Sử 7:Tiết 40-Bai20 Nước Đại Việt thời Lê Sơ (1428-1527)

Tổ chức bộ máy chính quyền * Thảo luận nhóm Nhóm 1: Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lê Sơ?. * Thảo luận nhóm Nhóm 1: Tổ chức bộ máy chính quyền: Các bộ Bộ binh, bộ hộ, bộ hình, bộ lại,

Þ

C

H

S

ö

7

Nªu nguyªn nh©n th¾ng lîi vµ ý nghÜa lÞch sö cña khëi nghÜa Lam S¬n?

I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

* Thảo luận nhóm

Nhóm 1: Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Lê Sơ?

Nhóm 2: Bộ máy chính quyền thời Lê Sơ đ ợc tổ chức nh thế nào?

Nhóm 3: So sánh bộ máy nhà n ớc thời Lê Sơ với thời Lí - Trần và nhận xét?

Nhóm 4: Quan sát l ợc đồ n ớc Đại Việt thời Lê Sơ em có thấy gì khác với n ớc Đại Việt thời Trần?

* Thảo luận nhóm Nhóm 1: Tổ chức bộ máy chính quyền:

Các bộ (Bộ binh, bộ hộ, bộ hình, bộ lại, bộ lễ, bộ công)

Các đạo (Thời Thái Tổ, Thái Tông có 5 đạo; Thời Thánh Tông có 13 đạo Thừa Tuyên)

Các phủ huyện (miền núi gọi là Châu)

Các xã

VUA

I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

* Thảo luận nhóm

- ở trung ơng: đứng đầu là Vua nắm mọi quyền kể cả chức tổng chỉ huy quân đội và có quyền hành tuyệt đối (bãi bỏ một số chức vụ cao nhất nh tể t ớng, đại tổng quản, hành khiển) giúp việc cho Vua có các quan đại thần và các quan trong 6 bộ.

- ở địa ph ơng cả n ớc chia thành 5 đại đến thời Lê Thánh Tông chia thành 13 đạo Thừa tuyên, mỗi đạo đặt 3 Ti: Đô

Ti, Thừa Ti, Hiến Ti Để trông coi hoạt động của mỗi đạo, d

ới đạo là phủ, huyện (miền núi gọi là châu), cuối cùng là xã Nhóm 2:

* Thảo luận nhóm

Nhóm 3:

+ Vua nắm mọi quyền và có quyền hành tuyệt đối (bỏ một

số chức vụ cao nhất)

+ Giúp việc cho vua có 6 bộ chuyên trách từng mặt của công việc cai trị.

+ Chính quyền địa ph ơng đ ợc tổ chức khá chặt chẽ do 3 ti quản lí các mặt của từng đạo.

+ Tính phân tán địa ph ơng cục bộ đ ợc khắc phục và bị hạn chế rất nhiều.

+ Đây là bộ máy nhà n ớc chặt chẽ và hoàn thiện giúp vua

dễ dàng quản lí đất n ớc.

6 bộ:

Bộ lại: Trông coi việc tuyên bổ, thăng th ởng và thăng quan

t ớc.

Bộ lễ: Trông coi việc đặt và tiến hành các nghi lễ, tiệc yến, học hành thi cử, đúc ấn tín, cắt giữ ng ời coi giữ đình chùa miếu mạo.

Bộ hình: Trông coi việc thi hành luật, lệnh, luật hành pháp, xét lại các việc tù đày, kiện cáo.

Bộ công: Trông coi việc xây dựng, sửa chữa cầu đ ờng, cung

điện thành trì và quản đốc, thợ thuyền.

Bộ hộ: Trông coi công việc ruộng đất, tài chính, hộ khẩu, tô thuế kho hàng, thóc tiền và l ơng bổng của quan, binh.

Bộ binh: Trông coi việc binh chính, đặt quan trấn thủ nơi biên cảnh, tổ chức việc giữ gìn các nơi hiểm yếu và ứng phó với các việc khẩn cấp.

* Thảo luận nhóm

Nhóm 4:

- Đất đai đ ợc mở rộng hơn so với

thời Lí - Trần, gần giống nh ngày

nay.

- Đất n ớc đ ợc chia nhỏ thành các

khu vực hành chính (13 đao).

Kết luận: Bộ máy nhà n ớc chặt chẽ, hoàn thiện nhất

Các bộ (Bộ binh, bộ hộ, bộ hình, bộ lại, bộ lễ, bộ công)

Các đạo (Thời Thái Tổ, Thái Tông có 5 đạo; Thời Thánh Tông có 13 đạo Thừa Tuyên)

Các phủ huyện (miền núi gọi là Châu)

Các xã

VUA

I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

2 Tổ chức quân đội Quân đội thời

Lê Sơ đ ợc tổ chức nh thế nào?

- Thực hiện chính sách ngụ binh nông “ngụ binh ư nông” ”

- Quân đội có 2 bộ phận:

+ Quân triều đình

+ Quân địa ph ơng

- Quân lính th ờng xuyên luyện tập.

Vua Lê Thánh Tông căn dặn các quan trong triều: Một th ớc “ngụ binh ư nông”

núi, một tấc sông của ta lẽ nào lại vứt bỏ? Phải c ơng quyết tranh biện chớ cho họ lấn dần, nếu họ không nghe còn có thể sai sứ sang tận triều đình của họ, trình bày rõ điều ngay lẽ gian Nếu ng ời nào dám đem một th ớc, một tấc đất của Thái Tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải tru di”

2 Tổ chức quân đội

(Đại Việt sử kí toàn th )

Em có nhận xét gì về chủ tr ơng của nhà n ớc

Lê Sơ đối với lãnh thổ của đất n ớc qua đoạn

trích trên?

I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

2 Tổ chức quân đội

- Thực hiện chính sách ngụ binh nông “ngụ binh ư nông” ”

- Quân đội có 2 bộ phận:

+ Quân triều đình

+ Quân địa ph ơng

- Quân lính th ờng xuyên luyện tập.

Kết luận: Quân đội đông mạnh, tổ chức quy củ, đa dạng, vũ khí đ ợc cải tiến.

2 Tổ chức quân đội

3 Luật pháp

- Lê Thánh Tông ban hành luật Hồng Đức“ngụ binh ư nông” ”

bộ luật Hồng

Đức?

- Nội dung:

+ Bảo vệ quyền lợi vua và hoàng tộc

+ Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị

+ Bảo vệ ng ời phụ nữ

 Kết luận: Bộ luật đầy đủ tiến bộ nhất trong các bộ luật phong

kiến Việt Nam

I Tình hình chính trị, quân sự, pháp luật

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

2 Tổ chức quân đội

3 Luật pháp

Bộ luật Hồng Đức gồm 722 điều, chia thành 16 ch ơng Ch ơng

đầu (danh lệ) của bộ luật quy định rõ các hình phạt đ ợc sử dụng (xuy, tr ợng, đồ, l u, tử) và những tr ờng hợp miễn giảm (bát nghị), nguy hiểm không đ ợc nhân nh ợng (thập ác), đ ợc chuộc, phải đền

bù … Chương II nói về những tội vi phạm cung điện nhà vua, vua và Ch ơng II nói về những tội vi phạm cung điện nhà vua, vua và thân thích của vua, các công trình nhà n ớc Các ch ơng tiếp theo nói

về việc giữ kỉ luật trong quân đội, những tội vi phạm phép n ớc, quan

hệ trên d ới, quan hệ gia tộc, trong gia đình, chế độ ruộng đất, chế độ thừa kế tài sản, quan hệ nam nữ, vị trí của dân đinh … Chương II nói về những tội vi phạm cung điện nhà vua, vua và Cuối cùng là các hình thức xét xử, kiện tụng, trị tội.

" … Chương II nói về những tội vi phạm cung điện nhà vua, vua và Ai thấy trẫm (tức là vua) có chính lệnh hà khắc, thuế má nặng nề, hại cho l ơng dân, th ởng công phạt tội không đúng, không theo phép x a hoặc các đại thần, quan lại, t ớng hiệu, các chức trong ngoài có ng ời nào không giữ phép, hối lộ, nhiễu hại l ơng dân, làm việc thiên t không đúng thì tâu báo lên ngay Nếu cứ ngồi yên dung túng mà chăm việc nhỏ nhặt, cùng là nói láo không đâu thì chiếu theo luật trị tội".

Đại Việt sử kí toàn th

Điều 293 "Trong các ph ờng, các ngõ ở kinh thành và các làng mạc mà có ng ời ốm đau, không ai chăm sóc, phải nằm ở điếm, cầu,

đ ờng, chùa, quán thì cho các quan ph ờng xã đến nơi ấy làm lều cho

họ, lại cấp cho cơm cháo, thuốc men để cứu sống, không đ ợc ngồi nhìn, mặc họ rên rỉ đau khổ, không may học chết thì phải trình lên quan trên để tuỳ tiện chôn cất, không đ ợc để phơi lộ hài cốt Làm trái, các quan ph ờng xã bị xử biếm, bãi"

Trích trong Bộ Luật Hồng Đức.

2 Tổ chức quân đội

3 Luật pháp

Khi đánh giá về bộ mặt Hồng Đức có một số ý kiến khác nhau hãy chọn kiến đúng nhất?

A Bộ luật bảo vệ quyền lợi của giai cấp phong kiến.

B Bảo vệ quyền lợi cho nhân dân lao động.

C Bảo vệ quyền lợi cho nhân dân lao động, nhất là ng ời phụ nữ.

D Giúp nhà Vua quản lý tốt xã hội.

E Vừa bảo vệ quyền lợi của giai cấp phong kiến, vừa phần nào thoả mãn đ ợc yêu cầu nhân dân, giúp nhà n ớc quản lý tốt xã hội.

4 Bài tập

Em hãy hoàn thiện sơ đồ sau để đ ợc bộ máy nhà n ớc hoàn chỉnh thời Lê Sơ?

Các bộ (Bộ binh, bộ hộ, bộ hình, bộ lại, bộ lễ, bộ công)

Các đạo (Thời Thái Tổ, Thái Tông có 5 đạo; Thời Thánh Tông có 13 đạo Thừa Tuyên)

Các phủ huyện (miền núi gọi là Châu)

Các xã

VUA

Vua Lê Thánh Tông

2 Tổ chức quân đội

3 Luật pháp

4 Bài tập

5 H ớng dẫn về nhà

- Học và làm bài trong SGK.

- Đọc tr ớc bài mới: Phần II Tình hình kinh tế - xã hội