Thực phẩm chuyển gen docx

Nhân dân Kenya đang xem kết quả thực nghiệm về cây ngô kháng sâu nhờ được chuyển gen Bt gen diệt sâu của vi khuẩn Bacillus thuringiensis... Việc chuyển các gen có lợi vào cây trồng hay

Vietsciences-Nguyễn Lân

Dũng

Những bài cùng tác giả

Thực phẩm chuyển gen

hay Thực phẩm biến đổi gen

(GMF-genetically modified food)

là thực phẩm mà bản thân chúng

hoặc chế biến từ các cơ thể động,

thực vật mang các gen tái tổ hợp

được chuyển vào một cách nhân tạo nhằm phục vụ các lợi ích kinh tế

Nhân dân Kenya đang xem kết

quả thực nghiệm về cây ngô kháng sâu nhờ được chuyển gen Bt (gen diệt sâu của vi khuẩn Bacillus

thuringiensis

Dân số thế giới đã tăng lên

quá 6 tỷ người và dự kiến sẽ vượt quá 12 tỷ người sau 50 năm tới

Vấn đề cung cấp đủ lương thực,

thực phẩm cho nhân loại là một vấn

đề rất lớn Trong các giải pháp

được nhiều nước quan tâm đó là

việc mở rộng việc nghiên cứu và

triển khai các loại thực phẩm

chuyển gen Thực phẩm chuyển

gen (GMF) là những thực phẩm

được sinh ra hay chế biến từ các cơ thể chuyển gen (GMO- genetically modified organisms) Việc chuyển các gen có lợi vào cây trồng hay

vật nuôi là một thành tựu vĩ đại của

Kỹ thuật di truyền (genetic

engineering) GMF xuất hiện từ

thập kỷ 90 của thế kỷ trước với các cây thực phẩm như lúa mỳ, đậu

tương, ngô, cà chua

Trong khoảng thời gian

1996-2005 cây trồng chuyển gen đã được triển khai trên một diện tích rất rộng lớn – khoảng 900 000 km2,

có tới 55% là ở Hoa Kỳ Đến năm

2005 tại Brazil đã có 94

000km2 đậu tương chuyển gen

được gieo trồng Theo thống kê

năm 2003 thì cây trồng chuyển gen chủ yếu được triển khai tại Hoa Kỳ

(63%), Argentina (21%), Canada (6%), Brazil (4%), Trung Quốc

(4%), Nam Phi (1%).Từ năm 2000

đã có 13 nước thực hiện việc triển khai cây trồng chuyển gen Ngoài các nước nói trên còn có Australia, Bulgaria, Pháp, Đức, Mexico,

Rumani, Tây Ban Nha và Uruguay

Đặc biệt là ngô (Bt corn) mang gen

Bt (chống sâu hại) được gieo trồng rất rộng rãi và thu được hiệu quả kinh tế cao hơn rõ rệt Ngoài ra là đậu tương kháng được với thuốc trừ cỏ glyphosate nên được nông dân đỡ rất nhiều công sức trừ cỏ Năm 2006 tại Mỹ 89% diện tích

trồng đậu tương, 83% diện tích

trồng bông và 61% diện tích trồng ngô là được trồng bởi các giống

chuyển gen (GMO hay

GMC-genetically modified cultures)

Bông và ngô GMC ngoài khả năng

chống sâu hại cũng còn có có thêm cả khả năng kháng thuốc trừ cỏ Từ năm 1994 Công ty Calgene (Mỹ) đã đưa ra thị trường loại cà chua chuyển gen Flavr Savr Mùa hè 1996 sốt cà chua chuyển

gen Flavr Savr đã bắt đầu được bán

ở Châu Âu

Chuyể

n gen kháng sâu bệnh

Đậu tương kháng thuốc trừ

cỏ được đưa vào thị trường từ

1996 Giống đậu tương này được trồng rộng rãi ở cả các nước như Argentina, Brazil, Nam Phi, Ấn Độ

và Trung Quốc Ngô kháng sâu hại cũng nhanh chống được trồng ở

nhiều nước Trong tương lai Chuối chuyển gen được coi như một loại nồi phản ứng sinh học (bioreactor) mang kháng nguyên để thay cho

vaccine phòng chống bệnh viêm gan B do HBV Chuyển gen để

thay thế việc tiêm vaccin còn thực hiện thành công ở khoai tây và cà chua

Đu

đủ

chuyể

n gen

Nồi phản ứng sinh học (biorea ctor) sản xuất thay

e

Ngoài việc chuyển được vào cây trồng gen kháng sâu hại, gen kháng thuốc diệt cỏ người ta

còn chuyển được cả gen đề kháng với một số bênh do virút, vi khuẩn

và nấm gây ra ở cây trồng Bên

cạnh đó là việc chuyển gen chịu

lạnh cho các cây lương thực, thực phẩm trồng ở các nước ôn đới, đặc biệt là cho thuốc lá và khoai tây,

vốn là những cây ít chịu lạnh Cũng

đã có những thành công trong việc chuyển gen kháng hạn và kháng

mặn cho cây trồng các nhà nghiên cứu ở Viện Công nghệ khoa học

thực vật Thụy Sĩ

đã thành công trong việc tạo ra giống lúa “vàng” chứa phong phú beta-caroten (vitamin A) và giống lúa này đã được Quỹ Rockefeller tài trợ để triển khai ở một số nước đang phát triển Với giống lúa này người ta hy vọng se cứu được nhiều người trong số 500 000 người bị

mù lòa trên thế giới hàng năm

Gần đây một số thực vật chuyển

gen còn được dùng để thu hút kim loại nặng trong đất và làm giải tỏa

tình trạng ô nhiễm môi trường bởi kim loại nặng

Tòa thánh Vatican và một

số quốc gia, một số Tổ chức bảo vệ môi trường đưa ra nhiều lý do để

phản đối cây trồng chuyển gen Có

lý do là các phấn hoa từ cây

chuyển gen Bt diệt sâu hại có thể

làm chết bướm và một số côn trùng

có ích Có lý do là gen kháng thuốc diệt cỏ có thể chuyển sang cỏ làm giảm hiệu lực của các thuốc trừ cỏ Một số ý kiến lại cho rằng cây

chuyển gen có thể tạo nên các dị

ứng nguyên (allergen) mới gây nên hiện tượng dị ứng ở người Một số nhà khoa học khác lo ngại về tác

hại lâu dài của cây chuyển gen Tuy

có những phản ứng gay gắt từ một

số quốc gia ở Châu Âu và một số tỏ chức quốc tế nhưng chưa có chứng minh nào được xác nhận rộng rãi

và diện tích nuôi trồng động thực vật chuyển gen (GMO) vẫn đang

ngày càng tăng nhanh

Tại Hà Nội đã có một Hội thảo khoa học rất đáng chú ý giữa các

nhà khoa học Mỹ và Việt Nam về vấn đề này.Giáo sư Wayne Parrot - một chuyên gia về đất và cây trồng tại Đại học Georgia - nhấn mạnh

tiềm năng của thực vật chuyển gen, nhất là ngũ cốc và hoa quả Ông

nói: "Việc thiếu thông tin về thực

vật chuyển gen gây ra những nỗi

dụng Thực tế, công nghệ gen đã

làm tăng năng suất, dẫn tới sự

giảm giá ngũ cốc trên toàn cầu,

khiến tỷ lệ suy dinh dưỡng trong

cộng đồng thế giới ngày một giảm"

Tiếp theo, GS Parrot giới thiệu

một số thành tựu mới nhất của công nghệ sinh học, ứng dụng trên đậu nành và ngô chuyển gen ở Mỹ Hai loài thực vật này, sau khi được

chuyển gen, đã có khả năng đề

kháng sâu bệnh và cho năng suất

cao hơn hẳn

Bàn về các vấn đề liên

quan đến môi trường và vệ sinh an toàn của thực phẩm chuyển

gen,Tiến sĩ Subhash Gupta, Cục

kiểm tra sức khỏe động thực vật

thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ, cho

biết: "Ở Mỹ, sản phẩm công nghệ

sinh học phải trải qua các cuộc

khảo sát kỹ lưỡng bởi nhiều tổ chức trước khi được đưa ra sử dụng cho người hoặc động vật Vì các tổ

chức này đã có những kinh nghiệm cần thiết, nên họ có khả năng bổ

sung, tối ưu hóa và đề xuất những quy định mới cho thực phẩm

chuyển gen" Ông Gupta cũng nhấn

mạnh rằng, quy trình này là rất cần thiết vì chúng tạo niềm tin cho

người sử dụng sản phẩm công nghệ sinh học

Việt Nam đã đạt được một

số thành tựu đáng ghi nhận về

nghiên cứu gen, như việc phát hiện

các gen kháng sâu và thuốc diệt cỏ, cùng các gen chỉ thị liên quan đến khả năng chống bệnh đạo ôn, bạc lá của lúa, nhân gen, chỉ thị phân tử ADN, nghiên cứu di truyền miễn dịch thực vật, sản xuất vacxin cho gia súc, gia cầm Tuy nhiên, công nghệ sinh học ứng dụng trong nông nghiệp ở nước ta vẫn còn gặp nhiều khó khăn, như thiếu các chuyên gia giỏi, bị hạn chế về đầu tư, hạn chế

về công nghệ, về tổ chức, triển

khai Trong thời gian tới, Việt

Nam sẽ tập trung mũi nhọn vào

nghiên cứu công nghệ gen, chỉ thị phân tử bản đồ gen, hệ gen chức

năng (funcional genomics), di

truyền miễn dịch, bệnh học phân

tử

Việt Nam vẫn chưa xây dựng

xong quy chế Quản lý về an toàn

sinh học và có lẽ phải tới năm 2010

mới có thể hoàn thành (!) Việc

thiếu một quy chế về an toàn sinh học, cũng như những vấn đề về sở hữu trí tuệ, rào cản kỹ thuật đối với thương mại, nhãn hiệu sản phẩm chính là nguyên nhân khiến sản

phẩm công nghệ sinh học của Việt Nam chưa nâng cao nhanh chóng được sản lượng, chất lượng và khó

đặt chân vào thị trường quốc tế

Thực ra thì hầu hết các mẫu thức ăn chăn nuôi

trên thị trường Việt Nam hiện đều chứa sản phẩm biến đổi gen (như ngô và đậu tương) với

một tỷ lệ nào đó, theo điều tra mới