....
Trang 1THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
CHƯƠNG 2 : CÁC MÔ HÌNH KINH
DOANH CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
GV trình bày : ThS BÙI NGỌC TUẤN ANH
buingoctuananh@gmail.com
Mục tiêu
Hiểu được các mô hình kinh doanh thương mại điện tử
Phân biệt được ưu và nhược điểm của từng mô hình
Xác định được các mô hình thương mại điện tử đang phổ
biến trên thế giới và Việt Nam
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 2
Nội dung chương
Giới thiệu về mô hình kinh doanh
Mô hình kinh doanh trong TMĐT
Một số mô hình TMĐT tiêu biểu
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
3
Khái niệm mô hình kinh doanh
Là một phương pháp tiến hành kinh doanh qua đó doanh nghiệp có được doanh thu, điều kiện cơ bản để tồn tại và phát triển trên thị trường
(Efraim Turban, 2006)
Mô hình kinh doanh là cách bố trí, sắp xếp các sản phẩm, dịch
vụ và các dòng thông tin, bao gồm việc mô tả các yếu tố của quá trình kinh doanh và vai trò của nó đối với kinh doanh; đồng thời mô tả các nguồn doanh thu, khả năng thu lợi nhuận từ mỗi
mô hình kinh doanh đó
(Paul Timmers, 1999)
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 4
Trang 2Các yếu tố của mô hình kinh doanh TMĐT
Giá trị khách hàng
Quy mô
Giá cả
Nguồn doanh thu
Các hoạt động
Triển khai
Khả năng
Duy trì
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
6
Thành phần - Giá trị khách hàng
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Doanh nghiệp có cung cấp cho khách hàng những gì khác biệt
hoặc với chi phí thấp hơn đối thủ không?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Internet cho phép doanh nghiệp cung cấp những gì khác biệt?
Internet có thể giúp doanh nghiệp giải quyết hàng loạt vấn đề liên
quan tới khách hàng không?
Thành phần - Quy mô
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Đối tượng khách hàng là ai (nhân khẩu học và địa lý) ? Loại hình dịch vụ/sản phẩm nào đáp ứng được việc cung cấp giá trị?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Internet tạo khả năng cho doanh nghiệp cung cấp giá trị cho quy
mô khách hàng nào?
Internet có thay thế được các sản phẩm hay dịch vụ kết hợp mà tạo nên sản phẩm của DN không?
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
8
Thành phần - Giá cả
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Doanh nghiệp định giá cho giá trị cung cấp cho khách hàng như thế nào?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Internet khiến việc định giá khác như thế nào?
Trang 3Thành phần - Nguồn doanh thu
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Tiền từ đâu mà có? Ai trả tiền cho các giá trị cung cấp và khi nào?
Lợi nhuận ở mỗi thị trường là gì và cái gì điều khiển chúng? Cái
gì tạo ra giá trị trong mỗi nguồn doanh thu?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Nguồn doanh thu có gì khác khi sử dụng Internet không? Nếu có,
đó là gì?
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
10
Thành phần - Các hoạt động
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Doanh nghiệp phải tiến hành các hoạt động gì để tạo ra giá trị và
khi nào thi phải tiến hành?
Các hoạt động này được kết nối với nhau như thế nào?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Sẽ có bao nhiêu hoạt động mới được thực hiện khi có sự tác
động của Internet?
Internet giúp tiến hành các hoạt động hiện có tốt hơn đến mức
nào?
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 11
Thành phần - Triển khai
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Cơ cấu tổ chức, hệ thống, con người, và môi trường hoạt động
mà doanh nghiệp cần để tiến hành hoạt động là gì?
Sự phù hợp giữa chúng là gì?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Internet có tác động thế nào tới chiến lược, cơ cấu, hệ thống, con người và môi trường của doanh nghiệp?
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
12
Thành phần - Khả năng
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Các khả năng của doanh nghiệp là gì và những chênh lệch nào cần phải khắc phục?
Và phải khắc phục bằng cách nào?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Các khả năng mới mà doanh nghiệp cần là gì?
Internet có ảnh hưởng ra sao tới các khả năng hiện có?
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 13
Trang 4Thành phần - Duy trì
Câu hỏi cho mọi mô hình kinh doanh
Doanh nghiệp có điểm gì mà các đối thủ khác không hạn chế
được?
Doanh nghiệp làm thế nào để duy trì nguồn thu?
Làm thế nào để duy trì lợi thế cạnh tranh?
Câu hỏi cho các mô hình kinh doanh Internet
Internet có khiến doanh nghiệp dễ dàng duy trì hay không?
Doanh nghiệp tận dụng được gì từ Internet?
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
14
Một số mô hình TMĐT tiêu biểu
TMĐT được phân chia thành một số loại như B2B, B2C,
C2C dựa trên thành phần tham gia hoạt động thương mại,
cụ thể:
B2B (Business-to-Business): thành phần tham gia hoạt động
thương mại là các doanh nghiệp, tức người mua và người bán
đều là doanh nghiệp.
B2C (Business-to-Consumer): thành phần tham gia hoạt động
thương mại gồm người bán là doanh nghiệp và người mua là
người tiêu dùng.
C2C (Consumer-to-Consumer): thành phần tham gia hoạt động
Phân loại giao dịch TMĐT
Doanh nghiệp (Business)
Người tiêu dùng (Consumer)
B2B
(Business-to-Business)
B2C
(Business-to-Consumer)
Doanh nghiệp (Business)
Người tiêu dùng (Consumer)
Chính phủ (Government)
Chính phủ (Government)
B2C
C2G
G2G
Người bán Người
mua
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
16
Sàn giao dịch dành cho DN (B2B)
Tổ chức theo hình thức cổng thông tin về cơ hội giao thương hoặc trung tâm thương mại
Thông qua những sàn TMĐT này, DN có thể tìm hiểu thông tin về đối tác tiềm năng và giới thiệu các SP/DV của mình
ra thị trường
Tuy nhiên, tiện ích của phần lớn các sàn giao dịch này mới giới hạn ở việc đăng tải thông tin DN và nhu cầu mua bán
Hầu như chưa sàn nào có tiện ích tốt để hỗ trợ DN đàm phán, giao kết hợp đồng trực tuyến, theo dõi thực hiện
Trang 5Mô hình kinh doanh DN và NTD (B2C e-commerce)
Cửa hàng điện tử, siêu thị điện tử đôi khi còn được gọi là
sàn TMĐT hỗ trợ giao dịch DN với NTD: B2C
Hoạt động theo dạng cửa hàng trực tuyến kinh doanh tổng
hợp nhiều mặt hàng, trong đó chủ yếu là các mặt hàng có
độ tiêu chuẩn hoá cao như hàng điện tử, thiết bị điện, đồ
gia dụng, sách báo, văn phòng phẩm,
Các sàn B2C vận dụng nhiều phương thức thanh toán đa
dạng, từ tiền mặt khi giao hàng, chuyển khoản NH, điện
chuyển tiền, thẻ thanh toán nội địa và quốc tế, thẻ trả
trước, Tuy nhiên, chưa có được một giải pháp toàn diện
cho thanh toán trực tuyến
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
18
Mô hình kinh doanh giữa NTD với nhau (C2C)
Sàn giao dịch dành cho người tiêu dùng
Là cách mà người tiêu dùng có thể sử dụng để bán các hàng hoá
của mình cho người tiêu dùng khác với sự giúp đỡ của một
doanh nghiệp kinh doanh trực tuyến
Người tiêu dùng trên Internet thường dùng cách này để
thanh lý các hàng hoá dư thừa hoặc các hàng hóa đã qua
sử dụng
Mô hình doanh thu: Phí giao dịch
Thí dụ: eBay.com, Half.com
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 19
Chính phủ điện phủ điện tử (CPĐT)
CPĐT là việc sử dụng công nghệ Internet nói chung và đặc biệt là TMĐT để đưa thông tin và các dịch vụ công cộng đến cho người dân, các đối tác kinh doanh và các NCC, và những người làm việc trong ngành công cộng
Các giao dịch trong CPĐT có thể chia thành ba loại chính:
Chính phủ với công dân (G2C),
Chính phủ với các doanh nghiệp (G2B)
Giữa nội bộ các cơ quan chính phủ (G2G)
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
20
Các mô hình kinh doanh TMĐT hiện nay
Mô hình 1 Thông báo trực tuyến
Mô hình 2 Quảng cáo trực tuyến
Mô hình 3 Hội phí
Mô hình 4 Cửa hàng trực tuyến
Mô hình 5 Trang vàng trực tuyến
Mô hình 6 Hội đấu giá và đấu giá đảo ngược
Mô hình 7 Hội thương trực tuyến
Mô hình 8 Hội chợ thương mại trực tuyến
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 21
Trang 61 Mô hình thông báo trực tuyến
Website giới thiệu thông tin của DN (Brochure hay Poster ):
là website đơn giản nhất, chỉ để giới thiệu thông tin về DN,
SP/DV, và cho phép người xem liên lạc với DN qua
website
Doanh số của Cty thuộc mô hình này đến từ việc tạo dựng
nên sự hiểu biết về SP/DV của công ty cho khách hàng
thông qua trang web
Giao dịch thật sự : qua trao đổi ngoại tuyến (offline)
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
22
2 Mô hình quảng cáo trực tuyến
Xây dựng trên cơ sở thu hút đông đảo lượt truy cập vào trang
web thông qua đó có doanh thu từ những đối tượng có nhu cầu
đăng quảng cáo (banner): www.vnexpress.net , nơi trưng bày
nhiều thông tin thời sự, giải trí, du lịch, văn hóa
Có những trang web được xây dựng chỉ chuyên phục vụ
các cty đặt logo hoặc banner của mình lên trên đó
Giá trị của trang web tùy thuộc vào lượng người truy cập
hàng ngày
Phí quảng cáo tùy thuộc vào khu vực DN muốn đặt quảng
cáo trên trang web đó
3 Mô hình hội phí
Đây là mô hình dạng tương tác
Mô hình này cung cấp thông tin cho người sử dụng theo những yêu cầu cụ thể
Những trang web tổ chức theo mô hình này thường là chuyên môn hóa sâu một lĩnh vực nào đó Thường là cung cấp thông tin hoặc trao đổi chuyên môn sâu
Số tiền thu được từ các thành viên sẽ góp phần duy trì sự tồn tại của trang web
Ví dụ: www.cyvee.com
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
24
4 Mô hình cửa hàng trực tuyến
Đây là mô hình tương tác giao dịch phổ biến nhất hiện nay
Mô hình này giúp DN đưa đầy đủ thông tin SP, giá cả, kiểu dáng, kích cỡ, phương thức thanh toán, vận chuyển, thời gian giao hàng…
Tích hợp công cụ đặt hàng trực tuyến
SP sẽ được DN tổ chức giao tận tay KH qua các kênh khác nhau
Mô hình này giúp DN giao dịch trực tiếp với KH, theo dõi, đánh giá, quản lý KH dễ dàng và thuận tiện
Trang 75 Mô hình trang vàng trực tuyến
Cổng thông tin (portal): giống như danh bạ điện thoại liệt
kê thông tin liên lạc của các công ty theo ngành nghề,
những cổng thông tin này liệt kê những địa chỉ website theo
phân loại ngành nghề,
Sàn giao dịch B2B:Mô hình tương tác, là nơi các thành
viên tham gia có thể trao đổi trực tiếp với nhau: giới thiệu
về mình, đăng tải các yêu cầu mua, bán, tìm đối tác Vì là
B2B nên những sàn giao dịch này không phục vụ việc bán
lẻ và thanh toán qua mạng vì không cần thiết
Phí thu từ các DN muốn có tên trên trang web
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
26
6 Mô hình đấu giá trực tuyến
Mô hình đấu giá (online auction)
Website đấu giá trực tuyến mô phỏng quy trình bán đấu giá vật
dụng, tức người bán đưa ra giá sàn (giá thấp nhất ban đầu), sau
đó những người mua lần lượt trả giá cao hơn Đến thời điểm
nhất định, ai trả giá cao nhất sẽ là người có quyền mua món
hàng: www.eBay.com , www.chodientu.com
Mô hình đấu giá ngược
Mô hình này cho phép KH nêu ra yêu cầu về hàng hóa và ra giá
trước.
Căn cứ vào giá này, NCC sẽ quyết định giá bán.
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 27
7 Mô hình siêu thị trực tuyến
Cửa hàng điện tử, siêu thị điện tử: Mô hình này được
đề xuất bởi Amazon và áp dụng cho việc bán sách
Amazon cho phép bất cứ trang web nào đặt link với amazon, khi KH vào trang web này và link với trang web của amazon để mua hàng thì amazon sẽ trả hoa hồng cho trang web theo tỉ lệ phần trăm (thường khoảng 15% giá trị lợi nhuận của cuốn sách)
website www.amazon.com , bán lẻ sách,CD, ứng dụng phần mềm,
đồ chơi qua mạng Mô hình này hoạt động tương tự một siêu thị hay cửa hàng truyền thống, cho phép người mua chọn lựa hàng hóa, thay đổi số lượng món hàng, tính tiền, thanh toán và nhận hàng sau đó.
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
28
8 Mô hình hội chợ trực tuyến
Nhiều DN thuộc nhiều ngành nghề, lĩnh vực cùng tham gia vào một trang web cung cấp cho khách hàng thông tin chi tiết về cty, SP, giá cả, điều kiện thanh toán, giao hàng…
Trang web hỗ trợ cho các KH chức năng đặt hàng trực tuyến
KH và DN có thể trao đổi trực tiếp với nhau thông qua trang web
Doanh thu của trang web từ các giao dịch thành công hoặc
từ các đơn hàng được thực hiện thông qua trang web
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của 29
Trang 8Mô hình thương mại di động (M-commerce)
Mô hình kinh doanh cho phép mọi đối tượng thực hiện các giao dịch mua bán tại mọi thời điểm, đặc biệt là ở mọi nơi
sử dụng các thiết bị trên cơ sở công nghệ mới, không dây
Điều kiện để phát triển mô hình:
Hạ tầng công nghệ
Cước phí sử dụng các thiết bị di động truy cập Internet
Mô hình doanh thu: Bán hàng hoá
12/01/2012 Chương 2: Các mô hình kinh doanh của
thương mại điện tử
30