AN TOÀN SINH HỌC VÀ SẢN PHẨM CHUYỂN GEN pdf

NỘI DUNG Khái quát về thực phẩm chuyển gen An toàn sinh học của cây chuyển gen...  Kỹ thuật chuyển gen cho phép nhà tạo giống cùng lúc đưa vào một thực vật những gen mong muốn từ những

TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG

KHOA NÔNG NGHIỆP – TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

NỘI DUNG

 Khái quát về thực phẩm chuyển gen

An toàn sinh học của cây chuyển gen

 Tình hình cây trồng chuyển gen trên thế giới

Cây chuyển gen là gì?

- là một thực vật mang một

hoặc nhiều gen được đưa

vào nhân tạo

- Các gen được tạo đưa vào được phân lập từ những loài thực vật có quan hệ họ hàng hoặc từ những loài khác biệt hoàn toàn

Những vấn đề cần quan tâm về cây chuyển gen

Tại sao cần phải tạo ra cây chuyển

gen?

• Phương pháp truyền thống là chuyển hạt phấn

từ cây này sang nhuỵ hoa của cây khác

• PP lai chéo này bị hạn chế:

- chỉ có thể thực hiện được giữa các cá thể cùng loài hoặc có họ hàng gần

- mất nhiều thời gian mới thu được những kết quả mong muốn và thường là những đặc tính quan tâm lại không tồn tại trong những loài có

họ hàng gần

 Kỹ thuật chuyển gen cho phép nhà tạo giống

cùng lúc đưa vào một thực vật những gen mong muốn từ những sinh vật sống khác nhau

cho phép các nhà tạo giống thực vật đưa ra giống mới nhanh hơn và vượt qua những giới hạn của tạo giống truyền thống

- Được tạo ra thông qua một

quá trình được gọi là kỹ

thuật di truyền Các gen

quan tâm được chuyển từ cá

thể này sang cá thể khác

Cây chuyển gen được tạo ra như thế nào?

Tình hình cây trồng chuyển gen trên thế giới

Hình 1 Diện tích toàn cầu của các cây trồng chuyển gen từ

năm 1996 đến năm 2009 (ĐVT: Triệu ha)Đồ thị 1: Bản đồ phân bố các nước trồng cây CNSH và các nước có diện tích trồng lớn nhất trong năm 2009

Hình 2: Diện tích toàn cầu của cây trồng chuyển gen từ 1996

-2009 phân theo nước (Nguồn: Clive James, 2010)Hình 3: Diện tích toàn cầu của cây trồng chuyển gen từ 1996 -2009 phân theo giống cây trồng (Nguồn: Clive James, 2010)

Hình 4: Diện tích toàn cầu của cây trồng chuyển gen từ 1996 -2009

phân theo tính trạng (Nguồn: Clive James, 2010)

Hình 5: Tỉ lệ (%) ứng dụng cây trồng CNSH theo giống cây

trồng (Nguồn: Clive James, 2010)

2/ KHÁI QUÁT VỀ THỰC PHẨM CHUYỂN GEN

(Genetically Modified Foods- GMF

(Genetically Modified Foods- GMF )

Thực phẩm chuyển gen

là gì?

 là thực phẩm mà con người đã can thiệp vào cấu trúc di truyền của chúng bằng cách lấy yếu tố di truyền được chọn lọc từ một chủng sinh vật này cấy vào tế bào của một sinh vật khác

Có sự khác biệt trong việc đánh giá thực phẩm biến đổi gen và thực phẩm truyền thống không?

- Các thực phẩm phải chắc chắn không gây hại gì cho

sức khỏe con người.

- Sự đánh giá thực phẩm và thành phần thực phẩm

từ kỹ thuật mới như nhau.

- Sử dụng các kỹ thuật mới để phát triển SV dùng làm

thức ăn nên việc đánh giá phải tập trung vào các

thành phần mới.

Hãy nêu một số đặc điểm nổi bật của thực phẩm chuyển

gen?

 Tạo các giống cây có năng suất cao, chất lượng tốt

 Đảm bảo ổn định đa dạng sinh học

 Sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu từ bên ngoài cho nông nghiệp và môi trường.

 Tạo lợi nhuận kinh tế và xã hội, giảm bớt đói nghèo.

 Một số phương pháp chuyển gen

 Một số phương pháp chuyển gen

Chuyển gen nhờ súng DNA

“biolistic”

Chuyển gen

bằng pp

vi tiêm

Chuyển gen nhờ virus

Link: Các phương pháp chuyển gen

An toàn sinh học của thực phẩm chuyển gen



Gồm 2 quan điểm:

 Quan điểm ủng hộ: GMF có lợi  Quan điểm phản đối: GMF có hại

Cây chuyển gen mang lại lợi ích gì?

 -Tăng sản lượng

 -Giảm chi phí sản xuất

 -Tăng lợi nhuận nông nghiệp

 -Cải thiện môi trường

Lợi ích của những cây trồng này đang hướng tới tạo ra cây GMO làm tăng giá trị dinh dưỡng hoặc các tính trạng thích hợp cho công nghiệp chế biến:

 Lúa gạo giàu vitamin A và sắt

 Khoai tây tăng hàm lượng tinh bột

 Vacxin ăn được ở ngô và khoai tây

 Những giống ngô có thể trồng được trong điều kiện nghèo dinh dưỡng

 Dầu ăn có lợi cho sức khoẻ hơn từ đậu nành và cải dầu

Những hạn chế của cây chuyển gen?

• Lượng hoá chất tăng lên nhiều lần vì cỏ kháng

thuốc và nhiều vấn đề khác

• Người nông dân phải mua các hạt giống GM với giá cao hơn Công nghệ này chưa giảm được đói nghèo do nhiều nước nghèo chưa thể hoặc

• Nhiều quốc gia vẫn cấm loại công nghệ này

do lo ngại những nguy hiểm tiềm năng đối với

sức khoẻ con người và môi trường

Hình 8 Phản đối cây trồng chuyển gen ở Anh

Hình 9 Một cuộc vận động chống thực phẩm chuyển

gen tại Châu Âu.

Hình 10 Một cuộc biểu tình chống thực phẩm chuyển

gen tại Mỹ.

Thực trạng sử dụng GMF ở EU

Một cuộc thăm dò ý kiến của các nước EU về việc sử dụng sản phẩm GMO được tiến hành vào tháng 11/12/2007

Phương hướng giải quyết những lo ngại về

GMO

* Vấn đề môi trường:

-Tạo vùng đệm xung quanh khu vực trồng cây biến đổi gene nhằm tránh sự hình thành tính kháng côn trùng

* Về sức khỏe:

- tạo ra hạt giống có khả năng “tự kết liễu”

4 SẢN PHẨM CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Một số loại sản phẩm của CNSH thực phẩm được cải tiến tình trạng và chất lượng như:

+ Chống chịu bệnh

+ Giảm sử dụng thuốc trừ sâu

+ Tăng thành phần dinh dưỡng

+ Tăng thời gian bảo quản

Sản phẩm công nghệ sinh học thực phẩm hiện nay

Sản phẩm Đặc điểm

Cải dầu Chống chịu chất diệt cỏ

Hàm lượng laurate cao Hàm lượng axit oleic cao Bắp Chống chịu chất diệt cỏ

Kháng côn trùng Kháng sâu bệnh và chống chịu thuốc diệt cỏ Bông Chống chịu chất diệt cỏ

Kháng côn trùng

Đu đủ Kháng virus

Khoai tây Kháng côn trùng

Kháng virus Đậu tương Chống chịu chất diệt cỏ

Hàm lượng axit oleic cao

Bí đỏ Kháng virus

Cà chua Chín chậm

Kháng virus Kháng sâu Cẩm chướng Có màu hoa được biến đổi

Có thời gian sống lâu hơn

Một số sản phẩm công nghệ sinh học thực phẩm hiện nay:

Cà chua tím- "siêu cà chua" Táo mang gen chậm quá trình chín

Cây thuốc lá phát sáng

Bắp cải chậm quá trình lão hóa

Gạo hạt vàng chứa β caroten

22

5 CÁC VẤN ĐỀ CẦN QUAN TÂM

- Nguy cơ gây dị ứng

- Nguy cơ tạo ra độc tố

- Nguy cơ gây nhờn kháng sinh

- Nguy cơ về thành phần dinh dưỡng

- Mức độ an toàn của thực phẩm chuyển gen ít nhất cũng tương đương với các thực phẩm khác (Tổ chức lương thực thực phẩm Úc, New Zealand, 2000)

- Không có bằng chứng nào cho thấy thực phẩm chuyển gen hiện đang có trên thị trường gây ra bất cứ lo ngại nào về sức khoẻ con người (Jane E Henney, Uỷ viên Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ, 2000)

* Một số nhận định trong vấn đề An toàn thực phẩm

- Việc thử nghiệm độc tính của các cây trồng chuyển gen dễ làm hơn so với các cây trồng được tạo ra bình thường với các tính trạng mới (Các viện Hàn lâm Khoa học [Brazil, Trung quốc, Ấn độ, Mexico, Anh, Mỹ và Viện Hàn lâm Khoa học các nước Thế giới thứ 3], 2000).

- Uỷ ban tư vấn đã thoả mãn với những cách đánh giá

độ an toàn của các thực phẩm chuyển gen đã được phê chuẩn cho thương mại hoá (Báo cáo tham khảo chuyên môn của FAO/WHO,2000)

- Lê Trần Bình, 2006: không thể nói sản phẩm biến đổi gene có ảnh hưởng tới con người, vì hằng ngày, chúng ta vẫn ăn đủ loại thức ăn, sống, chín, chứa rất nhiều loại gene, những gene này không hề bị hỏng đi qua quá trình chế biến, nhưng cũng không "chuyển" sang chúng ta

chức khoa học quốc tế đã nghiên cứu và đưa ra kết luận rằng sử dụng thực phẩm có nguồn gốc từ ADN tái tổ hợp là an toàn".

-TS Randy Hautea, 2008 cho biết:

điển hình như đu đủ, bí ngô; tại Nam Phi là ngô trắng, Philippines là ngô vàng Tất cả đều được

sử dụng làm thực phẩm cho gia súc và con người

chưa thấy có trường hợp nào bị ngộ độc hay gặp vấn đề về sức khoẻ do ăn các sản phẩm biến đổi gen

Video: Genetically Modified Foods Interview.flv

Tài liệu tham khảo

1 Cục Bảo vệ môi trường tổ chức dịch và phát hành, 2004 An

toàn cho người tiêu dùng Các thực phẩm chuyển gen có an

toàn hay không? Trung tâm trí thức toàn cầu về CNSH cây

trồng, Pocket KN0 3, ( http://www.ISAAA.org ).

2 Cục Bảo vệ môi trường tổ chức dịch và phát hành, 2004 Những

lợi ích đã được ghi nhận của cây chuyển gen Trung tâm trí

thức toàn cầu về CNSH cây trồng, Pocket KN0 5, (http://www ISAAA.org).

3 Nguyễn Văn Mùi, 2008 An toàn sinh học NXB Giáo dục

4 Khuất Hữu Thanh và Lê Gia Huy, 2007 An toàn sinh học NXB Khoa học Kỹ thuật

5 Trang web: http://www antoansinhhoc.com.vn

http://vndgkhktnn.vietnamgateway.org

www.agbiotech.com.vn

Thực phẩm chuyển đổi gen là gì?

A Thực phẩm được sinh ra hay chế biến từ các cơ thể động, thực vật

mang gen được tạo ra bằng phương pháp đột biến.

B Thực phẩm được sinh ra hay chế biến từ các sinh vật mang gen

được tạo ra bằng các phương pháp lai.

C Thực phẩm được sinh ra hay chế biến từ các sinh vật được tạo ra

thông qua quá trình chọn lọc tự nhiên

D Thực phẩm được sinh ra hay chế biến từ các cơ thể động, thực vật

mang các gen tái tổ hợp được chuyển vào một cách nhân tạo.

Câu hỏi

Tổ chức lương thực thực phẩm Úc, New Zealand (2000),

nhận định về vấn đề an toàn của thực phẩm chuyển gen:

A Thực phẩm chuyển gen hiện đang có trên thị trường gây ra

nhiều lo ngại nào về sức khoẻ con người.

B Mức độ an toàn của thực phẩm chuyển gen ít nhất cũng

tương đương với các thực phẩm khác.

C Những cách đánh giá độ an toàn của các thực phẩm chuyển

gen chưa được phê chuẩn cho thương mại hoá.

D Việc thử nghiệm độc tính của các cây trồng chuyển gen khó

làm hơn so với các cây trồng được tạo ra bình thường với các tính trạng mới.

Một số loại sản phẩm của thực phẩmchuyển gen được cải tiến tình trạng và chất lượng như::

A Chống chịu bệnh

B Giảm sử dụng thuốc trừ sâu

C Tăng thành phần dinh dưỡng, tăng thời gian bảo quản

D Tất cả đều đúng

Những lo ngại về tính an toàn của thực phẩm và sản phẩm chuyển gen liên quan đến: