƠ SỞ DỮ LIỆU SINH HỌC
Trang 15CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
1.2 Cơ sở dữ liệu về các trình tự
NCBI thành lập vào ngày 04 Tháng Mười Một 1988, như
một bộ phận của Thư viện Y khoa Quốc gia (NLM ) tại Viện
Y tế Quốc gia (NIH) NLM đã được lựa chọn do kinh nghiệm của họ trong việc tạo ra và duy trì cơ sở dữ liệu y sinh học NIH là cơ sở nghiên cứu y sinh học lớn nhất trên thế giới.
1 CƠ SỞ DỮ LIỆU SINH HỌC
Trang 16CSDL của NCBI
Trang 17CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
Trang 18CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
bao gồm SWISS-PROT, TrEMBL, PIR
Cơ sở dữ liệu protein (NCBI)
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?db=Protein
1 CƠ SỞ DỮ LIỆU SINH HỌC
Trang 19Trình tự Protein : UniProt (Universal Resource Protein)
http://www.expasy.uniprot.org
Trang 20CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1.1 Khái quát chung về cơ sở dữ liệu sinh học
Trang 21Protein cấu trúc: Ngân hàng dữ liệu protein (PDB)
http://www.rcsb.org/pdb/
Trang 22PDB là kho lưu trữ duy nhất trên toàn thế giới, thông tin về các cấu trúc 3D của các phân tử sinh học lớn, bao gồm cả protein và axit nucleic Đây là những phân tử của sự sống được tìm thấy trong tất
cả các sinh vật bao gồm vi khuẩn, nấm men, thực vật, ruồi, động vật khác, và con người Hiểu biết về hình dạng của một phân tử giúp chúng ta hiểu nó hoạt động như thế nào Kiến thức này có thể được
sử dụng để giúp suy ra vai trò của một cấu trúc trong sức khỏe con người và bệnh tật, và trong thuốc phát triển PDB miễn phí cho người sử dụng Các kho lưu trữ PDB được cập nhật thứ tư mỗi tuần
Trang 23Cơ sở dữ liệu di truyền
Toàn bộ hệ gen (NCBI)
Các cơ sở dữ liệu có thể được tìm kiếm có hệ thống, bởi các từ
khoá, hoặc bằng trình tự giống nhau
Trang 241.3 Cơ sở dữ liệu về các tác phẩm và sáng chế
Các trình duyệt Entrez cũng cung cấp khả năng tìm kiếm
MEDLINE (cơ sở dữ liệu về y học)
(http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi)
một cơ sở dữ liệu về ấn phẩm sinh học và y tế có thể được truy cập tại Thư viện Y khoa Quốc gia Trích dẫn bao gồm cả thông tin về trình tự protein hoặc nucleotide được liên kết với các
cơ sở dữ liệu tương ứng và các trích dẫn khác có liên quan Cơ sở này cho phép tìm thấy một số lượng lớn các trích dẫn mà bạn quan tâm một khi bạn đã tìm thấy một vài trích dẫn có liên quan,
và làm tăng khả năng tìm kiếm của bạn lên đáng kể
Trang 25http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi )
Trang 26Một trình tìm kiếm các bằng sáng chế của Mỹ đang được
(http://www.uspto.gov/patft/index.html).
Trang 27The Bioinformatic Links Directory
(http://bioinformatics.ubc.ca/resources/links_directory/)
là một nguồn tài nguyên cộng đồng trực tuyến có chứa các công cụ, cơ sở dữ liệu, tài nguyên cho tin sinh học và nghiên cứu sinh học phân tử
Trang 282 CÁC CÔNG CỤ TÌM KIẾM, PHÂN TÍCH CÁC CSDL
2.1 Công cụ của EMBL/EBI
a/ Similarity & Homology: Công cụ phân tích mức độ giống
nhau và tương đồng giữa các trình tự
• Các công cụ như: Fasta, Blast, MPsrch và Scanps Dạng tìm kiếm và kết quả trả về qua email cũng được phát triển
• Hai chương trình có thể được sử dụng để tìm kiếm, so sánh mức độ giống nhau và mức độ tương đồng suy diễn
là BLAST or Fasta
Trang 29Công cụ tìm kiếm DNA và Protein chung
phương pháp shotgun Whole genome shotgun - WGS)
Trang 30Các công cụ tìm kiếm chuyên biệt cho DNA Công cụ
Ứng dụng, mô tả
(HGBASE).
Trang 31b/ Protein Functional Analysis: Phân tích chức năng của protein
c/ Proteomic Services
Bao gồm các phương thức truy cập vào các dịch vụ
proteomic do EBI cung cấp
Dasty Công cụ cho phép trình bày những thông tin về đặc
điểm trình tự protein dưới dạng dễ quan sát
UniProt
DAS Máy chủ UniProt DAS cho phép các nhà nghiên cứu trình bày kết quả nhiên cứu của mình, chẳng
hạn xác định các peptide hoặc các trình tự tín hiệu trên máy chủ UniProt dưới dạng mô tả của UniProtKB/Swiss-Prot
Trang 32d/ Sequence Analysis: Phân tích trình tự
• Sử dụng rất nhiều phương pháp tin sinh học để xác định chức năng sinh học, cấu trúc của các gen và protein
mà chúng mã hóa
• Các công cụ như Transeq có thể giúp xác định các
vùng mã hóa protein của một trình tự DNA ClustalW
được sử dụng để so sánh trình tự DNA hoặc protein để làm sáng tỏ mối quan hệ cũng như nguồn gốc tiến hóa của chúng
Trang 33e/ Phân tích cấu trúc (Structural Analysis):
Một trong những công cụ đó là DALI và MSDfold Công
cụ của MSDfold hoặc DALI cho phép xác định cấu trúc
protein cần nghiên cứu và so sánh nó với các cấu trúc trong PDB (Protein Data Bank)
Trang 342.2 Công cụ của NCBI
a/ Các công cụ phân tích trình tự
• Cluster of Orthologous Groups (COGs): Một hệ thống
của các họ gen từ các genom hoàn chỉnh
• Gene Expression Omnibus (GEO): Kho dữ liệu gen biểu
hiện và các nguồn trực tuyến cho việc thu nhận các dữ liệu gen biểu hiện
• HomoloGene: So sánh các trình tự nucleotide giữa các
cặp sinh vật để xác định các gen ở các loài khác nhau được tiến hóa từ một gen tổ tiên chung do quá trình phân loài và chúng thường vẫn giữ được nguyên chức năng trong quá trình tiến hóa
Trang 35Tìm khung đọc mở (ORF Finder): Một công cụ phân
tích hiện thị dưới dạng đồ hoạ cho phép tìm các khung
đọc mở của một đoạn trình tự hoặc một trình tự có
trong CSDL
b/ Tìm kiếm trình tự giống nhau (Sequence Similarity
Searching)
c/ Hệ thống đơn vị phân loại (Taxonomy)
d/ Đăng ký trình tự (Sequence Submission)
• Sequin: Một công cụ đăng ký trình tự bao gồm cả ORF
finder, một công cụ để sửa chữa và xem trình tự
e/ Tìm kiếm các thuật ngữ (Text Term Searching)
• Entrez: Truy cập vào các dữ liệu trình tự protein và DNA
từ hơn 100000 sinh vật cùng với các cấu trúc protein 3D, các thông tin và bản đồ gen và PubMed MEDLINE
Trang 36
f/ Các công cụ cho thể hiện cấu trúc 3D và các kết quả tìm kiếm trình tự giống nhau (Tools for 3d structure
display and similarity searching)
g/ CSDL bản đồ (MAPS)
Truy cập tới các dạng bản đồ vật lý và di truyền khác nhau
Trang 37CHƯƠNG II TÌM KIẾM DỮ LIỆU SINH HỌC
1 CƠ SỞ DỮ LIỆU SINH HỌC
2 CÁC CÔNG CỤ TÌM KIẾM, PHÂN TÍCH CÁC CSDL
3 THỰC HÀNH TÌM KIẾM CÁC DLSH
Nguyên tắc: