BỆNH HỌC THẬN - BÀNG QUANG (Kỳ 10) pdf

HỘI CHỨNG THẬN TỲ DƯƠNG HƯ a- Bệnh nguyên: Nguồn gốc bệnh là ở Thận dương hư, Thận khí bất túc.. Bệnh gây nên do dương khí của Thận suy yếu dẫn đến dương khí của Tỳ thổ cũng suy theo,

BỆNH HỌC THẬN - BÀNG QUANG

(Kỳ 10)

5 HỘI CHỨNG THẬN TỲ DƯƠNG HƯ

a- Bệnh nguyên:

Nguồn gốc bệnh là ở Thận dương hư, Thận khí bất túc Do đó, nguyên nhân bệnh bao gồm tất cả những nguyên nhân gây nên Thận khí bất túc, Thận dương

hư

b- Bệnh sinh:

Thận dương, ngụ ở mệnh môn, là chân hỏa của tiên thiên, là cội nguồn nhiệt năng của tất cả cơ thể, tất cả Tạng Phủ Hỏa của hậu thiên Tỳ Vị cần có hỏa của tiên thiên nung nấu mới có thể phát huy tác dụng chuyển vận tiêu hóa tốt

Bệnh gây nên do dương khí của Thận suy yếu dẫn đến dương khí của Tỳ thổ cũng suy theo, sinh ra chứng tiêu hóa rối loạn Hợp bệnh gồm các triệu chứng mang đặc điểm:

- Dương hư: tay chân lạnh, sợ lạnh, mệt mỏi

- Tại Thận : ngũ canh tả, di tinh, liệt dương, hoạt tinh, lạnh cảm

- Tại Tâm: tiêu chảy, cầu phân sống, rối loạn tiêu hóa

c- Triệu chứng lâm sàng:

- Người mệt mỏi, không muốn hoạt động Chóng mặt, tai ù, mắt kém Thường than đau mỏi thắt lưng

- Sợ lạnh, sợ gió, mồ hôi tự ra Thường than đau bụng, lạnh bụng, bụng trướng, tiêu hóa rối loạn, dễ tiêu chảy, ngũ canh tả Chườm ấm thấy dễ chịu

- Tiểu nhiều lần, tiểu trong, tiểu không tự chủ

- Di tinh, hoạt tinh, liệt dương, vô kinh

- Lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng mỏng Mạch trầm trì, vô lực

d- Bệnh lý YHHĐ thường gặp:

- Suy nhược cơ thể

- Rối loạn tiêu hóa mạn tính

- Viêm đại tràng mạn

- Viêm thận mạn

e- Pháp trị: Ôn bổ Tỳ Thận

Những bài thuốc YHCT có thể sử dụng

- Hữu quy ẩm

- Tứ thần hoàn

* Phân tích bài thuốc Hữu quy ẩm: Xem ở mục 2 “HỘI CHỨNG THẬN

KHÍ BẤT TÚC”

* Phân tích bài thuốc Tứ thần hoàn:

Có nhiều bài thuốc cùng tên Tứ thần hoàn được ghi nhận với nhiều xuất xứ

và chỉ định sử dụng khác nhau Bài thứ nhất xuất xứ từ Thụy Trúc Đường kinh nghiệm phương trị Thận hư, mắt hoa, mắt có màng Bài thứ 2 xuất xứ từ Cảnh nhạc toàn thư trị Tỳ Thận hư hàn, ỉa chảy lúc gần sáng gồm Mộc hương, Phá cố chỉ, Nhục đậu khấu, Đại táo Bài thứ 3 xuất xứ từ Thẩm thị tôn sinh dùng trị sán khí ho hàn, thiên trụy (thoát vị bẹn) Bài thứ 4 có xuất xứ từ Huyết chứng nhân dùng ôn bổ Tỳ Thận, trị chứng Thận tả Bài thứ 5 xuất xứ từ Cổ kim y thông trị tiểu vặt, tiểu không tự chủ do hư yếu

Bài thuốc dưới đây có xuất xứ từ “Nội khoa trích yếu” (theo chứng trị chuẩn thằng) Tác dụng điều trị: Ôn Thận ấm Tỳ

Chủ trị: Cố trường chi tả (ngũ canh tả)

Phân tích bài thuốc: (Pháp Ôn)

Vai trò của các vị thuốc

Phá cố chỉ

Cay, đắng, đại ôn

Bổ mệnh môn tướng hỏa Nạp Thận khí, chữa chứng ngũ lao thất thương, cốt tủy thương bại, Tỳ Thận hư hàn

Quân

Ngũ vị tử

Chua, mặn ôn Cố Thận, liễm Phế

Cố tinh, chỉ mồ hôi Cường gân ích khí,

bổ ngũ tạng

Quân

Ngô thù

du

Cay, đắng, ôn, hơi độc Chữa ăn không tiêu, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy

Thần - Tá

Nhục đậu Cay, ôn, hơi độc Ôn Tỳ sáp tràng, chỉ Thần

khấu nôn, chỉ tả lỵ, tiêu thực

Can

khương

Cay, ấm Ôn dương, tán hàn

Hồi dương, thông mạch

Thần

Đại táo

Ngọt, ôn Bổ Tỳ ích khí Dưỡng Vị sinh tân dịch, điều hòa các vị thuốc

Tá - Sứ

* Công thức huyệt có thể sử dụng:

Thận du

Du huyệt của Thận ở lưng Ích Thủy Tráng Hỏa

Tư âm bổ Thận, chữa chứng đau lưng

Tam âm

giao

Giao hội huyệt của 3 kinh âm/chân

Tư âm

Mệnh

môn

Đặc hiệu dùng chữa chứng chân hỏa hư Bổ mệnh môn tướng

Bồi nguyên-Bổ Thận

hỏa

Quan

nguyên

Cửa của nguyên khí, nguyên dương Bồi Thận cố bản, bổ khí hồi dương

Chữa chứng Thận dương suy

Cấp cứu chứng thoát của trúng phong

Khí hải

Bể của khí Bổ huyệt này giúp ích được cho chân tạng vãn hồi được sinh khí, ôn hạ nguyên, chấn được Thận dương

Điều khí ích nguyên Bồi Thận bổ hư Chữa chứng mệt mỏi, suy nhược, ăn uống khó tiêu

Thái bạch

Chương

môn

Túc tam

lý

Kinh nghiệm phối hợp các huyệt bên (châm cứu tư sinh kinh) trị đau bụng, ăn uống kém

Chữa chứng đầy bụng, ăn uống kém tiêu

quản chứng đầy trướng bụng