- Nhớ tên một số nhân vật và địa danh lịch sử cùng những chiến công tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa vai trò của các tầng lớp nhân dân, sự lãnh đạo tài tình của bộ máy chỉ huy.- Nguyên nhân
Trang 1- Nhớ tên một số nhân vật và địa danh lịch sử cùng những chiến công tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa (vai trò của các tầng lớp nhân dân, sự lãnh đạo tài tình của bộ máy chỉ huy).
- Nguyên nhân chính dẫn đến thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn : lòng yêu nước, đoàn kết của nhân dân; chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo …
- Trình bày sơ lược tổ chức nhà nước thời Lê sơ, nêu những điểm chính của bộ Luật HồngĐức; tình hình kinh tế – xã hội, văn hóa, giáo dục : một số danh nhân và công trình vănhóa tiêu biểu
2 Về tư tưởng :
- Thấy được tinh thần hi sinh, vượt qua gian khổ, anh dũng bất khuất của nghĩa quân Tây Sơn
- Giáo dục học sinh lòng yêu nước, tự hào, tự cường dân tộc
- Bồi dưỡng cho Hs tinh thần quyết tâm vượt khó để học tập và phấn đấu vươn lên
3 Về kĩ năng :
- Rèn luyện cho HS kĩ năng sử dụng bản đồ trong học tập
- Kĩ năng so sánh, đối chiếu
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
Lược đồ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ : GV kiểm tra việc chuẩn bị vở sách của HS đầu HKII.
3 Bài mới :
Giới thiệu bài : Các em biết không ? Cuộc khởi nghĩa Lam sơn là cuộc khởi nghĩa tiêu
biểu nhất trong qua trình kháng chiến chống giặc Minh do Lê Lợi khởi xướng Cuộc khởinghĩa đó diễn biến như thế nào và kêt quả ra sao ? Đó là nội dung chúng ta tìm hiểu trong tiết hôm nay và những tiết tiếp theo Ở tiết học này, chúng ta tìm hiểu
cuoocjkhowir nghĩa Lam Sơn trong thời kì ở miền Tây Thanh Hóa (1418 – 1423)
I THỜI KÌ Ở MIỀN TÂY THANH HÓA
? Em hãy cho biết một vài nét về Lê Lợi ?
HS trả lời SGK
GV nói thêm về Lam sơn : Lam Sơn là căn cứ
đầu tiên của cuộc khởi nghĩa và là quê hương
1 Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa :
- Lê Lợi là người yêu nước thương dân có uy tín lớn
- Ông chọn Lam Sơn làm căn cứ
Trang 2của lê Lợi Đó là một vùng đồi núi thấp xen
kẽ những dải rừng thưa và thung lũng nằm
bên tả ngạn sông Chu, nơi có các dân tộc
Mường, Thái; có địa thế hiểm trở
GV giảng : nghe tin Lê Lợi chuẩn bị khởi
nghĩa, hào kiệt khắp nơi về hưởng ứng ngày
càng đông trong đó có Nguyễn Trãi
? Em hãy cho biết vài nét về Nguyễn Trãi ?
HS trả lời SGK ( đoạn chữ nhỏ)
? Trong thời kì đầu của cuộc khởi nghĩa,
nghĩa quân Lam Sơn đã gặp những khó khăn
gì ?
HS trả lời SGK :
-> Lực lượng còn yếu, lương thực thiếu thốn
GV giảng : Nguyễn Trãi có nhận xét : “cơm
ăn thì sớm tối khôn được hai bữa, áo mặc
đông hè chỉ có một manh, quân lính độ vài
nghìn, khí giới thì thật tay không”
GV giảng : Quân Minh còn huy động một lực
lượng mạnh nhằm bắt và giết Lê Lợi
? Trước tình thế đó, nghĩa quân đã nghĩa ra
cách gì để cứu nguy ?
HS trả lời : Lê Lai cải trang làm Lê Lợi liều
chết phá vòng vây giặc
? Trước tình thế đó, Lê Lợi đã làm gì ?
HS trả lời : Lê Lợi quyết định hòa hoãn với
quân Minh
? Tại sao Lê Lợi quyết định hòa hoãn với
quân Minh ?
HS suy nghĩ trả lời :
-> Tránh các cuộc bao vây của quân Minh và
- Năm 1416, Lê Lợi cùng 18 người trong bộ chỉ huy tổ chức hội thề Lũng Nhai
- Đầu năm 1418, Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ởLam Sơn và tự xưng là Bình Định Vương
2 Những năm đầu hoạt động của nghĩa quân Lam Sơn :
- Trong những ngày đầu gặp nhiều khó khăn,
bị giặc Minh tấn công và bao vây căn cứ Lam Sơn, nghĩa quân đã phải rút lên núi Chí Linh
- Giữa năm 1418, Quân Minh đã huy động lựclượng mạnh để bắt giết Lê Lợi, Lê Lai cải trang làm Lê lợi liều chết cứu chủ tướng
- Năm 1421, quân Minh mở cuộc càn quét buộc quân ta phải rút lên núi Chí Linh
- Năm 1423, Lê Lợi quyết định hòa hoãn với quân Minh
Trang 3có thời gian củng cố lực lượng.
? Sự kiện năm 1424 ?
HS trả lời SGK
- Năm 1424, quân Minh trở mặt tấn công ta
4 Củng cố :
- Em hãy điền sự kiện cho phù hợp với thời gian trong thời kì ở miền tây Thanh Hóa (1418 – 1423) :
- Đầu năm 1416 - Lê Lợi cùng 18 người trong bộ chỉ huy tổ chức hội thề Lũng Nhai
- Đầu năm 1418 - Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn và tự xưng là Bình Định Vương
- Giữa năm 1418 - Quân Minh đã huy động lực lượng mạnh để bắt giết Lê Lợi, Lê Lai cải
trang làm Lê lợi liều chết cứu chủ tướng
- Năm 1421 - Quân Minh mở cuộc càn quét buộc quân ta phải rút lên núi Chí Linh
- Năm 1423 - Lê Lợi quyết định hòa hoãn với quân Minh
- năm 1424 - Quân Minh trở mặt tấn công ta
- Trong thời kì này, ai hi sinh để cứu chủ tướng ?
- Để nhớ công ơn của Lê Lai , Lê Lợi đã làm gì ?
5 Dặn dò :
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài : Phần II “Giải phóng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và tiế quân ra Bắc (1424 – 1426)
+ Đọc trước SGK
+ Trả lời câu hỏi :
+ Em hãy trình bày ngắn gọn diễn biến chính của 3 đợt khởi nghĩa ?
+ Điền cột sự kiện phù hợp với thời gian :
- 12/10/1424 - Nghĩa quân tạp kích đồn Đa Căng và giành thắng lợi
- 8/1425 - Nghĩa quân đã giải phóng Tân Bình và Thuận Hóa
- 9/1426 - Lê lợi cùng bộ chỉ huy tiến quân ra Bắc
………
Rút kinh nghiệm ………
………
………
………
Trang 4Tuần : 19
Tiết : 37
I Mục tiêu bài học : Mục tiêu chung (phần I)
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
Lược đồ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Em hãy điền sự kiện cho phù hợ với thời gian trong thời kì ở miền tây Thanh Hóa (1418 – 1423) :
- Đầu năm 1416 - Lê Lợi cùng 18 người trong bộ chỉ huy tổ chức hội thề Lũng Nhai
- Đầu năm 1418 - Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn và tự xưng là Bình Định Vương
- Giữa năm 1418 - Quân Minh đã huy động lực lượng mạnh để bắt giết Lê Lợi, Lê Lai cải
trang làm Lê lợi liều chết cứu chủ tướng
- Năm 1421 - Quân Minh mở cuộc càn quét buộc quân ta phải rút lên núi Chí Linh
- Năm 1423 - Lê Lợi quyết định hòa hoãn với quân Minh
- năm 1424 - Quân Minh trở mặt tấn công ta
- Trong thời kì ở miền tây Thanh Hóa, nghĩa quân Lam Sơn đã gặp phải những khó khăn gì ? Cách giải quyết ?
- Em có nhận xét gì về gương hi sinh của Lê Lai ?
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài : Tiết học trước, nhà Minh đã chấp nhận hòa hoãn với nghĩa quân
Lam Sơn để thực hiện âm mưu mua chuộc, dụ dỗ Lê Lợi đầu hàng những bị thất bại Chúng trở mặt, tấn công nghĩa quân Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chuyển sang một thời kì mới Diễn biến cuộc khởi nghĩa trong thời kì này ra sao, đó là nội dung bài học hôm nay
II GIẢI PHÓNG NGHỆ AN, TÂN BÌNH, THUẬN HÓA
VÀ TIẾN QUÂN RA BẮC (1424 – 1426)
? Trước tình thế bị quân minh tấn công,
Nguyễn Chích có đề nghị gì ?
HS trả lời SGK
? Tại sao Nguyễn Chích đè nghị chuyển quân
vào Nghệ An ?
HS trả lời SGK
? Em hãy cho biết vài nét về Nguyễn Chích ?
HS trả lời (đoạn chữ nhỏ)
? Việc thực hiện kế hoạch đó sẽ đem lại kết
1 Giải phóng Nghệ An (1424) :
- Nguyễn Chích đưa ra kế hoạch chuyển địa bàn vào Nghệ An
(Tiếp theo)
Trang 5quả gì ?
HS suy nghĩ trả lời : Thoát khỏi thế bao vây,
mở rộng địa bàn hoạt động trên phạm vi từ
Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa
GV dùng lược đồ tường thuật diễn biến cuộc
khởi nghĩa
HS chú ý lắng nghe và ghi chép
GV gọi 1 hoặc 2 HS lên bảng trình bày diễn
biến kết hợp lược đồ
? Em có nhận xét gì về kế hoạch của Nguyễn
Chích ?
HS suy nghĩ trả lời : Kê hoạch phù hợp với
tình hình thời đó nên đã thu nhiều thắng lợi
GV dùng lược đồ tường thuật diễn biến và kết
quả của cuộc khởi nghĩa
HS chú ý lắng nghe
GV gọi em khác lên trình bày lại
Tháng 8/1425, Lê Lợi cử Trần Nguyên Hãn,
Lê Ngân chỉ huy lực lượng từ Nghệ An đến
Thuận Hóa và nhanh chóng giải phóng vùng
đất đó trong vòng 10 tháng Quân minh ở
trong một số thành luỹ bị cô lập và bị nghĩa
quân vây hãm
GV dùng lược đồ tiến quân ra Bắc của nghĩa
quân Lam Sơn để tường thuật diễn biến và
kết quả của cuộc khởi nghĩa
HS chú ý lắng nghe
GV gọi 1, 2 em lên trình bày lại trên lược đồ
- 12/10/1424, hạ thành Trà Lân
- Đánh bại quân Trần Trí ở Khả Lưu
- Giải phóng Nghệ An, Diễn Châu, Thanh Hóa
2 Giải phóng Tân Bình, Thuận Hóa (1425) :
- Tháng 8/1425, Trần Nguyên Hãn, Lê Ngân chỉ huy lực lượng mạnh đánh tự Nghệ An đánh vào Tân Bình và Thuận Hóa Nghĩa quân đã giải phóng được Tân Bình và Thuận Hóa
- Trong 10 tháng, nghĩa quân giải phóng từ Thanh Hóa đến đèo Hải Vân
- Quân Minh bị cô lập và bị vây hãm trong thành lũy
3 Tiến quân ra Bắc, mở rộng phạm vi hoạt động (cuối năm 1426) :
- 9/1426, Lê Lợi chia làm 3 đạo tiến quân ra Bắc
- Kết quả : Quân ta nhiều trận thắng lớn Địchcố thủ trong thành Đông Quan
4 Củng cố :
- GV gọi HS lần lượt lên bảng trình bày lại diễn biến và kết quả các cuộc khởi nghĩa
- Điền cột sự kiện phù hợp với thời gian :
- 12/10/1424 - Nghĩa quân tập kích đồn Đa Căng và giành thắng lợi
- 8/1425 - Nghĩa quân đã giải phóng Tân Bình và Thuận Hóa
- 9/1426 - Lê lợi cùng bộ chỉ huy tiến quân ra Bắc
- Người đưa ra đề nghị làm thay đổi tình hình của cuộc khởi nghĩa là ai ? Đề nghị của ông đã đem lại kết quả gì ?
5 Dặn dò :
- Học bài cũ :
- Chuẩn bị bài : Phần III “Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng ( cuối năm 1426 – cuối năm 1427)+ Đọc trước SGK
Trang 6+ Trả lời câu hỏi :
a Điền sự kiện phù hợp với thời gian :
- 10/1426 - 5 vạn viện binh do Vương Thông chỉ huy kéo vào nước ta
- 7/11/1426 - Vương Thông tiến quân về cao Bộ
- 10/1427 - 15 vạn viện binh do vương Thông chỉ huy kéo vào nước ta
- 8/10/1427 - Ta phục kích và giết Liễu Thăng ở ải Chi Lăng
- 10/12/1427 - Hội thề Đông Quan
- 3/1/1428 - Vương Thông rút khỏi nước ta
b Nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống giặc Minh của nghĩa quân lam Sơn ?
………
Rút kinh nghiệm ………
………
………
………
Trang 7Tuần : 20
Tiết : 38
I Mục tiêu bài học : Mục tiêu chung (phần I)
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
- Lược đồ cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
- Bài Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Em hãy nhận xét kế hoạch của Nguyễn Chích ?
- Điền cột sự kiện phù hợp với thời gian :
- 12/10/1424 - Nghĩa quân tạp kích đồn Đa Căng và giành thắng lợi
- 8/1425 - Nghĩa quân đã giải phóng Tân Bình và Thuận Hóa
- 9/1426 - Lê lợi cùng bộ chỉ huy tiến quân ra Bắc
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài : Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn sau nhiều năm chiến đấu gian lao, trải
qua nhiều thử thách, đã bước vào giai đoạn toàn thắng từ cuối năm 1426 đến cuối năm
1427 Giai đoạn này đã diễn ra như thế nào, chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay
III KHỞI NGHĨA LAM SƠN TOÀN THẮNG (CUỐI NĂM 1426 – CUỐI NĂM 1427)
GV trình bày diễn biến trận Tốt Động – Chúc
Động kết hợp lược đồ
HS chú ý lắng nghe, quan sát lược đồ, kết hợp
ghi chép
GV gọi HS lên bảng trình bày lại diễn biến
trận đánh kết hợp lược đồ
GV giảng : trận thắng này được coi là trận
thắng có ý nghĩa chiến lược
? Vì sao được coi là có ý nghĩa chiến lược ?
HS suy nghĩ trả lời :
- Làm thay đổi tương quan lực lượng giữa ta và
c Kết quả : 5 vạn quân giặc tử thương, bắt
sống trên 1 vạn, Vương Thông bị thương tháochạy về Đông Quan
(Tiếp theo)
Trang 8GV : Trong “Bình Ngô dại cáo” Nguyễn Trãi
đã tổng kết trận tốt Động – Chúc Động bằng
2 câu thơ, đó là câu thơ nào ?
HS đọc 2 câu thơ :
GV giảng : Trên đà thắng lợi, nghĩa quân Lam
Sơn tiến đến vây hãm thành Đông Quan, giải
phóng châu, huyện lân cận
GV trình bày diễn biến và kết quả của trận
Chi Lăng – Xương Giang kết hợp lược đồ
HS chú ý lắng nghe, quan sát lược đồ, kết hợp
ghi chép
GV gọi HS lên bảng trình bày lại diễn biến và
kết quả trận đánh kết hợp lược đồ
? Em hãy cho biết nguyên nhân thắng lợi của
cuộc khởi nghĩa lam Sơn ?
HS suy nghĩa trả lời SGK
? Khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi có ý nghĩa
gì ?
HS suy nghĩ trả lời SGK
2 Trận Chi Lăng – Xương Giang (tháng 10/1427) :
- Lương Minh lên thay dẫn quân xuống XươngGiang liên tiếp bị phục kích ở Cần Trạm, PhốCát
- Biết Liễu Thăng tử trận, Mộc Thạnh vội vã rút quân về nước
a Nguyên nhân thắng lợi :
- Do nhân dân đồng lòng đánh giặc
- Sự lãnh đạo tài tình của bộ tham mưu đứng đầu là Lê Lợi và Nguyễn Trãi
b Ý nghĩa lịch sử :
- Kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh
- Mở ra thời kì phát triển mới của đất nước
4 Củng cố :
- Em hãy nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghia lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ?
- Điền cột sự kiện cho phù hợp với Niên đại đã cho :
- 10/1427 - Vương Thông cùng 5 vạn quân đến Đông Quan
Trang 9- 7/11/1426 - Vương Thông tiến về cao Bộ.
- 10/1427 - 15 vạn viện binh do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy kéo vào nước ta
- 8/10/1427 - Liễu Thăng bị phục kích và giết ở ải Chi Lăng
- 10/12/1427 - Hội thề Đông Quan
5 Dặn dò :
- Học bài cũ : Nắm vững kiế thức của bài và các niên đại – sự kiện
- Chuẩn bị bài : Nước Đại việt thời Lê sơ (1428 – 1527)
- Đọc trươc SGK phần I và trả lời câu hỏi :
a Bộ máy chính quyền thời Lê sơ được tổ chức như thế nào ?
b Quân đội thời Lê sơ được xây dựng như thế nào ?
c Thời Lê sơ có bộ luật gì ? Những quy định của bộ luật đó
………
Rút kinh nghiệm ………
………
………
………
Trang 10Tuần : 20
Tiết : 39
I Mục tiêu bài học :
1 Về kiến thức : Giúp Hs
- Trình bày sơ lược tổ chức nhà nước thời Lê sơ, nêu những điểm chính của bộ Luật HồngĐức : tình hình kinh tế – xã hội, văn hóa, giáo dục; một số danh nhân và công trình vănhóa tiêu biểu
Rèn luyện kĩ năng so sánh, đối chiếu các sự kiện lịch sử, biết rút ra nhận xét, kết luận
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
- Lược đồ hành chính nước Đại việt thời Lê sơ
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiêm tra bài cũ :
- Em hãy nêu nguyên nhân thắng lợi và ý nghia lịch sử của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ?
- Điền cột sự kiện cho phù hợp với Niên đại đã cho :
- 10/1427 - Vương Thông cùng 5 vạn quân đến Đông Quan
- 7/11/1426 - Vương Thông tiến về cao Bộ
- 10/1427 - 15 vạn viện binh do Liễu Thăng và Mộc Thạnh chỉ huy kéo vào nước ta
- 8/10/1427 - Liễu Thăng bị phục kích và giết ở ải Chi Lăng
- 10/12/1427 - Hội thề Đông Quan
3 Bài mới : GV giới thiệu bài :
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT
GV gọi HS đọc phần 1 trong SGK và hướng
dẫn HS lần lượt vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền
từng cấp của thời Lê sơ
1 Tổ chức bộ máy chính quyền :
Vua
Lại Hộ Lễ Binh Hình Cô
ng
13 đạo thừa tuyênĐô ti Hiến ti Thừa ti
Trang 11? Quân đội thời Lê sơ được tổ chức theo chế độ
nào ?
HS trả lời SGK
? Quân đội gồm có mấy bộ phận ?
HS trả lời SGK
? Qua 2 điều trên, em hãy cho biết quân đội
thời Lê sơ được tổ chức như thế nào so với
quân đội thời Lí, Trần ?
HS nhận xét : Giống với thời Lí, Trần
GV giảng thêm :
GV gọi HS đọc lời căn dặn của vua Lê Thánh
Tông với các quan lại và hỏi : Lời căn dặn của
vua thể hiện điều gì ?
HS suy nghĩ trả lời : Thể hiện ý chí quyết tâm
bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của
dân tộc Đại Việt
? Thời lê sơ ban hành bộ luật mới, bộ luật đó
có tên là gì ?
-> Quốc triều hình luật hay luật Hồng Đức
? Em hãy cho biết nội dung chính của bộ luật
Hồng Đức ?
HS suy nghĩ trả lời : (SGK)
? Nội dung của bộ luật có điều nào tiến bộ ?
HS suy nghĩ trả lời :
-> Bảo vệ một số quyền lợi cho người phụ nữ
2 Tổ chức quân đội :
- Thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông”
- Quân đội gồm có 2 bộ phận : quân triều đình và quân địa phương
3 Luật pháp :
- Lê Thánh Tông ban hành bộ luật mới là Quốc triều hình luật hay Luật Hồng Đức
- Nội dung : + Bảo vệ vua, hoàng tộc
+ Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị
+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khíchphát triển kinh tế, giữ gìn truyền thống tốtđẹp của dân tộc, bảo vệ một số quyền lợi cho phụ nữ
4 Củng cố :
- GV gọi HS lên bảng vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ
- Quân đội thời Lê sơ thi hành chính sách gì ? Quân đội gồm có mấy bộ phận ?
- Thời lê sơ ban hàh bộ luật gì mới ? Nội dung chính của bộ luật ấy ? Điều nào tiến bộ
5 Dặn dò :
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài 20 phần II (Tình hình kinh tế xã hội) và trả lời câu hỏi
Các cơ quan chuyên môn
PhủHuyện (châu)
Hàn lâm Quốc sử Ngự sử
viện viện đài
XãThượng thư đứng đầu mỗi bộ
Trang 12+ Nhà Lê sơ đã làm gì dể khôi phục và phát triển nền kinh tế nông nghiệp, công thươngnghiệp ?
+ Xã hội thời lê sơ bị phân hóa thành những giai cấp tầng lớp nào ?
………
Rút kinh nghiệm
Tuần : 20
Tiết : 40
I Mục tiêu bài học : ( Mục tiêu chung của bài)
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiêm tra bài cũ :
- GV gọi HS lên bảng vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ
- Quân đội thời Lê sơ thi hành chính sách gì ? Quân đội gồm có mấy bộ phận ?
- Thời lê sơ ban hàh bộ luật gì mới ? Nội dung chính của bộ luật ấy ? Điều nào tiến bộ
3 Bài mới : GV giới thiệu bài :
II TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI
? Em hãy cho biết, nhà Lê sơ đã làm gì để
Khôi phục và phát triển nền kinh tế nông
nghiệp ?
HS trả lời : SGK
? Em có nhận xét gì về nền kinh tế nông
nghiệp ?
-> Nông nghiệp được phục hồi và phát triển
? Tình hình công thương nghiệp thời Lê sơ
như thế nào ?
HS suy nghĩ trả lời : SGK
? Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế công
thương nghiệp thời Lê sơ ?
-> Ổn định và phát triển
? Xã hội thời Lê sơ có những giai cấp, tầng lớp
nào ?
HS suy nghĩ trả lời : SGK
? Quyền lợi, địa vị của các giai cấp, tầng lớp ra
1 Kinh tế :
a Nông nghiệp :
- Cho 25 vạn lính về quê làm ruộng
- Thực hiện phép quân điền
- Cấm giết trâu bò
- Đắp đê ngăn nước mặn và khai thông kênh ngòi
-> Nông nghệp được phục hồi và phát triển
b Công thương nghiệp :
* Thủ công nghiệp :
- Phát triển nhiều ngành nghề thủ công ở làng xã, kinh đô Thăng Long
* Thương nghiệp :
- Trong nước : Chợ phát triển
- Nước ngoài : Vẫn được duy trì
-> Ổn định và phát triển
2 Xã hội :
Trang 13sao ?
- Giai cấp địa chủ : nhiều ruộng đất, nắm
chính quyền
- Giai cấp nông dân : ít ruộng đất, cày cấy
ruộng thuê cho địa chủ, quan lại và nộp tô
- Các tầng lớp khác : phải nộp tô cho nhà
nước Nô tì là tầng lớp thấp kém nhất
? So với thời Trần ?
HS suy nghĩ trả lời :
-> 2 tầng lớp : thống trị (vua, vương hầu, quan lại), bị trị (nông dân, thợ thủ công, thương nhân, nô tì) khác nhà Lê hình thành giai cấp, tầng lớp nô tì giảm dần rồi bị xóa bỏ
? Em nhận xét về chủ trương hạn chế việc nuôi và mua bán nô tì của nhà nước thời Lê sơ ?
HS suy nghĩ trả lời :
-> Tiến bộ, có quan tâm đến đời sống của nhân dân
- Thỏa mãn phần nào nhu cầu của nhân dân, giảm bớt bất công
GV chốt : Nhờ vậy, nền độc lập và thống nhát của đất nước được củng cố Quốc gia Đại Việt là quốc gia cường thịnh nhất ở khu vực Đông Nam Á thời bấy giờ
4 Củng cố :
- Nhà nước thời Lê sơ có những chính sách gì để khôi phục và phát triển nền kinh tế ?
- Em hãy vẽ sơ đồ giai cấp, tầng lớp của xã hội thời lê sơ ?
5 Dặn dò :
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài 20 phần III (Tình hình văn hóa, giáo dục)
- Đọc trước SGK và trả lời câu hỏi :
+ Nhà nước quan tâm đến phát triển giáo dục như thế nào ?
+ Để khuyến khích học tập và kén chọn nhân tài, nhà Lê có biện pháp gì ?
+ Em hãy nêu những thành tựu nổi bật về văn học thời Lê sơ ?
+ Thời Lê sơ có những thành tựu khoa học cơ bản nào ?
+ Những hình thức nghệ thuật thời Llê sơ ?
Nôtì
Thợthủcông
Thươngnhân
Nôngdân
Địa chủphongkiến
Trang 14Tuần : 20
Tiết : 41
I Mục tiêu bài học : ( Mục tiêu chung của bài)
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
Bia tướng sĩ, hình tượng voi
1 Ổn định lớp :
2 Kiêm tra bài cũ :
- Nhà Lê sơ dùng những biện pháp gì để khôi phục và phát triển nền kinh tế ?
- Vẽ sơ đồ phân hóa xã hội thời Lê sơ và nhận xét về sự khác nhau với xã hội thời Trần
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
III TÌNH HÌNH VĂN HÓA, GIÁO DỤC
? Nhà nước quan tâm phát triển giáo dục như thế nào ?
HS suy nghĩ trả lời SGK
- Dựng lại quốc tử giám ở Thăng Long
- Mở nhiều trường học ở các lộ, đạo, phủ
- Mọi người dân đều có thể đi học, đi thi
? Vì sao thời Lê sơ hạn chế Phạt giáo, Đạo giáo, tôn sùng
Nho giáo ?
HS suy nghĩ trả lời :
- Nho giáo đề cao trung – hiếu (trung với vua, hiếu với cha
mẹ), tất cả quyền lực nằm trong tay vua
GV giảng thêm : Thời Lê sơ, nội dung học tập thi cử là các
sách của đạo Nho, chủ yếu là “ Tứ thư” và “Ngũ kinh”
? Giáo dục thời Lê sơ rất quy cũ và chặt chẽ ( Biểu hiện
như thế nào ?)
HS trả lời : Muốn làm quan phải qua thi rồi mới được cử (bổ
nhiệm) vào các chức quan trong triều hoặc ở địa phương
? Em hiểu gì về 3 kì thi này ?
-> Thi hương – Hội – Đình
GV giảng thêm : Thi cử thời lê sơ, mỗi thí sinh phải làm 4
1 Tình hình giáo dục và khoa cử :
- Dựng lại Quốc tử giám, mở nhiều trường học
- Nho giáo chiếm địa vị độc tôn
- Thi cử chặt chẽ qua 3 kì (Hương – Hội – Đình)
Trang 15môn thi : kinh nghĩa Chiếu, chế, biểu Thơ phú Văn sách.
? Để khuyến khích học tập và kén chọn nhân tài, nhà lê có
biện pháp gì ?
Hs trả lời : vua ban mũ áo, vinh quy bái tổ, khắc tên vào bia
đá
Gv giải thích H45 Bia tiến sĩ trong Văn Miếu, hiện nay còn
81 bia Mỗi bia khắc tên những người đỗ tiến sĩ trong mỗi
khóa thi
? Thời lê sơ tổ chức được mấy khoa thi, đỗ bao nhiêu tiến sĩ,
riêng thời vua Lê Thánh Tông tổ chức mấy khoa thi, lấy đỗ
bao nhiêu tiến sĩ ?
HS trả lời : SGK
? Em có nhận xét gì về tình hình khoa cử, giáo dục thời Lê
sơ ?
HS suy nghĩ trả lời :
- Quy củ chặt chẽ
- Đào tạo được nhiều quan lại trung thành, phát hiện nhiều
nhân tài đóng góp cho cả nước
? Những thành tựu nổi bạt về văn học thời Lê sơ ?
HS trả lời SGK
- Văn học chữ Hán được duy trì
- Văn học chữ Nôm rất phát triển
? Em hãy nêu một vài tác phẩm tiêu biểu ?
-> HS trả lời SGK
? Các tác phẩm văn học tập trung phản ánh nội dung gì ?
-> Có nội dung yêu nước sâu sắc và thể hiện niềm tự hào dân
tộc, khí phách anh hùng
? Thời lê sơ có những thành tựu khoa học tiêu biểu nào ?
Hs suy nghĩ trả lời SGK
- Sử học : Đại Việt sử kí toàn thư
- Địa lí học : Dư địa chí
- Y học : Bản thảo thực vật toát yếu
- Toán học : Lập thành toán pháp
? Em có nhận xét gì về các thành tựu đó?
HS suy nghĩ trả lời :
? Nghệ thuật sân khấu thời Lê sơ gồm có những loại hình
nào ?
HS trả lời SGK
? Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc được thẻ hiện qua những
công trình kiến trúc nào ?
b Khoa học : Nhiều tác
phẩm khoa học thành văn phong phú, đa dạng
c Nghệ thuật :
- Sân khấu : chèo, tuồng,…
- Kiến trúc và điêu khắc : congtrình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa)
-> Đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện
Trang 16? Em có nhận xét gì về trình độ kiến trúc và điêu khăc thời
Lê sơ ?
HS trả lời SGK
4 Củng cố :
- Nhà nước đã làm gì để phát triển giáo dục ?
- Để kích thích học tập và kén chọn nhân tài, nhà lê có biện pháp gì ?
- Kể những thành tựu về văn học, khoa học và nghệ thuật thời lê sơ ?
5 Dặn dò :
- Học bài cũ :
- Chuẩn bị bài 20 phần IV (Một số danh nhân văn hóa dân tộc)
+ Đọc trước SGK
+ Trả lời câu hỏi :
a Em hãy cho biết vai trò của Nguyễn Trãi trong cuộc khởi nghĩa lam Sơn ?
b Qua nhâïn xét của Lê Thánh Tông, em hãy cho biết sự đóng góp của Nguyễn Trãi ?
c Em hãy nêu những đóng góp của Lê Thánh Tông trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa, văn học ?
d Đóng góp của Ngô Sĩ Liên và Lương Thế Vinh ?
………
Rút kinh nghiệm ………
………
………
………
Trang 17- Phát triển kĩ năng đánh giá, nhận xét.
II Thiết bị, tài liệu vần cho bài dạy :
Hình Nguyễn Trãi.
Những mẫu chuyện kể về các danh nhân.
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Nhà nước đã làm gì để phát triển giáo dục ?
- Để kích thích học tập và kén chọn nhân tài, nhà lê có biện pháp gì ?
- Kể những thành tựu về văn học, khoa học và nghệ thuật thời lê sơ ?
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài :
Thế kỉ XV , nước Đại Việt đã đạt được nhiều thành tựu vượt bậc về mọi mặt Những thành tựu đĩgắn liền với những danh nhân Nay ta tìm hiểu những danh nhân đĩ
Trang 18IV MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HÓA XUẤT SẮC CỦA DÂN TỘC
Nguyễn Trãi ( 1380_ 1442)
− Là nhà chính trị, quân sự tài ba, một anh hùng dân tộc, và còn là danh nhân văn hố thế giới
− Cĩ nhiều tác phẩm có giá trị về văn học, sử học, địa lí
Lê Thánh Tơng (1442_1497)
− Là một vị vua anh minh, một tài năng xuất sắc trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự
− Là nhà thơ, văn nổi tiếng ở thế kỉ XV.(Thơ văn của ông chứa đựng tinh thần yêu nước và tinh thần dân tộc sâu sắc)
− Lập Hội Tao đàn bình văn chương
Ngơ Sĩ Liên ( thế kỉ XV) − Là nhà sử học nổi tiêng ở thế kỉ XV
− Là tác giả bộ Đại Việt sử kí tồn thư ( 15 quyển)
Lương Thế Vinh
(1442 )
− Là nhà tốn học nổi tiếng − Là tác giả của bộ “ Đại thành tốn pháp, Thiên mơn giáo khoa (nghiên cứu về phật học) 4 Củng cố : - Nhận xét về cống hiến của các danh nhân - Nêu cảm nghĩ qua bài học 5 Dặn dò : - Học bài cũ - Chuẩn bị bài : Ôn tập chương IV + Các em về nhà soạn bài trước bằng cách trả lời các câu hỏi trong SGK trang 104 + Tiết sau thầy sẽ kiểm tra tập và nhận xét sữa chữa ………
Rút kinh nghiệm ………
………
………
………
Trang 20I Mục tiêu bài học :
1 Về kiến thức : Giúp Hs
- Khắc sâu những kiến thức cơ bản về lịch sử Việt Nam thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI – thời Lê sơ
+ Nắm được những thành tựu trong lĩnh vực xây dựng (kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục)và bảo vệ đất nước (chống xâm lược và đô hộ của nước ngoài)
+ Nắm được những nét chính về tình hình xã hội, đời sống nhân dân thời Lê sơ
2 Về tư tưởng :
Củng cố tinh thần yêu nước, tự hào và tự cường dâ tộc cho HS
3 Về kĩ năng :
Giúp HS biết so sánh, đối chiếu và hệ thống các sự kiện lịch sử để rút ra nhận xét
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
Bảng phụ
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Em hãy nêu những cống hiến của các danh nhân đất Việt thời Lê sơ ?
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài : chúng ta đã học phân flichj sử việt nam từ thế kỉ XV đến đầu thế kỉ XVI Đó là thời kì phát triển thịnh vượng về nhiều mặt của phong kiến Đại Việt Nay ta ôn lại một số vấn đề cơ bản
Tuần : 22
Tiết : 43
Trang 21HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS BÀI HS GHI
1 Bộ máy nhà nước thời vua Lê Thánh Tông tổ
chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máy nhà nước
thời Lý – Trần ở những điểm nào ?
HS suy nghĩ trả lời :
GV giảng thêm :
- Về triều đình : Thời vua Lê Thánh Tông , một
số
Cơ quan và một số chức quan cao cấp và trung
gian được bãi bỏ
- Các đơn vị hành chính : Tổ chức chặt chẽ hơn ,
đặc biệt là cấp Thừa tuyên và cấp xã
- Cách đào tạo, chuyển chọn bổ dụng quan lại :
Thời Lê Thánh Tông lấy phương thức học tập, thi
cử để tuyển chọn, bổ dụng quan lại
2 Nhà nước thời Lê sơ khác nhà nước thời Lý –
Trần như thế nào ?
Hs suy nghĩ trả lời :
- Thời Lý – Trần : Nhà nước quân chủ quý tộc
- Thời Lê sơ : Nhà nước quân chủ quan liêu
chuyên chế
3 Luật pháp thời Lê sơ có điểm nào giống và
khác luật pháp thời Lý – Trần ?
HS suy nghĩ trả lời :
1 Về chính trị :
Bộ máy nhà nước thời vua Lê Thánh Tông tổ chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máy nhà nước thời Lý – Trần
- Triều đình : Bộ máy nhà nước tập quyền chuyên chế được kiện toàn ở mức hoàn chỉnh nhất
2 Về luật pháp : Luật pháp ngày càng hoàn
chỉnh, có nhiều điểm tiến bộ
- Bộ luật : Hình thư, Quốc triều hình luật - Bộ luật : Quốc triều hình luật hay Luật Hồng
Đức
* Giống nhau :
- Bảo vệ quyền lợi của vua và giai cấp thống trị
- Bảo vệ trật tự xã hội, bảo vệ sản xuất nông nghiệp (cấm giết trâu bò)
* Khác nhau :
Luật pháp thời Lê sơ có nhiều điểm tiến bộ : bảo vệ quyền lợi của người phụ nữ
? Về tình hình kinh tế thời Lê sơ có gì gống và
khác thời Lý – Trần ?
HS suy nghĩ trả lời :
* Giống : Tất cả đều phát triển, đạt nhiều thành
tựu
* Khác : Đến thời Lê sơ, tình hình kinh tế đã phát
triển mạnh mẽ hơn
3 Về kinh tế :
Các thời đều phát triển, nhưng đến thời Lê sơ thìphát triển mạnh mẽ hơn
Trang 224 Xã hội thời Lý – Trần và thời Lê sơ có gì giống
và khác thời Lý – Trần ?
HS suy nghĩ trả lời :
* Giống : đều có giai cấp thống trị và bị trị với các
tầng lớp : quý tộc, địa chủ, nông dân , nô tì
* Khác :
- Thời Lý – Trần : Quý tộc, vương hầu rất đông
đảo nắm quyền lực Tầng lớp nông nô, nô tì
chiếm số đông trong xã hội
- Thời lê sơ : Tầng lớp nô tì đã giảm dần và bị
xóa bỏ Tầng lớp địa chủ rất phát triển
? Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khao học,
nghệ thuật, thời Lê sơ đã đạt được những thành
tựu nào ? Có gì khác thời Lý – Trần ?
HS suy nghĩ trả lời :
* Thành tựu : HS nhắc lại kiến thức cũ
* Khác :
- Thời Lê sơ thì Nho giáo chiến địa vị độc tôn
( Thời Lý – Trần : Phật giáo)
- Thời lê sơ cũng đạt được nhiều thành tựu mới
4 Về xã hội :
5 Về văn hóa, giáo dục, khoa học nghệ thuật
Đạt được nhiều thành tựu đáng kể và thời sau thìnhững thành tựu đạt được nhiều hơn thời trước
4 Củng cố :
GV kiểm tra phần làm bài tập ở nhà của HS :
Lập bảng thống kê các tác phẩm văn học, sử học nổi tiếng :
Thời Lý (1010 – 1225) Thời Trần (1226 – 1400) Thời Lê sơ (1428 – 1527)
Các tác phẩm
văn học Bài thơ thần bất hủ : Sông núi nước Nam
(Lý thường Kiệt)
Các tác phẩm
sử học - Đại Việt sử kí ( Lê Văn Hưu) - Đại Việt sử kí toàn thư (Ngô SĩLiên)
- Lam Sơn thực lục, Hoàng triều quan chế
5 Dặn dò :
- Xem lại kiến thức đã ôn tập
- Chuẩn bị bài : Làm bài tập lịch sử (phần chương IV)
- Các em về nhà xem lại các kiến thức đã học trong chương IV để làm bài tập lịch sử
- Chú ý các dạng (Dạng trắc nghiệm, dạng đúng sai, dạng điền khuyết, trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa)
Trang 23- Trình bày được diễn biến cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
- Biết nhận xét, so sánh, đối chiếu giữa thời Lê sơ với thời Lí Trần về các mặt
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
- Bảng phụ
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Bộ máy nhà nước thời vua Lê Thánh Tông tổ chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máy nhà nước thời Lý – Trần ở những điểm nào ?
- Nhà nước thời Lê sơ khác nhà nước thời Lý – Trần như thế nào ?
- Về tình hình kinh tế thời Lê sơ có gì gống và khác thời Lý – Trần ?
- Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khao học, nghệ thuật, thời Lê sơ đã đạt được những thành tựu nào ? Có gì khác thời Lý – Trần ?
3 Bài mới :
Trang 24GV giới thiệu bài :
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS Dạng 1 : Khoanh tròn chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng nhất.
Câu 1 : Hội thề Lũng Nhai được lê Lợi tổ chức vào năm nào ?
A 1416 B 1417 C 1418 D 1419
Câu 2 : Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa năm nào ?
A 1417 B 1418 C 1419 D 1420
Câu 3 : Giữa năm 1418, quân minh bao vây căn cứ Chí Linh, quyết bắt giết Lê Lợi Ai đã cải trang
để chết thế Lê Lợi
A Lê Thận B Đinh Liệt C Lê Lai D Lưu Nhân Chú Câu 4 : Trước tình hình quân minh tấn công nghĩa quân, ai đề nghị chuyển quân vào Nghệ An ?
A Nguyễn Trãi B Trần Nguyên Hãn C Lê Ngân D Nguyễn Chích Câu 5 : Trận chi Lăng, Xương Giang tiêu diệt 2 tướng giặc nào ?
A Liễu Thăng, Lương Minh B Liểu Thăng – Mộc Thạnh
C Lương Minh – Vương Thông D Mộc Thạnh – Vương Thông
Câu 6 : Hội thề Đông Quan được tổ chức vào thời gian nào ?
A 10/10/1427 B 10/11/1427 C 10/12/1427 D 10/01/1428 Câu 7 : Sau kháng chiến chống giặc minh thắng lợi , ai là người viết tác phẩm “Bình Ngô Đại cáo” ?
A Lê Lợi B Nguyễn Chích C Nguyễn Trãi D Lê Thái Tông Câu 8 : Thời Lê sơ giáo phái nào chiếm vị thế độc tôn ?
A Phật giáo B Đạo giáo C Nho giáo D Tất cả đề đúng Câu 9 : Ai là người biên soạn nên cuốn “Đại Việt sử kí toàn thư” ?
A Ngô Sĩ Liên B Lê Thánh Tông C Lương Thế Vinh D Nguyễn Trãi Câu 10 : Ai là tác giả của cuốn “Đại thành toán pháp” ?
A Ngô Sĩ Liên B Lê Thánh Tông C Lương Thế Vinh D Nguyễn Trãi
Dạng 2 : Em hãy vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Lê sơ :
Dạng 3: Em hãy điền vào chỗ trống những quy định về luật pháp thời Lê sơ.
Luật pháp thời Lê sơ quy định việc bảo vệ (1) và (2) ; bảo vệ quyền lợi của (3) và (4) Bộ luật còn có quy định về (5)
Dạng 4 : Nối cột thời gian với sự kiện sau cho đúng (về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ) :
A 9/1426 1 5 vạn viện binh do Vương Thông chỉ huy kéo vào Đông Quan
B 10/1426 2 Lê Lợi và bộ chỉ huy tiến quân ra Bắc
C 10/1427 3 Liễu thăng hùng hổ dẫn quan ào ạt tiến vào biên giới nước ta
D 8/10/1427 4 15 vạn viện binh do liễu thăng và Mộc Thạnh chỉ huy tiến vào
nước ta
Đáp án : A2, B1, C4, D3
Dạng 5 : Tư duy.
- Em hãy cho biết vì sao cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành được thắng lợi ?
- Về giáo dục thời Trần đạt được những thành tựu gì ? Có gì khác so với thời Lí – Trần ?
Trang 25- Em hãy kể tên một số danh nhân tiêu biểu thời Lê sơ Qua đó chứng tỏ thời Lê sơ so với các thời trước đó như thế nào ?
5 Dặn dò :
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài : “ Sự suy yếu của nha nước phong kiến tập quyền” (phần I)
+ Đọc trước SGK
+ Trả lời câu hỏi :
a Triều đình nhà Lê ở đầu thế kỉ XVI như thế nào ?
b Em hãy cho biết nguyên nhân nào dãn đến cuộc khởi nghĩa nông dân ở đầu thế kỉ XVI ?
I Mục tiêu bài học :
1 Về kiến thức : Giúp HS nắm được :
Đầu thế kỉ XVI, những biểu hiện về sự suy yếu của nhà Lê ngày càng rõ nét trên các mặt chính trị, xã hội Nguyên nhân và hậu quả của tình hình đó
2 Về tư tưởng : Giúp HS hiểu được
Sự suy thoái của nhà nước phong kiến trung ưởng tập quyền (từ vua quan trong triều đếnquan lại các cấp ở địa phương) dẫn đến mâu thuẫn xã hội sâu sắc và sự căm phẫn của các tầng lớp nhân dân, làm bùng nổ những cuộc khởi nghĩa Bồi dưỡng cho Hs ý thức bảo vệ sự thống nhất đất nước, chống mọi âm mưu chia cắt lãnh thổ
3 Về kĩ năng :
Xác định địa danh trên lược đồ
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài dạy :
- Lược đồ phong trào nông dân khởi nghĩa thế kỉ XVI
Trang 26III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
GV kiểm tra kiến thức trong phần làm bài tập
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài :
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI
? Em hãy cho biết nguyên nhân nào dẫn đến
nhà Lê bị suy yếu vào đầu thế kỉ XVI ?
HS trả lời SGK
GV chốt :
? Vì sao dẫn đến các cuộc khởi nghĩa nông dân
nổ ra vào đầu thế kỉ XVI ?
HS trả lời :
? Em hãy kể tên các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
của nông dân vào đầu thế kỉ XVI và địa bàn
hoạt động ?
GV kẻ bảng, HS lên điền
Thời gian Tên khởi
nghĩa
Địa bàn hoạt động
GV sử dụng lược đồ chỉ địa danh nổ ra cuộc
khởi nghĩa
? Em hãy cho biết kết quả và ý nghĩa của các
cuộc khởi nghĩa ?
HS suy nghĩ trả lời : SGK
1 Triều đình nhà Lê :
- Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê bắt đầu suy thoái Vua quan ăn chơi sa đọa
- Nội bộ lục đục, chia bè kéo cánh, tranh giànhquyền lực
2 Phong trào khởi nghĩa nông dân đầu thế kỉ XVI :
a Nguyên nhân : Đời sống nhan dân khốn
khổ
Mâu thuẫn giai cấp lên cao
b Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu :
- 1511, khởi nghĩa Trần Tuân ở Hưng Hóa và
Sơ Tây
- 1512, khởi nghĩa Lê Hy, Trịnh Hưng ở Nghệ
An, Thanh Hóa
- 1515, khởi nghĩa Phùng Chương ở vùng núi Tam Đảo
- Tiêu biểu là khởi nghĩa của Trần Cảo ở ĐôngTriều
c Kết quả – ý nghĩa :
Các cuộc khởi nghĩa đều thất bại nhưng góp phần làm cho triều đình nhà Lê mau chóng sụp đổ
4 Củng cố :
- Đến đầu thế kỉ XVI thì triều đình nhà Lê bắt đầu suy yếu, em hãy tìm những chi tiết để chứng tỏ điều đó
- Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc khởi nghĩa nông dân ?
- Em hãy xác định địa danh của các cuộc khởi nghĩa trên lược đồ
- Kết quả và ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa ?
5 Dặn dò :
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài : Sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền (tiếp theo)
- Đọc trước SGK và trả lời câu hỏi :
a Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều ? Kết quả ra sao ?
Trang 27b Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn ? Hậu quả của nó để lại là gì ?
I Mục tiêu bài học : Mục tiêu chung của bài.
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài dạy :
- Aûnh thành nhà Mạc và phủ chúa Trịnh
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Đến đầu thế kỉ XVI thì triều đình nhà Lê bắt đầu suy yếu, em hãy tìm những chi tiết để chứng tỏ điều đó
- Nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc khởi nghĩa nông dân ?
- Em hãy xác định địa danh của các cuộc khởi nghĩa trên lược đồ
Trang 28- Kết quả và ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa ?
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài :
II CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM BẮC - TRIỀU VÀ TRỊNH - NGUYỄN
? Sự suy yếu của nhà lê dã thể hiện như thế
nào ?
HS : Triều đình phong kiến rối loạn, các phe
phái liên tục chém giết lẫn nhau
? Vì sao có sự thành lập Nam triều và Bắc
triều ?
HS trả lời SGK
? Cuộc chiến tranh giữa Nam triều và Bắc
triều diễn ra như thế nào ?
GV trình bày hoặc HS đọc SGK
? Kết quả ra sao ?
-> Chiến tranh phi nghĩa
? Nguyên nhân nào dẫn đến cuộc chiến tranh
-> Nhân dân khốn khổ Đất nước chia cắt gây
trở ngại cho giao lưu kinh tế, văn hóa, làm suy
giảm tiềm lực đất nước
? Tính chất của cuộc chiến tranh ?
HS : -> Chiến tranh phi nghĩa, tranh giành
phe phái
1 Chiến tranh Nam – Bắc triều :
a Nguyên nhân thành lập :
- Năm 1527, Mạc Đăng Dung lập ra nhà Mạc -> Bắc triều
- Năm 1533, Nguyễn Kim dấy binh ở Thanh Hóa -> Nam triều
b Diễn biến :
- Cuộc chiến tranh kéo dài hơn 50 năm, từ Thanh – Nghệ ra Bắc
c Kết quả : 1592, Nam triều chiếm được
Thăng Long, họ Mạc chạy lên Cao Bằng, chiếntranh chấm dứt
d Hậu quả : Gây tổn thất lớn về người và
của
2 Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài :
a Chiến tranh Trịnh – Nguyễn :
- Khi Nguyễn Kim chết, con rễ là Trịnh Kiểm lên thay nắm mọi quyền hành
- Con thứ của nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng cử vào trấn thủ Thuận Hóa, Quảng Nam
-> Đầu thế kỉ XVII, chiến tranh bùng nổ
b Sự chia cắt Đàng Trong – Đàng Ngoài :
- Đàng Ngoài (từ sông Gianh trở ra),do chúa Trịnh nắm quyền
- Đàng Trong (từ sông Gianh trở vào),do chúa Nguyễn nắm quyền
c Hậu quả : Đất nước bị chia cắt, gây đau
thương, tổn hại cho dân tộc
Trang 29? Em hãy nhận xét tình hình chính trị – xã
hội ở nước ta thế kỉ XVI – XVIII ?
HS : -> Không ổn định do chính quyền luôn
thay đổi và chiến tranh liên tiếp xảy ra , đời
sống nhân dân cực khổ
- Học bài cũ :
- Chuẩn bị bài : Kinh tế, văn hóa thế kỉ XVI – XVIII (Phần I)
- Đọc trước SGK và trả lời câu hỏi :
? Sự phát triển kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài như thế nào ?
I Mục tiêu bài học :
1 Về kiến thức : Giúp HS :
- Thấy được sự khác nhau về kinh tế nông nghiệp ở Đàng Ngoài và Đàng Trong Nguyênnhân dẫn đến sự khác nhau đó
- Tình hình thủ công nghiệp và thương nghiệp ở các thế kỉ này (khả năng khách quan vàtrở ngại do đất nước bị chia cắt)
- Nắm được những nét chính về tình hình văn hóa (tôn giáo, sự ra đời chứ Quốc ngữ, vănhọc, nghệ thuật) bấy giờ
Trang 302 Vềø tư tưởng : Giúp HS nhận rõ tiền lực kinh tế đất nước, tinh thàn lao động cần cù sáng
tạo của nông dân, thợ thủ công Việt Nam thời bấy giời
3 Về kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng : nhận xét, so sánh.
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
Tranh đồ gốm
III Tiến trình tổ chức các hoạt dộng dạy - học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Cuộc chiến tranh giữa Nam triều và Bắc triều diễn ra như thế nào ? Kết quả ra sao ? Hậu quả gì ?
- Cuộc chiến tranh của Trịnh - Nguyễn diễn ra như thế nào ? Kết quả và hậu quả ra sao ?
- Tính chất của hai cuộc chiến tranh trên ?
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài
? Em hãy cho biết kinh tế nông nghiệp ở
Đàng Ngoài và Đàng Trong khác nhau như
thế nào ? Em hãy chỉ ra chỗ khác nhau đó
HS trả lời SGK
Gv chốt : - Đàng Ngoài ngừng trệ
- Đàng Trong còn phát triển
? Ở thế kỉ XVII, thủ công nghiệp phát triển
như thế nào ?
HS suy nghĩ trả lời :
- Xuất hiện nhiều làng nghề thủ công
GV nhấn mạnh : 2 nghề thủ công tiêu biểu
nhất thời bấy giờ là gốm Bát Tràng và đường
GV cho HS nhận xét H.51 về sản phẩm gốm
Bát Tràng
HS : Men trắng ngà, hình khối và đường nét
hài hòa cân đối Được người nước ngoài rất ưa
thích
GV : Các làng nghề thủ công góp phần phát
triển kinh tế đất nước
? Hoạt động thương nghiệp phát triển như thế
nào ?
HS : Xuất hiện nhiều chợ, phố xá, đô thị
? Xuất hiện nhiều chợ chưng tỏ điều gì ?
1 Nông nghiệp :
a Đàng Ngoài :
- Kinh tế nông nghiệp giảm sút
-> Đời sống nhân dân cực khổ
b Đàng Trong :
- Khuyến khích khai hoang mở đất
- Điều kiện tự nhiên thuận lợi
-> Năng suất lúa tăng, đời sống nd ổn định
2 Sự phát triển các nghề thủ công và mua bán :
a Thủ công nghiệp : đều phát triển, xuất
hiện nhiều làng thủ công
b Thương nghiệp :
- Xuất hiện nhiều chợ, phố xá, đô thị
- Về sau, các chúa đều hạn chế ngoại thương
Trang 31HS : Việc buôn bán, trao đổi hàng hóa rất
phát triển
? Chúa Trịnh và chúa Nguyễn có thái độ như
thế nào trong việc buôn bán với người nước
ngoài ?
HS :
- Lúc đầu thì tạo điều kiện cho các thương
nhân nước ngoài vào buôn bán -> nhờ họ mua
- Học bài cũ
- Chuận bị bài : Kinh tế, văn hóa thế kỉ XVI – XVIII (phần II)
- Đọc trước SGK
- Trả lời câu hỏi :
a Ở thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những tôn giáo nào ? Em hãy cho biết sự phát triển của các tôn giáo đó
b Ở thôn quê có những hình thức sinh hoạt tư tưởng như thế nào ?
c Đạo Thiên chúa bắt nguồn từ đâu ? Vì sao lại xuất hiện ở nước ta ?
d Chữ Quốc ngữ ra đời trong hoàn cảnh nào ?
e Văn học ở nước ta từ thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những nhà văn, nhà thơ nào nổi tiếng ?
Tiết : 48
I Mục tiêu bài học : Mục tiêu chung của bài.
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
III Tiến trình tổ chức các hoạt động daỵ – học :
Trang 321 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Tình hình kinh tế nông nghiệp ở Đàng Ngoài và ở Đàng Trong khác nhau như thế nào ?
- Sự phát triển của các nghề thủ công nghiệp và thương nghiệp được biểu hiện ở những mặt nào ?
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
II VĂN HÓA
? Ở thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những tôn giáo nào ?
HS trả lời : SGK
? Nói rõ sự phát triển của tôn giáo đó?
HS suy nghĩ trả lời : SGK
? Vì sao lúc này Nho giáo không còn chiếm địa vị độc tôn ?
HS : - Các thế lực phong kiến tranh giành địa vị
- Vua Lê trở thành bù nhìn
? Ở nông thôn xuất hiện những hình thức sinh hoạt tư tưởng như
thế nào ?
HS : Hội làng là nơi sinh hoạt phổ biến lâu đời trong lịch sử
? Kể tên một số lễ hội mà em biết ?
HS trả lời : SGK
? Quan sát H.33, bức tranh miêu tả cái gì ?
HS suy nghĩ trả lời :
GV nhận xét, chốt lại : Họ đang biểu diễn võ nghệ (đấu kiễm,
đua ngựa, thi bắn cung tên ,…) và nghệ thuật (thổi kèn, đánh
trống)
? Hình thức sinh hoạt văn hóa đó có tác dụng gì ?
HS : Thắt chặt tinh thần đoàn kết và giáo dục tình yêu quê
hương đất nước
? Đạo Thiên chúa bắt nguồn từ đâu ? Vì sao lại xuất hiện ở
nước ta ?
HS trả lời : SGK
? Thái độ của chính quyền Trịnh – Nguyễn đối với đạo Thiên
chúa ?
HS : Không hợp với cách cai trị dân nên tìm cách ngăn cấm
? Chữ Quốc ngữ ra đời trong hoàn cảnh nào ?
HS : Mục đích : truyền đạo
GV nhẫn mạnh vai trò của A-lếc-xăng đơ Rốt
? Theo em, chữ Quốc ngữ ra đời đóng vai trò gì trong quá trình
phát triển văn hóa Việt Nam ?
HS thảo luận – trả lời : Nhân dân ta không ngừng sửa đổi, hoàn
thiện chữ Quốc ngữnên chữ viết tiện lợi, khoa học, là công cụ
thông tin rất thuận tiện, vai trò quan trọng trong văn học viết
? Văn học giai đoạn này bao gồm máy bộ phận ?
1 Tôn giáo :
- Nho giáo : vẫn được đề cao
- Phật giáo và Đạo giáo được phục hồi và tiếp tục phát triển
- Từ năm 1533, xuất hiện Đạo Thiên chúa
2 Sự ra đời chữ Quốc ngữ :
Thế kỉ XVII, một số giáo sĩ phương Tây dùng chữ cái La – tinh ghi âm tiếng Việt
3 Văn học và nghệ thuật dân gian :
Trang 33HS : 2 bộ phận : Văn học bác học và văn học dân gian.
? Em hãy kể tên một số thành tựu văn học nổi bật ?
HS : Văn học chữ Nôm rất phát triển (truyện, thơ,…)
? Thơ Nôm xuất hiện ngày càng nhiều có ý nhĩa như thế nào
đối với tiếng nói và văn hóa dân tộc ?
HS thảo luận – trả lời :
- Khẳng định người Việt có ngôn ngữ riêng của mình
- Nền văn học sáng tác bằng chữ Nôm kông thua kém bát cứ
một nền văn học nào khác
- Thể hiện ý chí tự lập tự cường của dân tộc
? Các tác phẩm bằng chữ Nôm tập trung phản ánh nội dung gì ?
HS trả lời : SGK
? Kể tên một số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng ở thế kỉ XVI – XVII
?
HS trả lời : SGK
GV gọi HS đọc đoạn chữ in nhỏ trong SGK và nhận xét vai trò
của họ đối với sự phát triển vưn học dân tộc
-> Là nười có tài, yêu nước thương dân, thơ văn mang tính triết
lí sâu xa Các tác phẩm của họ là di sản văn hóa dân tộc
? Em có nhận xét gì về văn học dân gian thời kì này ? (thể loại,
nội dung)
- Thể loại : SGK
- Nội dung : phản ánh tinh thần,tình cảm lạc quan yêu thương
con người của nhân dân lao động
? Nghệ thuật dân gian gồm mấy loại hình ?
-> điêu khắc và sân khấu
? Những thành tựu của nghệ thuật điêu khắc ?
-> Nét chạm trổ đơn giản mà dứt khoát
Quan sát hình 37 và nhận xét : SGK
GV giảng thêm : Bức tượng do nghệ nhân Trương văn Thọ tạo
ra năm 1655 Tượng cao 3m7, rộng 2m1, khuôn mặt đẹp, cân
đối, hài hòa, giữa mỗi tay là một con mắt, đầu dội mũ hoa sen
? Kể tên một số loại hình nghệ thuật dân gian mà em biết ?
? Nội dung của nghệ thuật chèo tuồng là gì ?
HS trả lời : SGK
GV chốt lại : Văn học , nghệ thuật dân gian trong thế kỉ XVII
-XVIII đã phát triển mạnh, có nhiều thành tựu quý báu Đó là
sự trổi dậy mạnh mẽ sức sống tinh thần của nhân dân ta thời
bấy giờ chống lại ý thức hệ phong kiến Nho giáo
b Nghệ thuật dân gian :
- Nghệ thuật điêu khắc :+ Điêu khắc gỗ
+ Phật Bà Quan Aâm
- Nghệ thuật sân khấu : chèo, tuồng, …
4 Củng cố :
- Ở thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những tôn giáo nào ?
A Nho giáo B Phật giáo, Đạo giáo C Thiên chúa giáo D Tất cả đều đúng.
- Ai là người có đóng góp quan trọng trong việc dùng chữ cái La- tinh ghi âm tiếng Việt ?
Trang 34A A-lếc- xằng đơ Rốt B Nguyễn Bỉnh Khiêm C Đào Duy Từ D Tất cả đều đúng.
- Văn học nước ta ở thế kỉ XVI – XVII, gồm có mấy bộ phận ? -> Văn học bác học và văn học dân gian
- Nghệ thuật dân gian gồm mấy loại hình ? -> Điêu khắc và sân khấu
5 Dặn dò :
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài : Làm bài tập lịch sử (phần chương V – bài 22, 23)
- Xem lại các kiến thức đã học tron 2 bài (bài 22, 23) để tiết sau làm bài tập
Trang 35I Mục tiêu bài học :
Giúp HS năm được :
- Hệ thống hóa kiến thức đã học trong 2 bài 22 và 23 của chương V với nhiều dạng khác nhau
- Giáo dục cho HS lòng yêu quý Tổ quốc và nhớ ơn công lao của các bậc tiền nhân đã mở mang lãnh thổ của đất nước
- Hình thành cho HS kỹ năng tư duy, so sánh
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng :
III Tiến trình tổ chức các hoạt động daỵ – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
- Ở thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những tôn giáo nào ?
A Nho giáo B Phật giáo, Đạo giáo C Thiên chúa giáo D Tất cả đều đúng.
- Ai là người có đóng góp quan trọng trong việc dùng chữ cái La- tinh ghi âm tiếng Việt ?
A A-lếc- xằng đơ Rốt B Nguyễn Bỉnh Khiêm C Đào Duy Từ D Tất cả đều đúng
- Văn học nước ta ở thế kỉ XVI – XVII, gồm có mấy bộ phận ? Kể ra
-> Văn học bác học và văn học dân gian
- Nghệ thuật dân gian gồm mấy loại hình ? Kể ra
-> Điêu khắc và sân khấu
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS Dạng 1 : Khoanh tròn chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng nhất.
Câu 1 : Đầu thế kỉ XVI, triều đình nhà Lê :
a Phát triển hoàn chỉnh,hùng mạnh
b Bước vào thời kì thịnh trị
c Bắt đầu suy thoái.
d Tiếp tục ổn định
Câu 2 :Vì sao nhà nước thời Lê đầu thế kỉ XV rất thịnh trị mà sang thế kỉ XVI lại bị suy thoái nhanh chóng như vậy ?
a Vua quan ăn chơi xa xỉ
b Nội bộ “chia bè kéo cánh”, tranh giành quyền lực
c Quan lại địa phương “cậy quyền thế ức hiếp dân”, “dùng của như bùn đất”, “coi dân như cỏ rác”
d Các câu a, b, c đều đúng.
Câu 3 : Tác động của các cuộc khởi nghĩa nôn g dân :
a Làm cho triều đình nhà Lê càng mau chóng sụp đổ.
b Làm cho bọn tham ô khiếp sợ
c Tập hợp được đông đảo nhân dân đói khổ
d Tất cả đều đúng
Câu 4 : Nguyên nhân dẫn đến cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều là :
a Do sự suy yếu của nhà nước phong kiến tập quyền thống nhất
b Do sự tranh chấp quyết liệt giữa các phe phái
c Do Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê.
d Tất cả đều đúng
Câu 5 : Hai cuộc chiến tranh Nam – Bác triều và Trịnh – Nguyễn phân tranh kéo dài đã gây ra những tác hại
gì cho đất nước ?
Trang 36a Gây bao đau thương cho dân tộc.
b Làm tổn thương nghiêm trọng khối thống nhất lãnh thổ
c Cản trở sự phát triển của đát nước
d Tất cả đều đúng.
Câu 6 : Ở thế kỉ XVI – XVII, nước ta có những tôn giáo nào ?
A Nho giáo B Phật giáo, Đạo giáo C Thiên chúa giáo D Tất cả đều đúng.
Câu 7 : Ai là người có đóng góp quan trọng trong việc dùng chữ cái La- tinh ghi âm tiếng Việt ?
A A-lếc- xằng đơ Rốt B Nguyễn Bỉnh Khiêm C Đào Duy Từ D Tất cả đều đúng
Dạng 2 : Điền vào chỗ trống :
Câu 1 : Nguyện nhân nào dẫn đến phong trào khởi nghĩa của nông dân đầu thế kỉ XVI ?
………
………
………
……… Câu 2 : Cuộc chiến tranh Trịnh Nguyễn kéo dài bao lâu ? Kết quả ra sao ?
………
………
………
……… Câu 3 : Điền vào nội dung phù hợp trong bảng sau đây về cuộc khởi nghĩa của nông dân đầu thế kỉ XVI :
Thời gian Tên cuộc khởi nghĩa Địa bàn hoạt động
Câu 4 : So sánh tình hình kinh tế nông nghiệp ở Đàng Ngoài và Đàng Trong thế kỉ XVI – XVIII Nhận xét vì
sao có sự khác biệt đã nêu (điều kiện tự nhiên, sức lao động khai phá đất đai của nông dân, các chính sách hỗtrợ của chính quyền … (theo mẫu)
Tình hình chung : Bị phá hoại nghiêm
Trang 37- Thiên Chúa giáo :
Câu 6 : Sự ra đời của chữ Quốc ngữ với sự xuất hiện của đạo Thiên chúa ở nước ta có mối liên hệ như thế
nào ? Sự kiện nào có thể xem là đánh dấu cho sự ra đời của chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La – tinh
- Mối liên hệ :
- Sự kiện :
Câu 7 : Trong các thế kỉ XVI – XVII, văn học chữ Nôm đạt được những thành tựu gì ? (Em hãy kể tên một
vài tác giả và tác phẩm viết bằng chữ Nôm)
Câu 1 : Theo em, chữ Quốc ngữ ra đời đóng vai trò gì trong quá trình phát triển văn hóa Việt Nam ?
->Nhân dân ta không ngừng sửa đổi, hoàn thiện chữ Quốc ngữ nên chữ viết tiện lợi, khoa học, là công cụ thông tin rất thuận tiện, vai trò quan trọng trong văn học viết
Câu 2 : Thơ Nôm xuất hiện ngày càng nhiều có ý nhĩa như thế nào đối với tiếng nói và văn hóa dân tộc ?
- Khẳng định người Việt có ngôn ngữ riêng của mình
- Nền văn học sáng tác bằng chữ Nôm kông thua kém bát cứ một nền văn học nào khác
- Thể hiện ý chí tự lập tự cường của dân tộc
Câu 3 : Em có nhận xét gì về lĩnh vực văn học, nghệ thuật dân gian ở thế kỉ XVI – XVII ? Qua đó chứng tỏ Sức sống tinh thần của nhân dân ta như thế nào ?
-> Văn học , nghệ thuật dân gian trong thế kỉ XVII -XVIII đã phát triển mạnh, có nhiều thành tựu quý báu Đó là sự trổi dậy mạnh mẽ sức sống tinh thần của nhân dân ta thời bấy giờ chống lại ý thức hệ phong kiến Nho giáo
4 Củng cố :
5 Dặn dò :
- Xem lại kiế thức đã học
- Chuẩn bị bài 24 Khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài thế kỉ XVIII
- Đọc trước SGK
- Trả lời câu hỏi :
a Nguyên nhân nào dẫn đến những cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài thế kỉ XVIII ?
b Em hãy kể tên những cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài thế kỉ XVIII theo mẫu sau :
c Kết quả và ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa ?
Trang 38Tuần : 26
Tiết : 50
I Mục tiêu bài học :
1 Về kiến thức : Giúp HS nắm được
- Sự mục nát cực độ của chính quyền phong kiến Lê – Trịnh ở Đàng Ngoài làm cho nền kinh tế nông nghiệp đình đốn, công thương nghiệp sa sút, điêu tàn Nông dân cơ cực, phiêu tán đã vùng lên mãnh lieetjchoongs lại chính quyền phong kiến
- Nhận thấy rõ tính chất quyết liệt và quy mô rộng lớn của phong trào khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài mà đỉnh cao là khoảng 30 năm giữa thế kỉ XVIII
2 Về tư tưởng :
Bồi dưỡng cho HS ý thức căm ghét sự áp bức, cường quyền; đồng cảm với nỗi khổ cực củanông dân, buộc họ phải vùng lên đấu tranh giành quyền sống, kính phục tinh thần đấu tranh kiên cường của nông dân và các thủ lĩnh nghĩa quân chống chính quyền phong kiến thối nát
3 Về kĩ năng :
Yêu cầu HS sưu tầm ca dao, tục ngữ phan ánh sự căm phẫn của nông daanvaf các tầng lớp bị trị đối với chính quyền phong kiến Xác định các địa danh (đối chiếu với địa danh hiện nay), hình dung địa àn hoạt động và quy mô của từng cuộc khởi nghĩa lớn
II Thiết bị, tài liệu cần cho bài dạy :
Lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học :
1 Ổn định lớp :
2 Kiểm tra bài cũ :
GV có thể hỏi bất kì câu hỏi nào trong phần Bài tập lịch sử đã học tiết trước
3 Bài mới :
GV giới thiệu bài : GV nhắc lại sự kiện về sự suy thoái của chính quyền họ Trịnh và đời sống cơ cực của nông dân ở các thế kỉ trước làm cho mâu thuẫn xã hội ngày càng sâu sắc Sang thế kỉ XVIII, người nông dân không còn lối thoát đã vùng lên chống lại chính quyền Lê-Trịnh
? Chính quyền phong kiến ở Đàng Ngoài giữa
thế kỉ XVIII như thế nào ?
HS : Giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong
kiến ở Đàng Ngoài suy sụp
? Những biểu hiện nào chứng tỏ chính quyền
họ Trịnh ở Đàng Ngoài đi vào con đường suy
Trang 39- Chúa Trịnh quanh năm hội hè, yến tiệc.
- Quan lại hoành hành đục khoét nhân dân
GV cho HS đọc đoạn chữ in nhỏ trong SGK để
thấy rõ hơn bọn vua quan ở Đàng Ngoài đã
mục nát đến cỡ nào !
? Chính quyền phong kiến mục nát đã dẫn
đến hậu quả gì ? (Sản xuất ?)
HS trả lời SGK (Ruộng đất … điêu tàn)
? Đời sống nhân dân ta như thế nào ?
HS trả lời SGK
- Gánh chịu những thứ thuế nặng nề -> Nhân
dân bị đẩy tới mức đường cùng
- Người chết đói thây chất ngỗn ngang, sống
sót không còn một phần mười
- Nhân dân bỏ làng phiêu tán khắp nơi
GV nhẫn mạnh : Đay là nét đen tối trong bức
tranh lịch sử nửa sau thế kỉ XVIII
? Trước cuộc sống bần cùng như vậy nhân dân
ta có thái độ gì đối với bọn vua quan phong
kiến Đàng Ngoài ?
HS : Nhân dân ta đã vùng lên đấu tranh
GV yêu cầu HS điền vào bảng dưới đây về các
cuộc khởi nghia nông dân ở Đàng Ngoài thế kỉ
XVIII
- Hâïu quả :
+ Sản xuất sa sút, thuế má nặng nề
+ Nhân dân bỏ làng đi phiêu tán, chết đói thây chất đầy đường
-> Nhân dân ta đã vùng lên chống lại chính quyền phong kiến
2 Những cuộc khởi nghĩa lớn :
Thanh Hóa, Nghệ An
GV xác định vị trí các địa danh cuộc khởi
nghĩa nông dân trên lược đồ
? Em hãy cho biết kết quả và ý nghĩa của các
cuộc khởi nghĩa ?
HS :
- Kết quả : Các cuộc khởi nghĩa đều thất bại
- Ý nghĩa : Làm cho cơ đồ họ Trịnh bị lung
lay
* Kết quả và ý nghĩa :
- Kết quả : Các cuộc khởi nghĩa đều thất
bại
- Ý nghĩa : Làm cho cơ đồ họ Trịnh bị lung
lay