Phong hóa và sự hình thành đất doc

Quá trình thuỷ phân Là quá trình thay thế các kim loại kiềm và kiềm thổ trong mạng lưới tinh thể của các khoáng bằng các cation H+ của nước KAlSi3O8 + HOH → HAlSi3O8 + KOH Octoklaz Alu

1

2

Phong hoá (Weathering Rocks)

Phong hoá (Weathering Rocks)

42.1 Sự phong hoá đá và khoáng

* Các t ng á m n i x y ra quá trình phong hoá ầ đ ẹ ơ ả đượ c g i l ọ à

v phong hoá Có hai lo i v phong hoá: V phong hoá c ỏ ạ ỏ ỏ ổ

v v phong hoá hi n à ỏ ệ đạ Đấ ài t l ph n trên cùng c a v ầ ủ ỏ

+ Phong hoá hoá h cọ

+ Phong hoá sinh v t ậ h c ọ

2.1.1 Khái niệm

2.1.2 Các loại phong hoá

8Phong hoá tróc vỏ

Phong hoá tróc vỏ

Một số hình ảnh phong hoá

( tiếp)

- Quá trình hòa tan

- Quá trình hydrat hóa

- Quá trình th y phânủ

- Quá trình oxy hóa

a Quá trình hoà tan

Là hiện tượng các khoáng

vật và đá bị hoà tan trong

nước Các khoáng vật

Trầm tích thường dễ hoà

tan Trong đá vôi, kết qủa

của sự hoà tan sẽ hình

b Quá trình hydrat hoá

Là quá trình nước tham gia vào mạng lưới tinh thể của

khoáng vật

CaSO4 + 2H2O → CaSO4.2H2OAnhydrit Thạch cao

Fe2O3 + nH2 O → Fe2O3.nH2OHematit Limonit

Kết quả: Thể tích của khoáng vật tăng lên, thành phần

hoá học thay đổi, độ bền liên kết giảm, tạo điều kiện tốt

cho quá trình hoá học khác

b Quá trình hydrat hoá

Là quá trình nước tham gia vào mạng lưới tinh thể của

khoáng vật

CaSO4 + 2H2O → CaSO4.2H2OAnhydrit Thạch cao

Fe2O3 + nH2 O → Fe2O3.nH2OHematit Limonit

Kết quả: Thể tích của khoáng vật tăng lên, thành phần

hoá học thay đổi, độ bền liên kết giảm, tạo điều kiện tốt

cho quá trình hoá học khác

c Quá trình thuỷ phân

Là quá trình thay thế các kim loại kiềm và kiềm

thổ trong mạng lưới tinh thể của các khoáng bằng

các cation H+ của nước

KAlSi3O8 + HOH → HAlSi3O8 + KOH Octoklaz Alumosilicat ( fespat thuỷ phân)

Kết quả là tạo ra các muối và hợp chất dễ tan hơn.

c Quá trình thuỷ phân

Là quá trình thay thế các kim loại kiềm và kiềm

thổ trong mạng lưới tinh thể của các khoáng bằng

các cation H+ của nước

KAlSi3O8 + HOH → HAlSi3O8 + KOH Octoklaz Alumosilicat ( fespat thuỷ phân)

Kết quả là tạo ra các muối và hợp chất dễ tan hơn.

d Quá trình oxy hoá

Quá trình này phụ thuộc chặt chẽ vào sự xâm nhập của

oxy tự do trong không khí và trong nước Kết quả là làm

cho khoáng vật và đá bị biến đổi, bị thay đổi về thành

phần hoá học.

FeS2 + 7O2 + 2H2O → 2FeSO4 + 2H2SO412FeSO4 + 3O2 + 6H2O → 4Fe2(SO4)3 + 4Fe(OH)3

Đá bị oxy hoá sẽ bị biến đổi về màu sắc rõ rệt và thường

hay xuất hiện những vệt, chấm màu vàng, nâu đỏ.

15

2.1.2.3 Phong hoá sinh vật học

2.1.2.3 Phong hoá sinh vật học

17

* Độ bền phong hoá phụ thuộc:

-Bản chất của vật bị phong hoá

-Điều kiệ bên ngoài.

Trong điều kiện nóng ẩm, khoáng và đá bị phong hoá

mạnh hơn so với điều kiện khô lạnh.

Độ bền phong hoá quyết định độ dày tầng đất

Là khả năng chống lại sự phá huỷ của đá khoáng đối với quá trình phong hoá.

* Độ bền phong hoá phụ thuộc:

-Bản chất của vật bị phong hoá

-Điều kiệ bên ngoài.

Trong điều kiện nóng ẩm, khoáng và đá bị phong hoá

mạnh hơn so với điều kiện khô lạnh.

Độ bền phong hoá quyết định độ dày tầng đất

192.1.4 CÁC SẢN PHẨM PHONG HOÁ

2.1.4.1 Khoáng nguyên sinh

- Những khoáng nguyên sinh phổ biến trong đất và mẫu

chất là: Thạch Anh, Fenspat, Pyroxen, Amphibol.

- Độ bền của các loại khoáng không giống nhau nên thành phần của chúng trong mẫu chất và đất khác với trong đá.

- Khoáng nguyên sinh trong đất ảnh hưởng tới tính chất lý học của đất Chúng cũng là nguồn dự trữ dinh dưỡng đối

2.1.4.3 Khoáng sét

* Khái ni m: ệ

Khoáng sét l nh ng Silicat th sinh à ữ ứ

có công th c hoá h c t ng quát ứ ọ ổ

a Khoáng sét nhóm Montmorilonit

* CTTQ: 4SiO2.Al2O3.nH2O SiO2/ Al2O3 = 4

* Phân b : Ph bi n ố ổ ế ở đấ ôn t đớ , các lo i i ạ đấ Macgalit, t đấ t

đen nhi t ệ đớ , c n nhi t i ậ ệ đớ , ít ho c không có trong i ặ đấ t

24

25

b Khoáng sét nhóm Kaolinit

*CTTQ: 2SiO2 Al2O3 nH2O SiO2/Al2O3 = 2

* Phân b : Ch y u trong ố ủ ế đấ nhi t t ệ đới

* Ki u ki n trúc: 1:1ể ế

* Khoáng n y có kh nà ả ăng trương co bé, các ph n t nầ ử ướ khó c

l t v o kho ng cách gi a các phi n Kaolinit ch a ít các ọ à ả ữ ế ứ

Cation Bazơ nên độ phân tán th p Kh nấ ả ăng h p ph không ấ ụ

vượ quá 20me/100g khoáng sét.t

* S phong phú khoáng Kaolinit trong ự đấ l d u hi u c a t à ấ ệ ủ

s nghèo ch t Baz ự ấ ơ.

27

•MC Là nguyên liệu cơ bản để

tạo ra thành phần dinh dưỡng,

khoáng trong đất và là nguồn

cung cấp chất dinh dưỡng,

khoáng lúc đầu cho thực vật

* Có hai loại mẫu chất:

•MC Là nguyên liệu cơ bản để

tạo ra thành phần dinh dưỡng,

khoáng trong đất và là nguồn

cung cấp chất dinh dưỡng,

khoáng lúc đầu cho thực vật

* Có hai loại mẫu chất:

-Mẫu chất tại chỗ

- Mẫu chất bồi tụ

2.2 Sự hình thành đất

Đá mẹ

312.2.1 CÁC NHÓM NHÂN TỐ HÌNH

THÀNH ĐẤT

- Cần phân biệt các loại mẫu

chất: Mẫu chất tại chỗ, Mẫu

chất phù sa, Mẫu chất dốc tụ

+ Số lượng lớn nên tổng sinh khối lớn

+ Tham gia vào hầu hết các quá trình trong

đất như: quá trình phân giải chất hữu cơ,

chuyển hoá mùn, chuyển hoá đạm,…

Có thể nói, nếu chưa có sinh vật thì chưa

+ Số lượng lớn nên tổng sinh khối lớn

+ Tham gia vào hầu hết các quá trình trong

đất như: quá trình phân giải chất hữu cơ,

chuyển hoá mùn, chuyển hoá đạm,…

Có thể nói, nếu chưa có sinh vật thì chưa

có đất

tiếp: Thông qua

yếu tố sinh vật nên

mỗi đới khí hậu có

một loại đất đặc

thù riêng.

Quá trình hình thành đất theo đai đứng

núi

37

5 Thời gian

Thời gian là tuổi của đất, gồm tuổi tuyệt đối và tuổi tương đối.

- Tuổi tuyệt đối được tính từ khi mẫu chất được tích luỹ

chất hữu cơ đến ngày nay hay chính là tuổi của mùn trong đất Xác định bằng phương pháp phóng xạ Cacbon C14.

- Tuổi tương đối của đất được dùng để đánh giá sự phát

triển và biến đổi diễn ra trong đất nên không tính được

bằng thời gian cụ thể Chủ yếu dựa vào hình thái đất.

6 Con người

Nhân tố con người tác động vào đất thể hiện ở hai mặt:

- Tác động tích cực.

- Tác động tiêu cực.

392.2.2 TUẦN HOÀN VẬT CHẤT VÀ SỰ

HÌNH THÀNH ĐẤT

40

PH lí, hoá học( Vòng đại tuần hoàn địa chất) ( Vòng tiểu tuần hoàn sinh học)PH sinh vật học

PH sinh vật học( Vòng tiểu tuần hoàn sinh học)

? ? ?

Sự phát sinh và phát triển của đất cũng giống như bất kì

một vật thể nào khác, muốn phát sinh và phát triển thì

phải trải qua quá trình đấu tranh và thống nhất giữa các

mặt đối lập của bản thân mình.

Thực chất của quá trình hình thành đất là vòng tiểu tuần

hoàn sinh học, được thực hiện bởi sinh vật Bản chất của vòng tuần hoàn này như sau:

« Sinh vật hấp thụ năng lượng các chất được giải phóng

ra từ vòng đại tuần hoàn địa chất và các chất khí từ khí quyển tổng hợp CHC, sau khi chết chúng trả lại CHC

cho đất, sau đó CHC lại được vô cơ hoá trở lại làm thức

ăn cho thế hệ sau ».

Sự phát sinh và phát triển của đất cũng giống như bất kì

một vật thể nào khác, muốn phát sinh và phát triển thì

phải trải qua quá trình đấu tranh và thống nhất giữa các

mặt đối lập của bản thân mình.

Thực chất của quá trình hình thành đất là vòng tiểu tuần

hoàn sinh học, được thực hiện bởi sinh vật Bản chất của

vòng tuần hoàn này như sau:

« Sinh vật hấp thụ năng lượng các chất được giải phóng

ra từ vòng đại tuần hoàn địa chất và các chất khí từ khí quyển tổng hợp CHC, sau khi chết chúng trả lại CHC

cho đất, sau đó CHC lại được vô cơ hoá trở lại làm thức

ăn cho thế hệ sau ».

442.2.3 HÌNH THÁI PHẪU DIỆN ĐẤT

* T ng ầ đấ àt l nh ng l p ữ ớ đấ ằt n m song song hay g n song song ầ

v i b m t ớ ề ặ đất, các t ng ầ đượ c phân bi t v i nhau b i các d u ệ ớ ở ấ

hi u có th quan sát, o ệ ể đ đếm ngo i th c a ho c thông qua à ự đị ặ

vi c phân tích trong phòng thí nghi m ( t ng ệ ệ ầ đất còn có tên

g i khác l t ng phát sinh, t ng chu n oán.ọ à ầ ầ ẩ đ

2.2.3.1 Khái niệm

2.2.3.1 Khái niệm

- A03: Chứa xác hữu cơ đã phân

giải, có màu đen

- A2: Tầng rửa trôi, màu sáng, đại

diện cho đất Potzon

- A3: Tầng chuyển tiếp từ A sang

B

48

Đỏ (Sắt)

(SiO2)

Trắng (SiO2)

Hạt dẻ

Hạt dẻ

TroTro

VàngVàng

- Ch t m i sinh có ngu n g c hoá h c: K t von.ấ ớ ồ ố ọ ế

- Ch t m i sinh có ngu n g c sinh h c: S n ph m c a sinh v t s ng ấ ớ ồ ố ọ ả ẩ ủ ậ ốtrong t, ví d : phân giun, s n ph m c a m i, ki nđấ ụ ả ẩ ủ ố ế …

không do quá trình hình th nh t t o ra, ví d : g ch, ngói, à đấ ạ ụ ạ

51Một số hình ảnh phẫu diện đất

XIN CHÂN THÀNH

CẢM ƠN!