su 7 trang

Tuần 1Ngày soạn :Phần một Khái quát lịch sử thế giới trung đại Tiết số1 Bài 1 : Sự hình thànhvà phát triển của xã hội phong kiến ở châu âu thời sơ - trung kì trung đại I.. Học lịch sử l

Trang 1

Tuần 1Ngày soạn :

Phần một

Khái quát lịch sử thế giới trung đại

Tiết số1

Bài 1 : Sự hình thànhvà phát triển của xã hội phong kiến ở

châu âu (thời sơ - trung kì trung đại )

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức

Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Châu Âu

Hiểu khái niệm "lãnh địa phong kiến", đặc trng của nền kinh tế lãnh địa phong kiến.Nguyên nhân xuất hiện thành thị trung đại Phân biệt sự khác nhau giữa nền kinh tếlãnh địa va nền kinh tế trong thành thị trung đại

2 T tởng

Thấy đợc sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài ngời:chuyển từ xã hội chiếm hữu nô

lệ sang xã hội phong kiến

3 Kĩ năng

Biết xác định đợc vị trí các quốc gia phong kiến châu âu trên bản đồ

Biết vận dụng phơng pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ xã hội chiếmhĩu nô lệ sang xã hội phong kiến

II Thiết bị và đồ dùng dạy học

Bản đồ châu âu thời phong kiến

Tranh ảnh mô tả hoạt động trong lãnh địa phong kiến va thành thị trung đại

Giáo trình lịch sử thế giới trung đại

III Tiến trình giờ dạy

1 Tổ chức lớp: KTSS

2 Kiểm tra miệng

3 Giảng bài mới

Lịch sử xã hội loài ngời đã phát triển liên tục qua nhièu giai đoạn Học lịch sử lớp 6,chúng ta đã biết đợc nguồn gốc và sự phát triển của loài ngời nói chung và dân tộc ViệtNam nói riêng trong thời kì cổ đại, chúng ta sẽ học nối tiếp các thời kì mới:-Thời trung

đại Trong bài học đầu tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu"Sự hình thành va phát triển của xã hộiphong kiến ở châu âu"

xuống va tiêu diệt các

quốc gia này, lập nên

nhiều vơng quốc mới"Kể

tên một số quốc gia"

Hỏi: Sau đó ngời Gecman

đã làm gì?

Hỏi: Những việc ấy làm

xã hội phơng tây biến đổi

Trả lời: Chia ruộng đất,

phong tớc vị cho nhau

+ Bộ máy Nhà nớc chiếmhữu nô lệ sụp đổ

+ Các tầng lớp mới xuấthiện

- Những ngời vừa có ruộng

1 Sự hình thành XHPK ởchâu Âu

a Hoàn cảnh lịch sử

- Cuối thế kỷ V, ngờiGecman tiêu diệt các quốcgia cổ đại

b Biến đổi trong xã hội

- Tớng lĩnh, quý tộc đợcchia ruộng, phong tớc→các lãnh chúa phong kiến

Trang 2

Hỏi: Trình bày đời sống,

sinh hoạt trong lãnh địa?

Hỏi: Đặc điểm chính của

nền kinh tế lãnh địa phong

Hỏi: Thành thị trung đại

xuất hiện nh thế nào?

đợc; "lãnh chúa" là ngời

đứng đầu lãnh địa; "nôngnô" là ngời phụ thuộc vàolãnh chúa, phải nộp tô thuếcho lãnh chúa

Miêu tả: Tờng cao, hàosâu, đồ sộ, kiên cố, có đầy

đủ nhà cửa, trang trại, nhàthờ nh một đất nớc thunhỏ

Lãnh chúa giàu có nhờ bóclột tô thuế nặng nề từ nôngnô, ngợc lại nông nô hếtsức khổ cực và nghèo đói

- Tự sản xuất và tiêu dùng,không trao đổi với bênngoài dẫn đến tự cung tựcấp

- Xã hội cổ đại gồm chủnô và nô lệ, nô lệ chỉ là

"công cụ biết nói" XHPKgồm lãnh chúa và nông nô,nông nô phải nộp tô thuếcho lãnh chúa

- HS đọc phần 3

- Là các nơi giao lu, buônbán, tập trung đông dân c-

- Do hàng hoá nhiều→ cầntrao đổi, buôn bán→

lập xởng sản xuất, mởrộng thành thị trấn→thành thị trung đại ra đời

- Thợ thủ công và thơngnhân

- Sản xuất và buôn bán,trao đổi hàng hoá

- Thúc đẩy sản xuất vàbuôn bán phát triển→ tác

động đến sự phát triển của

- Nô lệ và nông dân

- Nông nô phụ thuộc lãnhchúa xã hội phong kiếnhình thành

2 Lãnh địa phong kiến

- Là vùng đất rộng lớn dolãnh chúa làm chủ, trong

đó có lâu đài và thànhquách

- Đời sống trong lãnh địa:+ Lãnh chúa: xa hoa, đầy

đủ

+ Nông nô: đói nghèo, khổcực→ chống lãnh chúa

- Đặc điểm kinh tế: tựcung tự cấp, không trao

đổi với bên ngoài

3 Sự xuất hiện các thànhthị trung đại

a Nguyên nhân

- Cuối thế kỷ XI, sản xuấtphát triển, hàng hoá thừa

đợc đa đi bán→ thị trấn ra

đời→ thành thị trung đạixuất hiện

b Tổ chức

- Bộ mặt thành thị : phốxá, nhà cửa

- Tầng lớp : thị dân (thợthủ công + thơng nhân)

c.Vai trò

- Thúc đẩy XHPK pháttriển

Trang 3

xã hội phong kiến.

- Đông ngời, sầm uất, hoạt

động chủ yếu là buôn bán,trao đổi hàng hoá

4 Củng cố.

Yêu cầu học sinh trả lời:

1 XHPK ở châu Âu đợc hình thành nh thế nào?

2 Vì sao lại có sự xuất hiện của thành thị trung đại? Kinh tế thành thị có gì mới?

Y nghĩa sự ra đời của thành thị ?

5 H ớng dẫn về nhà

Học bài 1 và soạn bài 2

Trang 4

Biết khai thác tranh ảnh lịch sử.

II) Thiết bị và đồ dùng dạy học

Bản đồ thế giới

Tranh ảnh về những nhà phát kiến địa lý, tàu thuyền

Su tầm các câu chuyện về những cuộc phát kiến địa lý

III) Tiến trình giờ dạy

Xã hội PK chân Âu hình thành nh thế nào? Đặc điểm nền kinh tế lãnh địa?

Vì sao thành thị trung đại lại xuất hiện? Nền kinh tế lãnh địa có gì khác nền kinh tếthành thị?

Các thành thị trung đại ra đời đã thúc đẩy sản xuất phát triển, vì vậy yêu cầu về thị ờng tiêu thụ đợc đặt ra Nền kinh tế hàng hoá phát triển đã dẫn đến sự suy vong của chế độphong kiến và sự hình thành CNTB ở châu Âu

tr-Hoạt động dạy Hoạt động học Ghi bảng

Yêu cầu: HS đọc SGK

Hỏi: Vì sao lại có các cuộc

phát kiến địa lý?

Hỏi: Các cuộc phát kiến

địa lý đợc thực hiện nhờ

những điều kiện nào?

Yêu cầu: Mô tả lại con tàu

Carraven (có nhiều buồm,

to lớn, có bánh lái )

Yêu cầu: Kể tên các cuộc

phát kiến địa lý lớn và nêu

sơ lợc về các cuộc hành

trình đó trên bản đồ

HS đọc phần 1

- Do sản xuất phát triển,các thơng nhân, thợ thủcông cần thị trờng vànguyên liệu

- Do khoa học kỹ thuậtphát triển : đóng đợcnhững tàu lớn, có la bàn

- HS trình bày trên bản đồ:

+ 1487: Điaxơ vòng quacực Nam châu Phi

+ 1498 Vascô đơ Gama

đến ấn Độ

+ 1492 Côlômbô tìm rachâu Mĩ

+ 1519-1522: Magienlanvồng quanh trái đất

1 Những cuộc phát kiếnlớn về địa lý

- Nguyên nhân :

+ Sản xuất phát triển+ Cần nhiên liệu+ Cần thị trờng

- Các cuộc phát kiến địa lýtiêu biểu (SGK)

Trang 5

Hỏi: Hệ quả của các cuộc

phát kiến địa lý là gì?

Hỏi: Các cuộc phát kiến

địa lý đó có ý nghĩa gì?

Giảng: Các cuộc phát kiến

địa lý đã giúp cho việc

giao lu kinh tế và văn hoá

Hỏi: Tại sao quý tộc

phong kiến không tiếp tục

- Là cuộc cách mạng vềkhoa học kỹ thuật, thúc

đẩy thơng nghiệp pháttriển

+Cớp bóc tài nguyên từthuộc địa,

+ Buôn bán nô lệ da đen

+ Đuổi nông nô ra khỏilãnh địa → không có việclàm → làm thuê

- Để sử dụng nô lệ da đen

→ thu lợi nhiều hơn

- Lập xởng sản xuất quymô lớn

- Lập các công ty thơngmại

- Lập các đồn điền rộnglớn

+ Hình thức kinh doanh tbản thay thế chế dộ tự cấp

tự túc

+ Các giai cấp mới đợchình thành

- T sản bao gồm quý tộc,thơng nhân và chủ đồn

điền

- Giai cấp vô sản: nhữngngời làm thuê bị bóc lộtthậm tệ

- Kết quả:

+ Tìm ra những con đờngmới

+ Đem lại những món lợikhổng lồ cho giai cấp t sảnchâu Âu

+ Đặt cơ sở cho việc mởrộng thị trờng của các nớcchâu Âu

- ý nghĩa:

+ Là cuộc cách mạng vềgiao thông và tri thức

+ Thúc đẩy thơng nghiệpphát triển

2 Sự hình thành chủ nghĩa

t bản ở châu Âu

+ Quá trình tích luỹ t bảnnguyên thuỷ hình thành:tạo vốn và ngời làm thuê.+ Về kinh tế: Hình thứckinh doanh t bản ra đời

+ Về xã hội các giai cấpmới hình thành: T sản vàvô sản

+ Về chính trị: giai cấp tsản mâu thuẫn với quý tộcphong kiến →đấu tranhchống phong kiến

* T sản bóc lột kiệt quệ vôsản Quan hệ sản xuất tbản hình thành

Trang 6

9 Củng cố

1 Kể tên các cuộc phát kiến địa lý và tác động của nó tới xã hội châu Âu?

2 Quan hệ sản xuất TBCN ở châu Âu đợc hình thành nh thế nào?

Tiết 3 – Bài 3

cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống phong kiến thời hậu

kỳ trung đại ở châu âu

1 Kiến thức

Nguyên nhân xuất hiện và nội dung t tởng của phong trào Văn hoá Phục hng

Nguyên nhân dẫn đến phong trào Cải cách tôn giáo và những tác động của phong tràonày đến xã hội phong kiến châu Âu bấy giờ

2 Tranh ảnh về thời kì Văn hoá Phục hng

3 Su tầm tài liệu về nhân vật lịch sử và danh nhân văn hoá tiêu biểu thời Phục hng.III Tiến trình giờ dạy

Kể tên các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu và nêu của các phát kiến địa đó tới xã hội châu

Âu

Sự hình thành của CNTB ở châu Âu đã diễn ra nh thế nào?

Ngay trong lòng XHPK, CNTB đã đợc hình thành Giai cấp t sản ngày càng lớn mạnh,tuy nhien, họ lại không có địa vị xã hội thích hợp Do đó, giai cấp t sản đã chống lại phog

Trang 7

kiến trên nhiều lĩnh vực Phong trào Văn hoá Phục hng là minh cho cuộc đấu tranh củagiai cấp t sản chống lại phong kiến.

Hoạt động dạy Hoạt động học Ghi bảng

Yêu cầu: HS tự đọc SGK

Hỏi: Chế độ phong kiến

ở châu ÂÂu tồn tại trong

hội Taonf xã hội chỉ có

tr-ờng học để đào tạo giáo sĩ

Những di sản của nền văn

hoá cổ đại bị phá huỷ

hoàn toàn, trừ nhà thờ và

tu viện Do đó, giai cấp t

sản đấu tranh chống lại sự

cuộc mở đờng cho đấu

tranh chống phong kiến?

Yêu cầu: Kể tên một số

nhà Văn hoá, khoa học

tiêu biểu mà em biết?

(GV giới thiệu một số t

liệu, tranh ảnh trong thời

Văn hoá Phục hng cho

HS)

Hỏi: Thành tựu nổi bật

của phong trào Văn hoá

Phục hng là gì?

Hỏi: Qua các tác phẩm

của mình, các tác giả thời

Phục hng muốn nói điều

cổ đại là tinh hoa nhânloại, việc khôi phục nó sẽ

có tác động, tập hợp đợc

đông đảo dân chúng đểchống lại phong kiến

- Thành công trong cáclĩnh vực nghệ thuạt (có giá

trị đến ngày nay)

- Phê phán XHPK và giáohội

- Đế cao giá trị con ngời

- Mở đờng cho sự pháttriển của Văn hoá nhân

1) Phong trào Văn hoá

Phục h ng

*Nguyên nhân:

- Chế độ phong kiến kìmhãm sự phát triển của xã

hội

- Giai cấp t sản có thế lựckinh tế nhng không có địa

- Đề cao giá trị con ngời

Trang 8

Hỏi: Nguyên nhân nào

dẫn đến phong trào cải

cách tôn giáo?

Hỏi: Trình bày nội dung t

tởng cuộc cải cách Luthơ

và Canvanh?

Giảng: giai cấp phong

kiến châu Âu dựa vào giáo

kiến Giáo hội còn ngăn

cấm sự phát triển của khoa

đang lên

- Phủ nhận vai trò củagiáo hội

- Bãi bỏ nghi lễ phiền toái

- Quay về giáo lí Kitô

nguyên thuỷ

- Lan rộng nhiều nớc tây

Âu: Anh, Pháp, Thụy Sĩ

- Cản trở sự phát triển củagiai cấp t sản

* Nội dung:

- Phủ nhận vai trò thốngtrị của giáo hội

- Bãi bỏ lễ nghi phiền toái

- Quay về giáo lí nguyênthuỷ

* Tác động đến xã hội:

- Góp phần thúc đẩy chocác cuộc khởi nghĩa nôngdân

- Đạo Kitô bị phân hoá

4 Củng cố

1 Giai cấp t sản chống phong kiến trên những lĩnh vực nào? Tại sao lại có cuộc đấutranh đó?

2 ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hng?

3 Phong trào Cải cách tôn giáo tác động nh thế nào đến xã hội châu Âu?

Làm bài tập trong vở bài tập

Trang 9

trung quốc thời phong kiến

1 Kiến thức

Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc

Những triều đại phong kiến lớn ở Trung Quốc

Những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học - kỹ thuật của Trung Quốc

2 T tởng

Nhận thức đợc Trung Quốc là một quốc gia phong kiến lớn ở phơng Đông

Là nớc láng giềng với Việt Nam, ảnh hởng không nhỏ tới quá trình lịch sử của ViệtNam

3 Kĩ năng

Lập niên biểu các triều đại phong kiến Trung Quốc

Phân tích các chính sách xã hội của mỗi triều đại, từ đó rút ra bài học lịch sử?

1 Bản đồ Trung Quốc thời phong kiến

2 Tranh ảnh một số công trình, lâu đài, lăng tẩm của Trung Quốc

Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc đấu tranh của giai cấp t sản chống phong kiến ở châu

Âu? Nêu thành tựu và ý nghĩa của phong trào Văn hoá Phục hng?

Phong trào Cải cách tôn giáo tác động đến xã hội châu Âu nh thế nào?

Là một trong những quốc gia ra đời sớm và phát triển rất nhanh, Trung Quốc đã đạt đợcnhiều thành tựu rực rỡ trên nhiều lĩnh vực Khác với các nớc châu Âu, thời phong kiến ởTrung Quốc bắt đầu sớm và kết thúc muộn hơn

phát triển của nhân loại

Hỏi: Sản xuất thời kỳ Xuân

Thu - Chiến Quốc có gì tiến

- Xuất hiện giai cấpmới là địa chủ và tá

điền (nông dân lĩnhcanh)

- Là giai cấp thống trịtrong XHPK vốn lànhững quý tộc cũ vànông dân giàu có, có

1) Sự hình thành XHPK ởTrung Quốc

* Những biến đổi trongsản xuất

- Công cụ bằng sắt

→ Năng suất tăng

→ Diện tích gieo trôngtăng

* Biến đổi trong xã hội:

- Quan lại, nông dân giàu

→ địa chủ

Trang 10

Hỏi: Nh thế nào đợc gọi là

Hỏi: Em hãy so sánh thời

gian tồn tại của nhà Tần và

nhà Hán Vì sao lại có sự

chênh lệch đó?

Hỏi: Tác dụng của những

chính sách đó đối với xã hội?

Hỏi: Trình bày chính sách đối

ngoại của nhà Đờng?

Hỏi: Sự cờng thịnh của Trung

Quốc bộc lộ ở những mặt

nào?

nhiều ruộng đất

- Nông dân bị mấtruộng, phải nhậnruộng của địa chủ vànộp địa tô

- HS trình bày theoSGK

- Vạn lí trờng thành,Cung A Phòng, Lăng

- Nhà Tần: 15 năm

- Nhà Hán: 426 năm

Vì nhà Hán ban hànhcác chính sách phùhợp với dân

- Kinh tế phát triển, xã

hội ổn định → thế nớcvững vàng

- Ban hành nhiềuchính sách đúng đắn:

cai quản các vùng xa,

mở nhiều khao thi đểchọn nhân tài, chiaruộng cho nông dân,khuyến khích sảnxuất

- Kinh tế phát triển →

đất nớc phồn vinh

- Mở rộng lãnh thổbằng cách tiến hànhchiến tranh (Liên hệ

đối với Việt Nam)

- Đất nớc ổn định

- Kinh tế phát triển

- Bờ cõi đợc mở rộng

- Nông dân mất ruộng →tá điền

* Quan hệ sản xuất phongkiến hình thành

2) Xã hội Trung Quốc thờiTần - Hán

- Tiến hành chiến tranhxâm lợc

3) Sự thịnh v ợng củaTrung Quốc d ới thời nhà

Đ ờng

a) Chính sách đối nội

- Cử ngời cai quản các địaphơng

- Mở khoa thi chọn nhântài

- Giảm thuế, chia ruộngcho nông dân

b) Chính sách đối ngoại

- Tiến hành chiến tranhxâm lợc → mở rộng bờcõi, trở thành đất nớc cờngthịnh nhất châu á

Trang 11

phát triển của nhân loại.

Hỏi: Sản xuất thời kỳ Xuân

Thu - Chiến Quốc có gì tiến

Hỏi: Em hãy so sánh thời

gian tồn tại của nhà Tần và

- Xuất hiện giai cấpmới là địa chủ và tá

điền (nông dân lĩnhcanh)

- Là giai cấp thống trịtrong XHPK vốn lànhững quý tộc cũ vànông dân giàu có, cónhiều ruộng đất

- Nông dân bị mấtruộng, phải nhậnruộng của địa chủ vànộp địa tô

- HS trình bày theoSGK

- Vạn lí trờng thành,Cung A Phòng, Lăng

- Nhà Tần: 15 năm

- Nhà Hán: 426 năm

Vì nhà Hán ban hànhcác chính sách phù

1) Sự hình thành XHPK ởTrung Quốc

* Những biến đổi trongsản xuất

- Công cụ bằng sắt

→ Năng suất tăng

→ Diện tích gieo trôngtăng

* Biến đổi trong xã hội:

- Quan lại, nông dân giàu

→ địa chủ

- Nông dân mất ruộng →tá điền

* Quan hệ sản xuất phongkiến hình thành

2) Xã hội Trung Quốc thờiTần - Hán

Trang 12

Hỏi: Tác dụng của những

chính sách đó đối với xã hội?

Hỏi: Trình bày chính sách đối

ngoại của nhà Đờng?

Hỏi: Sự cờng thịnh của Trung

- Ban hành nhiềuchính sách đúng đắn:

cai quản các vùng xa,

mở nhiều khao thi đểchọn nhân tài, chiaruộng cho nông dân,khuyến khích sảnxuất

- Kinh tế phát triển →

đất nớc phồn vinh

- Mở rộng lãnh thổbằng cách tiến hànhchiến tranh (Liên hệ

đối với Việt Nam)

Đ ờng

a) Chính sách đối nội

- Cử ngời cai quản các địaphơng

- Mở khoa thi chọn nhântài

- Giảm thuế, chia ruộngcho nông dân

b) Chính sách đối ngoại

- Tiến hành chiến tranhxâm lợc → mở rộng bờcõi, trở thành đất nớc cờngthịnh nhất châu á

4 Củng cố

1 XHPK ở Trung Quốc đợc hình thành nh thế nào?

2 Sự thịnh vợng của Trung Quốc biểu hiện ở những mặt nào dới thời nhà Đờng?

Trang 13

Tiết 5 - Bài 4

Trung Quốc thời phong kiến

(Tiếp theo)

Tiếp theo của Tiết 4 – Bài 4

Bản đồ Trung Quốc phong kiến

III TIếN TRìNH DạY HọC

Nguyên nhân nào dẫn đến sự hình thành XHPK ở Trung Quốc? Theo em, sự hình thànhXHPK ở Trung Quốc có gì khác với phơng Tây?

Trình bày những nét chính trong chính sách đối nội và đối ngoại của nhà Đờng Tácdụng của những chính sách đó?

Sau khi phát triển đến độ cực thịnh dới thời nhà Đờng, Trung Quốc lại lâm vào tìnhtrạng bị chia cắt suốt hơn nửa thế kỷ (từ năm 907 đến năm 960)

Nhà Tống thành lập năm 960, Trung Quốc thống nhất và tiếp tục phát triển, tuy khôngmạnh mẽ nh trớc

châu Âu cũng nh châu á Khi

tiến vào Trung Quốc, ngời

mỏ, luyện kim, dệt tơ

lụa, đúc vũ khí

- ổn định đời sống nhândân sau nhiều nămchiến tranh lu lạc

- Vua Mông Cổ là HốtTất Liệt diệt nhà Tống,lập nên nhà Nguyên ởTrung Quốc

- Ngời Mông Cổ có địa

vị cao, hởng nhiều đặcquyền

- Ngời Hán bị cấm đoán

đủ thứ nh cấm mang vũkhí, thậm trí cả việc họpchợ, ra đờng vào ban

- Miễn giảm thuế, su dịch

- Mở mang thuỷ lợi

- Phát triển thủ côngnghiệp

Trang 14

-Hỏi: Trình bày diến biến

chính trị của Trung Quốc từ

sau thời Nguyên đến cuối

Thanh?

Hỏi: Xã hội Trung Quốc cuối

thời Minh và nhà Thanh có gì

thay đổi?

Hỏi: Mầm mống kinh tế

TBCN biểu hiện ở những

điểm nào?

Giảng: Thời Minh và thời

Thanh tồn tại khoảng hơn 500

năm ở Trung Quốc Trong

suốt quá trình lịch sử ấy, mặc

dù còn có những mặt hạn chế

song Trung Quốc đã đạt đợc

nhiều thành tựu trên nhiều

lĩnh vực

Hỏi: Trình bày những thành

tựu nổi bật về văn hoá Trung

Quốc thời phong kiến?

Hỏi: Trình bày hiểu biết của

em về khoa học - kĩ thuật của

Trung Quốc?

lật đổ, nhà Minh thốngtrị Sau đó Lí Tự Thànhlật đổ nhà Minh QuânMãn Thanh t phơng Bắctràn xuống lập nên nhàThanh

- XHPK lâm vào tìnhtrạng suy thoái

+ Vua quan ăn chơi xaxỉ

+ Nông dân, thợ thủcông phải nộp tô, thuếnặng nề

+ Phải đi lao dịch, điphu

+ Xuất hiện nhiều xởngdệt lớn, xởng làm đồsứ với sự chuyên mônhoá cao, thuê nhiềunhân công

+ Buôn bán với nớcngoài đợc mở rộng

- Đạt đợc thành tựu trênrất nhiều lĩnh vực vănhoá khác nhau: văn học,

sử học, nghệ thuật điêukhắc, hội hoạ

- "Tây du ký", "Tamquốc diễn nghĩa",

"Đông chu liệt quốc"

- Đạt đến đỉnh cao,trang trí tinh xảo, nét vẽ

điêu luyện Đó là tácphẩm nghệ thuật

- Cố cung, Vạn lí trờngthành, khu lăng tẩm củacác vị vua

- Gợi ý: đồ sộ, rộng lớn,kiên cố, kiến trúc hàihoà, đẹp

- Có nhiều phát minhlớn đóng góp cho sựphát triển của nhân loại

nh giấy viết, kĩ thuật in

ấn, la bàn, thuốc súng

* Thay đổi về chính trị:

- 1368: nhà Minh đợcthành lập

- Lý Tự Thành lật đổ nhàMinh

- 1644: Nhà Thanh đợcthành lập

* Biến đổi trong xã hội thời cuối Minh và Thanh:

- Vua quan xa đoạ

- Nông dân đói khổ

* Biến đổi về kinh tế:

- Mầm mống kinh tếTBCN xuất hiện

- Buôn bán với nớc ngoài

đợc mở rộng

6) Văn hoá, khoa học - kĩthuật Trung Quốc thờiphong kiến

a) Văn hoá

- T tởng: Nho giáo

- Văn học, sử học rất pháttriển

- Nghệ thuật: hội hoạ, điêukhắc, kiến trúc đều ởtrình độ cao

Trang 15

- Ngoài ra, Trung Quốccòn là nơi đặt nên móngcho các ngành khoa học

- kĩ thuật hiện đại khác:

đóng tàu, khai mỏ,luyện kim

4 Củng cố

1 Trình bày những thay đổi của XHPK Trung Quốc thời Minh - Thanh?

2 Văn hoá, khoa học - kĩ thuật Trung Quốc thời phong kiến có những thành tựu gì?

Trang 16

Tiết 6 - Bài 5

ấn độ thời phong kiến

1 Kiến thức

Các giai đoạn lớn của lịch sử ấn độ từ thời cổ đại đến giữa thế kỉ XIX

Những chính sách cai trị của những vơng triều và njhuwngx biểu hiện của sự phát triểnthịnh đạt của ấn độ thời phong kiến

Một số thành tựu của văn hoá ấn độ thời cổ, trung đại

2 T tởng

Lịch sử ấn độ thời phong kiến gắn sự hng thịnh , li hợp dân tộc với đấu tranh tôn giáo.Nhận thức đợc ấn độ là một trong những trung tâm của văn minh nhân loại, có ảnh h-ởng sâu rộng đến sự phát triển lịch sử và văn hoá của nhiều dân tộc Đông Nam á

3 Kĩ năng

Bồi dỡng kĩ năng quan sát bản đồ

Tổng hợp những kiến thức trong bài để đạt đợc mục tiêu bài học

1 Bản đồ ấn độ thời cổ đại và phong kiến

2 T liệu về các triều đại ở ấn độ

3 Một số tranh ảnh về các công trình văn hoá của ấn độ

Sự suy yếu của xã hội phong kiến Trung Quốc cuối thời Minh- Thanh đợc biểu hiện nhthế nào?

Trình bày những thành tựu lớn về văn hoá, khoa học- kĩ thuật của Trung Quốc thờiphong kiến

ấn độ- một trong những trung tâm văn minh lớn nhất của nhân loại cũng đợc hình thành

từ rất sớm Với một bề dày lịch sử và những thành tựu văn hoá vĩ đại, ấn độ có những

đóng góp lớn lao trong lịch sử nhân loại

Hỏi: Các tiểu vơng quốc

đầu tiên đợc hình thành ở

đâu trên đất ấn độ? Vào

thời gian nào?

- Đất nớc Magađa tồn tại

trong bao lâu?

- Vơng triều Gupta ra đời

vào thời gian nào?

Yêu cầu: HS đọ SGK

Hỏi: Sự phát triển của vơng

triều Gupta thể hiện ở

những mặt nào?

- HS đọc phần 1 SGK

+ 2500 năm TCN, trên lu

vc sông ấn, thành thịxuất hiện

+ 1500 năm TCN, trên luvực sông Hằng cũng cónhững thành thị

- Những thành thị- tiểuvơng quốc dần liên kếtvới nhau Đạo Phật cóvai trò quan trọng trongquá trình thống nhất này

- Trong khoảng hơn 3 thếkỉ: từ thế kỉ VI TCN đếnthế kỉ III TCN

- TK IV, Vơng triềuGupta đợc thành lập

- Cả kinh tế - xã hội vàvăn hoá đều rất phát

1) Những trang sử đầu tiên

- 2500 năm TCN: thành thịxuất hiện (sông ấn)

- 1500 năm TCN: ( sôngHằng)

- TK VI TCN: Nhà nớcMagađa thống nhất →hùng mạnh ( Cuối TK IIITCN)

- Sau TK III TCN: sụp đổ

- TK IV: Vơng triều Gupta

2) ấ n đ ộ thời phong kiến

* Vơng triều Gupta:( TK IV

Trang 17

Hỏi: Sự sụp đổ của vơng

triều Gupta diĩen ra nh thế

nào?

- Ngời Hồi giáo đã thi hành

những chính sách gì?

Hỏi: Vơng triều Đêli tồn tại

trong bao lâu?

Hỏi: Vua Acơba đã áp dụng

- Chữ viết đầu tiên đợc ngời

ấn Độ sáng tạo là loại chữ

gì? Dùng để làm gì?

Giảng: Kinh Vêđa là bộ

kinh cầu nguyện cổ nhất,

"Vêđa" có nghĩa là "hiểu

biết", gồm 4 tập

Hỏi: Kể tên các tác phẩm

văn học nổi tiếng của Ân Độ?

Giảng: Vở "Sơkuntơla" nói

về tình yêu của nàng

Sơkuntơla và vua Đusơta,

phỏng theo một câu chuyện

- Đầu thế kỉ XII, ngờiThổ Nhĩ Kì tiêu diệtmiền Bắc ấn vơng triềuGupta sụp đổ

- Chiếm ruộng đất, cấm

đạo Hinđu → mâu thuẫndân tộc

- Từ XII đến XVI, bị

ng-ời Mông Cổ tấn cônglật đổ

- Thực hiện các biệnpháp để xoá bỏ sự kì thịtôn giáo, thủ tiêu đặcquyền Hồi giáo, khôiphục kinh tế và phát triểnvăn hoá

- Chữ Phạn → để sángtác văn học, thơ ca, sửthi, các bộ kinh và lànguồn gốc của chữ

- Kiến trúc Phật giáo:

chùa xây hoặc khoét sâuvào vách núi, tháp cómái tròn nh bát úp

- VI)

- Luyện kim rất phát triển

- Nghề thủ công: dệt , chếtạo kim hoàn, khắc trên ngàvoi

* Vơng quốc Hồi giáo Đêli ( XII- XVI)

- Chiếm ruộng đất

- Cấm đoán đạo Hinđu

* Vơng triều Môgôn (TK XVI - giữa TK XIX).

- Kinh Vêđa

- Kiến trúc: Kiến trúcHinđu và kiến trúc Phậtgiáo

4 Củng cố

Lập niên biểu các giai đoạn phát triển lich sử lớn của ấn độ

Trình bày những thành tựu lớn về văn hoá mà ngời ấn độ đã đạt đợc

Trang 18

Tiết 7 - Bài 6

Các quốc gia phong kiến đông nam á

1 Kiến thức

Nắm đợc tên gọi của các quốc gia khu vực Đông Nam á, những đặc điểm tơng đồng về

vị trí địa lý của các quốc gia đó

Các giai đoạn lịch sử quan trọng của khu vực Đông Nam á

2 T tởng

Nhận thức đợc quá trình lịch sử, sự gắn bó lâu đời giữa các dân tộc ở Đông Nam á

Trong lịch sử các quốc gia Đông Nam á cũng có nhiều thành tựu đóng góp cho văn minhnhân loại

3 Kỹ năng

Biết xác định đợc vị trí các vơng quốc cổ và phong kiến Đông Nam á trên bản đồ

Lập niên biểu các giai đoạn phát triển chủ yếu của lịch sử khu vực Đông Nam á

Sự phát triển của ấn Độ dới vơng triều Gupta đợc biểu hiện nh thế nào?

Trình bày những thành tựu về mặt văn hóa mà ấn độ đã đạt đợc thời trung đại

Đông Nam á từ lâu đã đợc coi là một khu vực có bề dày văn hóa, lịch sử Ngay từ nhữngthế kỷ đầu công nguyên các quốc gia đầu tiên ở Đông Nam á đã bắt đầu xuất hiện Trảiqua hàng ngàn năm lịch sử, các quốc gia đó đã có nhiều biến chuyển Trong bài 6 chúng ta

sẽ nghiên cứu sự hình thành và phát triển của khu vực Đông Nam á thời đại phong kiến

Yêu cầu HS đọc SGK

Hỏi: Kể tên các quốc gia

khu vực Đông Nam á hiện

Hỏi: Các quốc gia cổ ở

Đông Nam á xuất hiện từ

+ Khó khăn: Gió mùacùng là nguyên nhân gây

ra lũ lụt, hạn hán ảnh ởng tới sự phát triển nôngnghiệp

h-1 Sự hình thành các v ơngquốc cổ Đông Nam á

* Điều kiện tự nhiên: Chịu

ảnh hởng của gió mùa cụthể là mùa khô và mùa ma

- Thuận lợi: Nông nghiệpphát triển

- Khó khăn: Có nhiềuthiên tai

* Sự hình thành các quốc gia cổ:

- Đầu công nguyên

- 10 thế kỷ sau công

Trang 19

Giảng: Các quốc gia

phong kiến Đông Nam á

cũng trải qua các giai

v-ợng nhất của các quốc gia

phong kiến Đông Nam á

Hỏi: Em có nhận xét gì về

kiến trúc của Đông Nam

á qua hình 12 và 13.

- Từ những thế kỷ đầu sauCông nguyên (trừ ViệtNam đã có nhà nớc từ trớcCông nguyên)

Champa, Phù Nam, vàhàng loạt các quốc gianhỏ khác

- Học sinh đọc phần 2

Cuối thế kỉ XIII, dòng vuaGiava mạnh lên→chinhphục tất cả các tiểu quốc ởhai đảo Xumatơra vàGiava→lập nên vơng triềuMôgiôpahit hùng mạnhtrong suốt hơn 3 thế kỉ

- Pagan(XI)

Sukhôthay(XIII)

Lạn Xang(XIV),Chânlạp(VI), Champa,

Thành tựu nổi bật của cdân Đông Nam á thờiphong kiến là kiến trúc và

điêu khắc với nhiều côngtrình nổi tiếng: Đền ăng

co, đền Bôrôbuđua, chùatháp Pagan, tháp chàm

- Hình vòng kiểu bát úp,

có tháp nhọn, đồ sộ, khắchoạ nhiều hình ảnh sinh

động(chịu ảnh hởng củakiến trúc ấn Độ)

nguyên: Các vơng quốc

đ-ợc thành lập

2 Sự hình thành cà pháttriển của các quốc giaphong kiến Đông Nam á

- Từ thế kỉ X- XVIII,

→thời kì thịnh vợng

- Inđônêsia: vơng triềuMôgiôpahit(1213-1527)

Campuchia:Thời kì Ăngco(IX- XV)

Trang 20

5 H íng dÉn vÒ nhµ

Lµm bµi tËp trong vë bµi tËp

Trang 21

Lập đợc biểu đò các giai đoạn phát triển lịch sử của Lào và Campuchia

1 Lợc đồ các nớc Đông Nam á(Hình 16 phóng to)

2 Bản đồ Đông Nam á

3 T liệu lịch sử về lào và Campuchia

Kể tên các nớc trong khu vực Đông Nam á hiện nay và xác định vị trí của các nớc trênbản đồ

Các nớc trong khu vực Đông Nam á có điểm gì chung về điều kiện tự nhiên? điều kiện

đó có ảnh hởng gì đến sự phát triển nông nghiệp?

Campuchia và Lào là hai nớc anh em cùng ở trên bán đảo Đông Dơng với Việt Nam.Hiểu đợc lịch sử của hai nớc bạn cúng góp phần hiểu thêm lịch sử của nớc mình

Hỏi: Tại sao thời kỳ phát

triển của Campuchia lại

đợc gọi là "thời kỳ

Ăngco".

Hỏi: Sự phát triển của

Campuchia thời kì Ăngo

- Từ TKIX→XV:Thời kì

ăngco

- Từ TKXV→1863: suyyếu

- Dân cổ Đông Nam á

- Tộc ngời Khơme

- TKVI, vơng quốc ChânLạp hình thành

- Ăngco là kinh đô, cónhiều đề tháp: ĂngcoVát,

Ăngcothom đợc xâydựng trong thời kì này

- Nông nghiệp rất pháttriển

Độ, biết khắc chữ Phạn)

c Từ thế kỷ IX - XV: Thời

kỳ Ăngco.

- Sản xuất nông nghiệpphát triển

- Xây dựng các công trìnhkiến trúc độc đáo

- Mở rộng lãnh thổ bằng

Trang 22

"đô thị", "kinh thành".

Ăngo Vat đợc xây dựng từ

thế kỉ XII, còn Ăngo

Thom đợc xây dựng trong

suốt 7 thế kỉ của thời kì

phát triển

Hỏi: Em có nhận xét gì về

khu đền Ăngo Vat qua

hình 14? ( GV có thể mô

tả kĩ khu đền theo t liệu)

Hỏi: Thời kì suy yếu của

chính trong đối nội và đối

ngoại của vơng quốc Lạn

Xạng

Hỏi: Nguyên nhân nào

dẫn đến sự suy yếu của

- Từ sau TK XV đến năm

1863 - bị Pháp đô hộ

- HS đọc phần 4+ Trớc TK XIII: Chỉ cóngời Đông Nam á cổ làngời Lào Thợng

+ Sang thế kỷ XIII, ngờiThái di c → Lào Lùm, bộtộc chính của Lào

+ 1353: Nớc Lạn Xạng

đ-ợc thành lập

+ XV- XVII: Thịnh vợng

+ XVIII- XIX: Suy yếu

- Đối nội: Chia đất nớcthành các mờng đặt quancai trị, xây quân đội vữngmạnh

- Đối ngoại: Luôn giữ mốiquan hệ hòa hiếu với cácnớc nhng cơng quyếtchống xâm lợc

- Do sự cố tranh chấpquyền lực trong hoàng tộc,

đất nớc suy yếu, vơngquốc Xiêm xâm chiếm

- Uy nghi, đồ sộ có kiếntrúc nhiều tầng lớp, có 1tháp phụ nhỏ hơn ở xungquanh, nhng có phầnkhông cầu kỳ, phức tạpbằng các công trình củaCampuchia

+ Chia đất nớc để cai trị

+ Xây dựng quân đội

- Đối ngoại:

+ Giữ quan hệ hòa hiếuvới các nớc láng giềng

+ Kiên quyết chống xâmlợc

* XVIII- XIX: Suy yếu.

Trang 23

Tiết 9 - Bài 7

Những nét chung về xã hội phong kiến

1 Kiến thức

Thời gian hình thành và tồn tại của xã hội phong kiến

Nền tảng kinh tế và các giai cấp cơ bản trong xã hội

Thể chế chính trị của nhà nớc phong kiến

1 Bản đồ châu Âu, châu á

2 T liệu về XHPK ở phơng Đông và phơng Tây

Sự phát triển của Vơng quốc Campuchia thời Ăngco đợc biểu hiện nh thế nào?

Em hãy trình bày chính sách đối nội và đối ngoại của các vua Lạn Xạng

Qua các tiết học trớc, chúng ta đã biết đợc sự hình thành, sự phát triển của chế độ phongkiến ở cả phơng Đông và phơng Tây Chế độ phong kiến là một giai đoạn quan trọng trongquá trình phát triển của lịch sử loài ngời

Âu kéo dài trong bao lâu?

Hỏi: Thời kì khủng hoảng và

+ Châu Âu: Thế kỉ VTrả lời: + XHPK phơng

Đông: hình thành rấtsớm

+ XHPK châu Âu: hìnhthành muộn hơn

Trả lời: + XHPK phơng

Đông phát triển chậmchạp: Trung Quốc (VII -XVI), các nớc ĐôngNam á (x - xvi)

+ xhpk châu Âu: TK

XI - TK XIV

+ Phơng Đông: kéo dàisuốt 3 thế kỉ (XVI - giữa

TK XIX)+ Châu Âu: rất nhanh(XV - XVI)

Giống: Đều sống nhờnông nghiệp là chủ yếu

1 Sự hình thành và phát triểncủa XHPK

- XHPK phơng Đông: Hìnhthành sớm, phát triển chậm,suy vong kéo dài

- XHPK ở châu Âu hìnhthành muộn hơn, kết htúc sớmhơn so với XHPK ở phơng

Đông → Chủ nghĩa t bản hìnhthành

2 Cơ sở kinh tế - xã hội củaXHPK

Trang 24

Hỏi: Trình bày các giai cấp

+ Châu Âu: Đóng kíntrong lãnh địa phongkiến

Trả lời: Phơng Đông: Địachủ - nông dân

Châu Âu: lãnh chúa nông nô

Bóc lột bằng địa tô

- Giao ruộng đất chonông dân, nông nô →thu tô, thuế rất nặng

- ở châu Âu xuất hiệnthành thị trung đại → th-

ơng nghiệp, công nghiệpphát triển

HS đọc SGK

- Vua là ngời đứng đầu

bộ máy Nhà nớc phongkiến

Trả lời: Thể chế Nhà nớc

do Vua đứng đầu

- Phơng đông: Vua có rấtnhiều quyền lực →Hoàng đế

- Châu Âu: Lúc đầu hạnchế trong các lãnh địa →

TK XV: quyền lực tậptrung trong tay vua

+ Mức độ+ Thời gian

4 Củng cố

Lập bản so sánh chế độ phong kiến ở phơng Đông và châu Âu theo mẫu sau

- Cơ sở kinh tế - xã hội

- Nhà nớc:

Trong XHPK có những giai cấp nào? Trình bày mối quan hệ giữa các giai cấp ấy?

5 Hớng dẫn về nhà

Trang 25

Phần II: Lịch sử việt nam từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX

Giáo dục ý thức độc lập tự chủ và thống nhất đất nớc của dân tộc

Ghi nhớ công ơn của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đã có công giành quyền tự chủ, thốngnhất đất nớc, mở ra thời kì độc lập lâu dài cho nớc ta

3 Kĩ năng

Bồi dỡng cho HS kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ, sử dụng bản đồ khi học bài

1 Sơ đồ toỏ chức bộ máy nhà nớc (thời Ngô Quyền)

2 Lợc đồ 12 sứ quân

3 Một số tranh ảnh, t liệu về di tích liên quan đến thời Ngô, Đinh

Trình bày những đặc điểm cơ bản của xã hội phong kiến châu Âu

Xã hội phong kiến phơng Đông có gì khác với xã hội phong kiến phơng Tây? Chế độquân chủ là gì?

Sau hơn 1000 năm kiên cờng và bền bỉ chống lại ách đô hộ của phong kiến phơng Bắc,cuối cùng nhân dân ta đã giành lại đợc nền độc lập Với trận Bạch Đằng lịch sử (năm 938),nớc ta bớc vào thời kì độc lập, tự chủ

Hỏi: Chiến thắng Bạch Đằng

năm 938 có ý nghĩa gì?

Hỏi: Tại sao Ngô Quyền lại

bãi bỏ bộ máy cai trị của họ

- Họ Khúc mới chỉdành đợc quyền tựchủ, trên danh nghĩavẫn phụ thuộc vào nhàHán→ Ngô Quyềnquyết tâm xây dựngmột quốc gia độc lập

- Vẽ sơ đồ

1 Ngô Quyền dựng nền độclập tự chủ

- 939: Ngô Quyền lên ngôivua

- Đóng đô ở Cổ Loa

Bộ máy nhà nớc

Trang 26

Hỏi: Vua có vai trò gì trong bộ

máy nhà nớc?

Hỏi: Em có nhận xét gì về bộ

máy nhà nớc thời Ngô?

- Sau khi trị vì đất nớc đợc 5

năm, Ngô Quyền qua đời Lúc

đó, tình hình đất nớc ta thay đổi

GV sử dụng lợc đồ (cha ghi tên

các sứ quân), yêu cầu HS đánh

dấu các sứ quân vào các khu

Giảng: Loạn 12 sứ quân gây

biết bao tang tóc cho nhân dân,

trong khi đó nhà Tống đang có

âm mu xâm lợc nớc ta Do vậy,

việc thống nhất đất nớc trở nên

cấp bách hơn bao giờ hết

Hỏi: Đinh Bộ Lĩnh là ai?

- Còn đơn giản, sơ sàinhng đã bớc đầu thểhiện ý thức độc lập tựchủ

- HS đọc phần 2 SGK

- Đất nớc rối loạn, cácphe phái nhân cơ hộinày nổi lên giànhquyền lực: Dơng TamKha cớp ngôi

- Là các thế lực phongkiến nổi dậy chiếmlĩnh một vùng đất

- HS đọc SGK, xác

định vị trí các sứ quântrên bản đồ

- Các sứ quân chiếm

đóng ở nhiều vị tríquan trọng trên khắp

đất nớc, liên tiếp đánhlẫn nhau→ đất nớcloạn lạc→là điều kiệnthuận lợi cho giặcngoại xâm tấn công

đất nớc

- Con của thứ sử ĐinhCông Trứ, ngời NinhBình, có tài thống lĩnhquân đội

- Tổ chức lực lợng, rènluyện vũ khí, xây dựngcăn cứ ở Hoa L

- Quan sát, lắng nghe

- Đợc nhân dân ủng

hộ, có tài đánh đâuthắng đó→các sứ quân

- Đất nớc yên bình

2 Tình hình chính trị cuốithời Ngô

- 944: Ngô Quyền mất→DơngTam Kha cớp ngôi→triều đìnhlục đục

- 950 : Ngô Xơng Văn lật đổDơng Tam Kha nhng khôngquản lý đợc đất nớc

- 965 : Ngô Xơng Vănchết→loạn 12 sứ quân

- Liên kết với sứ quân TrầnLãm

- Đợc nhân dân ủng hộ

Vua

Quan văn Quan võ

Thứ sử các châu

Trang 27

Hỏi: Việc Đinh Bộ Linh dẹp

loạn 12 sứ quân có ý nghĩa gì?

xin hàng hoặc lần lợt

bị đánh bại

- Thống nhất đất nớc,lập lại hoà bình trongcả nớc→tạo điều kiệnxây dựng đất nớc vữngmạnh chống lại âm muxâm lợc của kẻ thù

Trang 28

Bồi dỡng kỹ năng vẽ sơ đồ, lập biểu đồ, trong quá trình học bài.

Lợc đồ cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất

Tranh ảnh di tích lịch sử về đền thờ vua Đinh, vua Lê

T liệu về nớc Đại Cồ Việt thời Đinh - Tiền Lê

Trình bầy tình hình nớc ta cuối thời Ngô va quá trình thống nhât đất nớc của Đinh BộLĩnh

Trình bày công lao của Ngô Quyền và Đinh Bộ Lĩnh đối với nớc ta trong buổi đầu độclập

Sau khi dẹp yên 12 sứ quân, đất nớc lại đợc thanh bình, thống nhất Đinh Bộ Lĩnh lênngôi vua, tiếp tục công cuộc xây dựng một quốc gia vững mạnh mà Ngô Quyền đã đặt nềnmóng

Trang 29

với Trung Hoa

Hỏi: Tại sao Đinh Tiên

Hoàng lại đóng đô ở Hoa

L?

Hỏi: Việc nhà Đinh không

dùng niên hiệu của phong

kiến Trung Quốc để đặt

- Đinh Tiên Hoàng còn áp

dụng biện pháp gì để xây

dựng đất nớc?

Giảng: Thời Đinh nớc ta

cha có luật pháp cụ thể,

vua sai đặt vạc dầu và

Hỏi: Việc Thái Hậu Dơng

Văn Nga trao áo bào cho

- Lên ngôi Hoàng đế, đặttên nớc là Đại Cồ Việt,

đóng đô ở Hoa L

- Là quê hơng của ĐinhTiên Hoàng, đất hẹp,nhiều đồi núi → thuận lợicho việc phòng thủ

- Đinh Bộ Lĩnh muốnkhẳng định nền độc lập,ngang hàng với TrungQuốc chứ không phụthuộc vào Trung Quốc

- Phong vơng cho con, cắt

cử tớng lĩnh thân cận giữ

chức vụ chủ chốt, dựngcung điện, đúc tiền, xửphạt nghiêm kẻ có tội

- ổn định đời sống xã hội

→ cơ sở để xây dựng vàphát triển đất nớc

- HS đọc phần II

- Sau khi Đinh Bộ Lĩnh và

Đinh Liễn bị ám hại →nội bộ nhà Đinh lục đục,bên ngoài, quân Tốngchuẩn bị xâm lợc → LêHoàn đợc suy tôn làm vua

- Là ngời có tài, có chílớn, mu lợc, lại đang giữ

chức Thập đạo tớng quânthống lĩnh quân đội →lòng ngời quy phục

1) Nhà Đinh xây dựng đấtnớc

-968: Đinh Bộ Lĩnh lênngôi vua

- Đặt tên nớc là Đại CồViệt, đóng đô ở Hoa L

- Phong vơng cho con

- Cắt cử quan lại

- Dựng cung điện, đúctiền, xử phạt nghiêm với

kẻ phạm tội

2) Tổ chức chính quyềnthời Tiền Lê

* Sự thành lập của nhà Lê.

-979: Đinh Tiên Hoàng bịgiết → nội bộ lục đục

- Nhà Tống lăm le xâm

l-ợc → Lê Hoàn đợc suytôn lên làm vua

Tổ chức chính quyềnTrung ơng

Trang 30

Lê Hoàn nói lên điều gì?

- GV phân biệt khái niệm

ta trong hoàn cảnh nào?

- GV tờng thuật lại diễn

biến cuộc kháng chiến

vệ lợi ích dân tộc

- Vua đứng đầu, dới vua làquan văn, quan võ và tăngquan Cả nớc chia thành

10 lộ, dới lộ là phủ vàchâu

- Quan sát, lăng nghe

- HS tờng thuật lại cuộckháng chiến

- Khẳng định quyền làmchủ đất nớc, đánh bại âm

mu xâm lợc của quânTống → củng cố nền độclập của nớc nhà

*Quân đội

- Cấm quân

- Quân địa phơng

3) Cuộc kháng chiếnchống Tống của Lê Hoàn

a) Hoàn cảnh lịch sử

- Cuối năm 979 nhà Đinhrối loạn → quân Tốngxâm lợc

b) Diễn biến (SGK)

* Địch:

- Tiến theo 2 đờng: thuỷ

và bộ do Hầu Nhân Bảochỉ huy

* Ta:

- Chặn quân thuỷ ở sôngBạch Đằng

- Diệt cánh quân bộ ở biêngiới phía Bắc thắng lợi

c) ý nghĩa:

- Khẳng định quyền làmchủ đất nớc

- Đánh bại âm mu xâm lợccủa kẻ thù, củng cố nền

độc lập

4 Củng cố

Vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền trung ơng và địa phơng thời Tiền Lê?

Trình bày diễn biến, ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống do Lê Hoàn chỉ huy(năm 981)

Việc nhân dân ta lập đền thờ vua Đinh (Ninh Bình) chứng tỏ điều gì?

Trang 31

Nớc đại cồ việt thời Đinh - Tiền Lê

(Tiếp theo)

II Sự phát triển kinh tế và văn hoá

1 Tranh ảnh di tích các công trình văn hoá, kiến trúc thời Đinh, Tiền Lê

2 T liệu thành văn về các triều đại Đinh, Tiền Lê

Vẽ bộ máy nhà nớc thời Tiền Lê và giải thích

Tờng thuật lại diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống (năm 981)?

Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mu xâm lợc của kẻ thù, khẳng

định quyền làm chủ đất nớc cuả nhân dân ta và củng cố nền độc lập, thống nhất của nớc

Đại Cồ Việt Đó cũng là cơ sở để xây dựng nền kinh tế, văn hoá buổi đầu độc lập

Trang 32

nạp sang Trung Quốc

- Hãy miêu tả lại cung

điện Hoa L để thấy đợc sự

phát triển của nớc ta thời

Tiền Lê?

Hỏi: Thơng nghiệp có gì

đáng chú ý?

Hỏi: Việc thiết lập quan

hệ bang giao với nhà Tống

ổn định

- Vua quan tâm đến sảnxuất → khuyến khíchnhân dân làm nôngnghiệp

- Các xởng thủ công nh

đúc tiền, rèn vũ khí, maymặc, xây dựng đợc thànhlập

- Các nghề thủ công: dệtlụa, làm giấy, đồ gốmcũng tiếp tục phát triển

- HS dựa vào SGK đểmiêu tả: cột dát vàng, bạc,

có nhiều điện, đài tế, chùachiền, kho vũ khí, khothóc thuế đợc xây dựng

→ quy mô cung điệnhoành tráng hơn

- Nhiều khu chợ đợc hìnhthành, buôn bán với nớcngoài phát triển

- Củng cố nền độc lập →tạo điều kiện cho ngoại th-

ơng phát triển

- 2 tầng lớp cơ bản: thốngtrị và bị trị

- Vua, các quan văn, quan

võ và một số nhà s

- Nông dân, thợ thủ công,ngời buôn bán và địa chủ,nô tì

- Do đạo Phật đợc truyềnbá rộng rãi, các nhà s cóhọc, giỏi chữ Hán → nhà

s trực tiếp dạy học, làm cốvấn trong ngoại giao →

1) Bớc đầu xây dựng nềnkinh tế tự chủ

* Thơng nghiệp:

- Đúc tiền đồng

- Trung tâm buôn bán,chợ hình thành

- Buôn bán với nớc ngoài

2) Đời sông xã hội và vănhoá

a) Xã hội

b) Văn hoá

- Giáo dục cha phát triển

- Đạo Phật đợc truyền bárộng rãi

- Chùa chiền đợc xây dựngnhiều, nhà s đợc coi trọng

- Các loại hình văn hoádân gian khá phát triển

Trang 33

của ngời dân diễn ra nh

thế nào? rất đợc trọng dụng.- Rất bình dị, nhiều loại

hình văn hoá dân gian nh

ca hát, nhảy múa, đuathuyền, đánh đu, võ, vậtdiễn ra trong các lễ hội

4 Củng cố

Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế thời Đinh - Tiền Lê phát triển?

Đời sống xã hội và văn hoá nớc Đại Cồ Việt có những chuyển biến gì?

Kể một câu chuyện về vua Đinh, vua Lê Đại Hành, Thái hậu Dơng Vân Nga mà em biết

đợc

Trang 34

Chơng II

Nớc Đại Việt thời Lý(Thế kỉ XI - XII)

Tiết 14 - Bài 10

Nhà Lý đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nớc

1 Kiến thức

Các chính sách của nhà Lý để xây dựng đất nớc: Dời đô về Thăng Long, đặt tên nớc là

Đại Việt, chia lại đất nớc về mặt hành chính, tổ chức lại bộ máy chính quyền trung ơng và

địa phơng, xây dựng luật pháp chặt chẽ, quân đội vững mạnh

2 T tởng

Giáo dục cho các em lòng tự hào và tinh thần yêu nớc, yêu nhân dân

Giáo dục học sinh bớc đầu hiểu rằng: Pháp luật Nhà nớc là cơ sở cho việc xây dựng vàbảo vệ đất nớc

3 Kĩ năng

Phân tích và nêu ý nghĩa các chính sách xây dựng và bảo vệ đất nớc của nhà Lý

Rèn kĩ năng đánh giá công lao của nhân vật lịch sử tiêu biểu (thời Lý)

Bản đồ Việt Nam

Khung sơ đồ tổ chức hành chính nhà nớc (để trống)

Nêu những nét phát triển của nền kinh tế tự chủ dới thời Đinh - Tiền Lê

Tại sao thời Đinh - Tiền Lê các nhà s đợc trọng dụng?

Vào đầu thế kỉ XI, nội bộ nhà Tiền Lê lục đục, vua Lê không cai quản đợc đất nớc Nhà

Lý thay thế, đất nớc ta đã có những thay đổi nh thế nào? (GV ghi tên bài lên bảng)

Trang 35

Giảng: Vua Lê Long Đĩnh mắc

bệnh trĩ không thể ngồi đợc

phải nằm để coi chầu gọi là Lê

Ngoạ Triều Long Đĩnh là ông

vua rất tàn bạo, nhân dân ai

cũng căm ghét Việc làm của

ông: cho ngời vào cũi thả trôi

sông, róc mía trên đầu s, dùng

dao cùn xẻo thịt ngời

Hỏi: Khi Long Đĩnh chết, quan

lại trong triều tôn ai làm vua?

Uẩn quyết định dời kinh đô

Hoa L về Đại La và đổi Đại La

thành Thăng Long

- Treo bản đồ Việt Nam và chỉ

hai vùng đất Hoa L và Thăng

Long trên bản đồ

Hỏi: Tại sao Lý Công Uẩn

quyết định dời đô về Đại La và

đổi tên là Thăng Long?

Hỏi: Việc dời đô về Thăng

Long của vua Lý nói lên ớc

nguyện gì của ông cha ta?

- Có ai giúp vua lo việc nớc?

Bộ máy chính quyền ở địa

ph-ơng đợc tổ chức nh thế nào?

Đọc nôi dung một số điều luật

trong bộ Hình th:

"Lính bảo vệ cung và sau này

cả hoạn quan khôn gtự tiện vào

cung cấm Nếu ai vào sẽ bị tội

chết Ngời canh giữ không cẩn

thận để ngời khác vào bị tội

chết Cấm dân không đợc bán

con trai, quan lại không đợc

giấu con trai Những ngời cầm

cố rợng đất sau 20 năm đợc

chuộc lại Trả lại ruộng cho

Lý Công Uẩn đợc tônlàm vua

ĐọcVì ông là ngời vừa có

đức vừa có uy tín nên

đ-ợc triều thần nhà Lê quýtrọng

Đọc

1) Sự thành lập nhà LýNăm 1009, Lê Long Đĩnhchết Triều Tiền Lê chấmdứt

Lý Công Uẩn lên ngôi

Năm 1010, Lý Công Uẩndời đô về Đại La, lấy tên làThăng Long

Năm 1054, nhà Lý đổi tênnớc là Đại Việt

2) Luật pháp và quân độiNăm 1042, nhà Lý banhành bộ Hình th

Trang 36

Yêu cầu học sinh đọc bảng

phân chia giữa cấm quận và

quân địa phơng trong SGK

Giảng: Quân đội nhà Lý bao

- Gồm có cấm quân vàquân địa phơng

Tổ chức chặt chẽ, quy củ

- Gả công chúa, ban quantớc cho các tù trởng dântộc

- Trấn áp những ngời có

ý định tách khỏi ĐạiViệt

- Giữ quan hệ với TrungQuốc và Champa, kiênquyết bảo vệ chủ quyềndân tộc

- Các chủ trơng chínhsách của nhà Lý vừamềm dẻo vừa kiên quyết

Quân đội gồm có cấm quân

và quân địa phơng Nhà Lýthi hành chính sách "Ngụbinh nông"

Quan hệ bình đẳng vớicácnớc láng giềng

4 Củng cố

Yêu cầu HS điền vào những ô trống trong sơ đồ tổ chức bộ máy hnàh chính nhà Lý ởtrung ơng và địa phơng

Nhà Lý đã làm gì để củng cố quốc gia thống nhất?

Công lao của Lý Công Uẩn?

Trang 37

Tiết 15 - Bài 11

Cuộc kháng chiến chống quân xâm lợc tống (1075

-1077)

I giai đoạn thứ nhất (1075 - 1076)

Bản đồ đại việt thời Lý Trần

Năm 981, mối quan hệ giữa hai nớc đợc củng cố, nhng từ giữa thế kỉ XI, quan hệ ngoạigiao giữa hai nớc đã bị cắt đứt bởi nhà Tống có nhũgn hành động khiêu khích xâm lợc ĐạiViệt

+ Ngân khố tài chínhnguy ngập

+ Nội bộ mâu thuẫn

+Nhân dân khắp nơi đấutranh

+ Bộ tộc ngời Liêu Hạquấy nhiễu phía Bắc

- Giải quyết tình trạngkhủng hoảng trong nớc

- Xúi giục vua Champa

đánh lên từ phía nam ;Phía Bắc nhà Tống ngăncản buôn bán giữa hai n-ớc

- Làm suy yếu lực lợngcủa nhà Lý

- Cử thái uý Lý Thờng

1 Nhà Tống âm mu xâmlợc nớc ta

Nhà Tống âm mu xâm lợcnớc ta để giải quyết tìnhhình khó khăn trong nớc

Nhà Lý chủ động dối phóvới nhà Tống: Cử Lý Th-

Trang 38

Thái uý Lý Thờng Kiệt chỉ

huy đạo quân khoảng 5

Giảng: Câu nói của Lý

Thờng Kiệt" ngồi yên đợi

giặc chặn thế mạnh của

giặc" thể hiện điều gì?

(Nhấn mạnh: Đây là cuộc

tấn công để bảo vệ thuộc

biên giới đánh châu Ung

+ Quân thuỷ do Lý Thờng

Kiệt chỉ huy theo vùng

ven biển Quảng Ninh đổ

bộ vào châu Khâm và

châu Liêm Lý Thờng Kiệt

sau khi phá huỷ các kho

tàng của giặc, tiến về bao

Kiệt làm tổng chỉ huy tổchức kháng chiến

Lý Thờng Kiệt sinh năm

1019 tại phờng Thái Hoà,Thăng Long, là ngời cóchí hớng, ham đọc binh

th, luyện võ nghệ, có cốtcách tài năng phi thờng

+ 23 tuổi ông làm quan

+ Vua Lý Nhân Tôngphong làm Thái uý vànhận làm con nuôi

- Tiến công trớc để tự vệ

- Thể hiện chủ trơng táobạo nhằm giành thế chủ

động tiêu hao sinh lực

a Hoàn cảnh

- Nhà Tống ráo riết chuẩn

bị xâm lợc Đại Việt

- Chủ trơng của nhà Lý làtấn công trớc để tự vệ

b Diễn biến

Tháng 10-1075, Lý ThờngKiệt và Tông Đản chỉ huyhơn 10 vạn quân tiến vào

đất Tống

Lý Thờng Kiệt cho yếtbảng nói rõ mục đích cuộctấn công để tự vệ

Trang 39

vây thành Ung Châu.

Để cô lập và tranh thủ sự

ủng hộ của nhân dân

Trung Quốc, Lý Thờng

Kiệt đã cho yết bảng noi

rõ mục đích của cuộc tiến

- Vì:

+ Ta chỉ tấn công các căn

cứ quân sự, kho lơng thảo

đó là những nơi quânTống tập chung lực lợng,lơng thực, vũ khí để xâmlợc nớc Đại Việt

+ Khi hoàn thành mục

đích, quân ta rút về nớc

- Làm thay đổi kế hoạch

và làm chậm lại cuộc tấncông xâm lợc của nhàTống

c Kết quả

Sau 42 ngày đêm, quân ta

đã làm chủ thành UngChâu, tớng giặc phải tự tử

d ý nghĩa

Làm thay đổi kế hoạch vàlàm chậm lại cuộc tấncỗng xâm lợc của nhàTống vào nớc ta

4 Củng cố

Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi:

* Âm mu xâm lợc Đại Việt của nhà Tống?

* Nhà Lý đã dùng cách nào để đối phó với âm mu của nhà Tống?

* Kết quả và ý nghĩa của ciệc tấn công chủ động của nhà Lý?

Trang 40

Sử dụng lợc đồ để thuật lại cuộc chiến trên sông Nh Nguyệt

Lợc đồ trận chiến tại phong tuyến Nh Nguyệt

T liệu về Lý Thờng Kiệt

Trình bày âm mu xâm lợc Đại Việt của nhà Tống?

Trớc âm mu xâm lợc của quân Tống triều Lý đã làm gì?

Tiêu đề	Khái quát lịch sử thế giới trung đại
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở Mỹ Hà
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Giáo án
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	187
Dung lượng	1,48 MB