B- Hớng dẫn chấm và đánh giá điểm Câu 1 7điểm * Khái niệm: Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi trờng ngoài và môi trờng trong dới sự điều khiển của hệ thần kin
Trang 1UBND huyện bảo thắng
Phòng giáo dục và đào tạo Kỳ thi chọn học sinh giỏi lớp 8 cấp huyện Năm học: 2009-2010
Môn thi: Sinh học
Thời gian làm bài: 150 ' (không kể thời gian giao đề)
Câu 1: (7 điểm)
Phản xạ là gì? Sự khác biệt giữa cung phản xạ và vòng phản xạ Em bé đái dầm
có phải là phản xạ không? hãy giải thích cơ chế So sánh sự khác nhau giữa tính chất của PXCĐK và PXKĐK?
Câu 2: (5 điểm)
Hoạt động hô hấp ở ngời diễn ra nh thế nào? Cần phải rèn luyện thế nào để có
hệ hô hấp khỏe mạnh?
Câu 3: (4 điểm)
Bằng kiến thức đã học em hãy giải thích câu ca dao:
Ăn no chớ có chạy đầu,
Đói bụng chớ có tắm lâu mà phiền.
Câu 4: (2 điểm)
Nêu cấu tạo và chức năng của nơron? Vẽ hình minh họa?
Cõu 5: (2 điểm)
Cú hai thớ nghiệm sau:
Thớ nghiệm 1: Ngõm một xương đựi ếch trưởng thành trong dung dịch HCl
10% với thời gian 10 đến 15 phỳt
Thớ nghiệm 2: Đốt một xương đựi ếch trờn ngon lửa đốn cồn đến khi khụng
cũn khúi bay lờn
Hóy xỏc định kết quả trong hai thớ nghiệm trờn? Từ đú em hóy rỳt ra kết luận ?
Phòng giáo dục đào tạo đáp án thi học sinh giỏi lớp 8 cấp huyện Huyện Bảo Thắng Năm học 2009-2010
Môn thi: Sinh học
Thời gian làm bài: 150 / (không kể thời gian giao đề)
A - Yêu cầu chung
Đề chính thức
Đề thi chính thức
Trang 2- Học sinh nắm đợc kiến thức cơ bản, có dẫn chứng, biết phân tích, tìm và giải thích các câu ca dao, tục ngữ Học sinh biết vẽ hình
- Bài làm trình bày sạch sẽ, bố cục chặt chẽ rõ ràng đủ nội dung kiến thức thì đánh giá
điểm tối đa Học sinh có thể trình bày nhiều cách khác nhau nhng phải đảm bảo đủ nội dung kiến thức
- Cần nghiên cứu kỹ đề, đáp án hớng dẫn chấm để đánh giá điểm cho phù hợp chính xác
- Điểm từng phần có thể chia nhỏ đến 0,25 điểm toàn bài không làm tròn số
B- Hớng dẫn chấm và đánh giá điểm
Câu 1
(7điểm)
* Khái niệm: Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích
của môi trờng ngoài và môi trờng trong dới sự điều khiển của hệ thần kinh
* Sự khác nhau giữa cung phản xạ và vòng phản xạ:
+ Cung phản xạ: là đờng dẫn truyền xung thần kinh từ cơ quan thụ
cảm qua trung ơng thần kinh tới cơ quan phản ứng
+ Vòng phản xạ: Là đờng thần kinh bao gồm cung phản xạ và đờng
liên hệ ngợc (đờng thông tin ngợc từ cơ quan phản ứng báo về trung
-ơng thần kinh) Nhờ có đờng liên hệ ngợc mà cơ thể có thể điều chỉnh để phản ứng đợc chính xác
* Em bé đái dầm cũng là một phản xạ Vì Bàng quang (bóng đái)
đầy nớc tiểu sẽ kích thích vào cơ quan thụ cảm ở bóng đái, tạo ra xung thần kinh báo về trung ơng thần kinh ở tủy sống, trung ơng thần kinh sẽ tiếp nhận kích thích và phát lệnh theo dây thần kinh li tâm tới cơ quan phản ứng là cơ vòng ở bóng đái, cơ mở ra, nớc tiểu chảy ra ngoài một cách tự nhiên (đái dầm)
*So sỏnh sự khỏc nhau giữa tớnh chất của PXCĐK và PXKĐK:
Tớnh chất của PXKĐK Tớnh chất của PXCĐK
Trả lời cỏc kớch thớch tương ứng hay kớch thớch khụng
điều kiện
Trả lời cỏc kớch thớch bất kỡ hay kớch
thớch cú điều kiện Bẩm sinh Được hỡnh thành trong đời sống Bền vững Dễ mất khi khụng được củng cố
Cú thớnh chất di truyền, mang tớnh chất chủng loại Cú tớnh chất cỏ thể, khụng di truyền
Số lượng hạn chế Số lượng khụng hạn định Cung phản xạ đơn giản Hỡnh thành đường liờn hệ tạm thời Trung ương nằm ở trụ nóo,
tủy sống Trung ương thần kỡnh nằm ở vỏ nóo
1 đ
2 đ
2 đ
2 đ
Câu 2
(5điểm) * Hoạt động hô hấp ở ngời diễn ra nh sau: - Sự thở: Nhờ hoạt động phối hợp của các cơ hô hấp làm thể tích
lồng ngực thay đổi mà ta thực hiện đợc sự hít vào và thở ra, giúp cho không khí trong phổi thờng xuyên đợc đổi mới, đảm bảo nồng độ O2
và CO2 trong không khí phế nang thích hợp cho sự trao đổi khí ở phổi
- Sự trao đổi khí ở phổi: Nhờ nồng độ O2 trong không khí phế nang
1 đ
Trang 3cao hơn trong máu nên O2 đã khuếch tán từ phế nang vào máu và liên kết với Hb (Hê mô glô bin) trong hồng cầu Ngợc lại, nồng độ CO2
trong máu cao hơn trong phế nang nên CO2 đã khuếch tán từ máu ra phế nang
- Sự trao đổi khí ở tế bào: Máu giàu O2 và nghèo CO2 từ mao mạch phổi đợc trở về tim rồi đi tới tất cả các tế bào của cơ thể Tại mao mạch máu quanh các tế bào, nhờ nồng độ O2 trong máu cao hơn trong nớc mô và trong tế bào (vì Tế bào đã sử dụng O2 để Ôxi hóa các chất để tạo ra năng lợng) nên O2 đã khuếch tán từ máu vào nớc mô rồi vào tế bào Ngợc lại, CO2 đã khuếch tán từ tế bào vào nớc mô
rồi vào máu
* Biện pháp rèn luyện để có hệ hô hấp khỏe mạnh:
- Tích cực tập thể dục, thể thao, phối hợp tập thở sâu để giảm số nhịp thở
- Tập thờng xuyên, đều đặn từ bé
1,5 đ
1,5 đ
1 đ
Câu 3
(4điểm)
*Giải thích ý nghĩa của câu ca dao:
Ăn no chớ có chạy đầu,
Chạy là hoạt động cần nhiều năng lợng, nhất lại là chạy thi, chạy
vợt lên đầu Trong lúc vừa ăn no xong thì cần tập trung năng lợng cho
hoạt động của cơ quan tiêu hóa, cơ quan nào mà đang hoạt động thì máu
phải rồn đến nhiều, mang O2 và chất dinh dỡng tới để Ôxi hóa tạo năng
lợng cho cơ quan đó hoạt động Đây là lời khuyên để đảm bảo cho sự
tiêu hóa đợc tốt hợp vệ sinh, đảm bảo cho sự phân phối máu hợp lý cho
các cơ quan đang hoạt động Nếu ăn xong chạy ngay thì xẽ bị "đau xóc"
nhất lại là chạy nhanh vợt lên đầu thì càng nguy hiểm, ăn vừa xong sẽ bị
đầy khó tiêu vì máu đã rồn vào hoạt động chạy vì thế hạn chế hoạt động
của cơ quan tiêu hóa, các tuyến tiêu hóa giảm tiết, các cơ ở thành ống
tiêu hóa hạn chế co bóp để tiêu hóa thức ăn
Để phân phối máu hợp lý nhất phải là:
Căng cơ bụng, trùng cơ mắt.
(Nghĩa là sau khi ăn no, nên nghỉ và ngủ để đảm bảo máu dồn vào hệ
tiêu hóa, giúp tiêu hóa tốt)
Đói bụng chớ có tắm lâu mà phiền.
Đây cũng là lời khuyên trong sử dụng năng lợng hợp lý Khi tắm cơ
thể sẽ mất nhiệt, vì vậy cơ thể phải tăng sinh nhiệt để bù lại phần nhiệt
mất đi khi tắm, giữ cho thân nhiệt ổn định Đây là hiện tợng mất thăng
bằng trong thu chi năng lợng, có chi mà không có thu Năng lợng mất đi
không đợc bù lại, dị hóa vợt đồng hóa là sự bất thờng trong hoạt động
sinh lý của cơ thể dẫn tới cơ thể dễ bị cảm lạnh do hạ nhiệt, có thể đột
quỵ, tử vong
2 đ
2 đ
Câu 4
(2điểm)
* Cấu tạo và chức năng của noron: Gồm thõn và tua (tua ngắn,
tua dài)
- Thõn chứa nhõn
- Cỏc sợi nhỏnh và sợi trục, trong đú sợi trục cú bao mielin bao ngoài Cỏc bao mielin được ngăn cỏch bằng cỏc eo Rangvie
- Tận cựng sợi trục cú cỏc cỳc xinap là nơi tiếp giỏp giữa cỏc noron này với cỏc noron khỏc hoặc với cơ quan trả lời
- Chức năng của noron là hưng phấn và dẫn truyền
* HS vẽ hỡnh đỳng đẹp theo SGK
1,5 đ
0,5 đ
Câu 5
Trang 4- TN o 1: Xương còn giữ nguyên hình dạng nhưng rất rẻo có thể
cuộn buộc lại được Lấy đoạn xương này đốt trên ngọn lửa đèn cồn thì cháy tan hết thành khói
- TN o 2: Xương còn giữ nguyên hình dạng nhưng cứng chắc và
giòn, dùng búa đập nhẹ xương vỡ tan, cho những mảnh vỡ vào trong dung dịch HCl 10% với thời gian 10 đến 15 phút thì những mảnh vỡ này tan hết trong dung dịch HCl
*Từ từ hai TN o trên rút ra kết luận
- Thành phần bị cháy trong xương là thành phần hữu cơ (cốt giao), phần còn lại cứng và giòn không bị cháy là thành phần vô cơ (can xi) tan trong dung dịch axit HCL
- Xương có 2 thành phần chính là:
+ Cốt giao (hữu cơ) tạo cho xương có sự đàn hồi
+ Canxi (vô cơ) tạo cho xương có sự rắn chắc
1 đ